മുരജേഷു മൃദംഗേഷു ചേലികാസു ച സംസ്ഥിതാഃ। തഥാഽഽസ്തരണമുഖ്യേഷു സംവിഷ്ടാശ്ചാപരാഃ സ്ത്രിയഃ
ചിലർ മുരജം, മൃദംഗം, കളികളികൾക്കരികിലും, ചിലർ പ്രധാനമായ കിടക്കകളിലും വിശ്രമിച്ചു കിടക്കുന്നു.
അംഗനാനാം സഹസ്രേണ ഭൂഷിതേന വിഭൂഷണൈഃ। രൂപസംലാപശീലേന യുക്തഗീതാര്ഥഭാഷിണാ
ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച ആയിരം സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സൗന്ദര്യത്തിലും സംസാരത്തിലും സംഗീതത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള രാവണനെ അവൻ കണ്ടു.
ദേശകാലാഭിയുക്തേന യുക്തവാക്യാഭിധായിനാ। രതാധികേന സംയുക്താം ദദര്ശ ഹരിയൂഥപഃ
സമയത്തിനും സ്ഥലത്തിനും അനുയോജ്യമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്ന, ആനന്ദത്തിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലുള്ളവളുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നവനെ കുരങ്ങുകളുടെ നേതാവ് കണ്ടു.
അന്യത്രാപി വരസ്ത്രീണാം രൂപസംലാപശായിനാമ്। സഹസ്രം യുവതീനാം തു പ്രസുപ്തം സ ദദര്ശ ഹ
മറ്റൊരു ഭാഗത്തും മനോഹരമായ രൂപവും സംസാരശൈലിയും ഉള്ള ആയിരം യുവതികളെ കുരങ്ങൻ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നതായി കണ്ടു.
ദേശകാലാഭിയുക്തം തു യുക്തവാക്യാഭിധായി തത്। രതാവിരതസംസുപ്തം ദദര്ശ ഹരിയൂഥപഃ
സമയത്തിനും സ്ഥലത്തിനും യോജിച്ച വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്ന, ആനന്ദത്തിൽ തൃപ്തിയായി ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവനെ കുരങ്ങുകളുടെ നേതാവ് കണ്ടു.
സ രാക്ഷസേന്ദ്രഃ ശുശുഭേ താഭിഃ പരിവൃതഃ സ്വയമ്। കരേണുഭിര്യഥാരണ്യേ പരികീര്ണോ മഹാദ്വിപഃ
അവൻ, ആ രാക്ഷസരാജാവ്, അവളാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് കാട്ടിലെ വലിയാനയെ പോലെ അത്യന്തം ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
സര്വകാമൈരുപേതാം ച പാനഭൂമിം മഹാത്മനഃ। ദദര്ശ കപിശാര്ദൂലസ്തസ്യ രക്ഷഃപതേര്ഗൃഹേ
ആ മഹാത്മാവായ രാക്ഷസപതിയുടെ വീട്ടിൽ എല്ലാ ഇഷ്ടസുഖങ്ങളും നിറഞ്ഞിരുന്ന പാനശാല കുരങ്ങുകളുടെ പ്രധാനി കണ്ടു.
മൃഗാണാം മഹിഷാണാം ച വരാഹാണാം ച ഭാഗശഃ। തത്ര ന്യസ്താനി മാംസാനി പാനഭൂമൌ ദദര്ശ സഃ
അവിടെ പാനശാലയിൽ മാൻ, കാള, പന്നി എന്നിവയുടെ മാംസം വിഭജിച്ച് വെച്ചിരിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
രൌക്മേഷു ച വിശാലേഷു ഭാജനേഷ്വപ്യഭക്ഷിതാന്। ദദര്ശ കപിശാര്ദൂലോ മയൂരാന് കുക്കുടാംസ്തഥാ
വ്യാപകമായ പൊന്നിൻ പാത്രങ്ങളിൽ തൊട്ടുപോലും നോക്കാത്ത മയിൽ, കോഴി എന്നിവയും കുരങ്ങുകളുടെ പ്രധാനി കണ്ടു.
