തസ്യ ചിന്തയതോ നിത്യം ധര്മേണ വിദിതാത്മനഃ । പുത്രോ ഭഗീരഥോ നാമ ജജ്ഞേ പരമധാര്മികഃ ॥൧-൪൨-
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായ ദിലീപൻ ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഭഗീരഥൻ എന്ന പരമധാർമ്മികനായ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു.
ദിലീപസ്തു മഹാതേജാ യജ്ഞൈര്ബഹുഭിരിഷ്ടവാന് । ത്രിംശദ്വര്ഷസഹസ്രാണി രാജാ രാജ്യമകാരയത് ॥൧-൪൨-
ദിലീപൻ മഹാതേജസ്സോടെ അനേകം യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി, മൂവായിരം വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ചു.
അഗത്വാ നിശ്ചയം രാജാ തേഷാമുദ്ധരണം പ്രതി । വ്യാധിനാ നരശാര്ദൂല കാലധര്മമുപേയിവാന് ॥൧-൪൨-
അവരുടെ മോചനത്തിൽ ഒരു തീരുമാനത്തിലും എത്താതെ, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് രോഗം ബാധിച്ച് കാലചക്രം അനുസരിച്ച് ലോകം വിട്ടു.
ഇന്ദ്രലോകം ഗതോ രാജാ സ്വാര്ജിതേനൈവ കര്മണാ । രാജ്യേ ഭഗീരഥം പുത്രമഭിഷിച്യ നരര്ഷഭഃ ॥൧-൪൨-
തന്റെ സുകൃതഫലത്താൽ രാജാവ് ഇന്ദ്രലോകം പ്രാപിച്ചു; പുത്രനായ ഭഗീരഥനെ രാജാവായി അഭിഷേകിച്ചു.
ഭഗീരഥസ്തു രാജര്ഷിര്ധാര്മികോ രഘുനന്ദന । അനപത്യോ മഹാരാജഃ പ്രജാകാമഃ സ ച പ്രജാഃ ॥൧-൪൨-
രഘുവംശജനായവാ, ഭഗീരഥൻ ധാർമ്മികനും മഹാരാജാവുമായിരുന്നു. അവൻ സന്താനമില്ലാത്തവനായിരുന്നു, പക്ഷേ സന്തതിയും ജനങ്ങളും ആഗ്രഹിച്ചു.
മന്ത്രിഷ്വാധായ തദ് രാജ്യം ഗങ്ഗാവതരണേ രതഃ । തപോ ദീര്ഘം സമാതിഷ്ഠദ് ഗോകര്ണേ രഘുനന്ദന ॥൧-൪൨-
രാജ്യം മന്ത്രിമാരുടെ കൈയിൽ ഏൽപ്പിച്ച്, ഗംഗയുടെ അവതാരത്തിൽ മനസ്സോടെ, ഭഗീരഥൻ ഗോകർണത്തിൽ ദീർഘമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ഊര്ധ്വബാഹുഃ പഞ്ചതപാ മാസാഹാരോ ജിതേന്ദ്രിയഃ । തസ്യ വര്ഷസഹസ്രാണി ഘോരേ തപസി തിഷ്ഠതഃ ॥൧-൪൨-
ഭഗീരഥൻ കൈകൾ ഉയർത്തി, പഞ്ചതപം അനുഷ്ഠിച്ച്, മാസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, ആയിരം വർഷം ഭയങ്കരമായ തപസ്സിൽ നിന്നു.
അതീതാനി മഹാബാഹോ തസ്യ രാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ । സുപ്രീതോ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ പ്രജാനാം പ്രഭുരീശ്വരഃ ॥൧-൪൨-
മഹാബാഹുവായ രാജാവിന്റെ കഠിനതപസ്സുകൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും, ജീവജാലങ്ങളുടെ അധിപതിയും ആയ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ് അതീവ സന്തോഷത്തോടെ അവനെ അനുഗ്രഹിച്ചു.
ഭഗീരഥ മഹാരാജ പ്രീതസ്തേഽഹം ജനാധിപ । തപസാ ച സുതപ്തേന വരം വരയ സുവ്രത ॥൧-൪൨-
ഭഗീരഥ മഹാരാജാവേ, മനുഷ്യരിൽ അഗ്രഗണ്യനായ നീ ചെയ്ത തപസ്സുകൊണ്ട് ഞാൻ അതീവ സന്തുഷ്ടനാണ്. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം ചോദിക്കൂ, ദൃഢവ്രതനായവനേ.
തമുവാച മഹാതേജാഃ സര്വലോകപിതാമഹമ് । ഭഗീരഥോ മഹാബാഹുഃ കൃതാഞ്ജലിപുടഃ സ്ഥിതഃ ॥൧-൪൨-
കൈകൾ ചേർത്ത് നിൽക്കുന്ന മഹാബലശാലിയായ ഭഗീരഥൻ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ഭഗവാനോടു这样 പറഞ്ഞു.
