ആര്യ ലക്ഷ്മണ സമ്പ്രാഹ വീരോ ദധിമുഖഃ കപിഃ। അങ്ഗദപ്രമുഖൈര്വീരൈര്ഭക്ഷിതം മധു വാനരൈഃ
ആര്യ ലക്ഷ്മണ, ധൈര്യശാലിയായ ദധിമുഖൻ പറഞ്ഞു, അങ്ങദൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന കുരങ്ങന്മാർ മധുവനം മുഴുവൻ ആസ്വദിച്ചു എന്ന്.
നൈഷാമകൃതകാര്യാണാമീദൃശഃ സ്യാദ് വ്യതിക്രമഃ। വനം യദഭിപന്നാസ്തേ സാധിതം കര്മ തദ് ധ്രുവമ്
തങ്ങളുടെ ജോലി പൂർത്തിയാക്കാത്തവർക്ക് ഇങ്ങനെ അതിക്രമം ഉണ്ടാകില്ല; അവർ വനത്തിൽ കയറിയതുകൊണ്ട്, അവർ ദൗത്യം നിർവഹിച്ചു എന്നത് ഉറപ്പാണ്.
വാരയന്തോ ഭൃശം പ്രാപ്താഃ പാലാ ജാനുഭിരാഹതാഃ। തഥാ ന ഗണിതശ്ചായം കപിര്ദധിമുഖോ ബലീ
അവരെ തടയാൻ വന്ന വനപാലകർ മുട്ടുകൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ടു; ഈ ശക്തനായ ദധിമുഖനെയും അവർ അവഗണിച്ചു.
പതിര്മമ വനസ്യായമസ്മാഭിഃ സ്ഥാപിതഃ സ്വയമ്। ദൃഷ്ടാ ദേവീ ന സംദേഹോ ന ചാന്യേന ഹനൂമതാ
എന്റെ വനത്തിന്റെ രക്ഷകനായി ഞങ്ങൾ തന്നെ ഇവനെ നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു; സീതാദേവിയെ കണ്ടിരിക്കുന്നു, സംശയം ഇല്ല, അതും ഹനുമാൻ തന്നെയാണ് കണ്ടത്.
ന ഹ്യന്യഃ സാധനേ ഹേതുഃ കര്മണോഽസ്യ ഹനൂമതഃ। കാര്യസിദ്ധിര്ഹനുമതി മതിശ്ച ഹരിപുങ്ഗവേ
ഹനുമാന്റെ പ്രവൃത്തിക്ക് മറ്റേതെങ്കിലും കാരണം ഇല്ല; ദൗത്യം വിജയിച്ചതും, കുരങ്ങന്മാരിൽ ഏറ്റവും ബുദ്ധിശാലിയുമാണ് ഹനുമാൻ.
വ്യവസായശ്ച വീര്യം ച ശ്രുതം ചാപി പ്രതിഷ്ഠിതമ്। ജാമ്ബവാന് യത്ര നേതാ സ്യാദങ്ഗദശ്ച മഹാബലഃ
ജാംബവാൻ നേതാവായിടത്തും, മഹാബലശാലിയായ അങ്ങദൻ കൂടെയുണ്ടായിടത്തും, ധൈര്യവും ശക്തിയും പ്രശസ്തിയും ഉറപ്പാണ്.
ഹനൂമാംശ്ചാപ്യധിഷ്ഠാതാ ന തത്ര ഗതിരന്യഥാ। അങ്ഗദപ്രമുഖൈര്വീരൈര്ഹതം മധുവനം കില
ഹനുമാൻ തന്നെയാണ് അവിടെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചത്; അതല്ലാതെ മറ്റൊരു വഴി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അങ്ങദൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന വീരന്മാർ മധുവനം നശിപ്പിച്ചു.
വിചിത്യ ദക്ഷിണാമാശാമാഗതൈര്ഹരിപുങ്ഗവൈഃ। ആഗതൈശ്ചാപ്രധൃഷ്യം തദ്ധതം മധുവനം ഹി തൈഃ
തെക്കേ ദിക്കിൽ തിരഞ്ഞ് തിരിച്ചെത്തിയ കുരങ്ങന്മാർ, മുമ്പ് ആരും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത മധുവനം തന്നെ നശിപ്പിച്ചു.
