പീത്വാപ്യുപരതം ചാപി ദദര്ശ സ മഹാകപിഃ। ഭാസ്വരേ ശയനേ വീരം പ്രസുപ്തം രാക്ഷസാധിപമ്
അവൻ കുടിച്ചശേഷം വിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന രാക്ഷസാധിപനേ, മഹാകപി പ്രകാശമുള്ള ഒരു കിടക്കയിൽ വീര്യശാലിയായവനായി കിടക്കുന്നവനായി കണ്ടു.
നിഃശ്വസന്തം യഥാ നാഗം രാവണം വാനരോത്തമഃ। ആസാദ്യ പരമോദ്വിഗ്നഃ സോപാസര്പത് സുഭീതവത്
രാവണൻ വലിയ പാമ്പുപോലെ ശ്വാസം വിടുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ, വാനരശ്രേഷ്ഠൻ വളരെ ഭയപ്പെട്ട് അതീവ ജാഗ്രതയോടെ സമീപിച്ചു.
അഥാരോഹണമാസാദ്യ വേദികാന്തരമാശ്രിതഃ। ക്ഷീബം രാക്ഷസശാര്ദൂലം പ്രേക്ഷതേ സ്മ മഹാകപിഃ
പിന്നീട്, ഒരു ഉയർന്ന പീഠത്തിൽ എത്തി, വേലിക്കു പിന്നിൽ ഒളിച്ചുകൊണ്ട്, മദ്യപാനത്താൽ മയങ്ങിയ രാക്ഷസസിംഹത്തെ മഹാകപി നിരീക്ഷിച്ചു.
ശുശുഭേ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ സ്വപതഃ ശയനം ശുഭമ്। ഗന്ധഹസ്തിനി സംവിഷ്ടേ യഥാ പ്രസ്രവണം മഹത്
രാക്ഷസരാജാവിന്റെ മനോഹരമായ കിടക്ക, അവൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ, മഹാഗജം അതരികിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വലിയ വെള്ളച്ചാട്ടംപോലെ ഭംഗിയായി തെളിഞ്ഞു.
കാഞ്ചനാംഗദസംനദ്ധൌ ദദര്ശ സ മഹാത്മനഃ। വിക്ഷിപ്തൌ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ ഭുജാവിന്ദ്രധ്വജോപമൌ
സുവർണ്ണ കങ്കണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ ശക്തമായ കൈകൾ, ഇന്ദ്രന്റെ കൊടികൾപോലെ വിരിഞ്ഞുകിടക്കുന്നതായി ഹനുമാൻ കണ്ടു.
ഐരാവതവിഷാണാഗ്രൈരാപീഡനകൃതവ്രണൌ। വജ്രോല്ലിഖിതപീനാംസൌ വിഷ്ണുചക്രപരിക്ഷതൌ
ഐരാവതംപോലെയുള്ള ആനക്കൊമ്പിന്റെ അടിയാൽ മുറിവേറ്റ, ഇടിമിന്നലാൽ കൊത്തിയതുപോലെ വീതിയുള്ള, വിഷ്ണുവിന്റെ ചക്രംപോലെ അടയാളമുള്ളവയായിരുന്നു അവന്റെ കൈകൾ.
പീനൌ സമസുജാതാംസൌ സംഗതൌ ബലസംയുതൌ। സുലക്ഷണനഖാംഗുഷ്ഠൌ സ്വംഗുലീയകലക്ഷിതൌ
വളരെ കട്ടിയുള്ള, സമമായി രൂപംകൊണ്ട, ചേർന്ന് ശക്തിയോടെ കിടക്കുന്ന, മനോഹരമായ നഖങ്ങളും വിരലുകളും ഉളള, സ്വന്തം മോതിരങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കൈകളായിരുന്നു അവ.
