തതഃ സ മഥിതാഷ്ടാശ്വം രഥം ഭഗ്നാക്ഷകൂബരമ്। വിഹായ ന്യപതദ് ഭൂമൌ ദുര്ധരസ്ത്യക്തജീവിതഃ
എട്ട് കുതിരകളും ചതഞ്ഞു, രഥത്തിന്റെ അക്ഷവും കൂമ്പാരവും തകർന്നു, ദുര്ധരൻ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണു, ജീവൻ വിട്ട്.
തം വിരൂപാക്ഷയൂപാക്ഷൌ ദൃഷ്ട്വാ നിപതിതം ഭുവി। തൌ ജാതരോഷൌ ദുര്ധര്ഷാവുത്പേതതുരരിംദമൌ
ദുര്ധരൻ ഭൂമിയിൽ വീണതുകണ്ട്, വിരൂപാക്ഷനും യുപാക്ഷനും, കോപത്തോടെ, ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവരായി, ഇരുവരും ശത്രുനാശകരായി ചാടി.
സ താഭ്യാം സഹസോത്പ്ലുത്യ വിഷ്ഠിതോ വിമലേഽമ്ബരേ। മുദ്ഗരാഭ്യാം മഹാബാഹുര്വക്ഷസ്യഭിഹതഃ കപിഃ
അവരോടൊപ്പം പെട്ടെന്നു ആകാശത്തിൽ ചാടിയ കുരങ്ങൻ, അവരുടെ മുദ്ഗരങ്ങൾ വക്ഷസിൽ ഏറ്റുവാങ്ങി.
തയോര്വേഗവതോര്വേഗം നിഹത്യ സ മഹാബലഃ। നിപപാത പുനര്ഭൂമൌ സുപര്ണ ഇവ വേഗിതഃ
അവരുടെ അതിവേഗം തരണം ചെയ്ത മഹാബലശാലി, വീണ്ടും സൂപർണ്ണൻപോലെ വേഗത്തിൽ ഭൂമിയിൽ വീണു.
സ സാലവൃക്ഷമാസാദ്യ സമുത്പാട്യ ച വാനരഃ। താവുഭൌ രാക്ഷസൌ വീരൌ ജഘാന പവനാത്മജഃ
കുരങ്ങൻ ഒരു ശാലവൃക്ഷം പിടിച്ചു പിഴുതെടുത്തു, ആ പവനപുത്രൻ ഇരുവരും വീരരായ രാക്ഷസന്മാരെയും കൊന്നു.
തതസ്താംസ്ത്രീന് ഹതാന് ജ്ഞാത്വാ വാനരേണ തരസ്വിനാ। അഭിപേദേ മഹാവേഗഃ പ്രഹസ്യ പ്രഘസോ ബലീ
ആ ശക്തനായ കുരങ്ങൻ മൂവരെയും കൊല്ലപ്പെട്ടതായി അറിഞ്ഞ്, മഹാവേഗവും ബലശാലിയുമായ പ്രഘസൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് സമീപിച്ചു.
ഭാസകര്ണശ്ച സംക്രുദ്ധഃ ശൂലമാദായ വീര്യവാന്। ഏകതഃ കപിശാര്ദൂലം യശസ്വിനമവസ്ഥിതൌ
ഭാസകർണ്ണൻ കോപത്തോടെ വീര്യശാലിയായ ശൂലം എടുത്തു, ഇരുവരും കുരങ്ങന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവനെ നേരിട്ട് നില്ക്കുന്നു.
പട്ടിശേന ശിതാഗ്രേണ പ്രഘസഃ പ്രത്യപോഥയത്। ഭാസകര്ണശ്ച ശൂലേന രാക്ഷസഃ കപികുഞ്ജരമ്
പ്രഘസൻ മൂർച്ചയുള്ള പറ്റിശ് കൊണ്ട് കുരങ്ങൻ-യാനയെ അടിച്ചു; ഭാസകർണ്ണൻ, രാക്ഷസൻ, ശൂലം കൊണ്ട് അടിച്ചു.
സ താഭ്യാം വിക്ഷതൈര്ഗാത്രൈരസൃഗ്ദിഗ്ധതനൂരുഹഃ। അഭവദ് വാനരഃ ക്രുദ്ധോ ബാലസൂര്യസമപ്രഭഃ
അവരുടെ ആക്രമണത്തിൽ അവന്റെ ശരീരം മുറിവേറ്റു, രക്തം പുരണ്ടു, കുരങ്ങൻ കോപത്തോടെ ബാലസൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
സമുത്പാട്യ ഗിരേഃ ശൃങ്ഗം സമൃഗവ്യാലപാദപമ്। ജഘാന ഹനുമാന് വീരോ രാക്ഷസൌ കപികുഞ്ജരഃ। ഗിരിശൃങ്ഗസുനിഷ്പിഷ്ടൌ തിലശസ്തൌ ബഭൂവതുഃ
ഹനുമാൻ, കുരങ്ങൻ-യാനനായ വീരൻ, മൃഗങ്ങളും പാമ്പുകളും വൃക്ഷങ്ങളും ഉള്ള ഒരു പർവതശൃംഗം പിഴുതെടുത്തു, ആ രണ്ട് രാക്ഷസന്മാരെയും കൊന്നു; പർവതശൃംഗം കൊണ്ട് ചതച്ചപ്പോൾ അവർ തിലപോലെ ആയിത്തീർന്നു.
