തതോ നിശ്ചിത്യ മഥനം യോക്ത്രം കൃത്വാ ച വാസുകിമ്। മന്ഥാനം മന്ദരം കൃത്വാ മമന്ഥുരമിതൌജസഃ
അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം, അവർ വാസുകിയെ കയറ്റമായി ഉപയോഗിച്ച്, മന്ദരപർവ്വതത്തെ കുലുക്കുവാനായി എടുത്തു, വലിയ ഉത്സാഹത്തോടെ ക്ഷീരസാഗരം കുലുക്കാൻ തുടങ്ങി.
അഥ വര്ഷസഹസ്രേണ യോക്ത്രസര്പശിരാംസി ച। വമന്തോഽതിവിഷം തത്ര ദദംശുര്ദശനൈഃ ശിലാഃ
അങ്ങനെ ആയിരം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, കയറ്റമായി ഉപയോഗിച്ച പാമ്പിന്റെ തലകളിൽ നിന്ന് അത്യന്തം വിഷം പുറത്ത് വരാൻ തുടങ്ങി; അതിന്റെ പല്ലുകൾ കൊണ്ട് പാറകളെ കടിച്ചു.
ഉത്പപാതാഗ്നിസംകാശം ഹാലാഹലമഹാവിഷമ്। തേന ദഗ്ധം ജഗത് സര്വം സദേവാസുരമാനുഷമ്
അപ്പോൾ അഗ്നിപോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ ഹാലാഹലവിഷം ഉയർന്നു; അതിനാൽ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ഉൾപ്പെടെ ലോകം മുഴുവൻ ദഹിച്ചു.
അഥ ദേവാ മഹാദേവം ശങ്കരം ശരണാര്ഥിനഃ। ജഗ്മുഃ പശുപതിം രുദ്രം ത്രാഹി ത്രാഹീതി തുഷ്ടുവുഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ രക്ഷക്കായി മഹാദേവനായ ശങ്കരനെയും പശുപതിയെയും രുദ്രനെയും സമീപിച്ചു, 'രക്ഷിക്കൂ, രക്ഷിക്കൂ' എന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ചു.
ഏവമുക്തസ്തതോ ദേവൈര്ദേവദേവേശ്വരഃ പ്രഭുഃ। പ്രാദുരാസീത് തതോഽത്രൈവ ശങ്ഖചക്രധരോ ഹരിഃ
അങ്ങനെ ദേവന്മാർ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവാധിപൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; പിന്നെ ശംഖവും ചക്രവും കൈവശമുള്ള ഹരിയും അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി.
ഉവാചൈനം സ്മിതം കൃത്വാ രുദ്രം ശൂലധരം ഹരിഃ। ദൈവതൈര്മഥ്യമാനേ തു യത്പൂര്വം സമുപസ്ഥിതമ്
ഹരി പുഞ്ചിരിയോടെ ത്രിശൂലധാരിയായ രുദ്രനോടു പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാർ ക്ഷീരസാഗരം കുലുക്കുമ്പോൾ ഇവിടെ എന്താണ് ഉദിച്ചുവന്നതെന്ന്...'
തത് ത്വദീയം സുരശ്രേഷ്ഠ സുരാണാമഗ്രതോ ഹി യത്। അഗ്രപൂജാമിഹ സ്ഥിത്വാ ഗൃഹാണേദം വിഷം പ്രഭോ
'ദേവന്മാരുടെ മുമ്പിൽ ഉദിച്ചുവന്നതും, ദേവശ്രേഷ്ഠനായ നിന്റെതുമായ ഈ വിഷം നീ ഏറ്റുവാങ്ങണം, പ്രഭോ.'
ഇത്യുക്ത്വാ ച സുരശ്രേഷ്ഠസ്തത്രൈവാന്തരധീയത। ദേവതാനാം ഭയം ദൃഷ്ട്വാ ശ്രുത്വാ വാക്യം തു ശാര്ങ്ഗിണഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദേവശ്രേഷ്ഠൻ അവിടെ അപ്രത്യക്ഷനായി; ദേവന്മാരുടെ ഭയം കണ്ടും ശാർംഗധാരിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടും,
ഹാലാഹലം വിഷം ഘോരം സംജഗ്രാഹാമൃതോപമമ്। ദേവാന് വിസൃജ്യ ദേവേശോ ജഗാമ ഭഗവാന് ഹരഃ
ദേവാധിപനായ ഹരൻ ആ ഭയങ്കരമായ ഹാലാഹലവിഷം അമൃതംപോലെ ഏറ്റെടുത്തു; ദേവന്മാരെ വിട്ട് ഭഗവാൻ ഹരൻ അകന്നു.
