കാനനൈഃ കൃത്രിമൈശ്ചാപി സര്വതഃ സമലംകൃതാമ്। യേ കേചിത് പാദപാസ്തത്ര പുഷ്പോപഗഫലോപഗാഃ
എല്ലായിടത്തും കൃത്രിമമായി ഒരുക്കിയ കാനനങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, അവിടെയുള്ള എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞവയായിരുന്നു.
സച്ഛത്രാഃ സവിതര്ദീകാഃ സര്വേ സൌവര്ണവേദികാഃ। ലതാപ്രതാനൈര്ബഹുഭിഃ പര്ണൈശ്ച ബഹുഭിര്വൃതാമ്
എല്ലാം നല്ല കുടകളും പീഠങ്ങളും, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള വേലികളും, അനേകം വളര്ന്ന വള്ളികളും ഇലകളും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
കാഞ്ചനീം ശിംശപാമേകാം ദദര്ശ സ മഹാകപിഃ। വൃതാം ഹേമമയീഭിസ്തു വേദികാഭിഃ സമന്തതഃ
മഹാകപി ഒരു പൊന്നുപോലെയുള്ള ശിംശപാ വൃക്ഷം കണ്ടു; അതു മുഴുവന് പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള പീഠങ്ങളാല് ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നതായിരുന്നു.
സോഽപശ്യദ് ഭൂമിഭാഗാംശ്ച നഗപ്രസ്രവണാനി ച। സുവര്ണവൃക്ഷാനപരാന് ദദര്ശ ശിഖിസംനിഭാന്
അവന് നിലംപിടിച്ച സ്ഥലങ്ങളും മലയില് നിന്നൊഴുകുന്ന ഉറവകളും, മയിലുപോലെയുള്ള ദീപ്തിയുള്ള മറ്റു പൊന്നുവൃക്ഷങ്ങളും കണ്ടു.
തേഷാം ദ്രുമാണാം പ്രഭയാ മേരോരിവ മഹാകപിഃ। അമന്യത തദാ വീരഃ കാഞ്ചനോഽസ്മീതി സര്വതഃ
ആ വൃക്ഷങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തില് മഹാകവി വിചാരിച്ചു: 'എന്റെ ശരീരം മുഴുവന് മേരുപര്വതംപോലെ പൊന്നുപോലെയാണ്.'
താന് കാഞ്ചനാന് വൃക്ഷഗണാന് മാരുതേന പ്രകമ്പിതാന്। കിങ്കിണീശതനിര്ഘോഷാന് ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയമാഗമത്
പവനത്തില് കുലുങ്ങുന്ന പൊന്നുവൃക്ഷങ്ങള് നൂറുകണക്കിന് കിങ്കിണികള് മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; അവയെ കണ്ടു ഹനുമാന് അത്ഭുതഭരിതനായി.
സുപുഷ്പിതാഗ്രാന് രുചിരാംസ്തരുണാങ്കുരപല്ലവാന്। താമാരുഹ്യ മഹാവേഗഃ ശിംശപാം പര്ണസംവൃതാമ്
പുഷ്പങ്ങളും പുതിയ തളിരുകളും നിറഞ്ഞ, ഇലകള് കൊണ്ട് മൂടിയ മനോഹരമായ ആ ശിംശപാ വൃക്ഷത്തില് അതിവേഗത്തില് ഹനുമാന് കയറി.
ഇതോ ദ്രക്ഷ്യാമി വൈദേഹീം രാമദര്ശനലാലസാമ്। ഇതശ്ചേതശ്ച ദുഃഖാര്താം സമ്പതന്തീം യദൃച്ഛയാ
ഇവിടെ നിന്ന് രാമനെ കാണാന് ആഗ്രഹിക്കുന്ന, മനസ്സില് ദുഃഖം നിറഞ്ഞ് ഇവിടെ അവിടെ അലഞ്ഞു നടക്കുന്ന വൈദേഹിയെ കാണാമെന്നു ഞാന് കരുതുന്നു.
അശോകവനികാ ചേയം ദൃഢം രമ്യാ ദുരാത്മനഃ। ചന്ദനൈശ്ചമ്പകൈശ്ചാപി ബകുലൈശ്ച വിഭൂഷിതാ
ഇത് ഉറപ്പായും ആ ദുഷ്ടന്റെ മനോഹരമായ അശോകവനം തന്നെയാണ്; ചന്ദനം, ചമ്പകം, ബകുലം എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്.
ഇയം ച നലിനീ രമ്യാ ദ്വിജസങ്ഘനിഷേവിതാ। ഇമാം സാ രാജമഹിഷീ നൂനമേഷ്യതി ജാനകീ
ഇവിടെ മനോഹരമായ ഒരു താമരക്കുളം ഉണ്ട്; പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങള് നിറഞ്ഞത്. രാജമഹിഷിയായ ജാനകി തീർച്ചയായും ഈ സ്ഥലത്ത് വരും.
