പാണ്ഡുരര്ഷഭയുക്തേന രഥേനാഷ്ടയുജാ സ്വയമ്। ഇഹോപയാതഃ കാകുത്സ്ഥഃ സീതയാ സഹ ഭാര്യയാ
'പാണ്ടുരം നിറമുള്ള എട്ടു കാളകളാൽ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ കാകുത്ഥ്സൻ തന്നെ ഭാര്യയായ സീതയോടൊപ്പം ഇവിടെ എത്തി.'
ശുക്ലമാല്യാമ്ബരധരോ ലക്ഷ്മണേന സഹാഗതഃ। തതോഽന്യത്ര മയാ ദൃഷ്ടോ രാമഃ സത്യപരാക്രമഃ
'വെള്ളപൂവും വസ്ത്രവും ധരിച്ച അവൻ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം വന്നു; പിന്നെ മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് ഞാൻ സത്യശക്തനായ രാമനെ കണ്ടു.'
ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ സീതയാ സഹ വീര്യവാന്। ആരുഹ്യ പുഷ്പകം ദിവ്യം വിമാനം സൂര്യസംനിഭമ്
വീരനായ രാമൻ, സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണനും സീതയും കൂടെ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ദിവ്യമായ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ കയറി.
ഉത്തരാം ദിശമാലോച്യ പ്രസ്ഥിതഃ പുരുഷോത്തമഃ। ഏവം സ്വപ്നേ മയാ ദൃഷ്ടോ രാമോ വിഷ്ണുപരാക്രമഃ
ഉത്തരദിശയിലേക്കു നോക്കി, പുരുഷോത്തമനായ രാമൻ യാത്ര തിരിച്ചു; അങ്ങനെ സ്വപ്നത്തിൽ ഞാൻ വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെയുള്ള വീര്യശാലിയായ രാമനെ കണ്ടു.
ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ സീതയാ സഹ ഭാര്യയാ। ന ഹി രാമോ മഹാതേജാഃ ശക്യോ ജേതും സുരാസുരൈഃ
ലക്ഷ്മണനും ഭാര്യയായ സീതയും കൂടെ രാമനെ ഞാൻ കണ്ടു; മഹാതേജസ്സുള്ള രാമനെ ദേവന്മാരോ അസുരന്മാരോ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
രാക്ഷസൈര്വാപി ചാന്യൈര്വാ സ്വര്ഗഃ പാപജനൈരിവ। രാവണശ്ച മയാ ദൃഷ്ടോ മുണ്ഡസ്തൈലസമുക്ഷിതഃ
രാക്ഷസന്മാരാലോ മറ്റാരാലോ പോലും, പാപികൾക്ക് സ്വർഗം കിട്ടാത്തതുപോലെ, ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഞാൻ രാവണനെ തലയുരിച്ചും എണ്ണയിട്ട് തേച്ചുമുള്ളവനായി കണ്ടു.
രക്തവാസാഃ പിബന്മത്തഃ കരവീരകൃതസ്രജഃ। വിമാനാത് പുഷ്പകാദദ്യ രാവണഃ പതിതഃ ക്ഷിതൌ
ചുവപ്പു വസ്ത്രം ധരിച്ച്, മദ്യം കുടിച്ച്, കരവീരപൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച്, രാവണൻ ഇന്നലെ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ നിന്ന് നിലത്തേക്ക് വീണു.
കൃഷ്യമാണഃ സ്ത്രിയാ മുണ്ഡോ ദൃഷ്ടഃ കൃഷ്ണാമ്ബരഃ പുനഃ। രഥേന ഖരയുക്തേന രക്തമാല്യാനുലേപനഃ
ഒരു സ്ത്രീ വലിച്ചിഴച്ച്, തലയുരിച്ചും കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചും, ചുവന്നപൂക്കളും ലേപനവും പുരട്ടിയവനായി, കഴുതകൾ കയറ്റിയ രഥത്തിൽ രാവണനെ ഞാൻ വീണ്ടും കണ്ടു.
പിബംസ്തൈലം ഹസന്നൃത്യന് ഭ്രാന്തചിത്താകുലേന്ദ്രിയഃ। ഗര്ദഭേന യയൌ ശീഘ്രം ദക്ഷിണാം ദിശമാസ്ഥിതഃ
എണ്ണം കുടിച്ച്, ചിരിച്ചും നൃത്തം ചെയ്തും, മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അലഞ്ഞു, രാവണൻ കഴുതപ്പുറത്ത് കയറി ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പോയി.
പുനരേവ മയാ ദൃഷ്ടോ രാവണോ രാക്ഷസേശ്വരഃ। പതിതോഽവാക്ശിരാ ഭൂമൌ ഗര്ദഭാദ് ഭയമോഹിതഃ
പിന്നെയും ഞാൻ രാക്ഷസാധിപനായ രാവണനെ കണ്ടു; കഴുതയെ കണ്ടു ഭയന്നും ഭ്രമിച്ചും തലകീഴായി നിലത്തേക്ക് വീണു.