തതോ ദേവാസുരാഃ സര്വേ മമന്ഥൂ രഘുനന്ദന। പ്രവിവേശാഥ പാതാലം മന്ഥാനഃ പര്വതോത്തമഃ
ശേഷം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വീണ്ടും കുലുക്കാൻ തുടങ്ങി, രഘുനന്ദനാ; അപ്പോൾ കുലുക്കുവാൻ ഉപയോഗിച്ച പർവ്വതം പാതാളത്തിലേക്ക് മുങ്ങി.
തതോ ദേവാഃ സഗന്ധര്വാസ്തുഷ്ടുവുര്മധുസൂദനമ്। ത്വം ഗതിഃ സര്വഭൂതാനാം വിശേഷേണ ദിവൌകസാമ്
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഗാന്ധർവന്മാരും മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചു: 'നീയാണ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്കും, ആശ്രയം.'
പാലയാസ്മാന് മഹാബാഹോ ഗിരിമുദ്ധര്തുമര്ഹസി। ഇതി ശ്രുത്വാ ഹൃഷീകേശഃ കാമഠം രൂപമാസ്ഥിതഃ
നീ വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ളവനേ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം; ഈ പർവ്വതം നീ ഉയർത്തണം. അങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ ഹൃഷീകേശൻ ആമയുടെ രൂപം ധരിച്ചു.
പര്വതം പൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ ശിഷ്യേ തത്രോദധൌ ഹരിഃ। പര്വതാഗ്രം തു ലോകാത്മാ ഹസ്തേനാക്രമ്യ കേശവഃ
ഹരി ആ സമുദ്രത്തിൽ കിടന്നു, പർവ്വതം തന്റെ പിൻഭാഗത്ത് വച്ചു; ലോകങ്ങളുടെ ആത്മാവായ കേശവൻ കൈകൊണ്ട് പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ പിടിച്ചു.
ദേവാനാം മധ്യതഃ സ്ഥിത്വാ മമന്ഥ പുരുഷോത്തമഃ। അഥ വര്ഷസഹസ്രേണ ആയുര്വേദമയഃ പുമാന്
ദേവന്മാരുടെ നടുവിൽ നിന്ന് ഉത്തമപുരുഷൻ മഥനം തുടങ്ങി; ആയിരം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ആയുർവേദം നിറഞ്ഞ ഒരു പുരുഷൻ അവിടെ ഉദിച്ചു.
ഉദതിഷ്ഠത് സുധര്മാത്മാ സദണ്ഡഃ സകമണ്ഡലുഃ। പൂര്വം ധന്വന്തരിര്നാമ അപ്സരാശ്ച സുവര്ചസഃ
നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ളവൻ ദണ്ഡവും കമണ്ഡലുവും പിടിച്ച് പുറത്ത് വന്നു; ആദ്യം ധന്വന്തരി എന്ന പേരിൽ, അതുപോലെ പ്രകാശമുള്ള അപ്സരസുകളും ഉദിച്ചു.
അപ്സു നിര്മഥനാദേവ രസാത് തസ്മാദ് വരസ്ത്രിയഃ। ഉത്പേതുര്മനുജശ്രേഷ്ഠ തസ്മാദപ്സരസോഽഭവന്
ജലങ്ങൾ മഥിച്ചതിന്റെ ഫലമായി, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ആ സാരത്തിൽ നിന്നു അതുല്യമായ സ്ത്രീകൾ ഉദിച്ചു; അങ്ങനെ അപ്സരസുകൾ ഉണ്ടായി.
ഷഷ്ടിഃ കോട്യോഽഭവംസ്താസാമപ്സരാണാം സുവര്ചസാമ്। അസംഖ്യേയാസ്തു കാകുത്സ്ഥ യാസ്താസാം പരിചാരികാഃ
അവ പ്രകാശമുള്ള അപ്സരസുകൾ അറുപത് കോടിയോളം ഉണ്ടായി; കാകുത്സ്ഥാ, അവർക്കു സേവികമാരായവരുടെ എണ്ണം എണ്ണാനാവാത്തത്രയായിരുന്നു.
ന താഃ സ്മ പ്രതിഗൃഹ്ണന്തി സര്വേ തേ ദേവദാനവാഃ। അപ്രതിഗ്രഹണാദേവ താ വൈ സാധാരണാഃ സ്മൃതാഃ
ആ ദേവതകളും ദാനവരും അവരെ സ്വീകരിച്ചില്ല; ആരും സ്വീകരിക്കാത്തതിനാൽ അവരെ എല്ലാവർക്കും പൊതുവായവരായി കരുതുന്നു.
വരുണസ്യ തതഃ കന്യാ വാരുണീ രഘുനന്ദന। ഉത്പപാത മഹാഭാഗാ മാര്ഗമാണാ പരിഗ്രഹമ്
അതിനുശേഷം, രഘുനന്ദനാ, വരുണന്റെ മകളായ വാരുണി, വലിയ ഭാഗ്യശാലിയായവൾ, സ്വീകരിക്കപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിച്ച് പുറത്ത് വന്നു.
