തഥാഽഽമ്രവണസമ്പന്നാഁല്ലതാശതസമന്വിതാന്। ജ്യാമുക്ത ഇവ നാരാചഃ പുപ്ലുവേ വൃക്ഷവാടികാമ്
അങ്ങനെ, അനേകം വള്ളികൾ അലങ്കരിച്ച മാവു തോട്ടങ്ങൾ കടന്ന്, വില്ലിൽ നിന്നു വിടുവിച്ച അമ്പുപോലെ, അവൻ വൃക്ഷവാടിയിൽ ചാടിപ്പോയി.
സ പ്രവിശ്യ വിചിത്രാം താം വിഹഗൈരഭിനാദിതാമ്। രാജതൈഃ കാഞ്ചനൈശ്ചൈവ പാദപൈഃ സര്വതോ വൃതാമ്
അവൻ അത്ഭുതകരമായ ആ തോട്ടത്തിൽ കടന്നു, പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞ് ഗാനം പാടുന്ന, ചുറ്റും വെള്ളിയും പൊന്നും നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങൾ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
വിഹഗൈര്മൃഗസങ്ഘൈശ്ച വിചിത്രാം ചിത്രകാനനാമ്। ഉദിതാദിത്യസംകാശാം ദദര്ശ ഹനുമാന് ബലീ
പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങളും മൃഗങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളും നിറഞ്ഞ, നിറങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ മനോഹരമായ കാനനം, ഉദിച്ച സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതായും, ബലവാനായ ഹനുമാൻ കണ്ടു.
വൃതാം നാനാവിധൈര്വൃക്ഷൈഃ പുഷ്പോപഗഫലോപഗൈഃ। കോകിലൈര്ഭൃങ്ഗരാജൈശ്ച മത്തൈര്നിത്യനിഷേവിതാമ്
പുഷ്പങ്ങളും പഴങ്ങളും കായുന്ന色色 വൃക്ഷങ്ങൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട, കുയിലുകളും മദംപോലുള്ള കറുത്ത തേനീച്ചകളും എപ്പോഴും വന്നു കൂടുന്ന ഒരു തോട്ടമായിരുന്നു അത്.
പ്രഹൃഷ്ടമനുജാം കാലേ മൃഗപക്ഷിമദാകുലാമ്। മത്തബര്ഹിണസംഘുഷ്ടാം നാനാദ്വിജഗണായുതാമ്
സമയത്തിന് അനുയോജ്യമായി, ആ തോട്ടം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞ മനുഷ്യരാലും ഉല്ലാസഭരിതമായ പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും കൊണ്ടും നിറഞ്ഞിരുന്നു. മദംപൊങ്ങി കുരുളികൾ കുരച്ചും, പലവിധം പക്ഷികൾ കൂട്ടമായി ശബ്ദിച്ചും, ആ തോട്ടം മുഴുവനും ഉല്ലാസം നിറഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
മാര്ഗമാണോ വരാരോഹാം രാജപുത്രീമനിന്ദിതാമ്। സുഖപ്രസുപ്താന് വിഹഗാന് ബോധയാമാസ വാനരഃ
അപരാധമില്ലാത്ത രാജകുമാരിയെ, അതായത് ഉത്തമരൂപമുള്ള സീതയെ, അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ആ വാനരൻ സുഖമായി ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന പക്ഷികളെ ഉണർത്തി.
ഉത്പതദ്ഭിര്ദ്വിജഗണൈഃ പക്ഷൈര്വാതൈഃ സമാഹതാഃ। അനേകവര്ണാ വിവിധാ മുമുചുഃ പുഷ്പവൃഷ്ടയഃ
പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പറന്നുയരുമ്പോൾ അവരുടെ ചിറകുകൾ കാറ്റിൽ ചലിച്ചു, അതോടെ പല നിറത്തിലുള്ള വിവിധതരം പുഷ്പങ്ങൾ മഴപോലെ താഴേക്ക് വീണു.