യദി മേ ഭഗവാന് പ്രീതോ യദ്യസ്തി തപസഃ ഫലമ് । സഗരസ്യാത്മജാഃ സര്വേ മത്തഃ സലിലമാപ്നുയുഃ ॥൧-൪൨-
ഭഗവാൻ എന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ, എന്റെ തപസ്സിന് ഫലം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, സഗരന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാർക്കും എന്റെ വഴി ജലം ലഭിക്കണമേ.
ഗങ്ഗായാഃ സലിലക്ലിന്നേ ഭസ്മന്യേഷാം മഹാത്മനാമ് । സ്വര്ഗം ഗച്ഛേയുരത്യന്തം സര്വേ ച പ്രപിതാമഹാഃ ॥൧-൪൨-
ഗംഗയുടെ ജലത്തിൽ തൂവിയ ആ മഹാത്മാക്കളുടെ ചിതാഭസ്മം നനയുമ്പോൾ, അവർ എല്ലാവരും അവരുടെ പൂർവ്വികരോടൊപ്പം ഉത്തമ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കണമേ.
ദേവ യാചേ ഹ സംതത്യൈ നാവസീദേത് കുലം ച നഃ । ഇക്ഷ്വാകൂണാം കുലേ ദേവ ഏഷ മേഽസ്തു വരഃ പരഃ ॥൧-൪൨-
ദേവനേ, എന്റെ വംശം നിലനിൽക്കാനും ഞങ്ങളുടെ ഇക്ഷ്വാകു വംശം നശിക്കാതിരിക്കാനും ഈ പരമോന്നതമായ വരം ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
ഉക്തവാക്യം തു രാജാനം സര്വലോകപിതാമഹഃ । പ്രത്യുവാച ശുഭാം വാണീം മധുരാം മധുരാക്ഷരാമ് ॥൧-൪൨-
അപ്പോൾ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹൻ, രാജാവിനോടു മധുരവും ശുഭവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മനോരഥോ മഹാനേഷ ഭഗീരഥ മഹാരഥ । ഏവം ഭവതു ഭദ്രം തേ ഇക്ഷ്വാകുകുലവര്ധന ॥൧-൪൨-
ഭഗീരഥാ, മഹാരഥനായവനേ, നിന്റെ ഈ ആഗ്രഹം വളരെ മഹത്തായതാണ്. ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തെ വളർത്തുന്നവനേ, നിനക്ക് ആശംസകൾ; ഇങ്ങനെ തന്നെ സംഭവിക്കട്ടെ.
ഇയം ഹൈമവതീ ജ്യേഷ്ഠാ ഗങ്ഗാ ഹിമവതഃ സുതാ । താം വൈ ധാരയിതും രാജന് ഹരസ്തത്ര നിയുജ്യതാമ് ॥൧-൪൨-
ഇവൾ ഹിമവാന്റെ മൂത്ത മകളായ ഗംഗയാണ്, രാജാവേ. അവളെ താങ്ങാൻ ഹരനെ അവിടെ നിയോഗിക്കണം.
ഗങ്ഗായാഃ പതനം രാജന് പൃഥിവീ ന സഹിഷ്യതേ । താം വൈ ധാരയിതും രാജന് നാന്യം പശ്യാമി ശൂലിനഃ ॥൧-൪൨-
രാജാവേ, ഗംഗയുടെ വീഴ്ച ഭൂമി സഹിക്കില്ല. അവളെ താങ്ങാൻ ത്രിശൂലധാരിയാകുന്ന ശിവനെക്കാൾ അനുയോജ്യനായി ഞാൻ മറ്റാരെയും കാണുന്നില്ല.
തമേവമുക്ത്വാ രാജാനം ഗങ്ഗാം ചാഭാഷ്യ ലോകകൃത് । ജഗാമ ത്രിദിവം ദേവൈഃ സര്വൈഃ സഹ മരുദ്ഗണൈഃ ॥൧-൪൨-
അങ്ങനെ രാജാവിനോടും ഗംഗയോടും സംസാരിച്ച ശേഷം ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവ് ദേവന്മാരോടും മരുത്ഗണങ്ങളോടും കൂടെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ദ്വിചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ഇങ്ങനെ മഹർഷിയായ വാല്മീകി രചിച്ച ശ്രീരാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിരണ്ടാം സർഗം സമാപിക്കുന്നു.
thumb|ത്രിചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ത്രിചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തിമൂന്നാം സർഗം ഇനി കേൾക്കാം.
ദേവദേവേ ഗതേ തസ്മിന് സോഽങ്ഗുഷ്ഠാഗ്രനിപീഡിതാമ് । കൃത്വാ വസുമതീം രാമ വത്സരം സമുപാസത ॥൧-൪൩-
ദേവദേവൻ അവിടെ നിന്ന് തിരിഞ്ഞുപോയപ്പോൾ, ഭഗീരഥൻ തന്റെ അംഗൂഷ്ഠം ഭൂമിയിൽ അമർത്തി ഒരു വർഷം ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജ നടത്തി.