സംഹതൌ പരിഘാകാരൌ വൃത്തൌ കരികരോപമൌ। വിക്ഷിപ്തൌ ശയനേ ശുഭ്രേ പഞ്ചശീര്ഷാവിവോരഗൌ
ഇരുമ്പ് ദണ്ഡങ്ങൾപോലെയും ആനയുടെ തുമ്പുകൾപോലെയും വട്ടമായും ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന അവയുടെ രൂപം, വെളുത്ത കിടക്കയിൽ അഞ്ച് തലകളുള്ള പാമ്പുകൾപോലെ വിരിഞ്ഞുകിടക്കുന്നു.
ശശക്ഷതജകല്പേന സുശീതേന സുഗന്ധിനാ। ചന്ദനേന പരാര്ഘ്യേന സ്വനുലിപ്തൌ സ്വലംകൃതൌ
തണുത്തും സുഗന്ധമുള്ളതുമായ അത്യന്തം വിലയേറിയ ചന്ദനപ്പൊടി പുരണ്ടു, ചന്ദ്രന്റെ കുരിശ്ശിലപോലെയും, മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചവയായിരുന്നു അവ.
ഉത്തമസ്ത്രീവിമൃദിതൌ ഗന്ധോത്തമനിഷേവിതൌ। യക്ഷപന്നഗഗന്ധര്വദേവദാനവരാവിണൌ
ഉത്തമസ്ത്രികൾ അമർത്തിയതും, ഉത്തമഗന്ധങ്ങൾ പുരണ്ടതുമായ, യക്ഷന്മാർ, പാമ്പുകൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, ദേവന്മാർ, ദാനവശ്രേഷ്ഠന്മാർ എന്നിവരാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവയായിരുന്നു.
ദദര്ശ സ കപിസ്തസ്യ ബാഹൂ ശയനസംസ്ഥിതൌ। മന്ദരസ്യാന്തരേ സുപ്തൌ മഹാഹീ രുഷിതാവിവ
അവന്റെ കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്ന കൈകൾ, മന്ദരപർവതത്തിലെ ഗുഹയിൽ ഉറങ്ങുന്ന രണ്ടു വലിയ പാമ്പുകൾപോലെ, കോപത്തോടെ കിടക്കുന്നതായി ആ കപികണ്ടു.
താഭ്യാം സ പരിപൂര്ണാഭ്യാമുഭാഭ്യാം രാക്ഷസേശ്വരഃ। ശുശുഭേഽചലസംകാശഃ ശൃംഗാഭ്യാമിവ മന്ദരഃ
അവൻ്റെ ആ രണ്ട് പൂർണ്ണമായ കൈകളാൽ, പർവതത്തിൻറെ സമാനമായ രാക്ഷസാധിപൻ, ഇരട്ടശിഖരങ്ങളുള്ള മന്ദരപർവതംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
ചൂതപുംനാഗസുരഭിര്ബകുലോത്തമസംയുതഃ। മൃഷ്ടാന്നരസസംയുക്തഃ പാനഗന്ധപുരഃസരഃ
മാവിന്റെയും പുന്നാഗത്തിന്റെയും സുഗന്ധം, ഉത്തമമായ ബകുലപ്പൂവിന്റെ മിശ്രിതം, രുചികരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയങ്ങളുടെ ഗന്ധവും ചേർന്നതായിരുന്നു.
തസ്യ രാക്ഷസരാജസ്യ നിശ്ചക്രാമ മഹാമുഖാത്। ശയാനസ്യ വിനിഃശ്വാസഃ പൂരയന്നിവ തദ് ഗൃഹമ്
ആ രാക്ഷസരാജാവിന്റെ വലിയ വായിൽ നിന്ന്, അവൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ശ്വാസം പുറത്തുവന്ന് ആ വീടാകെ നിറയ്ക്കുന്നപോലെ തോന്നിച്ചു.
മുക്താമണിവിചിത്രേണ കാഞ്ചനേന വിരാജിതാ। മുകുടേനാപവൃത്തേന കുണ്ഡലോജ്ജ്വലിതാനനമ്
മുത്തുകളും രത്നങ്ങളും അലങ്കരിച്ച, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള, അല്പം വശത്തേക്ക് ചായിച്ച കിരീടം, തിളങ്ങുന്ന കുണ്ഡലങ്ങൾ കൊണ്ട് മുഖം പ്രകാശിച്ചു.
