വിപഞ്ചീം പരിഗൃഹ്യാന്യാ നിയതാ നൃത്യശാലിനീ। നിദ്രാവശമനുപ്രാപ്താ സഹകാന്തേവ ഭാമിനീ
നൃത്തത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മറ്റൊരു ഭാമ, വിപഞ്ചി കൈവശം പിടിച്ച്, കാമനുമായി ചേർന്ന സ്ത്രീയെപ്പോലെ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.
അന്യാ കനകസംകാശൈര്മൃദുപീനൈര്മനോരമൈഃ। മൃദംഗം പരിവിദ്ധ്യാംഗൈഃ പ്രസുപ്താ മത്തലോചനാ
പൊന്നുപോലെയുള്ള, മൃദുവും പുഷ്ടവുമായ അവളുടെ കൈകൾ കൊണ്ട് മൃദംഗം തൊടിച്ചുകൊണ്ട്, മദം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ മറ്റൊരു സ്ത്രീ ഉറങ്ങുന്നു.
ഭുജപാശാന്തരസ്ഥേന കക്ഷഗേന കൃശോദരീ। പണവേന സഹാനിന്ദ്യാ സുപ്താ മദകൃതശ്രമാ
കൈക്കിടയിലും അരികിലും പണവം പിടിച്ചുകൊണ്ട്, കൃത്യമായ അരയുള്ള, കുറ്റമറ്റ സ്ത്രീ, മദം മൂലം ക്ഷീണിച്ചവളായി ഉറങ്ങുന്നു.
ഡിണ്ഡിമം പരിഗൃഹ്യാന്യാ തഥൈവാസക്തഡിണ്ഡിമാ। പ്രസുപ്താ തരുണം വത്സമുപഗുഹ്യേവ ഭാമിനീ
മറ്റൊരു സ്ത്രീ, തനിക്കിഷ്ടമായ ḍിണ്ഡിമം ചേർത്തുപിടിച്ച്, അതിനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ കുഞ്ഞു കാളയെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്ന ഭാമയെപ്പോലെ ഉറങ്ങുന്നു.
കാചിദാഡമ്ബരം നാരീ ഭുജസമ്ഭോഗപീഡിതമ്। കൃത്വാ കമലപത്രാക്ഷീ പ്രസുപ്താ മദമോഹിതാ
കമലപത്രം പോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള ഒരു സ്ത്രീ, മദത്തിൽ മനസ്സ് മയങ്ങിയവളായി, തൻ്റെ കൈകളാൽ അടിച്ചടിച്ചു വച്ച താളം കെട്ടിയ വാദ്യോപകരണത്തെ ചുംബിച്ച് ഉറങ്ങി കിടക്കുന്നു.
കലശീമപവിദ്ധ്യാന്യാ പ്രസുപ്താ ഭാതി ഭാമിനീ। വസന്തേ പുഷ്പശബലാ മാലേവ പരിമാര്ജിതാ
മറ്റൊരു ഭാസുരയായ സ്ത്രീ, കിണ്ണം വലിച്ചെറിഞ്ഞ്, പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വസന്തകാലത്തിലെ ഒരു പന്തിരുവള്ളി പോലെ, ശുദ്ധവും മനോഹരവുമാകെ ഉറങ്ങി കിടക്കുന്നു.
പാണിഭ്യാം ച കുചൌ കാചിത് സുവര്ണകലശോപമൌ। ഉപഗുഹ്യാബലാ സുപ്താ നിദ്രാബലപരാജിതാ
പൊന്നുപോലെയുള്ള കിണ്ണങ്ങൾ പോലെ ഇരുവശത്തും കയ്യാൽ കെട്ടിപ്പിടിച്ച്, ഉറക്കത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ കീഴടങ്ങിയ ഒരു യുവതി ഉറങ്ങി കിടക്കുന്നു.
അന്യാ കമലപത്രാക്ഷീ പൂര്ണേന്ദുസദൃശാനനാ। അന്യാമാലിംഗ്യ സുശ്രോണീം പ്രസുപ്താ മദവിഹ്വലാ
കമലപത്രം പോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള, പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖമുള്ള മറ്റൊരു മനോഹരിയായ സ്ത്രീ, മറ്റൊരു സുന്ദരമായ കമരം ഉള്ള സ്ത്രീയെ ചേർത്ത് പിടിച്ച്, മദത്തിൽ മയങ്ങി ഉറങ്ങി കിടക്കുന്നു.
ആതോദ്യാനി വിചിത്രാണി പരിഷ്വജ്യ വരസ്ത്രിയഃ। നിപീഡ്യ ച കുചൈഃ സുപ്താഃ കാമിന്യഃ കാമുകാനിവ
നാനാവിധ വാദ്യോപകരണങ്ങൾ ചേർത്തു പിടിച്ച്, അവയെ കിണ്ണങ്ങളിലേയ്ക്ക് ചേർത്ത് ഉറങ്ങി കിടക്കുന്ന മനോഹരികൾ, പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ചേർത്ത് പിടിക്കുന്ന പ്രേമികന്മാരെപ്പോലെയാണ്.