വരാഹവാധ്രീണസകാന് ദധിസൌവര്ചലായുതാന്। ശല്യാന് മൃഗമയൂരാംശ്ച ഹനുമാനന്വവൈക്ഷത
ഹനുമാൻ പന്നിയുടെ തല, കാട്ടുപോത്തിന്റെ മാംസം, തൈരും ഉപ്പും ചേർത്തതും, കുരിശിലിട്ട മാൻ, മയിൽ എന്നിവയും അവിടെ കണ്ടു.
കൃകലാന് വിവിധാംശ്ഛാഗാന് ശശകാനര്ധഭക്ഷിതാന്। മഹിഷാനേകശല്യാംശ്ച മേഷാംശ്ച കൃതനിഷ്ഠിതാന്
വിവിധ തരം കാടുകോഴികൾ, ആടുകൾ, പകുതി തിന്നിയ മുയൽ, പല കുരിശിലിട്ട കാള, കഴിക്കാൻ തയ്യാറാക്കിയ ചെമ്മരിയാടുകൾ എന്നിവയും അവൻ കണ്ടു.
ലേഹ്യാനുച്ചാവചാന് പേയാന് ഭോജ്യാന്യുച്ചാവചാനി ച। തഥാമ്ലലവണോത്തംസൈര്വിവിധൈ രാഗഖാണ്ഡവൈഃ
അവിടെ ചൂടിക്കളയാവുന്നതും കുടിക്കാവുന്നതും തിന്നാവുന്നതുമായ പലതരം വിഭവങ്ങൾ, പുളിയുള്ളതും ഉപ്പുള്ളതും നിറം ചേർത്ത പലതരം മധുരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മഹാനൂപുരകേയൂരൈരപവിദ്ധൈര്മഹാധനൈഃ। പാനഭാജനവിക്ഷിപ്തൈഃ ഫലൈശ്ച വിവിധൈരപി
വലിയ കാൽവളകളും കൈവളകളും അവിടെയവിടെ ഇട്ടിട്ടും, ധനസമ്പത്ത് ചിതറിക്കിടക്കുന്നതും, പാനപാത്രങ്ങൾ മറിഞ്ഞുകിടക്കുന്നതും, പലതരം പഴങ്ങൾ അവിടെയവിടെ കിടക്കുന്നതും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കൃതപുഷ്പോപഹാരാ ഭൂരധികാം പുഷ്യതി ശ്രിയമ്। തത്ര തത്ര ച വിന്യസ്തൈഃ സുശ്ലിഷ്ടശയനാസനൈഃ
പൂക്കളാൽ അർപ്പണം ചെയ്ത ഭൂമി അത്യന്തം ഭംഗിയായി തിളങ്ങി; പല സ്ഥലങ്ങളിലും നന്നായി ഒരുക്കിയ കിടക്കകളും ഇരിപ്പിടങ്ങളും ഇട്ടിരുന്നു.
പാനഭൂമിര്വിനാ വഹ്നിം പ്രദീപ്തേവോപലക്ഷ്യതേ। ബഹുപ്രകാരൈര്വിവിധൈര്വരസംസ്കാരസംസ്കൃതൈഃ
പാനശാലയിൽ തീയില്ലെങ്കിലും പ്രകാശമുള്ളതുപോലെ തോന്നി; പലവിധം രുചികരമായ വിഭവങ്ങൾ അവിടെ ഒരുക്കിയിരുന്നു.
