അപാരവാരമക്ഷോഭ്യം ഗാമ്ഭീര്യാത് സാഗരോപമമ്। ഭര്താരം സസമുദ്രായാ ധരണ്യാ വാസവോപമമ്
സമുദ്രംപോലെ ആഴവും അകമ്പടിയുമുള്ളവനും, സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയുടെ അധിപനും, ഇന്ദ്രനോടു സമാനനുമായ ഭര്ത്താവാണ് നീ.
ഏവമസ്ത്രവിദാം ശ്രേഷ്ഠോ ബലവാന് സത്ത്വവാനപി। കിമര്ഥമസ്ത്രം രക്ഷഃസു ന യോജയസി രാഘവ
ഇങ്ങനെ ആയുധവിദ്യയില് പ്രാവീണ്യവും ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉള്ളവനായിട്ടും, രാഘവാ, നീ എന്തുകൊണ്ട് ഈ രാക്ഷസന്മാരെതിരേ ആയുധം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല?
ന നാഗാ നാപി ഗന്ധര്വാ ന സുരാ ന മരുദ്ഗണാഃ। രാമസ്യ സമരേ വേഗം ശക്താഃ പ്രതിസമീഹിതുമ്
ആണകള്ക്കും ഗന്ധര്വന്മാര്ക്കും ദേവന്മാര്ക്കും മരുത്ഗണങ്ങള്ക്കുമൊന്നും യുദ്ധത്തില് രാമന്റെ വേഗം തരണം ചെയ്യാന് കഴിയില്ല.
തസ്യ വീര്യവതഃ കച്ചിദ് യദ്യസ്തി മയി സമ്ഭ്രമഃ। കിമര്ഥം ന ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ ക്ഷയം നയതി രാക്ഷസാന്
ആ വീരന് എനിക്ക് ഒരു അല്പം പോലും സ്നേഹം കാണിക്കുന്നുവെങ്കില്,鋭മായ അമ്പുകള് ഉപയോഗിച്ച് രാക്ഷസന്മാരെ നശിപ്പിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഭ്രാതുരാദേശമാദായ ലക്ഷ്മണോ വാ പരംതപഃ। കസ്യ ഹേതോര്ന മാം വീരഃ പരിത്രാതി മഹാബലഃ
സഹോദരന്റെ ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ച ശേഷവും, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന മഹാബലശാലിയായ ലക്ഷ്മണന് എന്ത് കാരണത്താലാണ് എന്നെ രക്ഷിക്കാത്തത്?
യദി തൌ പുരുഷവ്യാഘ്രൌ വായ്വിന്ദ്രസമതേജസൌ। സുരാണാമപി ദുര്ധര്ഷൌ കിമര്ഥം മാമുപേക്ഷതഃ
മനുഷ്യരില് സിംഹങ്ങളായ ആ ഇരുവരും, വായുവിനെയും ഇന്ദ്രനെയുംപ്പോലെ തേജസ്സുള്ളവരും, ദേവന്മാര്ക്കും ജയിക്കാന് പ്രയാസമുള്ളവരുമായിട്ടും, എന്തുകൊണ്ട് എന്നെ അവഗണിക്കുന്നു?
മമൈവ ദുഷ്കൃതം കിംചിന്മഹദസ്തി ന സംശയഃ। സമര്ഥാവപി തൌ യന്മാം നാവേക്ഷേതേ പരംതപൌ
എനിക്ക് തന്നെ വലിയൊരു പാപം ഉണ്ടായിരിക്കണം; അല്ലാത്തപക്ഷം, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാന് കഴിയുന്ന ആ ഇരുവരും എന്നെ നോക്കാതിരിയില്ലായിരുന്നു.
വൈദേഹ്യാ വചനം ശ്രുത്വാ കരുണം സാശ്രു ഭാഷിതമ്। അഥാബ്രവീന്മഹാതേജാ ഹനൂമാന് ഹരിയൂഥപഃ
വൈദേഹിയുടെ കണ്ണീരോടുകൂടിയ ദുഃഖഭരിതമായ വാക്കുകള് കേട്ടു, മഹാതേജസ്വിയായ കുരങ്ങുപടയാളികളുടെ നായകന് ഹനുമാന് അവളോട് പറഞ്ഞു.
