മുക്താമണിസമായുക്തൈര്ഭൂഷണൈഃ സുവിഭൂഷിതാമ്। വിഭൂഷയന്തീമിവ ച സ്വശ്രിയാ ഭവനോത്തമമ്
മുത്തുകളും രത്നങ്ങളും ചാർത്തിയ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച്, സ്വന്തം ഭംഗിയാൽ ആ ഭവനത്തെയാകെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവളെപ്പോലെ അവൾ തിളങ്ങുന്നു.
ഗൌരീം കനകവര്ണാഭാമിഷ്ടാമന്തഃപുരേശ്വരീമ്। കപിര്മന്ദോദരീം തത്ര ശയാനാം ചാരുരൂപിണീമ്
അവിടെ കുരങ്ങൻ പൊന്നുപോലെയുള്ള നിറമുള്ള, മനോഹരമായ രൂപമുള്ള, അന്തഃപുരത്തിലെ പ്രിയപ്പെട്ട രാജ്ഞിയായ മന്ദോദരിയെ കിടന്നുറങ്ങുന്നതായി കണ്ടു.
സ താം ദൃഷ്ട്വാ മഹാബാഹുര്ഭൂഷിതാം മാരുതാത്മജഃ। തര്കയാമാസ സീതേതി രൂപയൌവനസമ്പദാ। ഹര്ഷേണ മഹതാ യുക്തോ നനന്ദ ഹരിയൂഥപഃ
ആ ഭംഗിയിലും യൗവനത്തിലും അലങ്കാരത്തിലും തിളങ്ങുന്നവളെ കണ്ട മാരുതിയുടെ മകൻ, 'ഇവൾ സീതയാകണം' എന്ന് കരുതി, അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ ഹരിയൂഥപതി ആനന്ദിച്ചു.
ആസ്ഫോടയാമാസ ചുചുമ്ബ പുച്ഛം നനന്ദ ചിക്രീഡ ജഗൌ ജഗാമ। സ്തമ്ഭാനരോഹന്നിപപാത ഭൂമൌ നിദര്ശയന് സ്വാം പ്രകൃതിം കപീനാമ്
അവൻ കൈകൊണ്ടു തട്ടി, വാൽ ചുംബിച്ചു, സന്തോഷിച്ചു, കളിച്ചു, പാടിയും ചാടിയും, തൂണുകളിൽ കയറി, നിലത്തേക്ക് വീണു, കുരങ്ങന്മാരുടെ സ്വഭാവം കാണിച്ചു.
thumb|ഏകാദശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ഏകാദശഃ സര്ഗഃ ॥൫-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ സുന്ദരകാണ്ഡയിലെ പതിനൊന്നാം സര്ഗം കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
അവധൂയ ച താം ബുദ്ധിം ബഭൂവാവസ്ഥിതസ്തദാ। ജഗാമ ചാപരാം ചിന്താം സീതാം പ്രതി മഹാകപിഃ
ആ ചിന്ത വിട്ടു, മഹാകുരങ്ങൻ അവിടെ തന്നെ നിന്നു, സീതയെ കുറിച്ച് മറ്റൊരു ആലോചനയിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ന രാമേണ വിയുക്താ സാ സ്വപ്തുമര്ഹതി ഭാമിനീ। ന ഭോക്തും നാപ്യലംകര്തും ന പാനമുപസേവിതുമ്
രാമനിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട ആ ഭാസുരിയായ സ്ത്രീക്ക് ഉറങ്ങാനും, ഭക്ഷിക്കാനും, അലങ്കരിക്കാനും, പാനം കഴിക്കാനും മനസ്സുണ്ടാവില്ല.
നാന്യം നരമുപസ്ഥാതും സുരാണാമപി ചേശ്വരമ്। ന ഹി രാമസമഃ കശ്ചിദ് വിദ്യതേ ത്രിദശേഷ്വപി
അവൾ മറ്റൊരു പുരുഷനെ, ദേവന്മാരിൽ പോലും ആരെയെങ്കിലും സമീപിക്കില്ല; രാമനോട് തുല്യനായവൻ ത്രിദശന്മാരിൽ പോലും ഇല്ല.
അന്യേയമിതി നിശ്ചിത്യ ഭൂയസ്തത്ര ചചാര സഃ। പാനഭൂമൌ ഹരിശ്രേഷ്ഠഃ സീതാസംദര്ശനോത്സുകഃ
'ഇവൾ മറ്റൊരാളാണ്' എന്ന് ഉറപ്പാക്കി, സീതയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച കുരങ്ങന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ ആ പാനശാലയിൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞു.
ക്രീഡിതേനാപരാഃ ക്ലാന്താ ഗീതേന ച തഥാപരാഃ। നൃത്യേന ചാപരാഃ ക്ലാന്താഃ പാനവിപ്രഹതാസ്തഥാ
ചില സ്ത്രീകൾ കളിയിൽ ക്ഷീണിച്ചു, ചിലർ പാട്ടിൽ, ചിലർ നൃത്തത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചു; ചിലർ മദ്യം കഴിച്ചതിനാൽ മയങ്ങി കിടക്കുന്നു.