മാംസൈഃ കുശലസംയുക്തൈഃ പാനഭൂമിഗതൈഃ പൃഥക്। ദിവ്യാഃ പ്രസന്നാ വിവിധാഃ സുരാഃ കൃതസുരാ അപി
അവിടെ പാനശാലയിൽ പ്രത്യേകമായി തയ്യാറാക്കിയ മാംസം, ദൈവികവും സുതാര്യവുമായ പലതരം മദ്യം, പ്രത്യേകമായി കലർത്തിയ മദ്യം എന്നിവയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശര്കരാസവമാധ്വീകാഃ പുഷ്പാസവഫലാസവാഃ। വാസചൂര്ണൈശ്ച വിവിധൈര്മൃഷ്ടാസ്തൈസ്തൈഃ പൃഥക് പൃഥക്
പഞ്ചസാരപാനിയം, തേൻപാനിയം, പൂക്കളിൽ നിന്നുള്ള പാനിയം, പഴംപാനിയം എന്നിവയും വിവിധ സുഗന്ധപ്പൊടികളും ഓരോന്നായി പ്രത്യേകം ഒരുക്കിയിരുന്നതും അവിടെ കണ്ടു.
സംതതാ ശുശുഭേ ഭൂമിര്മാല്യൈശ്ച ബഹുസംസ്ഥിതൈഃ। ഹിരണ്മയൈശ്ച കലശൈര്ഭാജനൈഃ സ്ഫാടികൈരപി
പലതരം മാലകൾ ചിതറിക്കിടന്നതും, പൊന്നിൻ പാത്രങ്ങളും സ്ഫടികപാത്രങ്ങളും നിലത്ത് അലങ്കാരമായി കിടന്നതും അവിടെ തിളങ്ങി.
ജാമ്ബൂനദമയൈശ്ചാന്യൈഃ കരകൈരഭിസംവൃതാ। രാജതേഷു ച കുമ്ഭേഷു ജാമ്ബൂനദമയേഷു ച
പൊന്നിൽ നിർമ്മിച്ച മറ്റു പാനപാത്രങ്ങളും, വെള്ളിയിൽ നിർമ്മിച്ച കിണ്ണങ്ങളും പൊന്നിൽ നിർമ്മിച്ച പാത്രങ്ങളും അവിടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
പാനശ്രേഷ്ഠാം തഥാ ഭൂമിം കപിസ്തത്ര ദദര്ശ സഃ। സോഽപശ്യച്ഛാതകുമ്ഭാനി സീധോര്മണിമയാനി ച
അവിടെ കുരങ്ങൻ അത്യുത്തമമായ പാനശാല കണ്ടു; പൊന്നിൻ കിണ്ണങ്ങളും രത്നങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച മദ്യപാത്രങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.
താനി താനി ച പൂര്ണാനി ഭാജനാനി മഹാകപിഃ। ക്വചിദര്ധാവശേഷാണി ക്വചിത് പീതാന്യശേഷതഃ
ആ മഹാകുരങ്ങന് പലവിധ പാത്രങ്ങള് കണ്ടു; ചിലത് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ചിലത് പകുതി മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു, ചിലത് മുഴുവന് ഒഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ക്വചിന്നൈവ പ്രപീതാനി പാനാനി സ ദദര്ശ ഹ। ക്വചിദ് ഭക്ഷ്യാംശ്ച വിവിധാന് ക്വചിത് പാനാനി ഭാഗശഃ
അവിടെയൊക്കെ കുടിക്കാന് തുടങ്ങിയിട്ടില്ലാത്ത പാനീയങ്ങള് കണ്ടു; ചിലിടങ്ങളില് പലവിധ ഭക്ഷണങ്ങളും, മറ്റിടങ്ങളില് ഭാഗികമായി കുടിച്ച പാനീയങ്ങളും കണ്ടു.
ക്വചിദര്ധാവശേഷാണി പശ്യന് വൈ വിചചാര ഹ। ശയനാന്യത്ര നാരീണാം ശൂന്യാനി ബഹുധാ പുനഃ। പരസ്പരം സമാശ്ലിഷ്യ കാശ്ചിത് സുപ്താ വരാംഗനാഃ
ചില കിടക്കകളില് പകുതിവസ്ത്രം മാത്രം ശേഷിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് കണ്ടു അവന് അങ്ങിങ്ങ് നടന്നു; മറ്റിടങ്ങളില് സ്ത്രീകളുടെ കിടക്കകള് പലവിധത്തിലും ശൂന്യമായിരുന്നു; ചില മനോഹരിയായ സ്ത്രീകള് തമ്മില് ചേർന്ന് കെട്ടിപ്പിടിച്ച് ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു.