പുഷ്പാവകീര്ണഃ ശുശുഭേ ഹനൂമാന് മാരുതാത്മജഃ। അശോകവനികാമധ്യേ യഥാ പുഷ്പമയോ ഗിരിഃ
പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട മാരുതപുത്രനായ ഹനുമാൻ അശോകവനത്തിന്റെ നടുവിൽ പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഒരു മലപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
ദിശഃ സര്വാഭിധാവന്തം വൃക്ഷഖണ്ഡഗതം കപിമ്। ദൃഷ്ട്വാ സര്വാണി ഭൂതാനി വസന്ത ഇതി മേനിരേ
മരച്ചില്ലകളിൽ കയറി എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ഓടുന്ന കപിയെ കണ്ടു, അവിടെയുള്ള എല്ലാ ജീവികളും വസന്തകാലം തന്നെ എത്തിയെന്ന് കരുതി.
വൃക്ഷേഭ്യഃ പതിതൈഃ പുഷ്പൈരവകീര്ണാഃ പൃഥഗ്വിധൈഃ। രരാജ വസുധാ തത്ര പ്രമദേവ വിഭൂഷിതാ
മരങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണ വിവിധതരം പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട ഭൂമി അവിടെ ഉത്സവത്തിന് അലങ്കരിച്ച സ്ത്രീപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
നിര്ധൂതപത്രശിഖരാഃ ശീര്ണപുഷ്പഫലദ്രുമാഃ। നിക്ഷിപ്തവസ്ത്രാഭരണാ ധൂര്താ ഇവ പരാജിതാഃ
ഇലകളും പൂക്കളും പഴങ്ങളും ചിതറിച്ചുവീണ വലിയ മരങ്ങൾ വസ്ത്രവും ആഭരണവും കളഞ്ഞു തോറ്റുപോയ കപടസ്ത്രീകളെപ്പോലെ തോന്നി.
ഹനൂമതാ വേഗവതാ കമ്പിതാസ്തേ നഗോത്തമാഃ। പുഷ്പപത്രഫലാന്യാശു മുമുചുഃ ഫലശാലിനഃ
വേഗത്തിൽ ചലിച്ച ഹനുമാനാൽ ആ ഉത്തമവൃക്ഷങ്ങൾ കുലുങ്ങി, പുഷ്പങ്ങളും ഇലകളും പഴങ്ങളും ഉടൻ തന്നെ ചിതറിച്ചു.
വിഹംഗസങ്ഘൈര്ഹീനാസ്തേ സ്കന്ധമാത്രാശ്രയാ ദ്രുമാഃ। ബഭൂവുരഗമാഃ സര്വേ മാരുതേന വിനിര്ധുതാഃ
പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ഇല്ലാതായി, വെറും ശാഖകൾ മാത്രം ശേഷിച്ച മരങ്ങൾ കാറ്റിൽ കുലുങ്ങി, ജീവനില്ലാത്തവയെന്നപോലെ തോന്നി.
വിധൂതകേശീ യുവതിര്യഥാ മൃദിതവര്ണകാ। നിപീതശുഭദന്തോഷ്ഠീ നഖൈര്ദന്തൈശ്ച വിക്ഷതാ
വളഞ്ഞുമറിയുന്ന മുടിയുള്ള, അലങ്കാരങ്ങൾ നശിച്ച, മനോഹരമായ പല്ലും അധരവും നഖത്തിലും പല്ലിലും കുത്തി ചിതറിച്ച യുവതിയെപ്പോലെ,
തഥാ ലാംഗൂലഹസ്തൈസ്തു ചരണാഭ്യാം ച മര്ദിതാ। തഥൈവാശോകവനികാ പ്രഭഗ്നവനപാദപാ
അതുപോലെ തന്നെ, ഹനുമാന്റെ വാൽ, കൈ, കാലുകൾ കൊണ്ട് അടിയേറ്റു, അശോകവനം തകർന്ന മരങ്ങളോടെ കയറ്റംപോയതായി തോന്നി.