രക്തചന്ദനദിഗ്ധേന തഥാ ഹാരേണ ശോഭിനാ। പീനായതവിശാലേന വക്ഷസാഭിവിരാജിതാ
ചുവന്ന ചന്ദനം പുരണ്ടതും മനോഹരമായ ഹാരവും അണിഞ്ഞതുമായ, വീതിയുള്ള, കട്ടിയുള്ള, വിശാലമായ നെഞ്ച് അവനിൽ വ്യക്തമായി തെളിഞ്ഞു.
പാണ്ഡുരേണാപവിദ്ധേന ക്ഷൌമേണ ക്ഷതജേക്ഷണമ്। മഹാര്ഹേണ സുസംവീതം പീതേനോത്തരവാസസാ
വെളുത്തതും ചിതറിപ്പോയതുമായ നൂലുകൊണ്ടു തന്റെ മുറിവേറ്റ വശം മൂടി, വിലയേറിയ മഞ്ഞ വസ്ത്രം ചുറ്റി, അവൻ നന്നായി പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
മാഷരാശിപ്രതീകാശം നിഃശ്വസന്തം ഭുജംഗവത്। ഗാംഗേ മഹതി തോയാന്തേ പ്രസുപ്തമിവ കുഞ്ജരമ്
കറുത്ത ഉഴുന്നുപോലെയുള്ള ശരീരവും, പാമ്പുപോലെ ശ്വാസം എടുക്കുന്നതുമായ അവൻ, മഹാനദിയായ ഗംഗയുടെ തീരത്ത് ഉറങ്ങുന്ന ആനയെപ്പോലെ കിടക്കുന്നു.
ചതുര്ഭിഃ കാഞ്ചനൈര്ദീപൈര്ദീപ്യമാനം ചതുര്ദിശമ്। പ്രകാശീകൃതസര്വാംഗം മേഘം വിദ്യുദ്ഗണൈരിവ
നാലു പൊന്നിൻ വിളക്കുകൾ കൊണ്ടു ചുറ്റും പ്രകാശം പകരപ്പെട്ട അവന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ മിന്നുന്നു; മേഘത്തിൽ മിന്നൽ പാളികൾ വീഴുന്നതുപോലെ.
പാദമൂലഗതാശ്ചാപി ദദര്ശ സുമഹാത്മനഃ। പത്നീഃ സ പ്രിയഭാര്യസ്യ തസ്യ രക്ഷഃപതേര്ഗൃഹേ
ആ മഹാത്മാവായ രാക്ഷസാധിപതിയുടെ വീട്ടിൽ, ഭർത്താവിന് പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യമാർ അവന്റെ കാലടിയിൽ ഇരിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
ശശിപ്രകാശവദനാ വരകുണ്ഡലഭൂഷണാഃ। അമ്ലാനമാല്യാഭരണാ ദദര്ശ ഹരിയൂഥപഃ
ചന്ദ്രപ്രഭയുള്ള മുഖവും, മനോഹരമായ കുണ്ഡലങ്ങളും, ഉണങ്ങിയില്ലാത്ത പുഷ്പമാലകളും അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ചിരുന്ന ആ സ്ത്രീകളെ കപിയഥാധിപൻ കണ്ടു.
നൃത്യവാദിത്രകുശലാ രാക്ഷസേന്ദ്രഭുജാങ്കഗാഃ। വരാഭരണധാരിണ്യോ നിഷണ്ണാ ദദൃശേ കപിഃ
നൃത്തത്തിലും സംഗീതത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, രാക്ഷസാധിപന്റെ ഭുജങ്ങളിൽ ഇരുന്നും, മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചും, വിശ്രമിച്ചിരിക്കുന്നതും കപിയൻ കണ്ടു.
