ധന്യാഃ ഖലു മഹാത്മാനോ യേ ബുദ്ധ്യാ കോപമുത്ഥിതമ്। നിരുന്ധന്തി മഹാത്മാനോ ദീപ്തമഗ്നിമിവാമ്ഭസാ
യുക്തിയോടെ ഉയരുന്ന കോപം നിയന്ത്രിക്കുന്ന മഹാത്മാക്കൾ ഭാഗ്യശാലികളാണ്; അവർ അഗ്നിയെ വെള്ളംകൊണ്ട് അണയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്രോധം ശമിപ്പിക്കുന്നു.
ക്രുദ്ധഃ പാപം ന കുര്യാത് കഃ ക്രുദ്ധോ ഹന്യാദ് ഗുരൂനപി। ക്രുദ്ധഃ പരുഷയാ വാചാ നരഃ സാധൂനധിക്ഷിപേത്
കോപത്തിൽ ആൾ പാപം ചെയ്യാതിരിക്കുംവേ? കോപത്തിൽ മുതിർന്നവരെ പോലും കൊല്ലാം; കോപത്തിൽ കഠിനമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് സദുപുരുഷന്മാരെ അപമാനിക്കും.
വാച്യാവാച്യം പ്രകുപിതോ ന വിജാനാതി കര്ഹിചിത്। നാകാര്യമസ്തി ക്രുദ്ധസ്യ നാവാച്യം വിദ്യതേ ക്വചിത്
കോപം വന്നാൽ പറയേണ്ടതും പറയരുതാത്തതും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല; കോപമുള്ളവർക്കു ചെയ്യരുതാത്തതോ പറയരുതാത്തതോ ഒന്നുമില്ല.
യഃ സമുത്പതിതം ക്രോധം ക്ഷമയൈവ നിരസ്യതി। യഥോരഗസ്ത്വചം ജീര്ണാം സ വൈ പുരുഷ ഉച്യതേ
ഉയരുന്ന ക്രോധം ക്ഷമയോടെ തള്ളിവിടുന്നവൻ, പാമ്പ് പഴയ തൊലി കളയുന്നതുപോലെ, ആൾക്കാരനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ധിഗസ്തു മാം സുദുര്ബുദ്ധിം നിര്ലജ്ജം പാപകൃത്തമമ്। അചിന്തയിത്വാ താം സീതാമഗ്നിദം സ്വാമിഘാതകമ്
എനിക്ക് ലജ്ജയില്ലാത്തതും, വളരെ മോശമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തതും, സീതയെ ഓർക്കാതെയും, എന്റെ കർത്താവിന് ദോഷം വരുത്തിയതും—all ഇതെല്ലാം ചെയ്തതിൽ എനിക്ക് നാണക്കേട് മാത്രം.
യദി ദഗ്ധാ ത്വിയം സര്വാ നൂനമാര്യാപി ജാനകീ। ദഗ്ധാ തേന മയാ ഭര്തുര്ഹതം കാര്യമജാനതാ
ഈ നഗരം മുഴുവൻ കത്തിപ്പോയെങ്കിൽ, സീതയും നിശ്ചയമായി നശിച്ചിരിക്കണം; കാര്യത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാതെ ഞാൻ ഭർത്താവിന്റെ കാര്യത്തെ നശിപ്പിച്ചു.
യദര്ഥമയമാരമ്ഭസ്തത്കാര്യമവസാദിതമ്। മയാ ഹി ദഹതാ ലങ്കാം ന സീതാ പരിരക്ഷിതാ
ഈ ദൗത്യത്തിന്റെ ഉദ്ദേശം തന്നെ ഞാൻ നശിപ്പിച്ചു; ലങ്കയെ കത്തിച്ചപ്പോൾ സീതയെ ഞാൻ സംരക്ഷിച്ചില്ല.
ഈഷത്കാര്യമിദം കാര്യം കൃതമാസീന്ന സംശയഃ। തസ്യ ക്രോധാഭിഭൂതേന മയാ മൂലക്ഷയഃ കൃതഃ
ചെറുതായെങ്കിലും ഈ ജോലി ഞാൻ തീർത്തു, അതിൽ സംശയമില്ല; പക്ഷേ, കോപത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി ഞാൻ അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം തന്നെ നശിപ്പിച്ചു.
വിനഷ്ടാ ജാനകീ വ്യക്തം ന ഹ്യദഗ്ധഃ പ്രദൃശ്യതേ। ലങ്കായാഃ കശ്ചിദുദ്ദേശഃ സര്വാ ഭസ്മീകൃതാ പുരീ
സീത നിശ്ചയമായും നഷ്ടപ്പെട്ടു; ലങ്കയിൽ കത്തിപ്പോകാത്ത ഒരു ഭാഗവും കാണുന്നില്ല, നഗരം മുഴുവൻ ചാരമായിരിക്കുന്നു.
