തതഃ ശ്രാന്താഹമുത്സങ്ഗമാസീനസ്യ തവാവിശമ്। ക്രുധ്യന്തീവ പ്രഹൃഷ്ടേന ത്വയാഹം പരിസാന്ത്വിതാ
അതിനുശേഷം, ക്ഷീണിച്ച്, നീ ഇരുന്ന മടിയിൽ ഞാൻ കയറി. കോപം ഉള്ളപ്പോഴും, സന്തോഷത്തോടെ നീ എന്നെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ബാഷ്പപൂര്ണമുഖീ മന്ദം ചക്ഷുഷീ പരിമാര്ജതീ। ലക്ഷിതാഹം ത്വയാ നാഥ വായസേന പ്രകോപിതാ
കണ്ണുനിറയെ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ മുഖം, പതിയെ കണ്ണ് തുടച്ച്, കാക്കയുടെ ഉപദ്രവത്തിൽ വിഷമിച്ച് ഞാൻ നിന്നാൽ, നീ എന്നെ ശ്രദ്ധിച്ചു, പ്രഭോ.
പരിശ്രമാച്ച സുപ്താ ഹേ രാഘവാങ്കേഽസ്മ്യഹം ചിരമ്। പര്യായേണ പ്രസുപ്തശ്ച മമാങ്കേ ഭരതാഗ്രജഃ
ശ്രമം കൊണ്ടു ഞാൻ രാഘവന്റെ മടിയിൽ ദീർഘകാലം ഉറങ്ങി. പിന്നീടു, ഭാരതന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ എന്റെ മടിയിൽ ഉറങ്ങി.
സ തത്ര പുനരേവാഥ വായസഃ സമുപാഗമത്। തതഃ സുപ്തപ്രബുദ്ധാം മാം രാഘവാങ്കാത് സമുത്ഥിതാമ്। വായസഃ സഹസാഗമ്യ വിദദാര സ്തനാന്തരേ
അവിടെ വീണ്ടും ആ കാക്ക വന്നു. ഞാൻ ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് ഉണർന്നു രാഘവന്റെ മടിയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ, കാക്ക പെട്ടെന്നു വന്നു എന്റെ കുരുത്തിനടിയിൽ തുളച്ചു.
പുനഃ പുനരഥോത്പത്യ വിദദാര സ മാം ഭൃശമ്। തതഃ സമുത്ഥിതോ രാമോ മുക്തൈഃ ശോണിതബിന്ദുഭിഃ
ആ കാക്ക വീണ്ടും വീണ്ടും പറന്ന് എന്നെ ശക്തമായി തുളച്ചു. പിന്നെ രാമൻ എഴുന്നേറ്റ്, ഒഴുകുന്ന രക്തബിന്ദുക്കൾ കണ്ടു.
സ മാം ദൃഷ്ട്വാ മഹാബാഹുര്വിതുന്നാം സ്തനയോസ്തദാ। ആശീവിഷ ഇവ ക്രുദ്ധഃ ശ്വസന് വാക്യമഭാഷത
അപ്പോൾ, എന്റെ കുരുത്തിനടിയിൽ പരിക്കേറ്റതറിഞ്ഞ മഹാബലശാലിയായ രാമൻ, കോപത്തോടെ പാമ്പുപോലെ ശ്വാസം പുളച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കേന തേ നാഗനാസോരു വിക്ഷതം വൈ സ്തനാന്തരമ്। കഃ ക്രീഡതി സരോഷേണ പഞ്ചവക്ത്രേണ ഭോഗിനാ
നാഗംപോലെയുള്ള മൂക്കുള്ളവളേ, ആരാണ് നിന്റെ കുരുത്തിനടിയിൽ പരിക്ക് വരുത്തിയത്? ആരാണ് അഞ്ചുമുഖമുള്ള പാമ്പിനോടു കോപത്തോടെ കളിക്കുന്നത്?