ദിതേഃ പുത്രാ ന താം രാമ ജഗൃഹുര്വരുണാത്മജാമ്। അദിതേസ്തു സുതാ വീര ജഗൃഹുസ്താമനിന്ദിതാമ്
ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ, രാമാ, വരുണന്റെ മകളെ സ്വീകരിച്ചില്ല; പക്ഷേ, അദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ, വീരാ, അവളെ കുറ്റമില്ലാത്തവളായി സ്വീകരിച്ചു.
അസുരാസ്തേന ദൈതേയാഃ സുരാസ്തേനാദിതേഃ സുതാഃ। ഹൃഷ്ടാഃ പ്രമുദിതാശ്ചാസന് വാരുണീഗ്രഹണാത് സുരാഃ
അങ്ങനെ ദിത്യപുത്രന്മാർ അസുരന്മാരായി, അദിതിപുത്രന്മാർ ദേവന്മാരായി; വാരുണിയെ സ്വീകരിച്ചതിൽ ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ആഹ്ലാദിച്ചു.
ഉച്ചൈഃശ്രവാ ഹയശ്രേഷ്ഠോ മണിരത്നം ച കൌസ്തുഭമ്। ഉദതിഷ്ഠന്നരശ്രേഷ്ഠ തഥൈവാമൃതമുത്തമമ്
ഉച്ചൈശ്രവസ് എന്ന ഉത്തമകുതിരയും കൗസ്തുഭമണിയും, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അങ്ങനെ തന്നെ അതുല്യമായ അമൃതവും ഉദിച്ചു.
അഥ തസ്യ കൃതേ രാമ മഹാനാസീത് കുലക്ഷയഃ। അദിതേസ്തു തതഃ പുത്രാ ദിതിപുത്രാനയോധയന്
അതിനുവേണ്ടി, രാമാ, വലിയ വംശനാശം സംഭവിച്ചു; അദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരെ നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു.
ഏകതാമഗമന് സര്വേ അസുരാ രാക്ഷസൈഃ സഹ। യുദ്ധമാസീന്മഹാഘോരം വീര ത്രൈലോക്യമോഹനമ്
എല്ലാ അസുരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരുമായി ഒന്നിച്ചു; വീരാ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും ഭ്രമിപ്പിച്ച ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
യദാ ക്ഷയം ഗതം സര്വം തദാ വിഷ്ണുര്മഹാബലഃ। അമൃതം സോഽഹരത് തൂര്ണം മായാമാസ്ഥായ മോഹിനീമ്
എല്ലാം നശിച്ചപ്പോൾ, മഹാബലശാലിയായ വിഷ്ണു, മോഹിനി രൂപം ധരിച്ചു, അതിവേഗം അമൃതം കൈവശപ്പെടുത്തി.
യേ ഗതാഭിമുഖം വിഷ്ണുമക്ഷരം പുരുഷോത്തമമ്। സമ്പിഷ്ടാസ്തേ തദാ യുദ്ധേ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ
അക്ഷരമായ ഉത്തമപുരുഷനായ വിഷ്ണുവിനെ നേരിട്ട് സമീപിച്ചവർ, ആ ശക്തനായ വിഷ്ണുവിന്റെ കൈയിൽ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിക്കപ്പെട്ടു.
അദിതേരാത്മജാ വീരാ ദിതേഃ പുത്രാന് നിജഘ്നിരേ। അസ്മിന് ഘോരേ മഹായുദ്ധേ ദൈതേയാദിത്യയോര്ഭൃശമ്
അദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ, വീരന്മാരേ, ഈ ഭയങ്കരമായ മഹായുദ്ധത്തിൽ ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
thumb|ഷട്ചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ഷട്ചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ നാല്പത്താറാം അധ്യായം കേൾക്കണം.
ഹതേഷു തേഷു പുത്രേഷു ദിതിഃ പരമദുഃഖിതാ। മാരീചം കശ്യപം നാമ ഭര്താരമിദമബ്രവീത്
അവളുടെ പുത്രന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ദിതി അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി; മാരീചന്റെ മകനായ കശ്യപൻ എന്ന ഭർത്താവിനോട് അവൾ പറഞ്ഞു.
ഹതപുത്രാസ്മി ഭഗവംസ്തവ പുത്രൌര്മഹാബലൈഃ। ശക്രഹന്താരമിച്ഛാമി പുത്രം ദീര്ഘതപോര്ജിതമ്
ഭഗവാനേ, നിങ്ങളുടെ ശക്തിയുള്ള മക്കൾ എന്റെ മക്കളെ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഞാൻ ദീർഘകാലം വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് ഇന്ദ്രനെ കൊല്ലാൻ കഴിയുന്ന ഒരു മകൻ ജനിക്കണമെന്നാഗ്രഹിക്കുന്നു.