യദി തദ്വിഹതം കാര്യം മയാ പ്രജ്ഞാവിപര്യയാത്। ഇഹൈവ പ്രാണസംന്യാസോ മമാപി ഹ്യദ്യ രോചതേ
എന്റെ തെറ്റായ തീരുമാനത്താൽ ഈ ദൗത്യം നശിച്ചുപോയെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ ഇവിടെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കിമഗ്നൌ നിപതാമ്യദ്യ ആഹോസ്വിദ് വഡവാമുഖേ। ശരീരമിഹ സത്ത്വാനാം ദദ്മി സാഗരവാസിനാമ്
ഇന്ന് ഞാൻ അഗ്നിയിലോ, അല്ലെങ്കിൽ സമുദ്രത്തിലെ അഗ്നിമുഖത്തിലോ ചാടണമോ? അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ തന്നെ സമുദ്രജീവികൾക്ക് എന്റെ ശരീരം അർപ്പിക്കണമോ?
കഥം നു ജീവതാ ശക്യോ മയാ ദ്രഷ്ടും ഹരീശ്വരഃ। തൌ വാ പുരുഷശാര്ദൂലൌ കാര്യസര്വസ്വഘാതിനാ
ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ ഹരികളുടെ അധിപനെയോ ആ രണ്ടു വീരരെയോ, ഞാൻ കാര്യങ്ങൾ മുഴുവനും നശിപ്പിച്ചവനായി നേരിട്ട് കാണാൻ കഴിയും?
മയാ ഖലു തദേവേദം രോഷദോഷാത് പ്രദര്ശിതമ്। പ്രഥിതം ത്രിഷു ലോകേഷു കപിത്വമനവസ്ഥിതമ്
എന്റെ കോപത്തിന്റെ തെറ്റുകൊണ്ട്, കപികളുടെ സ്ഥിരതയില്ലായ്മ ലോകത്ത് മുഴുവൻ ഇപ്പോൾ ഞാൻ തെളിയിച്ചു.
ധിഗസ്തു രാജസം ഭാവമനീശമനവസ്ഥിതമ്। ഈശ്വരേണാപി യദ് രാഗാന്മയാ സീതാ ന രക്ഷിതാ
കാമം കൊണ്ടും, മനസ്സിന്റെ അസ്ഥിരത കൊണ്ടും, ഞാൻ സീതയെ സംരക്ഷിക്കാതെ പോയത് ലജ്ജാകരം തന്നെ.
വിനഷ്ടായാം തു സീതായാം താവുഭൌ വിനശിഷ്യതഃ। തയോര്വിനാശേ സുഗ്രീവഃ സബന്ധുര്വിനശിഷ്യതി
സീത നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, ആ ഇരുവരും നഷ്ടപ്പെടും; അവരെ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ സുഗ്രീവനും അവന്റെ ബന്ധുക്കളും നശിക്കും.
ഏതദേവ വചഃ ശ്രുത്വാ ഭരതോ ഭ്രാതൃവത്സലഃ। ധര്മാത്മാ സഹശത്രുഘ്നഃ കഥം ശക്ഷ്യതി ജീവിതുമ്
ഇത് കേട്ടാൽ, സഹോദരനോടുള്ള സ്നേഹമുള്ള ധർമ്മാത്മാവായ ഭാരതനും ശത്രുഘ്നനും എങ്ങനെ ജീവിക്കാൻ കഴിയും?
ഇക്ഷ്വാകുവംശേ ധര്മിഷ്ഠേ ഗതേ നാശമസംശയമ്। ഭവിഷ്യന്തി പ്രജാഃ സര്വാഃ ശോകസംതാപപീഡിതാഃ
ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച ഇക്ഷ്വാകു വംശം നശിച്ചാൽ, ജനങ്ങൾ മുഴുവൻ ദുഃഖത്തിലും വേദനയിലും ആകും.
തദഹം ഭാഗ്യരഹിതോ ലുപ്തധര്മാര്ഥസംഗ്രഹഃ। രോഷദോഷപരീതാത്മാ വ്യക്തം ലോകവിനാശനഃ
അതിനാൽ ഞാൻ ഭാഗ്യരഹിതനും, ധർമ്മവും സമ്പത്തും നഷ്ടപ്പെട്ടവനും, കോപം കൊണ്ടും തെറ്റുകൾ കൊണ്ടും മനസ്സ് കീഴടക്കപ്പെട്ടവനും, ലോകം നശിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്.
ഇതി ചിന്തയതസ്തസ്യ നിമിത്താന്യുപപേദിരേ। പൂര്വമപ്യുപലബ്ധാനി സാക്ഷാത് പുനരചിന്തയത്
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മുമ്പ് കണ്ട ശകുനങ്ങൾ വീണ്ടും നേരിട്ട് മനസ്സിലായി.
അഥ വാ ചാരുസര്വാങ്ഗീ രക്ഷിതാ സ്വേന തേജസാ। ന നശിഷ്യതി കല്യാണീ നാഗ്നിരഗ്നൌ പ്രവര്തതേ
അല്ലെങ്കിൽ, സീതയുടെ സ്വന്തം തേജസ്സാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, ആ ഭഗ്യവതിക്ക് ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല; അഗ്നി അഗ്നിയെ ബാധിക്കില്ലല്ലോ.