തതസ്തേഷ്വവസന്നേഷു സേനാപതിഷു പഞ്ചസു। ബലം തദവശേഷം തു നാശയാമാസ വാനരഃ
അവിടെ ആഞ്ചു സേനാനായകരും വീണു കിടക്കുമ്പോള്, ശേഷിച്ച സൈന്യത്തെ ആ വാനരന് പൂര്ണമായും നശിപ്പിച്ചു.
അശ്വൈരശ്വാന് ഗജൈര്നാഗാന് യോധൈര്യോധാന് രഥൈ രഥാന്। സ കപിര്നാശയാമാസ സഹസ്രാക്ഷ ഇവാസുരാന്
കുതിരകള് കുതിരകളെ, ആനകള് ആനകളെ, യോദ്ധാക്കള് യോദ്ധാക്കളെ, രഥങ്ങള് രഥങ്ങളെ നേരിട്ട്, ആ കപിക്ക് അവരെല്ലാം സംഹരിക്കാനായി. അതെ, ഇന്ദ്രന് അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
ഹയൈര്നാഗൈസ്തുരംഗൈശ്ച ഭഗ്നാക്ഷൈശ്ച മഹാരഥൈഃ। ഹതൈശ്ച രാക്ഷസൈര്ഭൂമീ രുദ്ധമാര്ഗാ സമന്തതഃ
കുതിരകളും ആനകളും ഉഗ്രശക്തിയുള്ള കുതിരകളും തകര്ന്ന രഥങ്ങളും കൊല്ലപ്പെട്ട രാക്ഷസന്മാരുമൊക്കെയായി ഭൂമി എല്ലാടും തടസ്സപ്പെട്ടു.
തതഃ കപിസ്താന് ധ്വജിനീപതീന് രണേ നിഹത്യ വീരാന് സബലാന് സവാഹനാന്। തഥൈവ വീരഃ പരിഗൃഹ്യ തോരണം കൃതക്ഷണഃ കാല ഇവ പ്രജാക്ഷയേ
അങ്ങനെ ആ കപിക്ക് ആ ധീരനായ സേനാനായകരെയും അവരുടെ സൈന്യത്തെയും വാഹനങ്ങളെയും യുദ്ധത്തില് സംഹരിച്ച ശേഷം, തൊരണത്തെ പിടിച്ചു, സൃഷ്ടിയെ സംഹരിക്കാന് സമയമായ കാലനുപോലെ ഒരുങ്ങി നിന്നു.
thumb|സപ്തചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡേ സപ്തചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൫-
നാല്പത്തിയേഴാമത്തെ സര്ഗം കേള്ക്കട്ടെ.
സേനാപതീന് പഞ്ച സ തു പ്രമാപിതാന് ഹനൂമതാ സാനുചരാന് സവാഹനാന്। നിശമ്യ രാജാ സമരോദ്ധതോന്മുഖം കുമാരമക്ഷം പ്രസമൈക്ഷതാക്ഷമ്
ഹനുമാന്റെ കൈവശം ആഞ്ചു സേനാനായകരും അവരുടെ അനുചരന്മാരും വാഹനങ്ങളുമൊക്കെ വീണുവെന്നു കേട്ട രാജാവ്, യുദ്ധത്തിന് ഉത്സുകനായി, കുമാരന് അക്ഷനെ ഉറ്റുനോക്കി.
സ തസ്യ ദൃഷ്ട്യര്പണസമ്പ്രചോദിതഃ പ്രതാപവാന് കാഞ്ചനചിത്രകാര്മുകഃ। സമുത്പപാതാഥ സദസ്യുദീരിതോ ദ്വിജാതിമുഖ്യൈര്ഹവിഷേവ പാവകഃ
രാജാവിന്റെ കാഴ്ചയില് പ്രചോദനം ലഭിച്ച ആ ശക്തശാലിയായ കുമാരന്, പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച വില്ലുമായി, യാഗശാലയില് ദ്വിജന്മാര് ഹോമത്തിനായി വിളിച്ചെടുക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ എഴുന്നേറ്റു.