ധര്ഷിതം ച വനം കൃത്സ്നമുപയുക്തം തു വാനരൈഃ। പാതിതാ വനപാലാസ്തേ തദാ ജാനുഭിരാഹതാഃ
മുഴുവൻ വനവും കുരങ്ങന്മാർ ഉപയോഗിച്ച് ആസ്വദിച്ചു; വനപാലകർ അപ്പോൾ മുട്ടുകൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ടു.
ഏതദര്ഥമയം പ്രാപ്തോ വക്തും മധുരവാഗിഹ। നാമ്നാ ദധിമുഖോ നാമ ഹരിഃ പ്രഖ്യാതവിക്രമഃ
ഈ കാരണത്താലാണ് ഇദ്ദേഹം ഇങ്ങോട്ട് വന്നത്, മധുരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പറയാൻ; ദധിമുഖൻ എന്ന പേരുള്ള, പ്രശസ്ത വീരനായ കുരങ്ങനാണ് ഇദ്ദേഹം.
ദൃഷ്ടാ സീതാ മഹാബാഹോ സൌമിത്രേ പശ്യ തത്ത്വതഃ। അഭിഗമ്യ യഥാ സര്വേ പിബന്തി മധു വാനരാഃ
മഹാബാഹുവായ സൗമിത്രി, സീതയെ കണ്ടിരിക്കുന്നു എന്നത് സത്യമാണ്; അതുകൊണ്ടാണ് എല്ലാ കുരങ്ങന്മാരും മധുവനം തിരിച്ചെത്തി മധു കുടിക്കുന്നത്.
ന ചാപ്യദൃഷ്ട്വാ വൈദേഹീം വിശ്രുതാഃ പുരുഷര്ഷഭ। വനം ദത്തവരം ദിവ്യം ധര്ഷയേയുര്വനൌകസഃ
വൈദേഹിയെ കണ്ടില്ലെങ്കിൽ, മഹാപ്രസിദ്ധരായ ഈ പുരുഷന്മാർ, ദിവ്യമായ ഈ മധുവനം അങ്ങനെ ഉപദ്രവിക്കില്ലായിരുന്നു.
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടോ ധര്മാത്മാ ലക്ഷ്മണഃ സഹരാഘവഃ। ശ്രുത്വാ കര്ണസുഖാം വാണീം സുഗ്രീവവദനാച്ച്യുതാമ്
അപ്പോൾ ധർമ്മാത്മാവായ ലക്ഷ്മണനും രാഘവനും സന്തോഷത്തോടെ, സുഖ്രീവന്റെ വായിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്ന ആ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആഹ്ലാദിച്ചു.
പ്രാഹൃഷ്യത ഭൃശം രാമോ ലക്ഷ്മണശ്ച മഹായശാഃ। ശ്രുത്വാ ദധിമുഖസ്യൈവം സുഗ്രീവസ്തു പ്രഹൃഷ്യ ച
രാമനും മഹാപ്രശസ്തനായ ലക്ഷ്മണനും അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു. ദധിമുഖന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ സുഖ്രീവനും ഹർഷത്തോടെ ആനന്ദിച്ചു.
വനപാലം പുനര്വാക്യം സുഗ്രീവഃ പ്രത്യഭാഷത। പ്രീതോഽസ്മി സോഽഹം യദ്ഭുക്തം വനം തൈഃ കൃതകര്മഭിഃ
സുഖ്രീവൻ വീണ്ടും വനരക്ഷകനോടു പറഞ്ഞു: 'അവൻമാർ ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം ഈ വനത്തിലെ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചതിൽ എനിക്ക് സന്തോഷം ആണ്.'