മുരജേഷു മൃദംഗേഷു ചേലികാസു ച സംസ്ഥിതാഃ। തഥാഽഽസ്തരണമുഖ്യേഷു സംവിഷ്ടാശ്ചാപരാഃ സ്ത്രിയഃ
ചിലർ മുരജം, മൃദംഗം, കളികളികൾക്കരികിലും, ചിലർ പ്രധാനമായ കിടക്കകളിലും വിശ്രമിച്ചു കിടക്കുന്നു.
അംഗനാനാം സഹസ്രേണ ഭൂഷിതേന വിഭൂഷണൈഃ। രൂപസംലാപശീലേന യുക്തഗീതാര്ഥഭാഷിണാ
ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച ആയിരം സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സൗന്ദര്യത്തിലും സംസാരത്തിലും സംഗീതത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള രാവണനെ അവൻ കണ്ടു.
ദേശകാലാഭിയുക്തേന യുക്തവാക്യാഭിധായിനാ। രതാധികേന സംയുക്താം ദദര്ശ ഹരിയൂഥപഃ
സമയത്തിനും സ്ഥലത്തിനും അനുയോജ്യമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്ന, ആനന്ദത്തിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലുള്ളവളുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നവനെ കുരങ്ങുകളുടെ നേതാവ് കണ്ടു.
അന്യത്രാപി വരസ്ത്രീണാം രൂപസംലാപശായിനാമ്। സഹസ്രം യുവതീനാം തു പ്രസുപ്തം സ ദദര്ശ ഹ
മറ്റൊരു ഭാഗത്തും മനോഹരമായ രൂപവും സംസാരശൈലിയും ഉള്ള ആയിരം യുവതികളെ കുരങ്ങൻ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നതായി കണ്ടു.
ദേശകാലാഭിയുക്തം തു യുക്തവാക്യാഭിധായി തത്। രതാവിരതസംസുപ്തം ദദര്ശ ഹരിയൂഥപഃ
സമയത്തിനും സ്ഥലത്തിനും യോജിച്ച വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്ന, ആനന്ദത്തിൽ തൃപ്തിയായി ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവനെ കുരങ്ങുകളുടെ നേതാവ് കണ്ടു.
സ രാക്ഷസേന്ദ്രഃ ശുശുഭേ താഭിഃ പരിവൃതഃ സ്വയമ്। കരേണുഭിര്യഥാരണ്യേ പരികീര്ണോ മഹാദ്വിപഃ
അവൻ, ആ രാക്ഷസരാജാവ്, അവളാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് കാട്ടിലെ വലിയാനയെ പോലെ അത്യന്തം ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
സര്വകാമൈരുപേതാം ച പാനഭൂമിം മഹാത്മനഃ। ദദര്ശ കപിശാര്ദൂലസ്തസ്യ രക്ഷഃപതേര്ഗൃഹേ
ആ മഹാത്മാവായ രാക്ഷസപതിയുടെ വീട്ടിൽ എല്ലാ ഇഷ്ടസുഖങ്ങളും നിറഞ്ഞിരുന്ന പാനശാല കുരങ്ങുകളുടെ പ്രധാനി കണ്ടു.
മൃഗാണാം മഹിഷാണാം ച വരാഹാണാം ച ഭാഗശഃ। തത്ര ന്യസ്താനി മാംസാനി പാനഭൂമൌ ദദര്ശ സഃ
അവിടെ പാനശാലയിൽ മാൻ, കാള, പന്നി എന്നിവയുടെ മാംസം വിഭജിച്ച് വെച്ചിരിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
രൌക്മേഷു ച വിശാലേഷു ഭാജനേഷ്വപ്യഭക്ഷിതാന്। ദദര്ശ കപിശാര്ദൂലോ മയൂരാന് കുക്കുടാംസ്തഥാ
വ്യാപകമായ പൊന്നിൻ പാത്രങ്ങളിൽ തൊട്ടുപോലും നോക്കാത്ത മയിൽ, കോഴി എന്നിവയും കുരങ്ങുകളുടെ പ്രധാനി കണ്ടു.
വരാഹവാധ്രീണസകാന് ദധിസൌവര്ചലായുതാന്। ശല്യാന് മൃഗമയൂരാംശ്ച ഹനുമാനന്വവൈക്ഷത
ഹനുമാൻ പന്നിയുടെ തല, കാട്ടുപോത്തിന്റെ മാംസം, തൈരും ഉപ്പും ചേർത്തതും, കുരിശിലിട്ട മാൻ, മയിൽ എന്നിവയും അവിടെ കണ്ടു.
കൃകലാന് വിവിധാംശ്ഛാഗാന് ശശകാനര്ധഭക്ഷിതാന്। മഹിഷാനേകശല്യാംശ്ച മേഷാംശ്ച കൃതനിഷ്ഠിതാന്
വിവിധ തരം കാടുകോഴികൾ, ആടുകൾ, പകുതി തിന്നിയ മുയൽ, പല കുരിശിലിട്ട കാള, കഴിക്കാൻ തയ്യാറാക്കിയ ചെമ്മരിയാടുകൾ എന്നിവയും അവൻ കണ്ടു.