കാചിച്ച വസ്ത്രമന്യസ്യാ അപഹൃത്യോപഗുഹ്യ ച। ഉപഗമ്യാബലാ സുപ്താ നിദ്രാബലപരാജിതാ
ഒരു സ്ത്രീ മറ്റൊരാളുടെ വസ്ത്രം എടുത്ത് അവളെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് ഉറക്കം കീഴടക്കി ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു.
താസാമുച്ഛ്വാസവാതേന വസ്ത്രം മാല്യം ച ഗാത്രജമ്। നാത്യര്ഥം സ്പന്ദതേ ചിത്രം പ്രാപ്യ മന്ദമിവാനിലമ്
അവരുടെ ശ്വാസത്തിന്റെ സുഖപ്രവാഹം കൊണ്ട് ശരീരത്തിലെ വസ്ത്രങ്ങളും പൂമാലകളും വളരെ അല്പം മാത്രമേ ഇളകിയുള്ളൂ, മൃദുവായ കാറ്റ് തട്ടിയതുപോലെ.
ചന്ദനസ്യ ച ശീതസ്യ സീധോര്മധുരസസ്യ ച। വിവിധസ്യ ച മാല്യസ്യ പുഷ്പസ്യ വിവിധസ്യ ച
തണുത്ത ചന്ദനം, മധുരമുള്ള മദ്യം, പലവിധ പൂമാലകള്, പലതരം പുഷ്പങ്ങള്—
ബഹുധാ മാരുതസ്തസ്യ ഗന്ധം വിവിധമുദ്വഹന്। സ്നാനാനാം ചന്ദനാനാം ച ധൂപാനാം ചൈവ മൂര്ച്ഛിതഃ
അവിടെയുള്ള കാറ്റ് പലവിധ സുഗന്ധങ്ങള് കൊണ്ടുവന്നു; കുളിയലിന്റെ, ചന്ദനത്തിന്റെ, ധൂപത്തിന്റെ സുഗന്ധം എല്ലാം കലർന്നിരിക്കുന്നു.
പ്രവവൌ സുരഭിര്ഗന്ധോ വിമാനേ പുഷ്പകേ തദാ। ശ്യാമാവദാതാസ്തത്രാന്യാഃ കാശ്ചിത് കൃഷ്ണാ വരാംഗനാഃ
പുഷ്പകവിമാനത്തില് സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റ് വീശി; അവിടെ ചില സ്ത്രീകള് കറുത്തവരും, ചിലര് വെളുത്തവരും, ചില മനോഹരിയായ കറുത്തവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കാശ്ചിത് കാഞ്ചനവര്ണാംഗ്്യഃ പ്രമദാ രാക്ഷസാലയേ। താസാം നിദ്രാവശത്വാച്ച മദനേന വിമൂര്ച്ഛിതമ്
രാക്ഷസരുടെ ആലയത്തില് ചില സ്ത്രീകള്ക്ക് പൊന്നുപോലുള്ള ശരീരവര്ണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു; ഉറക്കം കൊണ്ടും കാമം കൊണ്ടും അവര് മയങ്ങിപ്പോയിരുന്നു.
പദ്മിനീനാം പ്രസുപ്താനാം രൂപമാസീദ് യഥൈവ ഹി। ഏവം സര്വമശേഷേണ രാവണാന്തഃപുരം കപിഃ। ദദര്ശ സ മഹാതേജാ ന ദദര്ശ ച ജാനകീമ്
ഉറങ്ങുന്ന താമരകള് പോലെയായിരുന്നു അവരുടെ രൂപം; അങ്ങനെ മഹാതേജസ്സുള്ള കുരങ്ങന് രാവണന്റെ അന്തഃപുരം മുഴുവന് കണ്ടു, പക്ഷേ സീതയെ കണ്ടില്ല.