തൃണവദ് ഭാഷിതം താസാം ഗണയാമാസ ജാനകീ। ഗര്ജിതം ച തഥാ താസാം സീതാം പ്രാപ്യ നിരര്ഥകമ്
ജാനകി അവരുടെ വാക്കുകളും ഗർജ്ജനവും പുല്ലിനേക്കാൾ വിലകുറഞ്ഞതാണെന്ന് കരുതി, സീതയുടെ ചെവിയിൽ അതൊന്നും അർത്ഥമില്ലാത്തതായിരുന്നു.
വൃഥാ ഗര്ജിതനിശ്ചേഷ്ടാ രാക്ഷസ്യഃ പിശിതാശനാഃ। രാവണായ ശശംസുസ്താഃ സീതാവ്യവസിതം മഹത്
മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്ന രാക്ഷസികൾ വെറുതെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയും ഭാവങ്ങൾ കാണിച്ചും സീതയുടെ ഉറച്ച മനസ്സിനെ രാവണനോട് അറിയിച്ചു.
തതസ്താഃ സഹിതാഃ സര്വാ വിഹതാശാ നിരുദ്യമാഃ। പരിക്ലിശ്യ സമസ്താസ്താ നിദ്രാവശമുപാഗതാഃ
അവരുടെ എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളും നശിച്ചും ശ്രമം തീർന്നും, അവൾക്കൊക്കെ കഷ്ടപ്പെടുകയും ഒടുവിൽ ഉറക്കം കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു.
താസു ചൈവ പ്രസുപ്താസു സീതാ ഭര്തൃഹിതേ രതാ। വിലപ്യ കരുണം ദീനാ പ്രശുശോച സുദുഃഖിതാ
അവർക്കൊക്കെ ഉറങ്ങുമ്പോൾ ഭർത്താവിന്റെ ഭാവി ഭാവിച്ച സീത ദുഃഖിതയായി ദയനീയമായി വിലപിച്ചു, അതീവ വിഷണ്ണയായിരുന്നു.
താസാം മധ്യാത് സമുത്ഥായ ത്രിജടാ വാക്യമബ്രവീത്। ആത്മാനം ഖാദത ക്ഷിപ്രം ന സീതാമസിതേക്ഷണാമ്
അവരുടെ ഇടയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ ത്രിജട പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ സ്വയം തന്നെ വേഗം നശിപ്പിക്കൂ, കറുത്ത കണ്ണുള്ള സീതയെ അല്ല.'
ജനകസ്യാത്മജാം സാധ്വീം സ്നുഷാം ദശരഥസ്യ ച। സ്വപ്നോ ഹ്യദ്യ മയാ ദൃഷ്ടോ ദാരുണോ രോമഹര്ഷണഃ
'ജനകന്റെ സദ്വൃത്തയായ മകളെയും ദശരഥന്റെ മരുമകളെയും കുറിച്ച് ഞാൻ ഇന്ന് ഒരു ഭയങ്കരമായ, രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്ന സ്വപ്നം കണ്ടു.'
രക്ഷസാം ച വിനാശായ ഭര്തുരസ്യാ ജയായ ച। അലമസ്മാന് പരിത്രാതും രാഘവാദ് രാക്ഷസീഗണമ്
'അത് രാക്ഷസന്മാരുടെ നാശവും അവളുടെ ഭർത്താവിന്റെ ജയവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ഇനി മതിയാകട്ടെ, രാഘവനിൽ നിന്ന് നമ്മെ രക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കാം.'
അഭിയാചാമ വൈദേഹീമേതദ്ധി മമ രോചതേ। യദി ഹ്യേവംവിധഃ സ്വപ്നോ ദുഃഖിതായാഃ പ്രദൃശ്യതേ
'വൈദേഹിയെ കനിവ് ചേർത്ത് അപേക്ഷിക്കാം; അതാണ് എനിക്ക് ഇഷ്ടം. ഇങ്ങനെ ഒരു സ്വപ്നം ദുഃഖിതയ്ക്ക് കാണുന്നുവെങ്കിൽ—'
സാ ദുഃഖൈര്വിവിധൈര്മുക്താ സുഖമാപ്നോത്യനുത്തമമ്। പ്രണിപാതപ്രസന്നാ ഹി മൈഥിലീ ജനകാത്മജാ
'അവൾ പലവിധ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതയായി അതുല്യമായ സന്തോഷം നേടും; കാരണം, ജനകന്റെ മകൾ മൈഥിലി നമസ്കരിക്കുന്നവർക്കു ദയയുള്ളവളാണ്.'
അലമേഷാ പരിത്രാതും രാക്ഷസ്യോ മഹതോ ഭയാത്। തതഃ സാ ഹ്രീമതീ ബാലാ ഭര്തുര്വിജയഹര്ഷിതാ
'ഈ വലിയ ഭീഷണിയിൽ നിന്ന് രാക്ഷസികളെ രക്ഷിക്കാൻ അവൾക്ക് മാത്രം കഴിയും.' അതിനുശേഷം ഭർത്താവിന്റെ ജയത്തിൽ സന്തോഷം കൊണ്ടു ലജ്ജയോടെ ആ ബാലിക നിന്നു.
