സ തവാദര്ശനാദാര്യേ രാഘവഃ പരിതപ്യതേ। മഹതാ ജ്വലതാ നിത്യമഗ്നിനേവാഗ്നിപര്വതഃ
നobleമായ ദേവി, നിന്നെ കാണാനായില്ലെന്നു കൊണ്ടു രാഘവൻ വലിയ ദു:ഖത്തിൽ കത്തുന്നു; എപ്പോഴും വലിയ തീപോലെ ദഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ത്വത്കൃതേ തമനിദ്രാ ച ശോകശ്ചിന്താ ച രാഘവമ്। താപയന്തി മഹാത്മാനമഗ്ന്യഗാരമിവാഗ്നയഃ
നിന്റെ കാരണത്താൽ ഉറക്കം ഇല്ലാതിരിക്കുക, ദു:ഖം, ചിന്ത — ഇവയൊക്കെയും മഹാത്മാവായ രാഘവനെ തീപിടിച്ച വീടുപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
തവാദര്ശനശോകേന രാഘവഃ പരിചാല്യതേ। മഹതാ ഭൂമികമ്പേന മഹാനിവ ശിലോച്ചയഃ
നിന്നെ കാണാനാവാത്ത ദു:ഖത്തിൽ രാഘവൻ ആകുലനാകുന്നു; വലിയ ഭൂകമ്പത്തിൽ വലിയ പർവ്വതം നടുങ്ങുന്നതുപോലെ.
കാനനാനി സുരമ്യാണി നദീപ്രസ്രവണാനി ച। ചരന് ന രതിമാപ്നോതി ത്വാമപശ്യന് നൃപാത്മജേ
സുന്ദരമായ കാടുകളും നദീതടങ്ങളും ചുറ്റി നടന്നാലും, രാജകുമാരിയായ നിന്നെ കാണാതെ രാമന് സന്തോഷം ഒന്നും ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
സ ത്വാം മനുജശാര്ദൂലഃ ക്ഷിപ്രം പ്രാപ്സ്യതി രാഘവഃ। സമിത്രബാന്ധവം ഹത്വാ രാവണം ജനകാത്മജേ
മനുഷ്യരിൽ ശൂരനായ രാഘവൻ, ജനകിയുടെ മകളേ, രാവണനെയും അവന്റെ കൂട്ടുകാരെയും കൊല്ലുകയും ഉടൻ നിന്നെ എത്തിച്ചേരുകയും ചെയ്യും.
സഹിതൌ രാമസുഗ്രീവാവുഭാവകുരുതാം തദാ। സമയം വാലിനം ഹന്തും തവ ചാന്വേഷണം പ്രതി
അപ്പോൾ രാമനും സുഗ്രീവനും ചേർന്ന്, വാലിയെ കൊല്ലാനും നിന്നെ അന്വേഷിക്കാനും ഒരു ഉടമ്പടി ചെയ്തു.
തതസ്താഭ്യാം കുമാരാഭ്യാം വീരാഭ്യാം സ ഹരീശ്വരഃ। കിഷ്കിന്ധാം സമുപാഗമ്യ വാലീ യുദ്ധേ നിപാതിതഃ
അതിനുശേഷം ആ ഇരുവരും, വീരരായ രാജകുമാരന്മാരുമായി, കിഷ്കിന്ദയിലേക്കു ചെന്നു; യുദ്ധത്തിൽ വാലി വീണു.
തതോ നിഹത്യ തരസാ രാമോ വാലിനമാഹവേ। സര്വര്ക്ഷഹരിസങ്ഘാനാം സുഗ്രീവമകരോത് പതിമ്
പിന്നീട് രാമൻ വാലിയെ യുദ്ധത്തിൽ വേഗത്തിൽ കൊല്ലുകയും, എല്ലാ കുരങ്ങുകളും കരടികളും ചേർന്ന സംഘങ്ങളുടെ തലവനായി സുഗ്രീവനെ ആക്കുകയും ചെയ്തു.