അഥ സംവത്സരേ പൂര്ണേ സര്വലോകനമസ്കൃതഃ । ഉമാപതിഃ പശുപതീ രാജാനമിദമബ്രവീത് ॥൧-൪൩-
വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും വന്ദ്യനായ ഉമാപതി, പശുപതി രാജാവിനോടു这样 പറഞ്ഞു.
പ്രീതസ്തേഽഹം നരശ്രേഷ്ഠ കരിഷ്യാമി തവ പ്രിയമ് । ശിരസാ ധാരയിഷ്യാമി ശൈലരാജസുതാമഹമ് ॥൧-൪൩-
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണ്. നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ഞാൻ ചെയ്യും. ഞാൻ പർവ്വതരാജാവിന്റെ മകളെ എന്റെ തലയിൽ താങ്ങും.
തതോ ഹൈമവതീ ജ്യേഷ്ഠാ സര്വലോകനമസ്കൃതാ । തദാ സാതിമഹദ്രൂപം കൃത്വാ വേഗം ച ദുഃസഹമ്॥൧-൪൩-
അപ്പോൾ ഹിമവാന്റെ മൂത്ത മകളും സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും ആദരിക്കപ്പെടുന്നവളുമായ ഗംഗ, അത്യന്തം വലുതും അതിരുകടന്ന വേഗതയുമുള്ള രൂപം ധരിച്ചു.
ആകാശാദപതദ് രാമ ശിവേ ശിവശിരസ്യുത । അചിന്തയച്ച സാ ദേവീ ഗങ്ഗാ പരമദുര്ധരാ ॥൧-൪൩-
രാമാ, ആ ഗംഗ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണു ശിവന്റെ തലയിൽ പതിച്ചു. അത്രയും പിടിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ദേവിയായ ഗംഗ അവളുടെ വഴി ആലോചിച്ചു.
വിശാമ്യഹം ഹി പാതാലം സ്ത്രോതസാ ഗൃഹ്യ ശങ്കരമ് । തസ്യാവലേപനം ജ്ഞാത്വാ ക്രുദ്ധസ്തു ഭഗവാന് ഹരഃ ॥൧-൪൩-
ഞാൻ ആ പാതാളത്തിലേക്ക് ഒഴുകിയപ്പോൾ, ശിവനെ പിടിച്ചുകൊണ്ട് ഗംഗയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. അവളുടെ അഹങ്കാരം മനസ്സിലാക്കിയ ഭഗവാൻ ഹരൻ അതിനാൽ കോപിച്ചു.
തിരോഭാവയിതും ബുദ്ധിം ചക്രേ ത്രിനയനസ്തദാ । സാ തസ്മിന് പതിതാ പുണ്യാ പുണ്യേ രുദ്രസ്യ മൂര്ധനി॥൧-൪൩-
അപ്പോഴാണ് മൂന്നുകണ്ണുള്ള ശിവൻ അവളെ മറയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത്. അങ്ങനെ ആ പുണ്യവതിയായ നദി ശിവന്റെ വിശുദ്ധമായ തലയിലേയ്ക്ക് വീണു.
ഹിമവത്പ്രതിമേ രാമ ജടാമണ്ഡലഗഹ്വരേ । സാ കഥംചിന്മഹീം ഗന്തും നാശക്നോദ് യത്നമാസ്ഥിതാ ॥൧-൪൩-
രാമാ, ഹിമവാനെപ്പോലെ വലിയ ശിവന്റെ ജടാമുടിയുടെ ഗുഹയിൽ, ഗംഗയെ ഭൂമിയിലേക്കെത്തിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, അവൾക്ക് അതിനാവശ്യമായ ശക്തി കിട്ടിയില്ല.
നൈവ സാ നിര്ഗമം ലേഭേ ജടാമണ്ഡലമന്തതഃ । തത്രൈവാബഭ്രമദ് ദേവീ സംവത്സരഗണാന് ബഹൂന് ॥൧-൪൩-
ആ ജടാമുടിയുടെ അകത്തുനിന്ന് ഗംഗയ്ക്ക് പുറത്തുവരാൻ വഴിയൊന്നും കിട്ടിയില്ല. അങ്ങനെ ആ ദേവി അവിടെ അനേകം വർഷങ്ങൾ അലഞ്ഞു.
താമപശ്യത് പുനസ്തത്ര തപഃ പരമമാസ്ഥിതഃ । സ തേന തോഷിതശ്ചാസീദത്യന്തം രഘുനന്ദന ॥൧-൪൩-
അവിടെ വീണ്ടും വലിയ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ട ഒരാൾ അവളെ കണ്ടു; അവളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അദ്ദേഹം അതീവ സന്തോഷിച്ചു, രഘുവംശത്തിലെ പ്രിയനേ.