ത്വച്ഛോകവിമുഖോ രാമോ ദേവി സത്യേന തേ ശപേ। രാമേ ദുഃഖാഭിപന്നേ തു ലക്ഷ്മണഃ പരിതപ്യതേ
ദേവി, രാമന് നിന്റെ ദുഃഖത്തില് മുഴുകിയിരിക്കുന്നു, സത്യത്താല് ഞാന് ഉറപ്പ് നല്കുന്നു; രാമന് ദുഃഖിതനാകുമ്പോള് ലക്ഷ്മണനും അതില് വേദനിക്കുന്നു.
കഥംചിദ് ഭവതീ ദൃഷ്ടാ ന കാലഃ പരിശോചിതുമ്। ഇമം മുഹൂര്തം ദുഃഖാനാമന്തം ദ്രക്ഷ്യസി ശോഭനേ
എന്തായാലും നിന്നെ കണ്ടെത്താന് കഴിഞ്ഞു; ഇനി ദുഃഖിക്കേണ്ട സമയം അല്ല. മനോഹരിയേ, ഈ നിമിഷം തന്നില് നിന്റെ ദുഃഖങ്ങള്ക്ക് അവസാനം കാണും.
താവുഭൌ പുരുഷവ്യാഘ്രൌ രാജപുത്രൌ മഹാബലൌ। ത്വദ്ദര്ശനകൃതോത്സാഹൌ ലോകാന് ഭസ്മീകരിഷ്യതഃ
അവൻമാരായ രാജകുമാരന്മാർ, അത്യധിക ശക്തിയുള്ള ആ ഇരുവരും, നിന്നെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ ലോകങ്ങളെ പൊടിയാക്കി തീർക്കും.
ഹത്വാ ച സമരക്രൂരം രാവണം സഹബാന്ധവമ്। രാഘവസ്ത്വാം വിശാലാക്ഷി സ്വാം പുരീം പ്രതി നേഷ്യതി
യുദ്ധത്തിൽ ക്രൂരനായ രാവണനെയും അവന്റെ ബന്ധുക്കളെയും വധിച്ച ശേഷം, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള സീതയെ രാഘവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും.
ബ്രൂഹി യദ് രാഘവോ വാച്യോ ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാബലഃ। സുഗ്രീവോ വാപി തേജസ്വീ ഹരയോ വാ സമാഗതാഃ
രാഘവനും മഹാബലനായ ലക്ഷ്മണനും തേജസ്സുള്ള സുഗ്രീവനും കൂടിയുള്ള വാനരന്മാർക്കും പറയേണ്ട സന്ദേശം എന്താണെന്ന് നീ പറയണം.
ഇത്യുക്തവതി തസ്മിംശ്ച സീതാ പുനരഥാബ്രവീത്। കൌസല്യാ ലോകഭര്താരം സുഷുവേ യം മനസ്വിനീ
അങ്ങനെ ഹനുമാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സീത വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനായ രാമനെ കൗസല്യാ മനസ്സുള്ളവളായി പ്രസവിച്ചു.'
തം മമാര്ഥേ സുഖം പൃച്ഛ ശിരസാ ചാഭിവാദയ। സ്രജശ്ച സര്വരത്നാനി പ്രിയായാശ്ച വരാങ്ഗനാഃ
എന്റെ പേരിൽ അവന്റെ സുഖം ചോദിച്ച്, തലകുനിച്ച് വന്ദനം ചെയ്യണം; പുഷ്പമാലകളും വിലയേറിയ ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീകൾക്കും അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
ഐശ്വര്യം ച വിശാലായാം പൃഥിവ്യാമപി ദുര്ലഭമ്। പിതരം മാതരം ചൈവ സമ്മാന്യാഭിപ്രസാദ്യ ച
വിപുലമായ ഭൂമിയിൽ പോലും അപൂർവമായ ഐശ്വര്യം ലഭിച്ചാലും, അവന്റെ അച്ഛനും അമ്മയ്ക്കും ആദരം കാണിക്കണം, സ്നേഹത്തോടെ സമീപിക്കണം.