രാമസുഗ്രീവയോരൈക്യം ദേവ്യേവം സമജായത। ഹനൂമന്തം ച മാം വിദ്ധി തയോര്ദൂതമുപാഗതമ്
ദേവി, ഇങ്ങനെ രാമനും സുഗ്രീവനും തമ്മിൽ സഖ്യമായിരുന്നതാണ്. അവരുടെയും ദൂതനായ ഹനുമാനെന്നെ നീ അറിയണം.
സ്വം രാജ്യം പ്രാപ്യ സുഗ്രീവഃ സ്വാനാനീയ മഹാകപീന്। ത്വദര്ഥം പ്രേഷയാമാസ ദിശോ ദശ മഹാബലാന്
തന്റെ രാജ്യം വീണ്ടെടുത്ത്, സുഗ്രീവൻ വലിയ കുരങ്ങുകളെ വിളിച്ചു, നിന്നെ കണ്ടെത്താൻ പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ശക്തന്മാരെ അയച്ചു.
ആദിഷ്ടാ വാനരേന്ദ്രേണ സുഗ്രീവേണ മഹൌജസഃ। അദ്രിരാജപ്രതീകാശാഃ സര്വതഃ പ്രസ്ഥിതാ മഹീമ്
ശക്തനായ കുരങ്ങരാജാവായ സുഗ്രീവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, പർവ്വതങ്ങൾപോലെയുള്ള കുരങ്ങന്മാർ ഭൂമിയുടെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പുറപ്പെട്ടു.
തതസ്തേ മാര്ഗമാണാ വൈ സുഗ്രീവവചനാതുരാഃ। ചരന്തി വസുധാം കൃത്സ്നാം വയമന്യേ ച വാനരാഃ
അങ്ങനെ, സുഗ്രീവന്റെ വാക്ക് പാലിക്കാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ ഞാനും മറ്റു കുരങ്ങന്മാരും ഭൂമി മുഴുവൻ തിരയുന്നു.
അങ്ഗദോ നാമ ലക്ഷ്മീവാന് വാലിസൂനുര്മഹാബലഃ। പ്രസ്ഥിതഃ കപിശാര്ദൂലസ്ത്രിഭാഗബലസംവൃതഃ
നമ്മളിൽ വാലിയുടെ മഹാബലശാലിയായ പുത്രൻ അങ്ങദൻ ഉണ്ട്. അവൻ കുരങ്ങുകളിൽ അതിവിശിഷ്ടനും, ഭാഗ്യവാനുമായവൻ. സൈന്യത്തിന്റെ മൂവൊന്നാം ഭാഗം കൂട്ടത്തോടെ അവൻ യാത്രതിരിച്ചിരുന്നു.
തേഷാം നോ വിപ്രണഷ്ടാനാം വിന്ധ്യേ പര്വതസത്തമേ। ഭൃശം ശോകപരീതാനാമഹോരാത്രഗണാ ഗതാഃ
നാം എല്ലാം വഴിതെറ്റി, ദു:ഖത്തിൽ മുഴുകി, വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിലെ ഉത്തമസ്ഥലങ്ങളിൽ അനവധി പകലും രാത്രിയും കഴിച്ചു.
തേ വയം കാര്യനൈരാശ്യാത് കാലസ്യാതിക്രമേണ ച। ഭയാച്ച കപിരാജസ്യ പ്രാണാംസ്ത്യക്തുമുപസ്ഥിതാഃ
നമ്മുടെ ദൗത്യത്തിൽ ആശയില്ലാതായി, സമയം കടന്നുപോയതുകൊണ്ടും കുരങ്ങരാജാവിന്റെ ഭയത്താലും, ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കാൻ നാം ഒരുങ്ങിയിരുന്നു.
വിചിത്യ ഗിരിദുര്ഗാണി നദീപ്രസ്രവണാനി ച। അനാസാദ്യ പദം ദേവ്യാഃ പ്രാണാംസ്ത്യക്തും വ്യവസ്ഥിതാഃ
പർവ്വതങ്ങളെയും നദികളുടെ ഉറവിടങ്ങളെയും എല്ലാം അന്വേഷിച്ചിട്ടും, അമ്മേ, നിങ്ങളുടെ ഒരു സൂചനയും കണ്ടെത്താനായില്ല. അതിനാൽ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഞങ്ങൾ തീരുമാനിച്ചു.