ലേഹ്യാനുച്ചാവചാന് പേയാന് ഭോജ്യാന്യുച്ചാവചാനി ച। തഥാമ്ലലവണോത്തംസൈര്വിവിധൈ രാഗഖാണ്ഡവൈഃ
അവിടെ ചൂടിക്കളയാവുന്നതും കുടിക്കാവുന്നതും തിന്നാവുന്നതുമായ പലതരം വിഭവങ്ങൾ, പുളിയുള്ളതും ഉപ്പുള്ളതും നിറം ചേർത്ത പലതരം മധുരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മഹാനൂപുരകേയൂരൈരപവിദ്ധൈര്മഹാധനൈഃ। പാനഭാജനവിക്ഷിപ്തൈഃ ഫലൈശ്ച വിവിധൈരപി
വലിയ കാൽവളകളും കൈവളകളും അവിടെയവിടെ ഇട്ടിട്ടും, ധനസമ്പത്ത് ചിതറിക്കിടക്കുന്നതും, പാനപാത്രങ്ങൾ മറിഞ്ഞുകിടക്കുന്നതും, പലതരം പഴങ്ങൾ അവിടെയവിടെ കിടക്കുന്നതും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കൃതപുഷ്പോപഹാരാ ഭൂരധികാം പുഷ്യതി ശ്രിയമ്। തത്ര തത്ര ച വിന്യസ്തൈഃ സുശ്ലിഷ്ടശയനാസനൈഃ
പൂക്കളാൽ അർപ്പണം ചെയ്ത ഭൂമി അത്യന്തം ഭംഗിയായി തിളങ്ങി; പല സ്ഥലങ്ങളിലും നന്നായി ഒരുക്കിയ കിടക്കകളും ഇരിപ്പിടങ്ങളും ഇട്ടിരുന്നു.
പാനഭൂമിര്വിനാ വഹ്നിം പ്രദീപ്തേവോപലക്ഷ്യതേ। ബഹുപ്രകാരൈര്വിവിധൈര്വരസംസ്കാരസംസ്കൃതൈഃ
പാനശാലയിൽ തീയില്ലെങ്കിലും പ്രകാശമുള്ളതുപോലെ തോന്നി; പലവിധം രുചികരമായ വിഭവങ്ങൾ അവിടെ ഒരുക്കിയിരുന്നു.
മാംസൈഃ കുശലസംയുക്തൈഃ പാനഭൂമിഗതൈഃ പൃഥക്। ദിവ്യാഃ പ്രസന്നാ വിവിധാഃ സുരാഃ കൃതസുരാ അപി
അവിടെ പാനശാലയിൽ പ്രത്യേകമായി തയ്യാറാക്കിയ മാംസം, ദൈവികവും സുതാര്യവുമായ പലതരം മദ്യം, പ്രത്യേകമായി കലർത്തിയ മദ്യം എന്നിവയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശര്കരാസവമാധ്വീകാഃ പുഷ്പാസവഫലാസവാഃ। വാസചൂര്ണൈശ്ച വിവിധൈര്മൃഷ്ടാസ്തൈസ്തൈഃ പൃഥക് പൃഥക്
പഞ്ചസാരപാനിയം, തേൻപാനിയം, പൂക്കളിൽ നിന്നുള്ള പാനിയം, പഴംപാനിയം എന്നിവയും വിവിധ സുഗന്ധപ്പൊടികളും ഓരോന്നായി പ്രത്യേകം ഒരുക്കിയിരുന്നതും അവിടെ കണ്ടു.
സംതതാ ശുശുഭേ ഭൂമിര്മാല്യൈശ്ച ബഹുസംസ്ഥിതൈഃ। ഹിരണ്മയൈശ്ച കലശൈര്ഭാജനൈഃ സ്ഫാടികൈരപി
പലതരം മാലകൾ ചിതറിക്കിടന്നതും, പൊന്നിൻ പാത്രങ്ങളും സ്ഫടികപാത്രങ്ങളും നിലത്ത് അലങ്കാരമായി കിടന്നതും അവിടെ തിളങ്ങി.
ജാമ്ബൂനദമയൈശ്ചാന്യൈഃ കരകൈരഭിസംവൃതാ। രാജതേഷു ച കുമ്ഭേഷു ജാമ്ബൂനദമയേഷു ച
പൊന്നിൽ നിർമ്മിച്ച മറ്റു പാനപാത്രങ്ങളും, വെള്ളിയിൽ നിർമ്മിച്ച കിണ്ണങ്ങളും പൊന്നിൽ നിർമ്മിച്ച പാത്രങ്ങളും അവിടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
പാനശ്രേഷ്ഠാം തഥാ ഭൂമിം കപിസ്തത്ര ദദര്ശ സഃ। സോഽപശ്യച്ഛാതകുമ്ഭാനി സീധോര്മണിമയാനി ച
അവിടെ കുരങ്ങൻ അത്യുത്തമമായ പാനശാല കണ്ടു; പൊന്നിൻ കിണ്ണങ്ങളും രത്നങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച മദ്യപാത്രങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.