ഏവം ബഹുവിധാം ചിന്താം ചിന്തയിത്വാ മഹാമതിഃ। സംശ്രവേ മധുരം വാക്യം വൈദേഹ്യാ വ്യാജഹാര ഹ
അനവധി ആശങ്കകളും ചിന്തിച്ച ശേഷം, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവൻ വൈദേഹിക്ക് കേൾക്കാവുന്ന വിധത്തിൽ മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
രാജാ ദശരഥോ നാമ രഥകുഞ്ജരവാജിമാന്। പുണ്യശീലോ മഹാകീര്തിരിക്ഷ്വാകൂണാം മഹായശാഃ
രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളും ഉള്ള, ധർമ്മനിഷ്ഠനും മഹാതേജസ്സും ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ പ്രശസ്തനും ആയ ദശരഥൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
രാജര്ഷീണാം ഗുണശ്രേഷ്ഠസ്തപസാ ചര്ഷിഭിഃ സമഃ। ചക്രവര്തികുലേ ജാതഃ പുരംദരസമോ ബലേ
രാജർഷിമാരിൽ ഗുണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും, തപസ്സിൽ മഹർഷിമാരോട് സമാനനും, ചക്രവർത്തികളുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനും, ശക്തിയിൽ ഇന്ദ്രനോട് തുല്യനുമായവനായിരുന്നു.
അഹിംസാരതിരക്ഷുദ്രോ ഘൃണീ സത്യപരാക്രമഃ। മുഖ്യസ്യേക്ഷ്വാകുവംശസ്യ ലക്ഷ്മീവാഁല്ലക്ഷ്മിവര്ധനഃ
അഹിംസയെ പ്രിയപ്പെട്ടതാക്കി, അല്പലോഭിയായിരുന്നു, ദയയും സത്യസാഹസവും ഉള്ളവനായിരുന്നു; ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ പ്രധാനിയും, ഐശ്വര്യത്താൽ സമ്പന്നനും ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു.
പാര്ഥിവവ്യഞ്ജനൈര്യുക്തഃ പൃഥുശ്രീഃ പാര്ഥിവര്ഷഭഃ। പൃഥിവ്യാം ചതുരന്തായാം വിശ്രുതഃ സുഖദഃ സുഖീ
രാജചിഹ്നങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനും, മഹത്തായ തേജസ്സുള്ളവനും, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും, ഭൂമിയിലെ നാലു ദിക്കുകളിലും പ്രശസ്തനും, സന്തോഷം നൽകുന്നവനും സ്വയം സന്തോഷവാനുമായവനായിരുന്നു.
തസ്യ പുത്രഃ പ്രിയോ ജ്യേഷ്ഠസ്താരാധിപനിഭാനനഃ। രാമോ നാമ വിശേഷജ്ഞഃ ശ്രേഷ്ഠഃ സര്വധനുഷ്മതാമ്
അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മൂത്തമകൻ, മുഖം ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ളവൻ, രാമൻ എന്നായിരുന്നു പേര്; അവൻ വിവേകശാലിയും എല്ലാ ധനുര്വിദ്യയിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനുമായിരുന്നു.
രക്ഷിതാ സ്വസ്യ വൃത്തസ്യ സ്വജനസ്യാപി രക്ഷിതാ। രക്ഷിതാ ജീവലോകസ്യ ധര്മസ്യ ച പരംതപഃ
സ്വന്തം ആചാരങ്ങൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുകയും, ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുകയും, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും, ധർമ്മത്തെ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്തവനായിരുന്നു.
തസ്യ സത്യാഭിസംധസ്യ വൃദ്ധസ്യ വചനാത് പിതുഃ। സഭാര്യഃ സഹ ച ഭ്രാത്രാ വീരഃ പ്രവ്രജിതോ വനമ്
സത്യനിഷ്ഠനുമായ തന്റെ വയോധികനായ പിതാവിന്റെ ആജ്ഞയെ മാനിച്ച്, ആ വീരൻ ഭാര്യയോടും സഹോദരനോടും കൂടെ വനത്തിലേക്ക് പോയി.