വീക്ഷമാണസ്തതസ്തം വൈ വായസം സമവൈക്ഷത। നഖൈഃ സരുധിരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്മാമേവാഭിമുഖം സ്ഥിതമ്
അപ്പോൾ ചുറ്റും നോക്കി, രക്തം പുരണ്ട മൂർച്ചയുള്ള നഖങ്ങളോടെ, എന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ നിന്ന കാക്കയെ അവൻ കണ്ടു.
പുത്രഃ കില സ ശക്രസ്യ വായസഃ പതതാം വരഃ। ധരാന്തരം ഗതഃ ശീഘ്രം പവനസ്യ ഗതൌ സമഃ
അവൻ, പറക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കാക്ക, ഇന്ദ്രന്റെ മകനാണ് എന്ന് പറയുന്നു. വായുവിനെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ ഭൂമിയിലുടനീളം സഞ്ചരിച്ചു.
തതസ്തസ്മിന് മഹാബാഹുഃ കോപസംവര്തിതേക്ഷണഃ। വായസേ കൃതവാന് ക്രൂരാം മതിം മതിമതാം വരഃ
അപ്പോൾ മഹാബലശാലിയായ രാമൻ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട്, ആ കാക്കയെ ശിക്ഷിക്കാനായി ഭയാനകമായ തീരുമാനം എടുത്തു.
സ ദര്ഭസംസ്തരാദ് ഗൃഹ്യ ബ്രഹ്മണോഽസ്ത്രേണ യോജയത്। സ ദീപ്ത ഇവ കാലാഗ്നിര്ജജ്വാലാഭിമുഖോ ദ്വിജമ്
അവൻ ദർഭപ്പുല്ല് എടുത്ത് ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ചൊരിഞ്ഞു. അതു പ്രളയാഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ച് ആ പക്ഷിയുടെ നേരെ കത്തിയുയർന്നു.
സ തം പ്രദീപ്തം ചിക്ഷേപ ദര്ഭം തം വായസം പ്രതി। തതസ്തു വായസം ദര്ഭഃ സോഽമ്ബരേഽനുജഗാമ ഹ
അവൻ ആ ജ്വലിക്കുന്ന ദർഭം കാക്കയുടെ നേരെ എറിഞ്ഞു. ആ ദർഭപ്പുല്ല് ആകാശത്ത് കാക്കയെ പിന്തുടർന്നു.
അനുസൃഷ്ടസ്തദാ കാകോ ജഗാമ വിവിധാം ഗതിമ്। ത്രാണകാമ ഇമം ലോകം സര്വം വൈ വിചചാര ഹ
അപ്പോള് ആ കാക്കയെ പിന്തുടര്ന്നതോടെ, അത് രക്ഷക്കായി ലോകം മുഴുവന് പല വഴികളിലും അലയുകയായിരുന്നു.
സ പിത്രാ ച പരിത്യക്തഃ സര്വൈശ്ച പരമര്ഷിഭിഃ। ത്രീഁല്ലോകാന് സമ്പരിക്രമ്യ തമേവ ശരണം ഗതഃ
അവന്റെ അച്ഛനും മഹര്ഷിമാരും അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു. മൂന്നു ലോകവും ചുറ്റി, അവസാനം അവന് രക്ഷയ്ക്ക് ഒരുവനെയേ ആശ്രയിച്ചു.
സ തം നിപതിതം ഭൂമൌ ശരണ്യഃ ശരണാഗതമ്। വധാര്ഹമപി കാകുത്സ്ഥഃ കൃപയാ പര്യപാലയത്
ഭൂമിയില് വീണു രക്ഷ തേടിയ ആ കാക്കയെ, മരണയോഗ്യനാണെങ്കിലും, കാക്കുത്ഥന് കരുണയോടെ രക്ഷിച്ചു.