അവോചദ് യദി തത് തഥ്യം ഭവേയം ശരണം ഹി വഃ। താം ചാഹം താദൃശീം ദൃഷ്ട്വാ സീതായാ ദാരുണാം ദശാമ്
'അത് സത്യമാണെങ്കിൽ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു അഭയം നൽകും; സീതയുടെ ഭയങ്കരമായ അവസ്ഥ കണ്ടപ്പോൾ—'
ചിന്തയാമാസ വിശ്രാന്തോ ന ച മേ നിര്വൃതം മനഃ। സമ്ഭാഷണാര്ഥേ ച മയാ ജാനക്യാശ്ചിന്തിതോ വിധിഃ
വിശ്രമിച്ചിട്ടും എന്റെ മനസ്സ് ശാന്തിയില്ലാതെ ചിന്തിച്ചു; ജാനകിയെ എങ്ങനെ സംസാരിപ്പിക്കാമെന്ന് ഞാൻ ആലോചിച്ചു.
ഇക്ഷ്വാകുകുലവംശസ്തു സ്തുതോ മമ പുരസ്കൃതഃ। ശ്രുത്വാ തു ഗദിതാം വാചം രാജര്ഷിഗണഭൂഷിതാമ്
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തെ ഞാൻ ആദരവോടെ പ്രശംസിച്ചു; രാജർഷിമാരുടെ വാക്കുകൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ—
പ്രത്യഭാഷത മാം ദേവീ ബാഷ്പൈഃ പിഹിതലോചനാ। കസ്ത്വം കേന കഥം ചേഹ പ്രാപ്തോ വാനരപുങ്ഗവ
കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ദേവി എന്നോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: 'നീ ആരാണ്? ആരാൽ, എങ്ങനെ നീ ഇവിടെ എത്തി, വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ?'
കാ ച രാമേണ തേ പ്രീതിസ്തന്മേ ശംസിതുമര്ഹസി। തസ്യാസ്തദ് വചനം ശ്രുത്വാ അഹമപ്യബ്രുവം വചഃ
'രാമനോടു നിനക്ക് എന്ത് സ്നേഹമാണ്? അതു എനിക്കു പറയണം.' അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഞാനും മറുപടി പറഞ്ഞു.
ദേവി രാമസ്യ ഭര്തുസ്തേ സഹായോ ഭീമവിക്രമഃ। സുഗ്രീവോ നാമ വിക്രാന്തോ വാനരേന്ദ്രോ മഹാബലഃ
'ദേവി, ഭയങ്കര വീര്യശാലിയായ നിന്റെ ഭർത്താവ് രാമന് ഒരു ശക്തനായ കൂട്ടുകാരൻ ഉണ്ട്; സുഖ്രീവൻ എന്ന വാനരരാജാവാണ് അവൻ.'
തസ്യ മാം വിദ്ധി ഭൃത്യം ത്വം ഹനൂമന്തമിഹാഗതമ്। ഭര്ത്രാ സമ്പ്രഹിതസ്തുഭ്യം രാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ
'അവന്റെ ഭൃത്യനായ ഹനുമാനെന്നെ നീ അറിയണം; പാപമില്ലാത്ത നിന്റെ ഭർത്താവായ രാമൻ നിന്നെ കാണാൻ എന്നെ അയച്ചിരിക്കുന്നു.'
ഇദം തു പുരുഷവ്യാഘ്രഃ ശ്രീമാന് ദാശരഥിഃ സ്വയമ്। അങ്ഗുലീയമഭിജ്ഞാനമദാത് തുഭ്യം യശസ്വിനി
'ഇതാ, മഹാപുരുഷനായ ദശരഥപുത്രൻ തന്നെയാണ് ഈ തിരിച്ചറിയൽ അടയാളം നിനക്കു തന്നത്, മഹത്വമുള്ളവളേ.'
തദിച്ഛാമി ത്വയാജ്ഞപ്തം ദേവി കിം കരവാണ്യഹമ്। രാമലക്ഷ്മണയോഃ പാര്ശ്വം നയാമി ത്വാം കിമുത്തരമ്
അതിനാല്, ദേവി, നീ കല്പിച്ചതു പറയൂ, ഞാന് എന്ത് ചെയ്യണം? രാമനും ലക്ഷ്മണനും അടുക്കല് നിന്നെ കൊണ്ടുപോകട്ടേ? നീ പറയുന്ന ഉത്തരം എന്താണ്?
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വിദിത്വാ ച സീതാ ജനകനന്ദിനീ। ആഹ രാവണമുത്പാട്യ രാഘവോ മാം നയത്വിതി
ഇത് കേട്ടും മനസ്സിലാക്കി, ജനകന്റെ മകളായ സീത പറഞ്ഞു: രാഘവന് രാവണനെ ജയിച്ച് എന്നെ കൊണ്ടുപോകട്ടെ.