തേന തത്ര മഹാരണ്യേ മൃഗയാം പരിധാവതാ। രാക്ഷസാ നിഹതാഃ ശൂരാ ബഹവഃ കാമരൂപിണഃ
അവൻ ആ വലിയ കാടിൽ വേട്ടയാടുന്നതിനിടയിൽ, പല ശക്തിയുള്ള കാമരൂപികളായ രാക്ഷസന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
ജനസ്ഥാനവധം ശ്രുത്വാ നിഹതൌ ഖരദൂഷണൌ। തതസ്ത്വമര്ഷാപഹൃതാ ജാനകീ രാവണേന തു
ജനസ്ഥാനത്തിൽ നടന്ന കൂട്ടക്കൊലയും ഖരനും ദൂഷണനും കൊല്ലപ്പെട്ടതും അറിഞ്ഞ്, അപ്പോൾ രാവണൻ കോപത്തിൽ നിന്നു നിന്നെ, ജനകി, പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
വഞ്ചയിത്വാ വനേ രാമം മൃഗരൂപേണ മായയാ। സ മാര്ഗമാണസ്താം ദേവീം രാമഃ സീതാമനിന്ദിതാമ്
കാടിൽ മായാജാലത്തിലൂടെ മൃഗരൂപം സ്വീകരിച്ച് രാമനെ വഞ്ചിച്ച ശേഷം, രാമൻ നിന്നെ തിരയുമ്പോൾ, ദോഷമില്ലാത്ത സീതയെ രാവണൻ അപഹരിച്ചു.
ആസസാദ വനേ മിത്രം സുഗ്രീവം നാമ വാനരമ്। തതഃ സ വാലിനം ഹത്വാ രാമഃ പരപുരംജയഃ
കാടിൽ സുഗ്രീവൻ എന്ന വാനരസ്നേഹിതനെ അവൻ കണ്ടു; തുടർന്ന് ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ച രാമൻ വാലിയെ സംഹരിച്ചു.
ആയച്ഛത് കപിരാജ്യം തു സുഗ്രീവായ മഹാത്മനേ। സുഗ്രീവേണാഭിസംദിഷ്ടാ ഹരയഃ കാമരൂപിണഃ
വാനരരാജ്യത്തെ മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവന് തിരികെ നൽകി; പിന്നെ സുഗ്രീവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഇഷ്ടരൂപം എടുക്കാൻ കഴിയുന്ന വാനരന്മാർ—
ദിക്ഷു സര്വാസു താം ദേവീം വിചിന്വന്തഃ സഹസ്രശഃ। അഹം സമ്പാതിവചനാച്ഛതയോജനമായതമ്
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ആയിരക്കണക്കിന് വാനരന്മാർ ആ ദേവിയെ തിരഞ്ഞു; ഞാനോ, സമ്പാതിയുടെ വാക്ക് കേട്ട്, നൂറ് യോജന വീതിയുള്ള സമുദ്രം കടന്നു.
തസ്യാ ഹേതോര്വിശാലാക്ഷ്യാഃ സമുദ്രം വേഗവാന് പ്ലുതഃ। യഥാരൂപാം യഥാവര്ണാം യഥാലക്ഷ്മവതീം ച താമ്
വിപുലമായ കണ്ണുള്ള ആ സ്ത്രീക്ക് വേണ്ടി ഞാൻ വേഗത്തിൽ സമുദ്രം കടന്നു; അവളെ രൂപത്തിലും വർണ്ണത്തിലും സൗന്ദര്യത്തിലും പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ് ഞാൻ കണ്ടത്.
അശ്രൌഷം രാഘവസ്യാഹം സേയമാസാദിതാ മയാ। വിരരാമൈവമുക്ത്വാ സ വാചം വാനരപുംഗവഃ
രാഘവന്റെ വായിൽ നിന്നു തന്നെ ഞാൻ ഈ സീതയെ കണ്ടെത്തിയെന്നു കേട്ടു; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വാനരശ്രേഷ്ഠൻ മൗനമായി.
