സര്വാന് ഭോഗാന് പരിത്യജ്യ ഭര്തൃസ്നേഹബലാത് കൃതാ। അചിന്തയിത്വാ കഷ്ടാനി പ്രവിഷ്ടാ നിര്ജനം വനമ്
ഭർത്താവിനോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ, എല്ലാ ആനന്ദങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, കഷ്ടതകൾ ചിന്തിക്കാതെയെ, ഇവൾ ഒരുപാട് ഏകാന്തമായ കാടിലേക്ക് കടന്നു.
സംതുഷ്ടാ ഫലമൂലേന ഭര്തൃശുശ്രൂഷണാപരാ। യാ പരാം ഭജതേ പ്രീതിം വനേഽപി ഭവനേ യഥാ
ഫലവും കിഴങ്ങും കൊണ്ട് തൃപ്തിയോടെ, ഭർത്താവിനെ സേവിക്കാൻ മാത്രം മനസ്സോടെ, ഇവൾ അരമനയിൽ പോലെ കാട്ടിലും പരമാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു.
സേയം കനകവര്ണാംഗീ നിത്യം സുസ്മിതഭാഷിണീ। സഹതേ യാതനാമേതാമനര്ഥാനാമഭാഗിനീ
പൊന്നുപോലുള്ള ശരീരവും, എപ്പോഴും സ്നേഹപൂർവ്വം ചിരിച്ചുപറയുന്ന വാക്കുകളും ഉള്ള ഇവൾ, അനർഹമായ കഷ്ടതകൾ സഹിക്കുന്നു.
ഇമാം തു ശീലസമ്പന്നാം ദ്രഷ്ടുമിച്ഛതി രാഘവഃ। രാവണേന പ്രമഥിതാം പ്രപാമിവ പിപാസിതഃ
ശീലസമ്പന്നയുമായ ഇവളെ, രാവണൻ പീഡിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നവളെ, രാഘവൻ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദാഹിച്ചവൻ വഴിയിലെ കിണറിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ.
അസ്യാ നൂനം പുനര്ലാഭാദ് രാഘവഃ പ്രീതിമേഷ്യതി। രാജാ രാജ്യപരിഭ്രഷ്ടഃ പുനഃ പ്രാപ്യേവ മേദിനീമ്
ഇവളെ വീണ്ടും കിട്ടുമ്പോൾ, രാഘവൻ വീണ്ടും സന്തോഷം കണ്ടെത്തും. രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട രാജാവിന് രാജ്യം തിരികെ കിട്ടിയതുപോലെ.
കാമഭോഗൈഃ പരിത്യക്താ ഹീനാ ബന്ധുജനേന ച। ധാരയത്യാത്മനോ ദേഹം തത്സമാഗമകാങ്ക്ഷിണീ
കാമസുഖങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ബന്ധുക്കളിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയി, അവളെ തന്റെ ശരീരം നിലനിർത്തുന്നത് അവനുമായി വീണ്ടും ചേരാനുള്ള ആഗ്രഹത്താലാണ്.
നൈഷാ പശ്യതി രാക്ഷസ്യോ നേമാന് പുഷ്പഫലദ്രുമാന്। ഏകസ്ഥഹൃദയാ നൂനം രാമമേവാനുപശ്യതി
ഇവൾ രാക്ഷസിമാരെയും, ഈ പൂക്കളും പഴങ്ങളുമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളെയും നോക്കുന്നില്ല. അവളുടെ ഹൃദയം മുഴുവനും രാമനിൽ മാത്രം ആണെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
ഭര്താ നാമ പരം നാര്യാഃ ശോഭനം ഭൂഷണാദപി। ഏഷാ ഹി രഹിതാ തേന ശോഭനാര്ഹാ ന ശോഭതേ
സ്ത്രിക്ക് ഭർത്താവാണ് ഏറ്റവും വലിയ അലങ്കാരം, ആഭരണത്തേക്കാൾ മനോഹരം. അവളെ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയാൽ, അർഹയായ സൗന്ദര്യം ഉണ്ടായാലും അവൾ പ്രകാശിക്കില്ല.
ദുഷ്കരം കുരുതേ രാമോ ഹീനോ യദനയാ പ്രഭുഃ। ധാരയത്യാത്മനോ ദേഹം ന ദുഃഖേനാവസീദതി
രാമൻ വളരെ ദുഷ്കരമായ കാര്യം ചെയ്യുന്നു. ഇവളില്ലാതെ അവൻ തന്റെ ശരീരം നിലനിർത്തുന്നു, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങാതെ.