വജ്രവൈദൂര്യഗര്ഭാണി ശ്രവണാന്തേഷു യോഷിതാമ്। ദദര്ശ താപനീയാനി കുണ്ഡലാന്യംഗദാനി ച
ആ സ്ത്രീകളുടെ ചെവിയുടെ അറ്റങ്ങളിൽ വജ്രവും വൈഡൂര്യവും പതിച്ച പൊന്നിൻ കുണ്ഡലങ്ങളും കയ്യിലങ്കാരങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.
താസാം ചന്ദ്രോപമൈര്വക്ത്രൈഃ ശുഭൈര്ലലിതകുണ്ഡലൈഃ। വിരരാജ വിമാനം തന്നഭസ്താരാഗണൈരിവ
ചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖവും മനോഹരമായ കുണ്ഡലങ്ങളും അണിഞ്ഞ ആ സ്ത്രീകളാൽ ആ മഹൽ ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
മദവ്യായാമഖിന്നാസ്താ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ യോഷിതഃ। തേഷു തേഷ്വവകാശേഷു പ്രസുപ്താസ്തനുമധ്യമാഃ
മദ്യം കുടിച്ചും കളിച്ചും ക്ഷീണിച്ച രാക്ഷസാധിപതിയുടെ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീകൾ വിവിധ ഇടങ്ങളിൽ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.
അംഗഹാരൈസ്തഥൈവാന്യാ കോമലൈര്നൃത്യശാലിനീ। വിന്യസ്തശുഭസര്വാംഗീ പ്രസുപ്താ വരവര്ണിനീ
മറ്റൊരു നൃത്തവിദഗ്ധയാകുന്ന സുന്ദരിയായ സ്ത്രീ, അവളുടെ ശരീരം മനോഹരമായി വച്ചിരിക്കുന്നു; അവൾ ഉജ്ജ്വലമായ വർണ്ണത്തിൽ ഉറങ്ങുന്നു.
കാചിദ് വീണാം പരിഷ്വജ്യ പ്രസുപ്താ സമ്പ്രകാശതേ। മഹാനദീപ്രകീര്ണേവ നലിനീ പോതമാശ്രിതാ
ഒരുത്തി വീണയെ ചേർത്തുപിടിച്ച് ഉറങ്ങുന്നു; വലിയ നദിയിൽ തൂങ്ങുന്ന ഒരു താമരപ്പൂ വള്ളത്തിൽ ചേർന്നതുപോലെ അവൾ പ്രകാശിക്കുന്നു.
അന്യാ കക്ഷഗതേനൈവ മഡ്ഡുകേനാസിതേക്ഷണാ। പ്രസുപ്താ ഭാമിനീ ഭാതി ബാലപുത്രേവ വത്സലാ
മറ്റൊരു കറുത്ത കണ്ണുള്ള ഭാമ, തനിക്കരികിൽ മദ്ദളം വെച്ചുകൊണ്ട് ഉറങ്ങുന്നു; കുഞ്ഞിനെ സ്നേഹത്തോടെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്ന അമ്മയെപ്പോലെയാണ് അവൾ.
പടഹം ചാരുസര്വാംഗീ ന്യസ്യ ശേതേ ശുഭസ്തനീ। ചിരസ്യ രമണം ലബ്ധ്വാ പരിഷ്വജ്യേവ കാമിനീ
മനോഹരമായ ശരീരവും സുന്ദരമായ കന്യയും, തന്റെ മദ്ദളം വച്ച്, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് പ്രിയനുമായി ചേർന്ന് ഉറങ്ങുന്ന പ്രേമികയെപ്പോലെ കിടക്കുന്നു.
കാചിദ് വീണാം പരിഷ്വജ്യ സുപ്താ കമലലോചനാ। വരം പ്രിയതമം ഗൃഹ്യ സകാമേവ ഹി കാമിനീ
കമലനയനിയായ ഒരുത്തി, വീണയെ ചേർത്തുപിടിച്ച്, പ്രിയപ്പെട്ടവനെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്ന ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ പ്രേമികയെപ്പോലെ ഉറങ്ങുന്നു.