അനുപ്രവ്രജിതോ രാമം സുമിത്രാ യേന സുപ്രജാഃ। ആനുകൂല്യേന ധര്മാത്മാ ത്യക്ത്വാ സുഖമനുത്തമമ്
സുമിത്രയുടെ നല്ല മകനായ ലക്ഷ്മണൻ, രാമനോടൊപ്പം വനവാസം സ്വീകരിച്ചു, അതുല്യമായ സൗഖ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് സ്നേഹത്താൽ കൂടെ പോയവനാണ്.
അനുഗച്ഛതി കാകുത്സ്ഥം ഭ്രാതരം പാലയന് വനേ। സിംഹസ്കന്ധോ മഹാബാഹുര്മനസ്വീ പ്രിയദര്ശനഃ
വനത്തിൽ സഹോദരനായ കാകുത്സ്ഥനെ സംരക്ഷിച്ച് പിന്തുടരുന്നു; സിംഹംപോലെയുള്ള ഭുജങ്ങൾ, ശക്തമായ കൈകൾ, മനസ്സുള്ളവൻ, കാണാൻ മനോഹരൻ.
പിതൃവദ് വര്തതേ രാമേ മാതൃവന്മാം സമാചരത്। ഹ്രിയമാണാം തദാ വീരോ ന തു മാം വേദ ലക്ഷ്മണഃ
അവൻ രാമനോടു മകനായി പെരുമാറുന്നു, എനിക്ക് അമ്മപോലെയാണ്; എന്നിരുന്നാലും എന്നെ അപഹരിക്കുമ്പോൾ ആ വീരനായ ലക്ഷ്മണന് അതറിയാനായില്ല.
വൃദ്ധോപസേവീ ലക്ഷ്മീവാന് ശക്തോ ന ബഹുഭാഷിതാ। രാജപുത്രപ്രിയശ്രേഷ്ഠഃ സദൃശഃ ശ്വശുരസ്യ മേ
വയസ്സുകാരെ സേവിക്കുന്ന, ഐശ്വര്യമുള്ള, കഴിവുള്ള, അധികം സംസാരിക്കാത്ത, രാജകുമാരന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനും, എന്റെ അപ്പനോടു സമാനനുമാണ് ലക്ഷ്മണൻ.
മത്തഃ പ്രിയതരോ നിത്യം ഭ്രാതാ രാമസ്യ ലക്ഷ്മണഃ। നിയുക്തോ ധുരി യസ്യാം തു താമുദ്വഹതി വീര്യവാന്
എന്നേക്കാൾ രാമനു എപ്പോഴും കൂടുതൽ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ലക്ഷ്മണൻ; ഏത് ജോലി ഏൽപ്പിച്ചാലും, ധൈര്യത്തോടെ അതു നിർവഹിക്കുന്നു.
യം ദൃഷ്ട്വാ രാഘവോ നൈവ വൃത്തമാര്യമനുസ്മരത്। സ മമാര്ഥായ കുശലം വക്തവ്യോ വചനാന്മമ
അവനെ കണ്ടാൽ രാഘവൻ പോലും ധർമ്മപരമായ പെരുമാറ്റം മറക്കുന്നു; അവനോട് എന്റെ പേരിൽ സുഖം ചോദിക്കണമെന്ന് പറയണം.
മൃദുര്നിത്യം ശുചിര്ദക്ഷഃ പ്രിയോ രാമസ്യ ലക്ഷ്മണഃ। യഥാ ഹി വാനരശ്രേഷ്ഠ ദുഃഖക്ഷയകരോ ഭവേത്
എപ്പോഴും സൌമ്യൻ, ശുദ്ധനും, ദക്ഷനും, രാമനു പ്രിയപ്പെട്ടവനും ആയ ലക്ഷ്മണൻ, വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ദു:ഖം നീക്കുന്നവനാകട്ടെ.