തതോ മഹാന് ബാലദിവാകരപ്രഭം പ്രതപ്തജാമ്ബൂനദജാലസംതതമ്। രഥം സമാസ്ഥായ യയൌ സ വീര്യവാന് മഹാഹരിം തം പ്രതി നൈര്ഋതര്ഷഭഃ
പുതിയ സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലും, ചൂടേറ്റ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അലയങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച വലിയ രഥത്തില് കയറി, ആ ധീരനായ രാക്ഷസനായകന് മഹാവാനരനെ നേരെ പോന്നു.
തതസ്തപഃസംഗ്രഹസംചയാര്ജിതം പ്രതപ്തജാമ്ബൂനദജാലചിത്രിതമ്। പതാകിനം രത്നവിഭൂഷിതധ്വജം മനോജവാഷ്ടാശ്വവരൈഃ സുയോജിതമ്
തപസ്സിലൂടെ സമ്പാദിച്ച, ചൂടേറ്റ പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച, പതാകയുമുള്ള, രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച കൊടിയുമുള്ള, എട്ടു വേഗമുള്ള കുതിരകള് നന്നായി ചേര്ത്ത രഥം.
സുരാസുരാധൃഷ്യമസങ്ഗചാരിണം തഡിത്പ്രഭം വ്യോമചരം സമാഹിതമ്। സതൂണമഷ്ടാസിനിബദ്ധബന്ധുരം യഥാക്രമാവേശിതശക്തിതോമരമ്
ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും പോലും കീഴടക്കാനാവാത്തത്, സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുന്നതും മിന്നല്പോലുള്ള പ്രകാശവും ആകാശത്തിലൂടെ പോകുന്നതും, അമ്പൊടികളും എട്ടു വാളുകളും അണിയിച്ചിട്ടുള്ളതും, ക്രമമായി ശൂലങ്ങളും കുന്തങ്ങളും വെച്ചിട്ടുള്ളതും ആയിരുന്നു ആ രഥം.
വിരാജമാനം പ്രതിപൂര്ണവസ്തുനാ സഹേമദാമ്നാ ശശിസൂര്യവര്ചസാ। ദിവാകരാഭം രഥമാസ്ഥിതസ്തതഃ സ നിര്ജഗാമാമരതുല്യവിക്രമഃ
പൂര്ണ്ണമായ ആയുധങ്ങളാല് തിളങ്ങുന്ന, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കയര്കളും ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലെയുള്ള പ്രകാശവും ഉള്ള, സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള ആ രഥത്തില് കയറി, അമരന്മാരെപ്പോലെയുള്ള വീരനായ അവന് പുറപ്പെട്ടു.
സ പൂരയന് ഖം ച മഹീം ച സാചലാം തുരങ്ഗമാതങ്ഗമഹാരഥസ്വനൈഃ। ബലൈഃ സമേതൈഃ സഹതോരണസ്ഥിതം സമര്ഥമാസീനമുപാഗമത് കപിമ്
കുതിരകളുടെയും ആനകളുടെയും വലിയ രഥങ്ങളുടെയും ശബ്ദം കൊണ്ട് ആകാശവും പര്വ്വതങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയും മുഴുവനും നിറച്ച്, കൂട്ടായ സൈന്യത്തോടുകൂടി തൊരണത്തില് നിന്നിരുന്ന ശക്തനായ കപിയെ സമീപിച്ചു.
സ തം സമാസാദ്യ ഹരിം ഹരീക്ഷണോ യുഗാന്തകാലാഗ്നിമിവ പ്രജാക്ഷയേ। അവസ്ഥിതം വിസ്മിതജാതസമ്ഭ്രമം സമൈക്ഷതാക്ഷോ ബഹുമാനചക്ഷുഷാ
ആ കപിയെ, സിംഹത്തിന്റെ കണ്ണുപോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവനെ, ലോകനാശത്തിനുള്ള കാലാഗ്നിപോലെ അവിടെയിരുന്നവനെ, അക്ഷന് അത്ഭുതത്തോടെയും ഭയത്തോടെയും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ആദരപൂര്വ്വം നോക്കി.
സ തസ്യ വേഗം ച കപേര്മഹാത്മനഃ പരാക്രമം ചാരിഷു രാവണാത്മജഃ। വിചാരയന് സ്വം ച ബലം മഹാബലോ യുഗക്ഷയേ സൂര്യ ഇവാഭിവര്ധത
രാവണന്റെ മഹാശക്തിയുള്ള പുത്രന് ആ കപിയുടെ വേഗവും വീര്യവും വിലയിരുത്തി, സ്വന്തം ശക്തിയും ആലോചിച്ച്, യുഗാന്തത്തില് സൂര്യന് വളരുന്നതുപോലെ ശക്തിയില് വര്ദ്ധിച്ചു.