ഇമാമസിതകേശാന്താം ശതപത്രനിഭേക്ഷണാമ്। സുഖാര്ഹാം ദുഃഖിതാം ജ്ഞാത്വാ മമാപി വ്യഥിതം മനഃ
കറുത്ത മുടിയും താമരപ്പൂവുപോലുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ള, സുഖത്തിനർഹയായിട്ടും ദുഃഖിതയായ ഇവളെ കണ്ടു, എന്റെ മനസ്സും വേദനിക്കുന്നു.
ക്ഷിതിക്ഷമാ പുഷ്കരസംനിഭേക്ഷണാ യാ രക്ഷിതാ രാഘവലക്ഷ്മണാഭ്യാമ്। സാ രാക്ഷസീഭിര്വികൃതേക്ഷണാഭിഃ സംരക്ഷ്യതേ സമ്പ്രതി വൃക്ഷമൂലേ
ഭൂമിപോല ക്ഷമയുള്ളവളും, നീലതാമരപോലുള്ള കണ്ണുകളുമുള്ളവളും, മുമ്പ് രാഘവനും ലക്ഷ്മണനും സംരക്ഷിച്ചവളും, ഇപ്പോൾ വിചിത്രമായ കണ്ണുകളുള്ള രാക്ഷസിമാർ വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടിൽ കാവൽ നിൽക്കുന്നു.
ഹിമഹതനലിനീവ നഷ്ടശോഭാ വ്യസനപരമ്പരയാ നിപീഡ്യമാനാ। സഹചരരഹിതേവ ചക്രവാകീ ജനകസുതാ കൃപണാം ദശാം പ്രപന്നാ
തണലേറ്റ് തളർന്ന താമരപോലെ, സൗന്ദര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട്, അനന്തര ദുർഘടങ്ങളാൽ ചുരുങ്ങിപ്പോയി, കൂട്ടുകാരില്ലാതെ ചക്രവാകപ്പക്ഷിയെപ്പോലെ, ജനകന്റെ മകൾ ദയനീയമായ അവസ്ഥയിലായി.
അസ്യാ ഹി പുഷ്പാവനതാഗ്രശാഖാഃ ശോകം ദൃഢം വൈ ജനയന്ത്യശോകാഃ। ഹിമവ്യപായേന ച ശീതരശ്മി- രഭ്യുത്ഥിതോ നൈകസഹസ്രരശ്മിഃ
ഈ അശോകവൃക്ഷങ്ങളുടെ പൂക്കളാൽ തൂങ്ങി നിൽക്കുന്ന കൊമ്പുകൾ സീതയുടെ ദു:ഖം മാത്രം കൂടുതൽ ആക്കുന്നു. ശീതളമായ കിരണങ്ങളോടെ ശീതകാലം മാറുമ്പോൾ ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യൻ ഉയരുന്നതുപോലെ, അവളുടെയുമനസ്സിൽ ദു:ഖം ഉയരുന്നു.
ഇത്യേവമര്ഥം കപിരന്വവേക്ഷ്യ സീതേയമിത്യേവ തു ജാതബുദ്ധിഃ। സംശ്രിത്യ തസ്മിന് നിഷസാദ വൃക്ഷേ ബലീ ഹരീണാമൃഷഭസ്തരസ്വീ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, 'ഇവൾ തന്നെയാണ് സീത' എന്നു ഉറപ്പായ കപിവരൻ, ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ ആശ്രയത്തിൽ ഇരുന്ന്, ശക്തനും വേഗവാനുമായ വാനരന്മാരിൽ പ്രധാനനായവൻ അവിടെ ഇരുന്നു.
thumb|സപ്തദശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡേ സപ്തദശഃ സര്ഗഃ ॥൫-
ശ്രീമദ്വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ സുന്ദരകാണ്ഡയുടെ പതിനേഴാം സർഗം കേൾക്കുവിൻ.