സാ രാമാ രാജമഹിഷീ രാഘവസ്യ പ്രിയാ സതീ। വനസംചാരകുശലാ ധ്രുവമേഷ്യതി ജാനകീ
രാമന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയും, വനവാസത്തില് നിപുണയുമായ രാജമഹിഷിയായ ജാനകി തീർച്ചയായും ഇവിടെ വരും.
അഥവാ മൃഗശാവാക്ഷീ വനസ്യാസ്യ വിചക്ഷണാ। വനമേഷ്യതി സാദ്യേഹ രാമചിന്താസുകര്ശിതാ
അല്ലെങ്കില് മൃഗശാവിന്റെ കണ്ണുപോലെയുള്ള, ബുദ്ധിമതിയായ, രാമചിന്തയില് ദുഃഖിതയായ അവള് ഉടന് ഈ വനത്തിലേക്ക് വരും.
രാമശോകാഭിസംതപ്താ സാ ദേവീ വാമലോചനാ। വനവാസരതാ നിത്യമേഷ്യതേ വനചാരിണീ
രാമനോടുള്ള ദുഃഖത്തിൽ കനലാകുന്ന, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള ആ ദേവി, എപ്പോഴും കാടിൽ ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളാണ്; അവൾ തീർച്ചയായും ഇവിടെ വരും.
വനേചരാണാം സതതം നൂനം സ്പൃഹയതേ പുരാ। രാമസ്യ ദയിതാ ചാര്യാ ജനകസ്യ സുതാ സതീ
കാട്ടിൽ ജീവിക്കുന്നവരുടെ സാന്നിധ്യം എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നവളാണ് അവൾ; രാമനു പ്രിയവും ജനകന്റെ സത്യസന്ധയായ മകളുമാണ് അവൾ.
സംധ്യാകാലമനാഃ ശ്യാമാ ധ്രുവമേഷ്യതി ജാനകീ। നദീം ചേമാം ശുഭജലാം സംധ്യാര്ഥേ വരവര്ണിനീ
സന്ധ്യാനമസ്കാരത്തിൽ മനസ്സോടും കറുത്ത നിറമുള്ളയും ആയ ജാനകി തീർച്ചയായും ഈ ശുദ്ധജലമുള്ള നദിയിലേക്ക് സന്ധ്യാകാലത്ത് വരും.
തസ്യാശ്ചാപ്യനുരൂപേയമശോകവനികാ ശുഭാ। ശുഭായാഃ പാര്ഥിവേന്ദ്രസ്യ പത്നീ രാമസ്യ സമ്മതാ
ഈ മനോഹരമായ അശോകവനം അവളെക്കായി യോജിച്ചതാണ്; ഭൂപതിയുടെ സദ്ഗുണമുള്ള ഭാര്യയും രാമന് പ്രിയപ്പെട്ടവളുമാണ് അവൾ.
യദി ജീവതി സാ ദേവീ താരാധിപനിഭാനനാ। ആഗമിഷ്യതി സാവശ്യമിമാം ശീതജലാം നദീമ്
ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖമുള്ള ആ ദേവി ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അവൾ തീർച്ചയായും ഈ തണുത്ത വെള്ളമുള്ള നദിയിലേക്ക് വരും.
ഏവം തു മത്വാ ഹനുമാന് മഹാത്മാ പ്രതീക്ഷമാണോ മനുജേന്ദ്രപത്നീമ്। അവേക്ഷമാണശ്ച ദദര്ശ സര്വം സുപുഷ്പിതേ പര്ണഘനേ നിലീനഃ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച മഹാത്മാവായ ഹനുമാൻ, മനുഷ്യരാജാവിന്റെ ഭാര്യയെ കാത്ത്, എല്ലാം ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കി, പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഇലക്കൂട്ടത്തിൽ ഒളിഞ്ഞുനിന്നു.
thumb|പഞ്ചദശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡേ പഞ്ചദശഃ സര്ഗഃ ॥൫-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ സുന്ദരകാണ്ഡയിലെ പതിനഞ്ചാം സർഗ്ഗം ഇപ്പോൾ കേൾക്കട്ടെ.
സ വീക്ഷമാണസ്തത്രസ്ഥോ മാര്ഗമാണശ്ച മൈഥിലീമ്। അവേക്ഷമാണശ്ച മഹീം സര്വാം താമന്വവൈക്ഷത
അവിടെ നിന്നുകൊണ്ട്, മൈഥിലിയെ അന്വേഷിച്ചും, മുഴുവൻ ഭൂമിയും ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കിയും, അവൻ അവളെ അന്വേഷിച്ചു.
സംതാനകലതാഭിശ്ച പാദപൈരുപശോഭിതാമ്। ദിവ്യഗന്ധരസോപേതാം സര്വതഃ സമലംകൃതാമ്
തൊട്ടിലുകളും വൃക്ഷങ്ങളും ചേർന്ന് അലങ്കരിച്ച, ദിവ്യമായ സുഗന്ധവും രുചിയും നിറഞ്ഞ, എല്ലായിടത്തും ഭംഗിയുള്ള സ്ഥലമായിരുന്നു അത്.
