അകാര്യമപി കര്തവ്യം കിമങ്ഗം പുനരീദൃശമ്। അങ്ഗദസ്യ മുഖാച്ഛ്രുത്വാ വചനം വാനരര്ഷഭാഃ
'അനുചിതമായതും ചെയ്യേണ്ടി വരുമെങ്കിൽ, ഇങ്ങനെ നല്ലതൊന്നാണെങ്കിൽ എത്രയോ ചെയ്യണം!' അങ്കദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കുരങ്ങുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ...
സാധു സാധ്വിതി സംഹൃഷ്ടാ വാനരാഃ പ്രത്യപൂജയന്। പൂജയിത്വാങ്ഗദം സര്വേ വാനരാ വാനരര്ഷഭമ്
'നല്ലത്, നല്ലത്' എന്നു സന്തോഷത്തോടെ കുരങ്ങുകൾ പറഞ്ഞു. അങ്കദനെ ആദരിച്ചു, എല്ലാവരും കുരങ്ങുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനെയും ആദരിച്ചു.
ജഗ്മുര്മധുവനം യത്ര നദീവേഗ ഇവ ദ്രുമമ്। തേ പ്രവിഷ്ടാ മധുവനം പാലാനാക്രമ്യ ശക്തിതഃ
അവർ നദിയുടെ ഒഴുക്കുപോലെ മരങ്ങളിലേക്കു ചെന്നു, പിന്നെ മധുവനത്തിലേക്ക് കടന്നു, അവിടെ കാവലുകാരെ ശക്തിയാൽ കീഴടക്കി.
അതിസര്ഗാച്ച പടവോ ദൃഷ്ട്വാ ശ്രുത്വാ ച മൈഥിലീമ്। പപുഃ സര്വേ മധു തദാ രസവത് ഫലമാദദുഃ
അവരെ അതിയായ ആവേശം പിടിച്ചിരുന്നതുകൊണ്ട്, സീതയെ കണ്ടും കേട്ടും, എല്ലാവരും തേൻ കുടിച്ചു, രസമുള്ള പഴങ്ങൾ എടുത്തു.
ഉത്പത്യ ച തതഃ സര്വേ വനപാലാന് സമാഗതാന്। തേ താഡയന്തഃ ശതശഃ സക്താ മധുവനേ തദാ
അപ്പോൾ എല്ലാവരും ചാടി, ചേർന്ന് വന്ന വനപാലകരെ നൂറുകണക്കിന് അടിച്ചു, മധുവനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
മധൂനി ദ്രോണമാത്രാണി ബാഹുഭിഃ പരിഗൃഹ്യ തേ। പിബന്തി കപയഃ കേചിത് സങ്ഘശസ്തത്ര ഹൃഷ്ടവത്
ചില കുരങ്ങുകൾ കൈകൊണ്ട് വലിയ തേൻപാത്രങ്ങൾ പിടിച്ചു, കൂട്ടമായി സന്തോഷത്തോടെ തേൻ കുടിച്ചു.
ഘ്നന്തി സ്മ സഹിതാഃ സര്വേ ഭക്ഷയന്തി തഥാപരേ। കേചിത് പീത്വാപവിധ്യന്തി മധൂനി മധുപിങ്ഗലാഃ
എല്ലാവരും ചേർന്ന് അടിച്ചു, മറ്റുള്ളവർ ഭക്ഷിച്ചു; ചിലർ തേൻ കുടിച്ച ശേഷം തേൻചട്ടികൾ എറിഞ്ഞു, വായിൽ തേൻ പറ്റി.
മധൂച്ഛിഷ്ടേന കേചിച്ച ജഘ്നുരന്യോന്യമുത്കടാഃ। അപരേ വൃക്ഷമൂലേഷു ശാഖാ ഗൃഹ്യ വ്യവസ്ഥിതാഃ
ചിലർ തേൻ ശേഷിച്ചതുകൊണ്ട് പരസ്പരം അടിച്ചു; മറ്റുള്ളവർ വൃക്ഷത്തിന്റെ ചില്ലകൾ പിടിച്ച് വേര്ക്കൽ ഇരുന്നു.