പരിദ്യൂനം വിവര്ണം ച പതമാനം തമബ്രവീത്। മോഘമസ്ത്രം ന ശക്യം തു ബ്രാഹ്മം കര്തും തദുച്യതാമ്
ശക്തി കുറഞ്ഞ് നിറം മാറി വീഴുന്ന കാക്കയോട് അവന് പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മാസ്ത്രം വെറുതെ ആക്കാന് കഴിയില്ല; അത് എവിടെ പതിക്കണമെന്ന് പറയണം.'
തതസ്തസ്യാക്ഷി കാകസ്യ ഹിനസ്തി സ്മ സ ദക്ഷിണമ്। ദത്ത്വാ തു ദക്ഷിണം നേത്രം പ്രാണേഭ്യഃ പരിരക്ഷിതഃ
അതിനുശേഷം ആ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം കാക്കയുടെ വലതുകണ്ണില് പതിച്ചു. വലതുകണ്ണ് കൊടുത്തതുകൊണ്ട് അവന്റെ ജീവന് രക്ഷപ്പെട്ടു.
സ രാമായ നമസ്കൃത്വാ രാജ്ഞേ ദശരഥായ ച। വിസൃഷ്ടസ്തേന വീരേണ പ്രതിപേദേ സ്വമാലയമ്
രാമനെയും ദശരഥരാജാവിനെയും വന്ദിച്ച്, ആ വീരന് അവനെ വിട്ടയക്കുകയും, കാക്കന് തന്റെ വീടിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്തു.
മത്കൃതേ കാകമാത്രേഽപി ബ്രഹ്മാസ്ത്രം സമുദീരിതമ്। കസ്മാദ് യോ മാഹരത് ത്വത്തഃ ക്ഷമസേ തം മഹീപതേ
എന്റെ കാരണത്താല്, ഒരു കാക്കയുടെ കുറ്റത്തിനും ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ചു. രാജാവേ, എനിക്ക് ദോഷം ചെയ്തവനെ നീ എന്തുകൊണ്ട് ക്ഷമിക്കുന്നു?
ആനൃശംസ്യം പരോ ധര്മസ്ത്വത്ത ഏവ മയാ ശ്രുതമ്। ജാനാമി ത്വാം മഹാവീര്യം മഹോത്സാഹം മഹാബലമ്
കരുണയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ധര്മമെന്ന് ഞാന് നിന്നില് നിന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്. നീ മഹാശക്തനും മഹോത്സാഹിയുമാണ് എന്ന് എനിക്ക് അറിയാം.
അപാരവാരമക്ഷോഭ്യം ഗാമ്ഭീര്യാത് സാഗരോപമമ്। ഭര്താരം സസമുദ്രായാ ധരണ്യാ വാസവോപമമ്
സമുദ്രംപോലെ ആഴവും അകമ്പടിയുമുള്ളവനും, സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയുടെ അധിപനും, ഇന്ദ്രനോടു സമാനനുമായ ഭര്ത്താവാണ് നീ.
ഏവമസ്ത്രവിദാം ശ്രേഷ്ഠോ ബലവാന് സത്ത്വവാനപി। കിമര്ഥമസ്ത്രം രക്ഷഃസു ന യോജയസി രാഘവ
ഇങ്ങനെ ആയുധവിദ്യയില് പ്രാവീണ്യവും ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉള്ളവനായിട്ടും, രാഘവാ, നീ എന്തുകൊണ്ട് ഈ രാക്ഷസന്മാരെതിരേ ആയുധം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല?
ന നാഗാ നാപി ഗന്ധര്വാ ന സുരാ ന മരുദ്ഗണാഃ। രാമസ്യ സമരേ വേഗം ശക്താഃ പ്രതിസമീഹിതുമ്
ആണകള്ക്കും ഗന്ധര്വന്മാര്ക്കും ദേവന്മാര്ക്കും മരുത്ഗണങ്ങള്ക്കുമൊന്നും യുദ്ധത്തില് രാമന്റെ വേഗം തരണം ചെയ്യാന് കഴിയില്ല.