തതഃ കുമുദഖണ്ഡാഭോ നിര്മലം നിര്മലോദയഃ। പ്രജഗാമ നഭശ്ചന്ദ്രോ ഹംസോ നീലമിവോദകമ്
അപ്പോൾ, കുമുദപുഷ്പങ്ങൾപോലെ വെളുത്തും നിർമ്മലവുമായ ചന്ദ്രൻ ആകാശത്ത് തെളിഞ്ഞു ഉദിച്ചു, നീലജലത്തിൽ ഹംസം നീന്തുന്നതുപോലെ മനോഹരമായി.
സാചിവ്യമിവ കുര്വന് സ പ്രഭയാ നിര്മലപ്രഭഃ। ചന്ദ്രമാ രശ്മിഭിഃ ശീതൈഃ സിഷേവേ പവനാത്മജമ്
ആ നിർമ്മലപ്രഭയുള്ള ചന്ദ്രൻ തണുത്ത കിരണങ്ങളാൽ സുഹൃത്ത് പോലെ പവനപുത്രനോടൊപ്പം ഉണ്ടായി.
സ ദദര്ശ തതഃ സീതാം പൂര്ണചന്ദ്രനിഭാനനാമ്। ശോകഭാരൈരിവ ന്യസ്താം ഭാരൈര്നാവമിവാമ്ഭസി
പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖമുള്ള സീതയെ, ദു:ഖഭാരത്തിൽ കുഴഞ്ഞു, വെള്ളത്തിൽ ഭാരമേറിയ നാവുപോലെ, ഹനുമാൻ അവിടെ കണ്ടു.
ദിദൃക്ഷമാണോ വൈദേഹീം ഹനൂമാന് മാരുതാത്മജഃ। സ ദദര്ശാവിദൂരസ്ഥാ രാക്ഷസീര്ഘോരദര്ശനാഃ
വൈദേഹിയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഹനുമാൻ, സമീപത്ത് ഭയാനകമായ രൂപമുള്ള രാക്ഷസസ്ത്രികളെ കണ്ടു.
ഏകാക്ഷീമേകകര്ണാം ച കര്ണപ്രാവരണാം തഥാ। അകര്ണാം ശങ്കുകര്ണാം ച മസ്തകോച്ഛ്വാസനാസികാമ്
ഒരുത്തിക്ക് ഒരു കണ്ണ് മാത്രം, മറ്റൊരുത്തിക്ക് ഒരു ചെവി മാത്രം, ചിലർ ചെവികൾ മറച്ചവരും, ചിലർക്ക് ചെവി ഇല്ലാത്തവരും, ശംഖാകൃതിയിലുള്ള ചെവിയുള്ളവരും, തലയിൽ വരെ നാസികയുള്ളവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അതികായോത്തമാംഗീം ച തനുദീര്ഘശിരോധരാമ്। ധ്വസ്തകേശീം തഥാകേശീം കേശകമ്ബലധാരിണീമ്
വലിയ ശരീരവും ഉന്നതമായ അവയവങ്ങളുമുള്ളവളെയും, ദീർഘമായ കഴുത്തും സുന്ദരമായ തലയും ഉള്ളവളെയും, ചിതറിച്ച മുടിയുള്ളവളെയും, കൂന്തലുള്ളവളെയും, മുടി കംബളിപോലെ ധരിച്ചവളെയും അവൻ കണ്ടു.
ലമ്ബകര്ണലലാടാം ച ലമ്ബോദരപയോധരാമ്। ലമ്ബോഷ്ഠീം ചിബുകോഷ്ഠീം ച ലമ്ബാസ്യാം ലമ്ബജാനുകാമ്
തൂങ്ങുന്ന ചെവിയും നെറ്റിയും ഉള്ളവളെയും, വലിയ വയറും തൂങ്ങുന്ന മുലകളും ഉള്ളവളെയും, വലിയ അധരവും താടിയും ഉള്ളവളെയും, വലിയ വായും തൂങ്ങുന്ന മുട്ടുകളും ഉള്ളവളെയും അവൻ കണ്ടു.
ഹ്രസ്വാം ദീര്ഘാം ച കുബ്ജാം ച വികടാം വാമനാം തഥാ। കരാലാം ഭുഗ്നവക്ത്രാം ച പിംഗാക്ഷീം വികൃതാനനാമ്
ചെറുതും വലുതുമായവളെയും, കൂനൻപോലെയും വിചിത്രമായ രൂപമുള്ളവളെയും, ചെറുതും ഭയാനകവുമായവളെയും, വളഞ്ഞ മുഖവും മഞ്ഞുനിറമുള്ള കണ്ണുകളും, വികൃതമായ മുഖവുമുള്ളവളെയും അവൻ കണ്ടു.