അത്യര്ഥം ച മദഗ്ലാനാഃ പര്ണാന്യാസ്തീര്യ ശേരതേ। ഉന്മത്തവേഗാഃ പ്ലവഗാ മധുമത്താശ്ച ഹൃഷ്ടവത്
മദത്തിൽ മുഴുകി, കുരങ്ങുകൾ ഇലകൾ വിരിച്ച് കിടന്നു; അവർക്കു മനസ്സിൽ ആവേശവും സന്തോഷവും നിറഞ്ഞു.
ക്ഷിപന്ത്യപി തഥാന്യോന്യം സ്ഖലന്തി ച തഥാപരേ। കേചിത് ക്ഷ്വേഡാന് പ്രകുര്വന്തി കേചിത് കൂജന്തി ഹൃഷ്ടവത്
ചിലർ തമ്മിൽ ഒരാളെയൊരാൾ എറിഞ്ഞു, മറ്റുള്ളവർ ഇടറിപ്പോയി; ചിലർ വലിയ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി, ചിലർ സന്തോഷത്തോടെ കൂവിച്ചു.
ഹരയോ മധുനാ മത്താഃ കേചിത് സുപ്താ മഹീതലേ। ധൃഷ്ടാഃ കേചിദ്ധസന്ത്യന്യേ കേചിത് കുര്വന്തി ചേതരത്
ചില കുരങ്ങന്മാർ തേൻ കുടിച്ചു മദത്തിൽ മണ്ണിൽ കിടന്നു ഉറങ്ങി. ചിലർ ധൈര്യത്തോടെ ചിരിച്ചു, മറ്റുചിലർ പലതും ചെയ്തു.
കൃത്വാ കേചിദ് വദന്ത്യന്യേ കേചിദ് ബുധ്യന്തി ചേതരത്। യേഽപ്യത്ര മധുപാലാഃ സ്യുഃ പ്രേഷ്യാ ദധിമുഖസ്യ തു
ചിലർ എന്തോ ചെയ്തു പറഞ്ഞുവോ, മറ്റുചിലർ ഉണർന്നു. ഇവിടെ ദധിമുഖന്റെ സേവകരായ തേൻകാക്കന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തേഽപി തൈര്വാനരൈര്ഭീമൈഃ പ്രതിഷിദ്ധാ ദിശോ ഗതാഃ। ജാനുഭിശ്ച പ്രഘൃഷ്ടാശ്ച ദേവമാര്ഗം ച ദര്ശിതാഃ
അവരും ആ ഭയങ്കര കുരങ്ങന്മാരാൽ തുരത്തപ്പെട്ടു, എല്ലാടത്തേക്കും ഓടി, മുട്ടുകൾ പൊട്ടി, ദൈവങ്ങളുടെ വഴി കാണിക്കപ്പെട്ടു.
അബ്രുവന് പരമോദ്വിഗ്നാ ഗത്വാ ദധിമുഖം വചഃ। ഹനൂമതാ ദത്തവരൈര്ഹതം മധുവനം ബലാത്। വയം ച ജാനുഭിര്ഘൃഷ്ടാ ദേവമാര്ഗം ച ദര്ശിതാഃ
അവർ വളരെ വിഷമത്തോടെ ദധിമുഖനോട് ചെന്നു പറഞ്ഞു: 'ഹനുമാനും അവനോടൊപ്പം അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചവരും ബലമായി തേൻതോട്ടം നശിപ്പിച്ചു; ഞങ്ങൾ മുട്ടുകൾ പൊട്ടിപ്പോയി ദൈവങ്ങളുടെ വഴി കാണിക്കപ്പെട്ടു.'