ദുര്ഗന്ധം ദുഃസഹം ഘോരം തിമിരം നരകോപമമ്। മലപങ്കം പ്രവിശ്യാശു മഗ്നസ്തത്ര സ രാവണഃ
ദുര്ഗന്ധവും സഹിക്കാൻ പറ്റാത്ത ഭീകരമായ ഇരുണ്ടതും, നരകത്തിനെപ്പോലെയുള്ള മലവും ചെളിയും നിറഞ്ഞതുമായ സ്ഥലത്ത് രാവണൻ വേഗത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയി.
പ്രസ്ഥിതോ ദക്ഷിണാമാശാം പ്രവിഷ്ടോഽകര്ദമം ഹ്രദമ്। കണ്ഠേ ബദ്ധ്വാ ദശഗ്രീവം പ്രമദാ രക്തവാസിനീ
ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് പോയ്, രാവണൻ ചെളിയുള്ള കുളത്തിൽ കയറി; ചുവപ്പു വസ്ത്രം ധരിച്ച ഒരു സ്ത്രീ പതിനൊന്ന് തലകളുള്ള രാവണനെ കഴുത്തിൽ കെട്ടി പിടിച്ചു.
കാലീ കര്ദമലിപ്താംഗീ ദിശം യാമ്യാം പ്രകര്ഷതി। ഏവം തത്ര മയാ ദൃഷ്ടഃ കുമ്ഭകര്ണോ മഹാബലഃ
കാളി ചെളി പുരട്ടിയ ശരീരത്തോടെ, രാവണനെ ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി; അവിടെ ഞാൻ മഹാബലശാലിയായ കുംഭകർണ്ണനെയും കണ്ടു.
രാവണസ്യ സുതാഃ സര്വേ മുണ്ഡാസ്തൈലസമുക്ഷിതാഃ। വരാഹേണ ദശഗ്രീവഃ ശിശുമാരേണ ചേന്ദ്രജിത്
രാവണന്റെ എല്ലാ മക്കളും തലയിലേയ്ക്ക് എണ്ണ പുരട്ടിയവരായി; പതിനൊന്ന് തലകളുള്ള രാവണൻ പന്നിക്കപ്പുറത്ത്, ഇന്ദ്രജിത് മീനപ്പുറത്ത് ഇരുന്നു.
ഉഷ്ട്രേണ കുമ്ഭകര്ണശ്ച പ്രയാതോ ദക്ഷിണാം ദിശമ്। ഏകസ്തത്ര മയാ ദൃഷ്ടഃ ശ്വേതച്ഛത്രോ വിഭീഷണഃ
കുംഭകർണ്ണൻ ഒട്ടകപ്പുറത്ത് കയറി ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ഞാൻ വെളുത്ത കുടയുമായി വിഭീഷണനെ ഒറ്റയ്ക്കായി കണ്ടു.
ശുക്ലമാല്യാമ്ബരധരഃ ശുക്ലഗന്ധാനുലേപനഃ। ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷൈര്നൃത്തഗീതൈരലംകൃതഃ
അവൻ വെളുത്തപൂക്കളും വസ്ത്രവും ധരിച്ചു, വെളുത്ത സുഗന്ധം പുരട്ടിയിരിക്കുന്നു; ശംഖവും മൃദംഗവും നാദിക്കുന്നതും, നൃത്തഗീതങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായവനാണ്.
ആരുഹ്യ ശൈലസംകാശം മേഘസ്തനിതനിഃസ്വനമ്। ചതുര്ദന്തം ഗജം ദിവ്യമാസ്തേ തത്ര വിഭീഷണഃ
മലയെപ്പോലെയും ഇടിമുഴക്കമുള്ളതുമായ നാലു ദന്തമുള്ള ദിവ്യമായ ആനപ്പുറത്ത് കയറി വിഭീഷണൻ അവിടെ ഇരുന്നു.
ചതുര്ഭിഃ സചിവൈഃ സാര്ധം വൈഹായസമുപസ്ഥിതഃ
നാലു മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആകാശമാർഗ്ഗം വഴി അവൻ അവിടെ എത്തി.
സമാജശ്ച മഹാന് വൃത്തോ ഗീതവാദിത്രനിഃസ്വനഃ। പിബതാം രക്തമാല്യാനാം രക്ഷസാം രക്തവാസസാമ്
വലിയ ഒരു സംഘം ഉണ്ടായി, ഗാനം വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങി; ചുവപ്പു പുഷ്പമാലയും വസ്ത്രവും ധരിച്ച രാക്ഷസന്മാർ രക്തം കുടിച്ചു.
ലങ്കാ ചേയം പുരീ രമ്യാ സവാജിരഥകുഞ്ജരാ। സാഗരേ പതിതാ ദൃഷ്ടാ ഭഗ്നഗോപുരതോരണാ
കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും ഉള്ള മനോഹരമായ ഈ ലങ്കാപുരി, സമുദ്രത്തിൽ വീണു, ഗോപുരങ്ങളും വാതിലുകളും തകർന്ന നിലയിൽ ഞാൻ കണ്ടു.
