അദൃഷ്ട്വാ കിം പ്രവക്ഷ്യാമി താമഹം ജനകാത്മജാമ്। ധ്രുവം പ്രായമുപാസിഷ്യേ കാലസ്യ വ്യതിവര്തനേ
ജനകന്റെ മകളായ സീതയെ കാണാതെ ഞാൻ എങ്ങനെ അവരോട് സംസാരിക്കും? ഉറപ്പായും, കാലം കടന്നുപോകുമ്പോൾ ഞാൻ ഉപവാസമിരിക്കും.
കിം വാ വക്ഷ്യതി വൃദ്ധശ്ച ജാമ്ബവാനംഗദശ്ച സഃ। ഗതം പാരം സമുദ്രസ്യ വാനരാശ്ച സമാഗതാഃ
സമുദ്രം കടന്നു തിരിച്ചു വന്നപ്പോൾ, മുതിർന്ന ജാംബവാനും അങ്ങദനും കൂടിയുള്ള വാനരങ്ങളും എന്ത് പറയും?
അനിര്വേദഃ ശ്രിയോ മൂലമനിര്വേദഃ പരം സുഖമ്। ഭൂയസ്തത്ര വിചേഷ്യാമി ന യത്ര വിചയഃ കൃതഃ
ധൈര്യമാണ് സമ്പത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം; ധൈര്യമാണ് ഏറ്റവും വലിയ സന്തോഷം. ഞാൻ ഇനിയും തിരയാത്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ വീണ്ടും അന്വേഷിക്കും.
അനിര്വേദോ ഹി സതതം സര്വാര്ഥേഷു പ്രവര്തകഃ। കരോതി സഫലം ജന്തോഃ കര്മ യച്ച കരോതി സഃ
എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും വിജയത്തിന് കാരണം സ്ഥിരധൈര്യമാണ്; മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്നതെന്തും അതിനാൽ ഫലപ്രദമാകും.
ആപാനശാലാ വിചിതാസ്തഥാ പുഷ്പഗൃഹാണി ച। ചിത്രശാലാശ്ച വിചിതാ ഭൂയഃ ക്രീഡാഗൃഹാണി ച
അവൻ മനോഹരമായ പാനശാലകളും പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച മുറികളും, ചിത്രമുറികളും, വീണ്ടും കളിമുറികളും കണ്ടു.
നിഷ്കുടാന്തരരഥ്യാശ്ച വിമാനാനി ച സര്വശഃ। ഇതി സംചിന്ത്യ ഭൂയോഽപി വിചേതുമുപചക്രമേ
അവൻ അകത്തളങ്ങളും ഇടുങ്ങിയ വഴികളും എല്ലാ ഭവനങ്ങളും കണ്ടു; പിന്നെ വീണ്ടും ആലോചിച്ച്, തിരയാൻ തുടങ്ങി.
ഭൂമീഗൃഹാംശ്ചൈത്യഗൃഹാന് ഗൃഹാതിഗൃഹകാനപി। ഉത്പതന് നിപതംശ്ചാപി തിഷ്ഠന് ഗച്ഛന് പുനഃ ക്വചിത്
ഭൂമിയിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വീടുകളും, ക്ഷേത്രങ്ങളും, പുറമ്പുറവീടുകളും എല്ലാം അവൻ തിരഞ്ഞു. പറക്കുകയും താഴെ ഇറങ്ങുകയും, നിൽക്കുകയും, നടക്കുകയും, ഇടയ്ക്ക് എവിടെയോ നിൽക്കുകയും ചെയ്തു.
അപവൃണ്വംശ്ച ദ്വാരാണി കപാടാന്യവഘട്ടയന്। പ്രവിശന് നിഷ്പതംശ്ചാപി പ്രപതന്നുത്പതന്നിവ
കതകകളും വാതിലുകളും തുറക്കുകയും, ചവിട്ടി മാറ്റുകയും, അകത്തേക്ക് കടക്കുകയും പുറത്തേക്കിറങ്ങുകയും, ഇടയ്ക്ക് വീഴുകയും വീണ്ടും കയറിയുപോകുകയും ചെയ്തു.
സര്വമപ്യവകാശം സ വിചചാര മഹാകപിഃ। ചതുരംഗുലമാത്രോഽപി നാവകാശഃ സ വിദ്യതേ। രാവണാന്തഃപുരേ തസ്മിന് യം കപിര്ന ജഗാമ സഃ
ആ മഹാകുരങ്ങൻ എല്ലായിടത്തും തിരഞ്ഞു; രാവണന്റെ അകത്തളത്തിൽ നാലു വിരൽ വീതിയുള്ള ഇടം പോലും അവൻ പോകാതിരുന്നില്ല.
പ്രാകാരാന്തരവീഥ്യശ്ച വേദികാശ്ചൈത്യസംശ്രയാഃ। ശ്വഭ്രാശ്ച പുഷ്കരിണ്യശ്ച സര്വം തേനാവലോകിതമ്
പ്രാകാരത്തിനുള്ളിലെ വഴികൾ, നടപ്പാതകൾ, ഉയർന്ന പീഠങ്ങൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ, കിണറുകൾ, താമരക്കുളങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം അവൻ കണ്ടു.