ജാനകീ ചാപി തച്ഛ്രുത്വാ വിസ്മയം പരമം ഗതാ। തതഃ സാ വക്രകേശാന്താ സുകേശീ കേശസംവൃതമ്। ഉന്നമ്യ വദനം ഭീരുഃ ശിംശപാമന്വവൈക്ഷത
ഇത് കേട്ട സീത, അത്യന്തം അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങി; പിന്നീട് വളയുന്ന മുടിയുള്ള, മനോഹരമായ മുടി മുഖം മറച്ചഭയപ്പെട്ട അവൾ മുഖം ഉയർത്തി ശിംശപാവൃക്ഷത്തേക്കു നോക്കി.
നിശമ്യ സീതാ വചനം കപേശ്ച ദിശശ്ച സര്വാഃ പ്രദിശശ്ച വീക്ഷ്യ। സ്വയം പ്രഹര്ഷം പരമം ജഗാമ സര്വാത്മനാ രാമമനുസ്മരന്തീ
വാനരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും നോക്കി, സീത സ്വയം പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു; അവൾ മുഴുവൻ മനസ്സോടെ രാമനെ ഓർത്തു.
സാ തിര്യഗൂര്ധ്വം ച തഥാ ഹ്യധസ്താ- ന്നിരീക്ഷമാണാ തമചിന്ത്യബുദ്ധിമ്। ദദര്ശ പിംഗാധിപതേരമാത്യം വാതാത്മജം സൂര്യമിവോദയസ്ഥമ്
അവൾ വലത്തോട്ടും മേലോട്ടും താഴോട്ടും നോക്കി, ആ അഗാധബുദ്ധിയുള്ള കാപ്പിക്കിരീടിയുടെ മന്ത്രിയെ, വായുവിന്റെ പുത്രനായവനെ, ആകാശത്തിൽ ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ, കണ്ടു.
thumb|ദ്വാത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ദ്വാത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൫-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ സുന്ദരകാണ്ഡയിൽ ഇരുപത്തിമൂന്നാം സർഗ്ഗം കേൾക്കുക.
തതഃ ശാഖാന്തരേ ലീനം ദൃഷ്ട്വാ ചലിതമാനസാ। വേഷ്ടിതാര്ജുനവസ്ത്രം തം വിദ്യുത്സംഘാതപിംഗലമ്
അപ്പോൾ ശാഖകളിനക്കു മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനെ കണ്ടപ്പോൾ അവളുടെ മനസ്സ് അലയിച്ചു; വൈദ്യുത്സമൂഹംപോലെ പിങ്ങളവണ്ണമുള്ളവൻ, വെളുത്ത അരക്കടികൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സാ ദദര്ശ കപിം തത്ര പ്രശ്രിതം പ്രിയവാദിനമ്। ഫുല്ലാശോകോത്കരാഭാസം തപ്തചാമീകരേക്ഷണമ്
അവിടെ അവൾ വിനീതനായി, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്ന കാപ്പിയെ കണ്ടു; പുഷ്പിച്ച അശോകക്കുലപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, ഉരുകിയ പൊന്നുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ.
സാഥ ദൃഷ്ട്വാ ഹരിശ്രേഷ്ഠം വിനീതവദവസ്ഥിതമ്। മൈഥിലീ ചിന്തയാമാസ വിസ്മയം പരമം ഗതാ
അങ്ങനെ, അവിടെ വിനീതമായി നിലകൊള്ളുന്ന കാപ്പികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനെയെ കണ്ടപ്പോൾ, മൈഥിലി അത്യന്തം അത്ഭുതത്തോടെ ആലോചിച്ചു.
അഹോ ഭീമമിദം സത്ത്വം വാനരസ്യ ദുരാസദമ്। ദുര്നിരീക്ഷ്യമിദം മത്വാ പുനരേവ മുമോഹ സാ
അയ്യോ, ഈ കാപ്പിയുടെ സ്വഭാവം ഭയാനകമാണ്, സമീപിക്കാൻ കഴിയാത്തത് പോലെയാണ്; അതിനെ നോക്കാൻ പോലും ഭയങ്കരമാണെന്ന് വിചാരിച്ച് അവൾ വീണ്ടും ആശങ്കയിൽ ആകുന്നു.