ത്വമസ്മിന് കാര്യനിര്വാഹേ പ്രമാണം ഹരിയൂഥപ। രാഘവസ്ത്വത്സമാരമ്ഭാന്മയി യത്നപരോ ഭവേത്
ഈ കാര്യത്തിൽ നീ തന്നെയാണ് പ്രധാനമായത്, വാനരസേനാപതിയേ; എന്റെ കാര്യത്തിൽ രാഘവൻ നിന്റെ ശ്രമം കൊണ്ടു ശ്രദ്ധയോടെ പ്രവർത്തിക്കട്ടെ.
ഇദം ബ്രൂയാശ്ച മേ നാഥം ശൂരം രാമം പുനഃ പുനഃ। ജീവിതം ധാരയിഷ്യാമി മാസം ദശരഥാത്മജ
ഇത് വീണ്ടും വീണ്ടും എന്റെ നാഥനായ വീരനായ രാമനോട് പറയണം: 'ദശരഥപുത്രാ, ഞാൻ ഒരു മാസം മാത്രം ജീവിക്കും.'
ഊര്ധ്വം മാസാന്ന ജീവേയം സത്യേനാഹം ബ്രവീമി തേ। രാവണേനോപരുദ്ധാം മാം നികൃത്യാ പാപകര്മണാ। ത്രാതുമര്ഹസി വീര ത്വം പാതാലാദിവ കൌശികീമ്
ഒരു മാസത്തിന് ശേഷം ഞാൻ ജീവിക്കില്ല — സത്യമായി ഞാൻ പറയുന്നു; രാവണൻ കപടത്തിലും ദുഷ്കൃത്യത്തിലും പിടിച്ചുപറ്റിയ എന്നെ, വീരനായ നീ പാതാളത്തിൽ നിന്ന് കൗശികിയെ രക്ഷിച്ചപോലെ രക്ഷിക്കണം.
തതോ വസ്ത്രഗതം മുക്ത്വാ ദിവ്യം ചൂഡാമണിം ശുഭമ്। പ്രദേയോ രാഘവായേതി സീതാ ഹനുമതേ ദദൌ
അതിനുശേഷം വസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് ദിവ്യമായ മനോഹരമായ ചൂഡാമണി എടുത്ത്, 'ഇത് രാഘവനു കൊടുക്കണം' എന്ന് പറഞ്ഞ് സീത ഹനുമാനെക്കു നൽകി.
പ്രതിഗൃഹ്യ തതോ വീരോ മണിരത്നമനുത്തമമ്। അങ്ഗുല്യാ യോജയാമാസ നഹ്യസ്യ പ്രാഭവദ് ഭുജഃ
അപ്രതിമമായ ആ മണിരത്നം സ്വീകരിച്ച ഹനുമാൻ, അതിനെ തന്റെ വിരലിൽ ധരിച്ചു; തന്റെ ഭുജത്തിൽ അതു യോജിക്കില്ലായിരുന്നു.
മണിരത്നം കപിവരഃ പ്രതിഗൃഹ്യാഭിവാദ്യ ച। സീതാം പ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ പ്രണതഃ പാര്ശ്വതഃ സ്ഥിതഃ
മണിമുത്ത് കൈപ്പറ്റി, കപികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ ആദരപൂർവ്വം സീതയെ വണങ്ങി, അവളെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, വിനയപൂർവ്വം അവളുടെ പക്കൽ നിന്നു.
ഹര്ഷേണ മഹതാ യുക്തഃ സീതാദര്ശനജേന സഃ। ഹൃദയേന ഗതോ രാമം ലക്ഷ്മണം ച സലക്ഷണമ്
സീതയെ കണ്ട സന്തോഷത്തിൽ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ഹനുമാൻ, മനസ്സിൽ തന്നെ രാമനെയും, ലക്ഷ്മണനെയും ഓർത്ത് അവരിലേക്കു പോയതുപോലെ അനുഭവിച്ചു.