താസാമേകാന്തവിന്യസ്തേ ശയാനാം ശയനേ ശുഭേ। ദദര്ശ രൂപസമ്പന്നാമഥ താം സ കപിഃ സ്ത്രിയമ്
അവിടെ, ആ സ്ത്രീകളിൽ ഒരുത്തി, മനോഹരമായ ഒരു കിടക്കയിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് കിടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അതിവിശിഷ്ടമായ സൗന്ദര്യമുള്ള സ്ത്രീയെ കുരങ്ങൻ കണ്ടു.
മുക്താമണിസമായുക്തൈര്ഭൂഷണൈഃ സുവിഭൂഷിതാമ്। വിഭൂഷയന്തീമിവ ച സ്വശ്രിയാ ഭവനോത്തമമ്
മുത്തുകളും രത്നങ്ങളും ചാർത്തിയ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച്, സ്വന്തം ഭംഗിയാൽ ആ ഭവനത്തെയാകെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവളെപ്പോലെ അവൾ തിളങ്ങുന്നു.
ഗൌരീം കനകവര്ണാഭാമിഷ്ടാമന്തഃപുരേശ്വരീമ്। കപിര്മന്ദോദരീം തത്ര ശയാനാം ചാരുരൂപിണീമ്
അവിടെ കുരങ്ങൻ പൊന്നുപോലെയുള്ള നിറമുള്ള, മനോഹരമായ രൂപമുള്ള, അന്തഃപുരത്തിലെ പ്രിയപ്പെട്ട രാജ്ഞിയായ മന്ദോദരിയെ കിടന്നുറങ്ങുന്നതായി കണ്ടു.
സ താം ദൃഷ്ട്വാ മഹാബാഹുര്ഭൂഷിതാം മാരുതാത്മജഃ। തര്കയാമാസ സീതേതി രൂപയൌവനസമ്പദാ। ഹര്ഷേണ മഹതാ യുക്തോ നനന്ദ ഹരിയൂഥപഃ
ആ ഭംഗിയിലും യൗവനത്തിലും അലങ്കാരത്തിലും തിളങ്ങുന്നവളെ കണ്ട മാരുതിയുടെ മകൻ, 'ഇവൾ സീതയാകണം' എന്ന് കരുതി, അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ ഹരിയൂഥപതി ആനന്ദിച്ചു.
ആസ്ഫോടയാമാസ ചുചുമ്ബ പുച്ഛം നനന്ദ ചിക്രീഡ ജഗൌ ജഗാമ। സ്തമ്ഭാനരോഹന്നിപപാത ഭൂമൌ നിദര്ശയന് സ്വാം പ്രകൃതിം കപീനാമ്
അവൻ കൈകൊണ്ടു തട്ടി, വാൽ ചുംബിച്ചു, സന്തോഷിച്ചു, കളിച്ചു, പാടിയും ചാടിയും, തൂണുകളിൽ കയറി, നിലത്തേക്ക് വീണു, കുരങ്ങന്മാരുടെ സ്വഭാവം കാണിച്ചു.
thumb|ഏകാദശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ഏകാദശഃ സര്ഗഃ ॥൫-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ സുന്ദരകാണ്ഡയിലെ പതിനൊന്നാം സര്ഗം കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
അവധൂയ ച താം ബുദ്ധിം ബഭൂവാവസ്ഥിതസ്തദാ। ജഗാമ ചാപരാം ചിന്താം സീതാം പ്രതി മഹാകപിഃ
ആ ചിന്ത വിട്ടു, മഹാകുരങ്ങൻ അവിടെ തന്നെ നിന്നു, സീതയെ കുറിച്ച് മറ്റൊരു ആലോചനയിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ന രാമേണ വിയുക്താ സാ സ്വപ്തുമര്ഹതി ഭാമിനീ। ന ഭോക്തും നാപ്യലംകര്തും ന പാനമുപസേവിതുമ്
രാമനിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട ആ ഭാസുരിയായ സ്ത്രീക്ക് ഉറങ്ങാനും, ഭക്ഷിക്കാനും, അലങ്കരിക്കാനും, പാനം കഴിക്കാനും മനസ്സുണ്ടാവില്ല.
നാന്യം നരമുപസ്ഥാതും സുരാണാമപി ചേശ്വരമ്। ന ഹി രാമസമഃ കശ്ചിദ് വിദ്യതേ ത്രിദശേഷ്വപി
അവൾ മറ്റൊരു പുരുഷനെ, ദേവന്മാരിൽ പോലും ആരെയെങ്കിലും സമീപിക്കില്ല; രാമനോട് തുല്യനായവൻ ത്രിദശന്മാരിൽ പോലും ഇല്ല.
അന്യേയമിതി നിശ്ചിത്യ ഭൂയസ്തത്ര ചചാര സഃ। പാനഭൂമൌ ഹരിശ്രേഷ്ഠഃ സീതാസംദര്ശനോത്സുകഃ
'ഇവൾ മറ്റൊരാളാണ്' എന്ന് ഉറപ്പാക്കി, സീതയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച കുരങ്ങന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ ആ പാനശാലയിൽ വീണ്ടും തിരഞ്ഞു.