വികൃതാഃ പിംഗലാഃ കാലീഃ ക്രോധനാഃ കലഹപ്രിയാഃ। കാലായസമഹാശൂലകൂടമുദ്ഗരധാരിണീഃ
വികൃതരൂപവും മഞ്ഞുനിറവും കറുപ്പും, കോപമുള്ളവരും വഴക്കുപിടിക്കാൻ ഇഷ്ടമുള്ളവളെയും, കറുത്ത ഇരുമ്പ് കൂറ്റുകളും വലിയ ഗദകളും കൈവശമുള്ളവളെയും അവൻ കണ്ടു.
വരാഹമൃഗശാര്ദൂലമഹിഷാജശിവാമുഖാഃ। ഗജോഷ്ട്രഹയപാദാശ്ച നിഖാതശിരസോഽപരാഃ
പന്നി, മാൻ, കടുവ, കാള, ആട് എന്നിവയുടെ മുഖമുള്ളവളെയും, ആന, ഒട്ടകം, കുതിരയുടെ കാലുള്ളവളെയും, തല മണ്ണിൽ കുഴിച്ചവളെയും അവൻ കണ്ടു.
ഏകഹസ്തൈകപാദാശ്ച ഖരകര്ണ്യശ്വകര്ണികാഃ। ഗോകര്ണീര്ഹസ്തികര്ണീശ്ച ഹരികര്ണീസ്തഥാപരാഃ
ഒരുകൈയും ഒരുകാലും ഉള്ളവളെയും, കസേരയുടെ ചെവി, കുതിരയുടെ ചെവി, പശുവിന്റെ ചെവി, ആനയുടെ ചെവി, കുരങ്ങിന്റെ ചെവി എന്നിവയുള്ളവളെയും അവൻ കണ്ടു.
അതിനാസാശ്ച കാശ്ചിച്ച തിര്യങ്നാസാ അനാസികാഃ। ഗജസംനിഭനാസാശ്ച ലലാടോച്ഛ്വാസനാസികാഃ
വളരെ വലിയ മൂക്കുള്ളവളെയും, വക്രമായ മൂക്കുള്ളവളെയും, മൂക്ക് ഇല്ലാത്തവളെയും, ആനപോലെയുള്ള മൂക്കുള്ളവളെയും, നെറ്റിയിൽ നിന്ന് ശ്വാസം എടുക്കുന്നവളെയും അവൻ കണ്ടു.
ഹസ്തിപാദാ മഹാപാദാ ഗോപാദാഃ പാദചൂലികാഃ। അതിമാത്രശിരോഗ്രീവാ അതിമാത്രകുചോദരീഃ
ആനയുടെ കാലും വലിയ കാലും പശുവിന്റെ കാലും പാദംപോലെയുള്ള കാലും ഉള്ളവളെയും, വളരെ വലിയ തലയും കഴുത്തും വലിയ മുലയും വയറും ഉള്ളവളെയും അവൻ കണ്ടു.
അതിമാത്രാസ്യനേത്രാശ്ച ദീര്ഘജിഹ്വാനനാസ്തഥാ। അജാമുഖീര്ഹസ്തിമുഖീര്ഗോമുഖീഃ സൂകരീമുഖീഃ
വളരെ വലിയ വായും കണ്ണുകളും ദീർഘമായ നാവും മുഖവും ഉള്ളവളെയും, ആടിന്റെ മുഖം, ആനയുടെ മുഖം, പശുവിന്റെ മുഖം, പന്നിയുടെ മുഖം എന്നിവയുള്ളവളെയും അവൻ കണ്ടു.
ഹയോഷ്ട്രഖരവക്ത്രാശ്ച രാക്ഷസീര്ഘോരദര്ശനാഃ। ശൂലമുദ്ഗരഹസ്താശ്ച ക്രോധനാഃ കലഹപ്രിയാഃ
കുതിര, ഒട്ടകം, കസേര എന്നിവയുടെ മുഖമുള്ള ഭയാനകമായ രാക്ഷസസ്ത്രികളും, കൂറ്റങ്ങളും ഗദകളും കൈവശം വച്ച കോപമുള്ള വഴക്കുപിടിക്കാൻ ഇഷ്ടമുള്ളവളെയും അവൻ കണ്ടു.