രാക്ഷസ്യോ വിവിധാകാരാ വിരൂപാ വികൃതാസ്തഥാ। ദൃഷ്ടാ ഹനുമതാ തത്ര ന തു സാ ജനകാത്മജാ
വിവിധ രൂപങ്ങളുള്ള, ഭയങ്കരവും വിചിത്രവുമായ രാക്ഷസസ്ത്രികൾ അവിടെ ഹനുമാൻ കണ്ടു; എന്നാൽ ജനകപുത്രിയെ കണ്ടില്ല.
രൂപേണാപ്രതിമാ ലോകേ പരാ വിദ്യാധരസ്ത്രിയഃ। ദൃഷ്ടാ ഹനുമതാ തത്ര ന തു രാഘവനന്ദിനീ
ലോകത്തിൽ ഉപമയില്ലാത്ത സൗന്ദര്യമുള്ളവരും, ദിവ്യസ്ത്രികളേക്കാൾ മനോഹരികളുമായ സ്ത്രീകളെ ഹനുമാൻ അവിടെ കണ്ടു; എന്നാൽ രാമന്റെ പ്രിയയെ കണ്ടില്ല.
നാഗകന്യാ വരാരോഹാഃ പൂര്ണചന്ദ്രനിഭാനനാഃ। ദൃഷ്ടാ ഹനുമതാ തത്ര ന തു സാ ജനകാത്മജാ
അന്യോന്യം മനോഹരമായ കമരം, പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖം എന്നിവയുള്ള നാഗകന്യകളെ ഹനുമാൻ അവിടെ കണ്ടു; എന്നാൽ ജനകപുത്രിയെ കണ്ടില്ല.
പ്രമഥ്യ രാക്ഷസേന്ദ്രേണ നാഗകന്യാ ബലാദ്ധൃതാഃ। ദൃഷ്ടാ ഹനുമതാ തത്ര ന സാ ജനകനന്ദിനീ
രാക്ഷസരാജാവിന്റെ ബലാൽക്കാരത്താൽ പിടിക്കപ്പെട്ട നാഗകന്യകളെ ഹനുമാൻ അവിടെ കണ്ടു; എന്നാൽ ജനകപുത്രിയെ കണ്ടില്ല.
സോഽപശ്യംസ്താം മഹാബാഹുഃ പശ്യംശ്ചാന്യാ വരസ്ത്രിയഃ। വിഷസാദ മഹാബാഹുര്ഹനൂമാന് മാരുതാത്മജഃ
മഹാബലശാലിയായ ഹനുമാൻ അവിടെ ആ മഹാസ്ത്രികളെ കണ്ടു; എന്നാൽ അവളെ കണ്ടില്ല. അതുകൊണ്ട് അവൻ ദുഃഖത്തിൽ ആഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
ഉദ്യോഗം വാനരേന്ദ്രാണാം പ്ലവനം സാഗരസ്യ ച। വ്യര്ഥം വീക്ഷ്യാനിലസുതശ്ചിന്താം പുനരുപാഗതഃ
വാനരനേതാക്കളുടെ പരിശ്രമവും സമുദ്രം കടന്നുപോയതും ഫലമില്ലെന്നു കണ്ടു, ആനിലപുത്രൻ വീണ്ടും ആലോചനയിൽ ആഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
അവതീര്യ വിമാനാച്ച ഹനൂമാന് മാരുതാത്മജഃ। ചിന്താമുപജഗാമാഥ ശോകോപഹതചേതനഃ
വിമാനത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, ഹനുമാൻ, ആനിലപുത്രൻ, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, ആഴമായ ചിന്തയിൽ ആകപ്പെട്ടു.
thumb|ത്രയോദശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ത്രയോദശഃ സര്ഗഃ ॥൫-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ സുന്ദരകാണ്ഡയിൽ പതിമൂന്നാം സർഗം വായിക്കപ്പെടുന്നു.
വിമാനാത് തു സ സംക്രമ്യ പ്രാകാരം ഹരിയൂഥപഃ। ഹനൂമാന് വേഗവാനാസീദ് യഥാ വിദ്യുദ് ഘനാന്തരേ
അപ്പോൾ വേഗശാലിയായ ഹനുമാൻ, വാനരസേനാപതി, ആകാശമന്ദിരത്തിൽ നിന്ന് ചാടിപ്പോയി, മേഘത്തിനുള്ളിലെ മിന്നലുപോലെ പ്രാകാരത്തിലേക്ക് എത്തി.