ലങ്കാ ദൃഷ്ടാ മയാ സ്വപ്നേ രാവണേനാഭിരക്ഷിതാ। ദഗ്ധാ രാമസ്യ ദൂതേന വാനരേണ തരസ്വിനാ
ഞാൻ സ്വപ്നത്തിൽ രാവണൻ കാത്തിരുന്ന ലങ്കയെ കണ്ടു; രാമന്റെ ദൂതനായ വാനരൻ അതിനെ തീകൊളുത്തി.
പീത്വാ തൈലം പ്രമത്താശ്ച പ്രഹസന്ത്യോ മഹാസ്വനാഃ। ലങ്കായാം ഭസ്മരൂക്ഷായാം സര്വാ രാക്ഷസയോഷിതഃ
എണ്ണ കുടിച്ച് മദ്യപിച്ച നിലയിൽ ഉല്ലാസത്തോടെ ചിരിച്ചു, ചാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട ലങ്കയിലെ എല്ലാ രാക്ഷസസ്ത്രികളും കാണപ്പെട്ടു.
കുമ്ഭകര്ണാദയശ്ചേമേ സര്വേ രാക്ഷസപുംഗവാഃ। രക്തം നിവസനം ഗൃഹ്യ പ്രവിഷ്ടാ ഗോമയഹ്രദമ്
കുംഭകർണ്ണനും മറ്റ് പ്രധാന രാക്ഷസന്മാരും ചുവപ്പുനിറമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചു, പശുവിന്റെ ചാണകക്കുളത്തിൽ കയറി.
അപഗച്ഛത പശ്യധ്വം സീതാമാപ്നോതി രാഘവഃ। ഘാതയേത് പരമാമര്ഷീ യുഷ്മാന് സാര്ധം ഹി രാക്ഷസൈഃ
നിങ്ങൾ പോയി നോക്കൂ; രാഘവൻ സീതയെ നേടും. അവൻ ക്രോധത്തോടെ നിങ്ങളെയും രാക്ഷസന്മാരെയും സംഹരിക്കും.
പ്രിയാം ബഹുമതാം ഭാര്യാം വനവാസമനുവ്രതാമ്। ഭര്ത്സിതാം തര്ജിതാം വാപി നാനുമംസ്യതി രാഘവഃ
വനവാസത്തിന് അനുയായിയായ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയെ അപമാനിക്കപ്പെടുകയോ ഭീഷണിപ്പെടുത്തപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ രാഘവൻ ഒരിക്കലും സഹിക്കില്ല.
തദലം ക്രൂരവാക്യൈശ്ച സാന്ത്വമേവാഭിധീയതാമ്। അഭിയാചാമ വൈദേഹീമേതദ്ധി മമ രോചതേ
ഇനി ക്രൂരമായ വാക്കുകൾ വേണ്ട; സാന്ത്വനമേ പറയണം. നമുക്ക് വൈദേഹിയെ അപേക്ഷിക്കാം—ഇതാണ് എനിക്ക് ഇഷ്ടം.
യസ്യാ ഹ്യേവംവിധഃ സ്വപ്നോ ദുഃഖിതായാഃ പ്രദൃശ്യതേ। സാ ദുഃഖൈര്ബഹുഭിര്മുക്താ പ്രിയം പ്രാപ്നോത്യനുത്തമമ്
ഇങ്ങനെ ഒരു സ്വപ്നം ദു:ഖിതയായവളിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുമ്പോൾ, അവൾ അനേകം ദു:ഖങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതയായി ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനെ നേടും.
ഭര്ത്സിതാമപി യാചധ്വം രാക്ഷസ്യഃ കിം വിവക്ഷയാ। രാഘവാദ്ധി ഭയം ഘോരം രാക്ഷസാനാമുപസ്ഥിതമ്
അവളെ അപമാനിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, രാക്ഷസസ്ത്രികളേ, അവളോട് അപേക്ഷിക്കൂ; കൂടുതൽ പറയുന്നതിൽ എന്ത് പ്രയോജനം? രാഘവനിൽ നിന്ന് ഭയങ്കരമായ ഭയം രാക്ഷസന്മാരെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
പ്രണിപാതപ്രസന്നാ ഹി മൈഥിലീ ജനകാത്മജാ। അലമേഷാ പരിത്രാതും രാക്ഷസ്യോ മഹതോ ഭയാത്
ജനകന്റെ മകൾ മൈഥിലി വിനയത്തോടെ എളുപ്പത്തിൽ പ്രസന്നയാകും; വലിയ ഭയത്തിൽ നിന്ന് രാക്ഷസസ്ത്രികളെ രക്ഷിക്കാൻ ഇവൾ മാത്രം മതി.
അപി ചാസ്യാ വിശാലാക്ഷ്യാ ന കിംചിദുപലക്ഷയേ। വിരൂപമപി ചാംഗേഷു സുസൂക്ഷ്മമപി ലക്ഷണമ്
ഈ വിശാലകണ്ണിയിലുള്ള അവളുടെ ശരീരത്തിൽ ഒരു ദോഷവും, ചെറിയൊരു അടയാളം പോലും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.