തസ്യ വീര്യവതഃ കച്ചിദ് യദ്യസ്തി മയി സമ്ഭ്രമഃ। കിമര്ഥം ന ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ ക്ഷയം നയതി രാക്ഷസാന്
ആ വീരന് എനിക്ക് ഒരു അല്പം പോലും സ്നേഹം കാണിക്കുന്നുവെങ്കില്,鋭മായ അമ്പുകള് ഉപയോഗിച്ച് രാക്ഷസന്മാരെ നശിപ്പിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഭ്രാതുരാദേശമാദായ ലക്ഷ്മണോ വാ പരംതപഃ। കസ്യ ഹേതോര്ന മാം വീരഃ പരിത്രാതി മഹാബലഃ
സഹോദരന്റെ ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ച ശേഷവും, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന മഹാബലശാലിയായ ലക്ഷ്മണന് എന്ത് കാരണത്താലാണ് എന്നെ രക്ഷിക്കാത്തത്?
യദി തൌ പുരുഷവ്യാഘ്രൌ വായ്വിന്ദ്രസമതേജസൌ। സുരാണാമപി ദുര്ധര്ഷൌ കിമര്ഥം മാമുപേക്ഷതഃ
മനുഷ്യരില് സിംഹങ്ങളായ ആ ഇരുവരും, വായുവിനെയും ഇന്ദ്രനെയുംപ്പോലെ തേജസ്സുള്ളവരും, ദേവന്മാര്ക്കും ജയിക്കാന് പ്രയാസമുള്ളവരുമായിട്ടും, എന്തുകൊണ്ട് എന്നെ അവഗണിക്കുന്നു?
മമൈവ ദുഷ്കൃതം കിംചിന്മഹദസ്തി ന സംശയഃ। സമര്ഥാവപി തൌ യന്മാം നാവേക്ഷേതേ പരംതപൌ
എനിക്ക് തന്നെ വലിയൊരു പാപം ഉണ്ടായിരിക്കണം; അല്ലാത്തപക്ഷം, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാന് കഴിയുന്ന ആ ഇരുവരും എന്നെ നോക്കാതിരിയില്ലായിരുന്നു.
വൈദേഹ്യാ വചനം ശ്രുത്വാ കരുണം സാശ്രു ഭാഷിതമ്। അഥാബ്രവീന്മഹാതേജാ ഹനൂമാന് ഹരിയൂഥപഃ
വൈദേഹിയുടെ കണ്ണീരോടുകൂടിയ ദുഃഖഭരിതമായ വാക്കുകള് കേട്ടു, മഹാതേജസ്വിയായ കുരങ്ങുപടയാളികളുടെ നായകന് ഹനുമാന് അവളോട് പറഞ്ഞു.
ത്വച്ഛോകവിമുഖോ രാമോ ദേവി സത്യേന തേ ശപേ। രാമേ ദുഃഖാഭിപന്നേ തു ലക്ഷ്മണഃ പരിതപ്യതേ
ദേവി, രാമന് നിന്റെ ദുഃഖത്തില് മുഴുകിയിരിക്കുന്നു, സത്യത്താല് ഞാന് ഉറപ്പ് നല്കുന്നു; രാമന് ദുഃഖിതനാകുമ്പോള് ലക്ഷ്മണനും അതില് വേദനിക്കുന്നു.
കഥംചിദ് ഭവതീ ദൃഷ്ടാ ന കാലഃ പരിശോചിതുമ്। ഇമം മുഹൂര്തം ദുഃഖാനാമന്തം ദ്രക്ഷ്യസി ശോഭനേ
എന്തായാലും നിന്നെ കണ്ടെത്താന് കഴിഞ്ഞു; ഇനി ദുഃഖിക്കേണ്ട സമയം അല്ല. മനോഹരിയേ, ഈ നിമിഷം തന്നില് നിന്റെ ദുഃഖങ്ങള്ക്ക് അവസാനം കാണും.