സമ്പരിക്രമ്യ ഹനുമാന് രാവണസ്യ നിവേശനാന്। അദൃഷ്ട്വാ ജാനകീം സീതാമബ്രവീദ് വചനം കപിഃ
രാവണന്റെ ഭവനങ്ങൾ മുഴുവൻ തിരഞ്ഞിട്ടും, ഹനുമാൻ സീതയെ കണ്ടില്ല. അപ്പോൾ ആ വാനരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഭൂയിഷ്ഠം ലോലിതാ ലംകാ രാമസ്യ ചരതാ പ്രിയമ്। ന ഹി പശ്യാമി വൈദേഹീം സീതാം സര്വാംഗശോഭനാമ്
രാമന്റെ പ്രിയയെ തേടി ഞാൻ ലങ്കയെ മുഴുവൻ തിരഞ്ഞു; എങ്കിലും എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും ഭംഗിയുള്ള വൈദേഹിയെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
പല്വലാനി തടാകാനി സരാംസി സരിതസ്തഥാ। നദ്യോഽനൂപവനാന്താശ്ച ദുര്ഗാശ്ച ധരണീധരാഃ
തടാകങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ, പുഴകൾ, നദികൾ, കാടുകളും പുഴയോരങ്ങളും, മലകളുമൊക്കെ—
ലോലിതാ വസുധാ സര്വാ ന ച പശ്യാമി ജാനകീമ്। ഇഹ സമ്പാതിനാ സീതാ രാവണസ്യ നിവേശനേ। ആഖ്യാതാ ഗൃധ്രരാജേന ന ച സാ ദൃശ്യതേ ന കിമ്
ഭൂമി മുഴുവൻ ഞാൻ തിരഞ്ഞു, എങ്കിലും ഞാൻ ജനകിയെ കാണുന്നില്ല. ഇവിടെ സമ്പാതി എന്ന ഗൃധ്രരാജാവ് സീത രാവണന്റെ ഭവനത്തിൽ ഉണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞു; എങ്കിലും അവളെ കാണുന്നില്ല—എന്തുകൊണ്ടാണ് അങ്ങനെ?
കിം നു സീതാഥ വൈദേഹീ മൈഥിലീ ജനകാത്മജാ। ഉപതിഷ്ഠേത വിവശാ രാവണേന ഹൃതാ ബലാത്
സീത, വൈദേഹി, മൈഥിലി, ജനകപുത്രി—രാവണൻ ബലാൽക്കാരം ചെയ്ത് പിടിച്ചപ്പോൾ അവൾ നിർജ്ജീവമാകിയോ?
ക്ഷിപ്രമുത്പതതോ മന്യേ സീതാമാദായ രക്ഷസഃ। ബിഭ്യതോ രാമബാണാനാമന്തരാ പതിതാ ഭവേത്
രാക്ഷസൻ സീതയെ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, രാമന്റെ അമ്പുകൾ ഭയന്ന്, അവളെ ഇടയിൽ എവിടെയോ താഴേക്ക് വീണുപോയിരിക്കാം എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
അഥവാ ഹ്രിയമാണായാഃ പഥി സിദ്ധനിഷേവിതേ। മന്യേ പതിതമാര്യായാ ഹൃദയം പ്രേക്ഷ്യ സാഗരമ്
അല്ലെങ്കിൽ, സിദ്ധന്മാർ സഞ്ചരിക്കുന്ന വഴി കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, സമുദ്രം കണ്ടപ്പോൾ, ആ മഹിളയുടെ മനസ്സ് തളർന്ന് അവൾ താഴേക്ക് വീണുപോയിരിക്കാം.
രാവണസ്യോരുവേഗേന ഭുജാഭ്യാം പീഡിതേന ച। തയാ മന്യേ വിശാലാക്ഷ്യാ ത്യക്തം ജീവിതമാര്യയാ
രാവണന്റെ വലിയ ശക്തിയിൽ, അവന്റെ കൈകളിൽ പിഴിഞ്ഞ്, ആ വിശാലമായ കണ്ണുള്ള മഹിള ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കാം എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ഉപര്യുപരി സാ നൂനം സാഗരം ക്രമതസ്തദാ। വിചേഷ്ടമാനാ പതിതാ സമുദ്രേ ജനകാത്മജാ
അവളെ സമുദ്രത്തിന് മുകളിൽ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, ജനകന്റെ മകൾ挣ച്ച് സമുദ്രത്തിൽ വീണുപോയതായിരിക്കണം.
ആഹോ ക്ഷുദ്രേണ ചാനേന രക്ഷന്തീ ശീലമാത്മനഃ। അബന്ധുര്ഭക്ഷിതാ സീതാ രാവണേന തപസ്വിനീ
അല്ലെങ്കിൽ, ഈ താഴ്ന്നവൻ ആയ രാവണൻ, ആരും രക്ഷിക്കാൻ ഇല്ലാത്ത സീതയെ, തന്റെ ശീലത്തെ കാത്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, തിന്നുകളഞ്ഞിരിക്കാം.
അഥവാ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ പത്നീഭിരസിതേക്ഷണാ। അദുഷ്ടാ ദുഷ്ടഭാവാഭിര്ഭക്ഷിതാ സാ ഭവിഷ്യതി
അല്ലെങ്കിൽ, രാക്ഷസാധിപന്റെ കറുത്ത കണ്ണുള്ള ഭാര്യമാർ, തങ്ങൾ ദുഷ്ടചിന്തയുള്ളവരായിട്ടും, പാപമില്ലാത്ത സീതയെ തിന്നുകളഞ്ഞിരിക്കാം.