ധര്ഷിതം മര്ഷണീയം ച ചേഷ്ടിതം കൃതകര്മണാമ്। ഗച്ഛ ശീഘ്രം മധുവനം സംരക്ഷസ്വ ത്വമേവ ഹി। ശീഘ്രം പ്രേഷയ സര്വാംസ്താന് ഹനൂമത്പ്രമുഖാന് കപീന്
അവർ ചെയ്തതും ഈ വനത്തെ ഉപദ്രവിച്ചതും ക്ഷമിക്കാവുന്നതാണ്, കാരണം അവർ ദൗത്യം വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കിയവരാണ്. നീ വേഗത്തിൽ മധുവനത്തിലേക്ക് പോയി അതിനെ സംരക്ഷിക്കണം. ഹനുമാനെയും അവന്റെ കൂട്ടുകാരെയും ഉടൻ അയയ്ക്കുക.
ഇച്ഛാമി ശീഘ്രം ഹനുമത്പ്രധാനാന്- ശാഖാമൃഗാംസ്താന് മൃഗരാജദര്പാന്। പ്രഷ്ടും കൃതാര്ഥാന് സഹ രാഘവാഭ്യാം ശ്രോതും ച സീതാധിഗമേ പ്രയത്നമ്
ഹനുമാനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയുള്ള ആ ശാഖാമൃഗങ്ങളെ, അവർ ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കിയവരെയും, ഇരുവർ രാഘവന്മാരോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ ചേർന്ന് ചോദ്യം ചെയ്യാനും, സീതയെ കണ്ടെത്താൻ അവർ നടത്തിയ ശ്രമം കേൾക്കാനും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രീതിസ്ഫീതാക്ഷൌ സമ്പ്രഹൃഷ്ടൌ കുമാരൌ ദൃഷ്ട്വാ സിദ്ധാര്ഥൌ വാനരാണാം ച രാജാ। അങ്ഗൈഃ പ്രഹൃഷ്ടൈഃ കാര്യസിദ്ധിം വിദിത്വാ ബാഹ്വോരാസന്നാമതിമാത്രം നനന്ദ
പ്രിയതയാൽ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞ രണ്ടു രാജകുമാരന്മാരും, വാനരരാജാവും, വാനരന്മാർ ദൗത്യം വിജയിച്ചെന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു. കൈകൾ ചേർത്തു അവർ അതിശയകരമായി ആനന്ദിച്ചു.
thumb|ചതുഃഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ചതുഃഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൫-
അറിയപ്പെടട്ടെ, ഇത് ശ്രീമദ്വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ സുന്ദരകാണ്ഡയുടെ അറുപത്തിനാലാമത്തെ സര്ഗം ആണു.
സുഗ്രീവേണൈവമുക്തസ്തു ഹൃഷ്ടോ ദധിമുഖഃ കപിഃ। രാഘവം ലക്ഷ്മണം ചൈവ സുഗ്രീവം ചാഭ്യവാദയത്
സുഖ്രീവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദധിമുഖൻ ആനന്ദത്തോടെ രാഘവനെയും ലക്ഷ്മണനെയും സുഖ്രീവനെയും വിനയത്തോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
സ പ്രണമ്യ ച സുഗ്രീവം രാഘവൌ ച മഹാബലൌ। വാനരൈഃ സഹിതഃ ശൂരൈര്ദിവമേവോത്പപാത ഹ
അവൻ സുഖ്രീവനും ശക്തരായ രാഘവന്മാരെയും നമസ്കരിച്ചു, വീരരായ വാനരന്മാരോടൊപ്പം ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
സ യഥൈവാഗതഃ പൂര്വം തഥൈവ ത്വരിതം ഗതഃ। നിപത്യ ഗഗനാദ് ഭൂമൌ തദ് വനം പ്രവിവേശ ഹ
അവൻ മുമ്പ് വന്നതുപോലെ തന്നെ വേഗത്തിൽ മടങ്ങി, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങി ആ വനത്തിലേക്ക് കടന്നു.
സ പ്രവിഷ്ടോ മധുവനം ദദര്ശ ഹരിയൂഥപാന്। വിമദാനുദ്ധതാന് സര്വാന് മേഹമാനാന് മധൂദകമ്
മധുവനത്തിൽ കടന്നപ്പോൾ, ദധിമുഖൻ അതിൽ മദത്തിൽ ഉന്മാദത്തോടെ മധുരസം കുടിച്ച് ഉരിനിറക്കുന്ന വാനരനേതാക്കളെ കണ്ടു.