തതസ്തസ്യ ഗിരേര്മൂര്ധ്നി വയം പ്രായമുപാസ്മഹേ। ദൃഷ്ട്വാ പ്രായോപവിഷ്ടാംശ്ച സര്വാന് വാനരപുങ്ഗവാന്
അപ്പോൾ ആ പർവതത്തിന്റെ മുകളിലിരുന്ന് ഞങ്ങൾ മരണവ്രതം സ്വീകരിച്ചു. അതേപോലെ തന്നെ, മുന്നിലുള്ള വാനരപ്രഭുക്കളെല്ലാം മരണവ്രതത്തിനായി ഇരുന്നിരിക്കുന്നതും ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
ഭൃശം ശോകാര്ണവേ മഗ്നഃ പര്യദേവയദങ്ഗദഃ। തവ നാശം ച വൈദേഹി വാലിനശ്ച തഥാ വധമ്
ആഴമായ ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ അങ്ങദൻ, ദീർഘമായി വിലപിച്ചു; ദേവി വൈദേഹിയുടെ നഷ്ടത്തെയും വാലിയുടെ മരണത്തെയും കുറിച്ച്.
പ്രായോപവേശമസ്മാകം മരണം ച ജടായുഷഃ। തേഷാം നഃ സ്വാമിസംദേശാന്നിരാശാനാം മുമൂര്ഷതാമ്
ഞങ്ങൾ മരണവ്രതം സ്വീകരിച്ചത് ജടായുവിനെ പോലെ മരിക്കാൻ വേണ്ടിയായിരുന്നു; നമ്മുടെ യജമാനന്റെ കല്പനയനുസരിച്ച്, പ്രത്യാശയില്ലാതെ മരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചവരായിരുന്നു ഞങ്ങൾ.
കാര്യഹേതോരിഹായാതഃ ശകുനിര്വീര്യവാന് മഹാന്। ഗൃധ്രരാജസ്യ സോദര്യഃ സമ്പാതിര്നാമ ഗൃധ്രരാട്
അപ്പോൾ, ഈ ദൗത്യത്തിനായി, ശക്തനും മഹാനുമായ ഒരു പക്ഷി അവിടെ എത്തി; ഗൃധ്രരാജാവിന്റെ സഹോദരനായ സമ്പാതി എന്ന മഹാവീരൻ.
ശ്രുത്വാ ഭ്രാതൃവധം കോപാദിദം വചനമബ്രവീത്। യവീയാന് കേന മേ ഭ്രാതാ ഹതഃ ക്വ ച നിപാതിതഃ
സഹോദരന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ, ക്രോധത്തോടെ അവൻ ചോദിച്ചു: 'എൻറെ ഇളയ സഹോദരനെ ആരാണ് കൊല്ലിയത്? അവൻ എവിടെയാണ് വീണത്?'
ഏതദാഖ്യാതുമിച്ഛാമി ഭവദ്ഭിര്വാനരോത്തമാഃ। അങ്ഗദോഽകഥയത് തസ്യ ജനസ്ഥാനേ മഹദ്വധമ്
ഇത് നിങ്ങൾ നിന്നിൽ നിന്നു കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരേ,' എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അങ്കദൻ ജനസ്ഥാനത്തിൽ നടന്ന വലിയ വധത്തെക്കുറിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.
രക്ഷസാ ഭീമരൂപേണ ത്വാമുദ്ദിശ്യ യഥാര്ഥതഃ। ജടായോസ്തു വധം ശ്രുത്വാ ദുഃഖിതഃ സോഽരുണാത്മജഃ
ഭയങ്കരമായ ആ രാക്ഷസൻ നിന്റെ കാരണത്താൽ ജടായുവിനെ കൊന്നതും, അതു യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്നതും കേട്ടപ്പോൾ, അരുണപുത്രൻ അതീവ ദുഃഖിതനായി.