മഹാലതാനാം ദാമാനി വ്യധമത് തരസാ കപിഃ। യഥാ പ്രാവൃഷി വേഗേന മേഘജാലാനി മാരുതഃ
വലിയ വള്ളികളുടെ മാലകൾ കുരങ്ങൻ ശക്തിയോടെ കീറി, മഴക്കാലത്ത് കാറ്റ് മേഘക്കൂട്ടങ്ങൾ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ ആക്കി.
സ തത്ര മണിഭൂമീശ്ച രാജതീശ്ച മനോരമാഃ। തഥാ കാഞ്ചനഭൂമീശ്ച വിചരന് ദദൃശേ കപിഃ
അവിടെ കുരങ്ങൻ മനോഹരമായ രത്നഭൂമികളും വെള്ളിഭൂമികളും പൊന്നിന്റെ നിലങ്ങളും കാണുകയും അവിടവിടെയായി സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്തു.
വാപീശ്ച വിവിധാകാരാഃ പൂര്ണാഃ പരമവാരിണാ। മഹാര്ഹൈര്മണിസോപാനൈരുപപന്നാസ്തതസ്തതഃ
വിവിധ ആകൃതിയിലുള്ള, ഉത്തമജലത്തിൽ നിറഞ്ഞ, വിലയേറിയ രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച വലിയ പടികൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച കുളങ്ങൾ അവിടവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
മുക്താപ്രവാലസികതാഃ സ്ഫാടികാന്തരകുട്ടിമാഃ। കാഞ്ചനൈസ്തരുഭിശ്ചിത്രൈസ്തീരജൈരുപശോഭിതാഃ
മുത്തും പവഴയും നിറഞ്ഞ മണൽ, സ്ഫടികം കൊണ്ടുള്ള അടിത്തറ, മനോഹരമായ പൊൻമരങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച തീരങ്ങൾ അവയ്ക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബുദ്ധപദ്മോത്പലവനാശ്ചക്രവാകോപശോഭിതാഃ। നത്യൂഹരുതസംഘുഷ്ടാ ഹംസസാരസനാദിതാഃ
പുഷ്പിച്ച താമരകളും നീലവജ്രങ്ങളുമായി, ചക്രവാകപക്ഷികൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ജലപക്ഷികളുടെ ശബ്ദം നിറഞ്ഞ, ഹംസകളും സാരസങ്ങളും മുഴങ്ങുന്ന കുളങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദീര്ഘാഭിര്ദ്രുമയുക്താഭിഃ സരിദ്ഭിശ്ച സമന്തതഃ। അമൃതോപമതോയാഭിഃ ശിവാഭിരുപസംസ്കൃതാഃ
ചുറ്റുമുള്ള നീണ്ട നദികൾ മരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, അവയുടെ ജലം അമൃതംപോലെയും ശുദ്ധവും മംഗളകരവുമായിരുന്നു.
ലതാശതൈരവതതാഃ സംതാനകുസുമാവൃതാഃ। നാനാഗുല്മാവൃതവനാഃ കരവീരകൃതാന്തരാഃ
നൂറുകണക്കിന് വള്ളികൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട, പൂക്കളാൽ പൊതിഞ്ഞ, വിവിധതരം കാടുകൾ ചുറ്റുമുള്ള, കറവീരക്കാടുകൾ കൊണ്ട് വിഭജിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തതോഽമ്ബുധരസംകാശം പ്രവൃദ്ധശിഖരം ഗിരിമ്। വിചിത്രകൂടം കൂടൈശ്ച സര്വതഃ പരിവാരിതമ്
അതിനുശേഷം, കുരങ്ങൻ മഴമേഘംപോലെയുള്ള, ഉയർന്ന ശിഖരങ്ങളുള്ള, പല നിറത്തിലുള്ള കൂറ്റങ്ങൾകൊണ്ടും എല്ലാ വശവും ചുറ്റപ്പെട്ട ഒരു വലിയ പർവതം കണ്ടു.