സ താനുപാഗമദ് വീരോ ബദ്ധ്വാ കരപുടാഞ്ജലിമ്। ഉവാച വചനം ശ്ലക്ഷ്ണമിദം ഹൃഷ്ടവദങ്ഗദമ്
വീരനായ ദധിമുഖൻ കൈകൂപ്പി ആനന്ദത്തോടെ അങ്ങദനോടു സമീപിച്ചു, സ്നേഹപൂർവ്വം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സൌമ്യ രോഷോ ന കര്തവ്യോ യദേഭിഃ പരിവാരണമ്। അജ്ഞാനാദ് രക്ഷിഭിഃ ക്രോധാദ് ഭവന്തഃ പ്രതിഷേധിതാഃ
സൗമ്യ, ഇവർ നിങ്ങളെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചതിൽ ദേഷ്യം കാണിക്കേണ്ടതില്ല. അവരെ പോലെയുള്ള രക്ഷകർ അജ്ഞാനത്തിലും കോപത്തിലും നിന്നാണ് അങ്ങനെ ചെയ്തതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ശ്രാന്തോ ദൂരാദനുപ്രാപ്തോ ഭക്ഷയസ്വ സ്വകം മധു। യുവരാജസ്ത്വമീശശ്ച വനസ്യാസ്യ മഹാബല
നീ ദൂരത്ത് നിന്ന് ക്ഷീണിച്ച് എത്തിയിരിക്കുന്നു. നിന്റെ സ്വന്തം മധുരസം കഴിക്കൂ. നീ ഈ വനത്തിന്റെ യുവരാജാവും അധിപനുമാണ്, മഹാബലശാലിയേ.
മൌര്ഖ്യാത് പൂര്വം കൃതോ രോഷസ്തദ് ഭവാന് ക്ഷന്തുമര്ഹതി। യഥൈവ ഹി പിതാ തേഽഭൂത് പൂര്വം ഹരിഗണേശ്വരഃ
മുന്പ് മൂഢത്വത്തിൽ നിന്നാണ് ദേഷ്യം കാണിച്ചത്. അതു പോലെ നിന്റെ അച്ഛൻ, വാനരഗണങ്ങളുടെ നായകൻ, മുമ്പ് ക്ഷമിച്ചതുപോലെ നീയും ക്ഷമിക്കണം.
തഥാ ത്വമപി സുഗ്രീവോ നാന്യസ്തു ഹരിസത്തമ। ആഖ്യാതം ഹി മയാ ഗത്വാ പിതൃവ്യസ്യ തവാനഘ
അതു പോലെ, സുഖ്രീവൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ പിതാവിന്റെ സഹോദരൻ, മറ്റാരുമല്ല, വാനരശ്രേഷ്ഠാ. ഞാൻ പോയി നിന്റെ പിതാവിന്റെ സഹോദരനോട് എല്ലാം അറിയിച്ചു.
ഇഹോപയാനം സര്വേഷാമേതേഷാം വനചാരിണാമ്। ഭവദാഗമനം ശ്രുത്വാ സഹൈഭിര്വനചാരിഭിഃ
നീ എത്തിയെന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ ഈ വനവാസികൾ എല്ലാവരും മറ്റുള്ള വനവാസികളോടൊപ്പം ഇവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.
പ്രഹൃഷ്ടോ ന തു രുഷ്ടോഽസൌ വനം ശ്രുത്വാ പ്രധര്ഷിതമ്। പ്രഹൃഷ്ടോ മാം പിതൃവ്യസ്തേ സുഗ്രീവോ വാനരേശ്വരഃ
വനം ഉപദ്രവിക്കപ്പെട്ടുവെന്നു കേട്ടപ്പോൾ നിന്റെ പിതാവിന്റെ സഹോദരനും വാനരരാജാവുമായ സുഖ്രീവൻ ദേഷ്യമല്ല, ആനന്ദം തന്നെയാണ് പ്രകടിപ്പിച്ചത്.