ക്രീഡിതേനാപരാഃ ക്ലാന്താ ഗീതേന ച തഥാപരാഃ। നൃത്യേന ചാപരാഃ ക്ലാന്താഃ പാനവിപ്രഹതാസ്തഥാ
ചില സ്ത്രീകൾ കളിയിൽ ക്ഷീണിച്ചു, ചിലർ പാട്ടിൽ, ചിലർ നൃത്തത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചു; ചിലർ മദ്യം കഴിച്ചതിനാൽ മയങ്ങി കിടക്കുന്നു.
മുരജേഷു മൃദംഗേഷു ചേലികാസു ച സംസ്ഥിതാഃ। തഥാഽഽസ്തരണമുഖ്യേഷു സംവിഷ്ടാശ്ചാപരാഃ സ്ത്രിയഃ
ചിലർ മുരജം, മൃദംഗം, കളികളികൾക്കരികിലും, ചിലർ പ്രധാനമായ കിടക്കകളിലും വിശ്രമിച്ചു കിടക്കുന്നു.
അംഗനാനാം സഹസ്രേണ ഭൂഷിതേന വിഭൂഷണൈഃ। രൂപസംലാപശീലേന യുക്തഗീതാര്ഥഭാഷിണാ
ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച ആയിരം സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സൗന്ദര്യത്തിലും സംസാരത്തിലും സംഗീതത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള രാവണനെ അവൻ കണ്ടു.
ദേശകാലാഭിയുക്തേന യുക്തവാക്യാഭിധായിനാ। രതാധികേന സംയുക്താം ദദര്ശ ഹരിയൂഥപഃ
സമയത്തിനും സ്ഥലത്തിനും അനുയോജ്യമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്ന, ആനന്ദത്തിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലുള്ളവളുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നവനെ കുരങ്ങുകളുടെ നേതാവ് കണ്ടു.
അന്യത്രാപി വരസ്ത്രീണാം രൂപസംലാപശായിനാമ്। സഹസ്രം യുവതീനാം തു പ്രസുപ്തം സ ദദര്ശ ഹ
മറ്റൊരു ഭാഗത്തും മനോഹരമായ രൂപവും സംസാരശൈലിയും ഉള്ള ആയിരം യുവതികളെ കുരങ്ങൻ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നതായി കണ്ടു.
ദേശകാലാഭിയുക്തം തു യുക്തവാക്യാഭിധായി തത്। രതാവിരതസംസുപ്തം ദദര്ശ ഹരിയൂഥപഃ
സമയത്തിനും സ്ഥലത്തിനും യോജിച്ച വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്ന, ആനന്ദത്തിൽ തൃപ്തിയായി ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവനെ കുരങ്ങുകളുടെ നേതാവ് കണ്ടു.
സ രാക്ഷസേന്ദ്രഃ ശുശുഭേ താഭിഃ പരിവൃതഃ സ്വയമ്। കരേണുഭിര്യഥാരണ്യേ പരികീര്ണോ മഹാദ്വിപഃ
അവൻ, ആ രാക്ഷസരാജാവ്, അവളാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് കാട്ടിലെ വലിയാനയെ പോലെ അത്യന്തം ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
സര്വകാമൈരുപേതാം ച പാനഭൂമിം മഹാത്മനഃ। ദദര്ശ കപിശാര്ദൂലസ്തസ്യ രക്ഷഃപതേര്ഗൃഹേ
ആ മഹാത്മാവായ രാക്ഷസപതിയുടെ വീട്ടിൽ എല്ലാ ഇഷ്ടസുഖങ്ങളും നിറഞ്ഞിരുന്ന പാനശാല കുരങ്ങുകളുടെ പ്രധാനി കണ്ടു.
മൃഗാണാം മഹിഷാണാം ച വരാഹാണാം ച ഭാഗശഃ। തത്ര ന്യസ്താനി മാംസാനി പാനഭൂമൌ ദദര്ശ സഃ
അവിടെ പാനശാലയിൽ മാൻ, കാള, പന്നി എന്നിവയുടെ മാംസം വിഭജിച്ച് വെച്ചിരിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
രൌക്മേഷു ച വിശാലേഷു ഭാജനേഷ്വപ്യഭക്ഷിതാന്। ദദര്ശ കപിശാര്ദൂലോ മയൂരാന് കുക്കുടാംസ്തഥാ
വ്യാപകമായ പൊന്നിൻ പാത്രങ്ങളിൽ തൊട്ടുപോലും നോക്കാത്ത മയിൽ, കോഴി എന്നിവയും കുരങ്ങുകളുടെ പ്രധാനി കണ്ടു.
വരാഹവാധ്രീണസകാന് ദധിസൌവര്ചലായുതാന്। ശല്യാന് മൃഗമയൂരാംശ്ച ഹനുമാനന്വവൈക്ഷത
ഹനുമാൻ പന്നിയുടെ തല, കാട്ടുപോത്തിന്റെ മാംസം, തൈരും ഉപ്പും ചേർത്തതും, കുരിശിലിട്ട മാൻ, മയിൽ എന്നിവയും അവിടെ കണ്ടു.