പ്രണമ്യ ശിരസാ ദേവീമഹമാര്യാമനിന്ദിതാമ്। രാഘവസ്യ മനോഹ്ലാദമഭിജ്ഞാനമയാചിഷമ്
ഞാന് ആ മഹാര്യയായ, പാപമില്ലാത്ത ദേവിയെ തലകുനിഞ്ഞ് വണങ്ങി, രാമന്റെ മനസ്സിന് സന്തോഷം നല്കാന് ഒരു അടയാളം ചോദിച്ചു.
അഥ മാമബ്രവീത് സീതാ ഗൃഹ്യതാമയമുത്തമഃ। മണിര്യേന മഹാബാഹൂ രാമസ്ത്വാം ബഹു മന്യതേ
അപ്പോള് സീത എന്നോട് പറഞ്ഞു: ഈ ഉത്തമമായ മണി എടുത്തുകൊള്ക, ഇതുകൊണ്ടാണ് ബലവാനായ രാമന് നിന്നെ വളരെ വിലമതിക്കുന്നത്.
ഇത്യുക്ത്വാ തു വരാരോഹാ മണിപ്രവരമുത്തമമ്। പ്രായച്ഛത് പരമോദ്വിഗ്നാ വാചാ മാം സംദിദേശ ഹ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ ഉത്തമവരയായ സീത, വളരെ വിഷമത്തോടെ, അത്യുത്തമമായ മണി എനിക്ക് നല്കി, വാക്കുകള് കൊണ്ട് എന്നെ വിശ്വസിച്ചു.
തതസ്തസ്യൈ പ്രണമ്യാഹം രാജപുത്ര്യൈ സമാഹിതഃ। പ്രദക്ഷിണം പരിക്രാമമിഹാഭ്യുദ്ഗതമാനസഃ
അതിനുശേഷം, രാജകുമാരിയായ അവളോടു ഭക്തിയോടെ വണങ്ങി, ചുറ്റി നടന്ന്, മനസ്സില് തിരിച്ചു പോകാന് ആഗ്രഹിച്ച് അവിടെ നിന്നു പുറപ്പെട്ടു.
ഉത്തരം പുനരേവാഹ നിശ്ചിത്യ മനസാ തദാ। ഹനൂമന് മമ വൃത്താന്തം വക്തുമര്ഹസി രാഘവേ
അവള് മനസ്സില് ഉറപ്പാക്കി വീണ്ടും എന്നോട് പറഞ്ഞു: ഹനുമാനേ, എന്റെ കഥ രാഘവനോട് നീ പറയണം.
യഥാ ശ്രുത്വൈവ നചിരാത് താവുഭൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। സുഗ്രീവസഹിതൌ വീരാവുപേയാതാം തഥാ കുരു
അത് കേട്ട ഉടനെ രാമനും ലക്ഷ്മണനും സുഗ്രീവനോടൊപ്പം വേഗത്തില് എത്താന് കഴിയുന്ന വിധം നീ ചെയ്യണം.
യദന്യഥാ ഭവേദേതദ് ദ്വൌ മാസൌ ജീവിതം മമ। ന മാം ദ്രക്ഷ്യതി കാകുത്സ്ഥോ മ്രിയേ സാഹമനാഥവത്
അങ്ങനെയല്ലാതെ മറ്റെന്തെങ്കിലും സംഭവിച്ചാല് എന്റെ ജീവന് രണ്ട് മാസം മാത്രം ബാക്കി. കാകുത്ഥ്സന് എന്നെ കാണാതെ പോയാല് ഞാന് അനാഥയായി മരിക്കും.
തച്ഛ്രുത്വാ കരുണം വാക്യം ക്രോധോ മാമഭ്യവര്തത। ഉത്തരം ച മയാ ദൃഷ്ടം കാര്യശേഷമനന്തരമ്
അവളുടെ ആ ദയനീയമായ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് എനിക്ക് കോപം വന്നു; പിന്നെ എന്ത് ചെയ്യാനുണ്ട് എന്ന് ഞാന് ആലോചിച്ചു.
തതോഽവര്ധത മേ കായസ്തദാ പര്വതസംനിഭഃ। യുദ്ധാകാങ്ക്ഷീ വനം തസ്യ വിനാശയിതുമാരഭേ
അതിനുശേഷം എന്റെ ശരീരം പര്വ്വതംപോലെ വലുതായി; യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ച് അവന്റെ കാടിനെ നശിപ്പിക്കാന് തുടങ്ങി.
തദ് ഭഗ്നം വനഖണ്ഡം തു ഭ്രാന്തത്രസ്തമൃഗദ്വിജമ്। പ്രതിബുദ്ധ്യ നിരീക്ഷന്തേ രാക്ഷസ്യോ വികൃതാനനാഃ
അങ്ങനെ, തകര്ന്നും ചിതറിനും കിടക്കുന്ന കാടും, ഭയപ്പെട്ടും വഴികെട്ടും പോയ മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും, ഭയങ്കരമായ മുഖങ്ങളുള്ള രാക്ഷസികള് കണ്ടു.