താം സ നന്ദനസംകാശാം മൃഗപക്ഷിഭിരാവൃതാമ്। ഹര്മ്യപ്രാസാദസമ്ബാധാം കോകിലാകുലനിഃസ്വനാമ്
നന്ദനവനത്തിനെപ്പോലെയുള്ള, മൃഗങ്ങളാലും പക്ഷികളാലും നിറഞ്ഞ, കൊട്ടാരങ്ങളും പ്രാസാദങ്ങളും നിറഞ്ഞ, കുയിലുകളുടെ ഗാനം മുഴങ്ങുന്ന ആ സ്ഥലത്തെ അവൻ കണ്ടു.
കാഞ്ചനോത്പലപദ്മാഭിര്വാപീഭിരുപശോഭിതാമ്। ബഹ്വാസനകുഥോപേതാം ബഹുഭൂമിഗൃഹായുതാമ്
പൊന്നുപോലെയുള്ള താമരകളും കമലങ്ങളും നിറഞ്ഞ കുളങ്ങളും, അനേകം ഇരിപ്പിടങ്ങളും കിടക്കകളും, പല നിലകളുള്ള വീടുകളും അവിടെ അലങ്കാരമായിരുന്നു.
സര്വര്തുകുസുമൈ രമ്യൈഃ ഫലവദ്ഭിശ്ച പാദപൈഃ। പുഷ്പിതാനാമശോകാനാം ശ്രിയാ സൂര്യോദയപ്രഭാമ്
എല്ലാ കാലത്തും പുഷ്പിക്കുന്ന, പഴമുള്ള മനോഹരമായ വൃക്ഷങ്ങളും, പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ അശോകവൃക്ഷങ്ങളുടെ ഭംഗിയാൽ, സൂര്യോദയത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലെ അവിടെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
പ്രദീപ്താമിവ തത്രസ്ഥോ മാരുതിഃ സമുദൈക്ഷത। നിഷ്പത്രശാഖാം വിഹഗൈഃ ക്രിയമാണാമിവാസകൃത്
അവിടെ ഹനുമാൻ അതിനെ തീപിടിച്ചുപോലെയാണെന്ന് കണ്ടു; പക്ഷികൾ ഇലകൾ ഉരിച്ചെടുക്കുന്നുവെന്നപോലെ ചില ശാഖകൾ ഇലകളില്ലാതെ കാണപ്പെട്ടു.
വിനിഷ്പതദ്ഭിഃ ശതശശ്ചിത്രൈഃ പുഷ്പാവതംസകൈഃ। സമൂലപുഷ്പരചിതൈരശോകൈഃ ശോകനാശനൈഃ
നൂറ്റാണ്ടുകണക്കിന് പക്ഷികൾ പറന്നു പോകുന്ന, വിവിധ പുഷ്പമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച, പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ അശോകവൃക്ഷങ്ങൾ ദുഃഖം അകറ്റുന്നതുപോലെ അവിടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
പുഷ്പഭാരാതിഭാരൈശ്ച സ്പൃശദ്ഭിരിവ മേദിനീമ്। കര്ണികാരൈഃ കുസുമിതൈഃ കിംശുകൈശ്ച സുപുഷ്പിതൈഃ
പുഷ്പങ്ങളുടെ ഭാരത്തിൽ ഭൂമിയെ തൊടുന്നുവെന്നപോലെ തോന്നുന്ന, പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കർണികാരവും കിംശുകവുമാണ് അവിടെ.
സ ദേശഃ പ്രഭയാ തേഷാം പ്രദീപ്ത ഇവ സര്വതഃ। പുംനാഗാഃ സപ്തപര്ണാശ്ച ചമ്പകോദ്ദാലകാസ്തഥാ
ആ വൃക്ഷങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ ആ പ്രദേശം എല്ലായിടത്തും പ്രകാശിച്ചുനിന്നു; പുന്നാഗം, സപ്തപർണം, ചമ്പകം, ഉദ്ദാലകം എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിവൃദ്ധമൂലാ ബഹവഃ ശോഭന്തേ സ്മ സുപുഷ്പിതാഃ। ശാതകുമ്ഭനിഭാഃ കേചിത് കേചിദഗ്നിശിഖപ്രഭാഃ
വളരെ വളർന്ന വേരുകളുള്ള അനേകം വൃക്ഷങ്ങൾ പുഷ്പഭാരത്തിൽ മനോഹരമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു; ചിലത് പൊന്നുപോലെയും ചിലത് അഗ്നിശിഖയുടെ പ്രകാശംപോലെയും തിളങ്ങുന്നു.
നീലാഞ്ജനനിഭാഃ കേചിത് തത്രാശോകാഃ സഹസ്രശഃ। നന്ദനം വിബുധോദ്യാനം ചിത്രം ചൈത്രരഥം യഥാ
അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് അശോകവൃക്ഷങ്ങൾ നീല അഞ്ജനത്തിന്റെ നിറംപോലെയായിരുന്നു; ദേവതകളുടെ നന്ദനവും വൈവിധ്യമാർന്ന ചൈത്രരഥവനവുംപോലെയായിരുന്നു അവിടത്തെ ഭംഗി.