നഹി ധര്മാത്മനസ്തസ്യ ഭാര്യാമമിതതേജസഃ। സ്വചരിത്രാഭിഗുപ്താം താം സ്പ്രഷ്ടുമര്ഹതി പാവകഃ
അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ള ആ ധർമ്മാത്മാവിന്റെ ഭാര്യയെ, അവളുടെ സ്വഭാവം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ, അഗ്നി സ്പർശിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നൂനം രാമപ്രഭാവേണ വൈദേഹ്യാഃ സുകൃതേന ച। യന്മാം ദഹനകര്മായം നാദഹദ്ധവ്യവാഹനഃ
നിശ്ചയമായും, രാമന്റെ ശക്തിയും, വൈദേഹിയുടെ പുണ്യവും കൊണ്ടാണ്, എനിക്ക് ദഹിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച അഗ്നി എന്നെ ദഹിപ്പിക്കാതിരുന്നത്.
ത്രയാണാം ഭരതാദീനാം ഭ്രാതൄണാം ദേവതാ ച യാ। രാമസ്യ ച മനഃകാന്താ സാ കഥം വിനശിഷ്യതി
രാമന്റെ ഹൃദയത്തിലെ പ്രിയയും, ഭരതനും മറ്റ് സഹോദരന്മാർക്കും ദേവതയായവളെ എങ്ങനെ നശിപ്പിക്കാനാകും?
യദ് വാ ദഹനകര്മായം സര്വത്ര പ്രഭുരവ്യയഃ। ന മേ ദഹതി ലാങ്ഗൂലം കഥമാര്യാം പ്രധക്ഷ്യതി
എല്ലായിടത്തും അക്ഷയനായ ഈ അഗ്നി എന്റെ വാലിനെ പോലും കത്തിക്കില്ലെങ്കിൽ, ആ മഹിളയെ എങ്ങനെ കത്തിക്കും?
പുനശ്ചാചിന്തയത് തത്ര ഹനൂമാന് വിസ്മിതസ്തദാ। ഹിരണ്യനാഭസ്യ ഗിരേര്ജലമധ്യേ പ്രദര്ശനമ്
അപ്പോൾ അത്ഭുതത്തോടെ ഹനുമാൻ വീണ്ടും ആ ജലത്തിനടിയിൽ കനകനാഭമായ പർവതം കാണപ്പെട്ടത് ഓർത്ത് ചിന്തിച്ചു.
തപസാ സത്യവാക്യേന അനന്യത്വാച്ച ഭര്തരി। അസൌ വിനിര്ദഹേദഗ്നിം ന താമഗ്നിഃ പ്രധക്ഷ്യതി
തന്റെ തപസ്സും സത്യവാക്യവും ഭർത്താവിനോടുള്ള അനന്യഭക്തിയും കൊണ്ടു അവൾ അഗ്നിയെ പോലും കത്തിച്ചുകളയും; അഗ്നി അവളെ ഒരിക്കലും കത്തിക്കില്ല.
സ തഥാ ചിന്തയംസ്തത്ര ദേവ്യാ ധര്മപരിഗ്രഹമ്। ശുശ്രാവ ഹനുമാംസ്തത്ര ചാരണാനാം മഹാത്മനാമ്
അങ്ങനെ ദേവിയുടെ ധർമ്മനിഷ്ഠയെ കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മഹാത്മാക്കളായ ചാരണന്മാരുടെ വാക്കുകൾ ഹനുമാൻ അവിടെ കേട്ടു.
അഹോ ഖലു കൃതം കര്മ ദുര്വിഗാഹം ഹനൂമതാ। അഗ്നിം വിസൃജതാ തീക്ഷ്ണം ഭീമം രാക്ഷസസദ്മനി
ഹനുമാൻ ചെയ്ത ഈ ദുഷ്കരമായ പ്രവർത്തി എത്ര അത്ഭുതകരമാണ്! രാക്ഷസരുടെ വീട്ടിൽ ഭയങ്കരമായ അഗ്നി വിടുവിച്ചു.
പ്രപലായിതരക്ഷഃസ്ത്രീബാലവൃദ്ധസമാകുലാ। ജനകോലാഹലാധ്മാതാ ക്രന്ദന്തീവാദ്രികന്ദരൈഃ
രാക്ഷസന്മാർ ഓടിപ്പോയപ്പോൾ, സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും മൂപ്പന്മാരും നിറഞ്ഞ നഗരത്തിൽ ജനങ്ങളുടെ ഉproള്ളളി ഉയർന്നു, പർവതഗുഹകളിൽ നിന്നു പോലെ നിലവിളി മുഴങ്ങി.
ദഗ്ധേയം നഗരീ ലങ്കാ സാട്ടപ്രാകാരതോരണാ। ജാനകീ ന ച ദഗ്ധേതി വിസ്മയോഽദ്ഭുത ഏവ നഃ
കോട്ടയും മതിലും ഗോപുരവും ഉൾപ്പെടെ ഈ ലങ്കാനഗരം കത്തിക്കഴിഞ്ഞു, എങ്കിലും ജനകി കത്തിയില്ല—ഇത് ഞങ്ങൾക്ക് അത്ഭുതകരമായ ഒരു വിസ്മയമാണ്.