വിലലാപ ഭൃശം സീതാ കരുണം ഭയമോഹിതാ। രാമ രാമേതി ദുഃഖാര്താ ലക്ഷ്മണേതി ച ഭാമിനീ
ഭയത്തിലും ആശങ്കയിലും ആകുലയായി, സീത ദു:ഖത്തിൽ കരുണയോടെ വിലപിച്ചു; 'രാമാ!' എന്നും, 'ലക്ഷ്മണാ!' എന്നും ദു:ഖഭരിതയായി വിളിച്ചു.
രുരോദ സഹസാ സീതാ മന്ദമന്ദസ്വരാ സതീ। സാഥ ദൃഷ്ട്വാ ഹരിവരം വിനീതവദുപാഗതമ്। മൈഥിലീ ചിന്തയാമാസ സ്വപ്നോഽയമിതി ഭാമിനീ
അപ്രത്യക്ഷമായി സീത മൃദുവായ ശബ്ദത്തിൽ കരഞ്ഞു; പിന്നെ, വിനീതമായി സമീപിക്കുന്ന കാപ്പികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനെയെ കണ്ടപ്പോൾ, മൈഥിലി 'ഇത് സ്വപ്നമായിരിക്കണം' എന്നു വിചാരിച്ചു.
സാ വീക്ഷമാണാ പൃഥുഭുഗ്നവക്ത്രം ശാഖാമൃഗേന്ദ്രസ്യ യഥോക്തകാരമ്। ദദര്ശ പിംഗപ്രവരം മഹാര്ഹം വാതാത്മജം ബുദ്ധിമതാം വരിഷ്ഠമ്
അവൾ ആ കാപ്പിരാജാവിന്റെ വിശാലമായ നാവും മുഖവും നോക്കി, വിവരണപ്രകാരം, പിങ്ങളവണ്ണം, വിലയേറിയവൻ, വായുവിന്റെ പുത്രൻ, ബുദ്ധിശാലികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ എന്നു കണ്ടു.
സാ തം സമീക്ഷ്യൈവ ഭൃശം വിപന്നാ ഗതാസുകല്പേവ ബഭൂവ സീതാ। ചിരേണ സംജ്ഞാം പ്രതിലഭ്യ ചൈവം വിചിന്തയാമാസ വിശാലനേത്രാ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ സീത അത്യന്തം ഭ്രാന്തായി, ജീവൻ വിട്ടുപോയതുപോലെ ആയിരുന്നു; ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ബോധം തിരിച്ചപ്പോൾ, വിശാലനേത്രയായ അവൾ ആലോചിച്ചു.
സ്വപ്നോ മയായം വികൃതോഽദ്യ ദൃഷ്ടഃ ശാഖാമൃഗഃ ശാസ്ത്രഗണൈര്നിഷിദ്ധഃ। സ്വസ്ത്യസ്തു രാമായ സലക്ഷ്മണായ തഥാ പിതുര്മേ ജനകസ്യ രാജ്ഞഃ
ഇന്ന് ഞാൻ കണ്ട ഈ വിചിത്രമായ കാപ്പി ഒരു സ്വപ്നത്തിൽ തന്നെയാണ്, സ്വപ്നശാസ്ത്രങ്ങൾ നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു; രാമനും ലക്ഷ്മണനും സുരക്ഷിതരാകട്ടെ, അങ്ങനെ തന്നെ എന്റെ അച്ഛനായ ജനകനും.
സ്വപ്നോ ഹി നായം നഹി മേഽസ്തി നിദ്രാ ശോകേന ദുഃഖേന ച പീഡിതായാഃ। സുഖം ഹി മേ നാസ്തി യതോ വിഹീനാ തേനേന്ദുപൂര്ണപ്രതിമാനനേന
ഇത് സ്വപ്നമല്ല, എനിക്ക് ഉറക്കം ഇല്ല; ദു:ഖത്തിലും വേദനയിലും ഞാൻ പീഡിതയാണല്ലോ. ആ പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖമുള്ളവനിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടതുമുതൽ എനിക്ക് സന്തോഷമില്ല.