ത്വാമാഹ സ വരാരോഹേ വസന്തീം രാവണാലയേ। തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ സമ്പാതേഃ പ്രീതിവര്ധനമ്
രാവണന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചിരുന്ന നിന്റെ അടുക്കൽ, മനോഹരമായ രൂപമുള്ളവളേ, അവൻ വന്ന് സംസാരിച്ചു. അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ സമ്പാതിക്ക് വലിയ സന്തോഷം ഉണ്ടായി.
അങ്ഗദപ്രമുഖാഃ സര്വേ തതഃ പ്രസ്ഥാപിതാ വയമ്। വിന്ധ്യാദുത്ഥായ സമ്പ്രാപ്താഃ സാഗരസ്യാന്തമുത്തമമ്
അങ്ങദന് മുന്നില് നില്ക്കുന്നവരായ ഞങ്ങള് എല്ലാവരും അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട്, വിന്ധ്യപര്വ്വതങ്ങളില് നിന്നുയര്ന്ന് സമുദ്രത്തിന്റെ മനോഹരമായ തീരത്ത് എത്തി.
ത്വദ്ദര്ശനേ കൃതോത്സാഹാ ഹൃഷ്ടാഃ പുഷ്ടാഃ പ്ലവങ്ഗമാഃ। അങ്ഗദപ്രമുഖാഃ സര്വേ വേലോപാന്തമുപാഗതാഃ
നിങ്ങളെ കാണാന് ആഗ്രഹിച്ചും സന്തോഷത്തോടെയും ശക്തിയോടെയും അങ്ങദന് നേതൃത്വം നല്കിയ എല്ലാ വാനരരും സമുദ്രതീരത്തേക്ക് എത്തി.
ചിന്താം ജഗ്മുഃ പുനര്ഭീമാം ത്വദ്ദര്ശനസമുത്സുകാഃ। അഥാഹം ഹരിസൈന്യസ്യ സാഗരം ദൃശ്യ സീദതഃ
നിങ്ങളെ കാണാന് കാത്തിരുന്നവരായ അവര് വീണ്ടും വലിയ ആശങ്കയിലായി; അപ്പോള് ഞാന് വാനരസൈന്യം സമുദ്രത്തിനരികില് ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
വ്യവധൂയ ഭയം തീവ്രം യോജനാനാം ശതം പ്ലുതഃ। ലങ്കാ ചാപി മയാ രാത്രൌ പ്രവിഷ്ടാ രാക്ഷസാകുലാ
ഭയത്തെ പൂര്ണമായി മാറ്റി വെച്ച്, ഞാന് നൂറു യോജന ദൂരം ചാടി; രാത്രിയില് തന്നെ, റാക്ഷസന്മാരാല് നിറഞ്ഞ ലങ്കയില് ഞാന് കടന്നുകയറി.
രാവണശ്ച മയാ ദൃഷ്ടസ്ത്വം ച ശോകനിപീഡിതാ। ഏതത് തേ സര്വമാഖ്യാതം യഥാവൃത്തമനിന്ദിതേ
രാവണനെയും, ദു:ഖത്തിൽ കിടക്കുന്ന നിന്നെയും ഞാൻ കണ്ടു. ഇതെല്ലാം എങ്ങനെയുണ്ടായോ അതുപോലെ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു, കുഴപ്പമില്ലാത്തവളേ.
അഭിഭാഷസ്വ മാം ദേവി ദൂതോ ദാശരഥേരഹമ്। തന്മാം രാമകൃതോദ്യോഗം ത്വന്നിമിത്തമിഹാഗതമ്
ദേവിയേ, എന്നോട് സംസാരിക്കൂ. ഞാൻ ദശരഥപുത്രനായ രാമന്റെ ദൂതനാണ്. നിന്നെക്കുറിച്ചാണ് രാമൻ ഈ ശ്രമം ചെയ്തതും, അതിനാലാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നതും.