തദാ ദധിമുഖഃ ക്രുദ്ധോ വനപസ്തത്ര വാനരഃ। ഹതം മധുവനം ശ്രുത്വാ സാന്ത്വയാമാസ താന് ഹരീന്
അപ്പോൾ തേൻതോട്ടത്തിന്റെ കാവലാളായ ദധിമുഖൻ, തേൻതോട്ടം നശിപ്പിച്ചതായി കേട്ടപ്പോൾ കോപത്തോടെ ആ കുരങ്ങന്മാരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഏതാഗച്ഛത ഗച്ഛാമോ വാനരാനതിദര്പിതാന്। ബലേനാവാരയിഷ്യാമി പ്രഭുഞ്ജാനാന് മധൂത്തമമ്
'വരൂ, നമുക്ക് പോകാം! അത്യധികം അഭിമാനമുള്ള ആ കുരങ്ങന്മാരെ, അവർ ഏറ്റവും നല്ല തേൻ ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ, ബലമായി തടയാം.'
ശ്രുത്വാ ദധിമുഖസ്യേദം വചനം വാനരര്ഷഭാഃ। പുനര്വീരാ മധുവനം തേനൈവ സഹിതാ യയുഃ
ദധിമുഖന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, പ്രധാന കുരങ്ങന്മാർ അവനോടൊപ്പം വീണ്ടും തേൻതോട്ടത്തിലേക്ക് പോയി.
മധ്യേ ചൈഷാം ദധിമുഖഃ സുപ്രഗൃഹ്യ മഹാതരുമ്। സമഭ്യധാവന് വേഗേന സര്വേ തേ ച പ്ലവംഗമാഃ
അവരുടെ നടുവിൽ, ദധിമുഖൻ വലിയൊരു വൃക്ഷം ഉറപ്പിച്ച് പിടിച്ച് വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് ഓടി, പിന്നെ എല്ലാകുരങ്ങന്മാരും പിന്തുടർന്നു.
തേ ശിലാഃ പാദപാംശ്ചൈവ പാഷാണാനപി വാനരാഃ। ഗൃഹീത്വാഭ്യാഗമന് ക്രുദ്ധാ യത്ര തേ കപികുഞ്ജരാഃ
അവ കുരങ്ങന്മാർ കല്ലുകളും മരങ്ങളും പാറകളും എടുത്ത്, ആ കുരങ്ങാനകളുള്ളിടത്തേക്ക് കോപത്തോടെ എത്തി.
ബലാന്നിവാരയന്തശ്ച ആസേദുര്ഹരയോ ഹരീന്। സംദഷ്ടൌഷ്ഠപുടാഃ ക്രുദ്ധാ ഭര്ത്സയന്തോ മുഹുര്മുഹുഃ
ശക്തിയായി അവർ കുരങ്ങന്മാരെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചു, അടുത്തെത്തി, കോപത്തിൽ ചുണ്ടുകൾ കടിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും ഭീഷണി വിളിച്ചു.
അഥ ദൃഷ്ട്വാ ദധിമുഖം ക്രുദ്ധം വാനരപുങ്ഗവാഃ। അഭ്യധാവന്ത വേഗേന ഹനുമത്പ്രമുഖാസ്തദാ
അപ്പോൾ ദധിമുഖൻ കോപിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, ഹനുമാന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രധാന കുരങ്ങന്മാർ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് ഓടി.
സവൃക്ഷം തം മഹാബാഹുമാപതന്തം മഹാബലമ്। വേഗവന്തം വിജഗ്രാഹ ബാഹുഭ്യാം കുപിതോഽങ്ഗദഃ
വലിയ കൈകളും ശക്തിയും ഉള്ള, വൃക്ഷം പിടിച്ച് വേഗത്തിൽ വരുന്ന ദധിമുഖനെ, കോപത്തോടെ അങ്ങദൻ ഇരുകൈകൊണ്ട് പിടിച്ചു.