സ ജാതമന്യുഃ പ്രസമീക്ഷ്യ വിക്രമം സ്ഥിതഃ സ്ഥിരഃ സംയതി ദുര്നിവാരണമ്। സമാഹിതാത്മാ ഹനുമന്തമാഹവേ പ്രചോദയാമാസ ശിതൈഃ ശരൈസ്ത്രിഭിഃ
കപിയുടെ അതിശക്തമായ വീര്യം യുദ്ധത്തില് തടയാനാവാത്തതും ഉറച്ചതും കാണുമ്പോള്, അക്ഷന് മനസ്സില് ശാന്തതയോടെ, കോപം നിറഞ്ഞ്, മൂന്നു മൂര്ച്ചയുള്ള അമ്പുകള് കൊണ്ടു ഹനുമാനെ ഉണര്ത്തി.
തതഃ കപിം തം പ്രസമീക്ഷ്യ ഗര്വിതം ജിതശ്രമം ശത്രുപരാജയോചിതമ്। അവൈക്ഷതാക്ഷഃ സമുദീര്ണമാനസം സബാണപാണിഃ പ്രഗൃഹീതകാര്മുകഃ
അക്ഷന് ആ അഭിമാനിയായ കപിയെ, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാന് യോജ്യനായി, ക്ഷീണം ഇല്ലാതെ നില്ക്കുന്നവനെ, മനസ്സില് ഉണര്വോടെ, വില്ലും അമ്പുകളും കൈവശം എടുത്ത് ഉറ്റുനോക്കി.
സ ഹേമനിഷ്കാങ്ഗദചാരുകുണ്ഡലഃ സമാസസാദാശുപരാക്രമഃ കപിമ്। തയോര്ബഭൂവാപ്രതിമഃ സമാഗമഃ സുരാസുരാണാമപി സമ്ഭ്രമപ്രദഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കങ്കണങ്ങളും മനോഹരമായ കുന്ദലങ്ങളും ധരിച്ച, അത്യന്തം വീര്യശാലിയായ അക്ഷന് കപിയെ സമീപിച്ചു. അവരുടെ ഏറ്റുമുട്ടല് അപൂര്വ്വമായതും ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമായിരുന്നു.
രരാസ ഭൂമിര്ന തതാപ ഭാനുമാന് വവൌ ന വായുഃ പ്രചചാല ചാചലഃ। കപേഃ കുമാരസ്യ ച വീര്യസംയുഗം നനാദ ച ദ്യൌരുദധിശ്ച ചുക്ഷുഭേ
ഭൂമി മുഴുവന് മുഴങ്ങുകയും, സൂര്യന് ചൂടുപകരാതിരിക്കുകയും, വായു വീശാതിരിക്കുകയും, പര്വ്വതങ്ങള് അലയാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു; കപിയും കുമാരനും തമ്മിലുള്ള വീര്യസമരം ആരംഭിക്കുമ്പോള് ആകാശം മുഴങ്ങുകയും സമുദ്രം ഉണരുകയും ചെയ്തു.
സ തസ്യ വീരഃ സുമുഖാന് പതത്രിണഃ സുവര്ണപുങ്ഖാന് സവിഷാനിവോരഗാന്। സമാധിസംയോഗവിമോക്ഷതത്ത്വവി- ച്ഛരാനഥ ത്രീന് കപിമൂര്ധ്ന്യതാഡയത്
അവൻ അതി ധൈര്യശാലിയായ വീരൻ, അത്യന്തം നന്നായി ഒരുക്കിയ, പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ അഗ്രങ്ങളുള്ള, വിഷം നിറഞ്ഞ പാമ്പുകളെപ്പോലെയുള്ള മൂന്നു അമ്പുകൾ കുരങ്ങിന്റെ തലയിൽ ഉഴിഞ്ഞുവിട്ടു.
സ തൈഃ ശരൈര്മൂര്ധ്നി സമം നിപാതിതൈഃ ക്ഷരന്നസൃഗ്ദിഗ്ധവിവൃത്തനേത്രഃ। നവോദിതാദിത്യനിഭഃ ശരാംശുമാന് വ്യരാജതാദിത്യ ഇവാംശുമാലികഃ
ആ അമ്പുകൾ നേരെ തലയിൽ തട്ടി, കണ്ണുകൾ ചുവപ്പായി കറങ്ങി, രക്തം ഒഴുകി. അപ്പോൾ ഹനുമാൻ പുതുതായി ഉദിച്ച സൂര്യനെപ്പോലെ അമ്പുകളുടെ കിരണങ്ങളിൽ ദീപ്തിയായി, പ്രകാശം പകരുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.