ശിലാഗൃഹൈരവതതം നാനാവൃക്ഷസമാവൃതമ്। ദദര്ശ കപിശാര്ദൂലോ രമ്യം ജഗതി പര്വതമ്
ശിലാമന്ദിരങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടും പലതരം മരങ്ങൾകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടും, ഭൂമിയിൽ മനോഹരമായ ആ പർവതത്തെ ശക്തനായ കുരങ്ങൻ കണ്ടു.
ദദര്ശ ച നഗാത് തസ്മാന്നദീം നിപതിതാം കപിഃ। അംകാദിവ സമുത്പത്യ പ്രിയസ്യ പതിതാം പ്രിയാമ്
അയാള് ആ മലയില്നിന്ന് താഴേക്ക് വീണൊഴുകുന്ന ഒരു നദി കണ്ട്; പ്രിയപ്പെട്ടവന്റെ മടിയില്നിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി വീണ പ്രിയതമയെപ്പോലെയായിരുന്നു അതു.
ജലേ നിപതിതാഗ്രൈശ്ച പാദപൈരുപശോഭിതാമ്। വാര്യമാണാമിവ ക്രുദ്ധാം പ്രമദാം പ്രിയബന്ധുഭിഃ
ജലത്തില് തലകള് വീണുവീണു കിടക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കള് പിടിച്ചിരുത്തുന്ന കോപം നിറഞ്ഞ യുവതിയെപ്പോലെയുമായിരുന്നു ആ നദി.
പുനരാവൃത്തതോയാം ച ദദര്ശ സ മഹാകപിഃ। പ്രസന്നാമിവ കാന്തസ്യ കാന്താം പുനരുപസ്ഥിതാമ്
പുനരായെത്തിയ വെള്ളംകൊണ്ട് വീണ്ടും നിറഞ്ഞതും, പ്രിയനോടൊപ്പം വീണ്ടും എത്തിച്ചേര്ന്ന സന്തോഷഭരിതയായ പ്രിയയെപ്പോലെയുമായിരുന്നു അതു, മഹാകപി കണ്ടു.
തസ്യാദൂരാത് സ പദ്മിന്യോ നാനാദ്വിജഗണായുതാഃ। ദദര്ശ കപിശാര്ദൂലോ ഹനൂമാന് മാരുതാത്മജഃ
അതിന്റെ അടുത്ത് തന്നെ, വിവിധ പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങളാല് നിറഞ്ഞതായ പദ്മിനികള് ഹനുമാന്, കപിശ്രേഷ്ഠനും വായുപുത്രനുമായവന് കണ്ടു.
കൃത്രിമാം ദീര്ഘികാം ചാപി പൂര്ണാം ശീതേന വാരിണാ। മണിപ്രവരസോപാനാം മുക്താസികതശോഭിതാമ്
അയാള് തണുത്ത വെള്ളം നിറഞ്ഞ, മനോഹരമായ രത്നങ്ങളാല് ചുവടുകെട്ടിയ, മുത്ത് മണല് കൊണ്ട് ദീപ്തിയുള്ള, ഒരുകൃത്രിമ നീളമുള്ള കുളവും കണ്ടു.
വിവിധൈര്മൃഗസങ്ഘൈശ്ച വിചിത്രാം ചിത്രകാനനാമ്। പ്രാസാദൈഃ സുമഹദ്ഭിശ്ച നിര്മിതൈര്വിശ്വകര്മണാ
വിവിധ മൃഗങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളാല് നിറഞ്ഞ, മനോഹരമായ അലങ്കരിച്ച കാനനവും, വിശ്വകര്മ്മ നിര്മ്മിച്ച വലിയ പ്രാസാദങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.