മദാന്ധോ ന കൃപാം ചക്രേ ആര്യകോഽയം മമേതി സഃ। അഥൈനം നിഷ്പിപേഷാശു വേഗേന വസുധാതലേ
മദത്തിൽ അന്ധനായ അങ്ങദൻ, 'ഇവൻ എന്റെ മൂത്തവനാണ്' എന്ന് വിചാരിച്ചെങ്കിലും കരുണ കാണിച്ചില്ല; ഉടൻ തന്നെ ശക്തിയായി നിലത്തേക്ക് തള്ളിയിട്ടു.
സ ഭഗ്നബാഹൂരുമുഖോ വിഹ്വലഃ ശോണിതോക്ഷിതഃ। പ്രമുമോഹ മഹാവീരോ മുഹൂര്തം കപികുഞ്ജരഃ
കൈയും കാലും മുഖവും പൊട്ടി, രക്തം കവിഞ്ഞ്, ആ വീരനായ കുരങ്ങാനൻ തലകറങ്ങി, ഒരു നിമിഷം ബോധം തെറ്റി.
സ കഥംചിദ് വിമുക്തസ്തൈര്വാനരൈര്വാനരര്ഷഭഃ। ഉവാചൈകാന്തമാഗത്യ സ്വാന് ഭൃത്യാന് സമുപാഗതാന്
എന്തെങ്കിലും വിധത്തിൽ ആ കുരങ്ങന്മാരിൽ നിന്ന് വിട്ടുമാറി, ആ പ്രധാന കുരങ്ങൻ ഒറ്റയ്ക്ക് ചെന്നു, തന്റെ അനുയായികളോട് രഹസ്യമായി പറഞ്ഞു.
ഏതാഗച്ഛത ഗച്ഛാമോ ഭര്താ നോ യത്ര വാനരഃ। സുഗ്രീവോ വിപുലഗ്രീവഃ സഹ രാമേണ തിഷ്ഠതി
'വരൂ, നമുക്ക് പോകാം, നമ്മുടെ കുരങ്ങനായ ഭരതാവ്, വിശാലമായ കഴുത്തുള്ള സുഖ്രീവൻ, രാമനോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നിടത്തേക്ക്.'
സര്വം ചൈവാങ്ഗദേ ദോഷം ശ്രാവയിഷ്യാമ പാര്ഥിവേ। അമര്ഷീ വചനം ശ്രുത്വാ ഘാതയിഷ്യതി വാനരാന്
'അങ്ങദന്റെ എല്ലാ തെറ്റുകളും രാജാവിനോട് അറിയിക്കാം; അദ്ദേഹം സഹിക്കാതിരിക്കാൻ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടാൽ, കുരങ്ങന്മാരെ നശിപ്പിക്കും.'
ഇഷ്ടം മധുവനം ഹ്യേതത് സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ। പിതൃപൈതാമഹം ദിവ്യം ദേവൈരപി ദുരാസദമ്
'ഈ തേൻതോട്ടം സത്യത്തിൽ മഹാത്മാവായ സുഖ്രീവന്റേതാണ്; അച്ഛനും അപ്പൂപ്പനും കൈമാറിയ ദൈവികമായതും ദേവന്മാർക്കു പോലും സമീപിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമാണ്.'
സ വാനരാനിമാന് സര്വാന് മധുലുബ്ധാന് ഗതായുഷഃ। ഘാതയിഷ്യതി ദണ്ഡേന സുഗ്രീവഃ സസുഹൃജ്ജനാന്
മധുരസത്തിനായി മോഹംകൊണ്ടു ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ട ഈ വാനരന്മാരെയും അവരുടെ സുഹൃത്തുക്കളെയും സുഗ്രീവൻ കഠിനമായ ശിക്ഷ നൽകും.
വധ്യാ ഹ്യേതേ ദുരാത്മാനോ നൃപാജ്ഞാപരിപന്ഥിനഃ। അമര്ഷപ്രഭവോ രോഷഃ സഫലോ മേ ഭവിഷ്യതി
രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിച്ച ഈ ദുഷ്ടന്മാർ മരണയോഗ്യരാണ്; എന്റെ ക്രോധം ഫലപ്രദമാകും.