സമുദ്രമിവ ഗമ്ഭീരം സമുദ്രസമനിഃസ്വനമ്। മഹാത്മനോ മഹദ് വേശ്മ മഹാരത്നപരിച്ഛദമ്
ആ മഹാത്മാവിന്റെ വലിയ മന്ദിരം സമുദ്രംപോലെ ആഴമുള്ളതും, സമുദ്രത്തിന്റെ മുഴക്കംപോലെ മുഴങ്ങുന്നതും, അനേകം വിലയേറിയ രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നതും ആയിരുന്നു.
മഹാരത്നസമാകീര്ണം ദദര്ശ സ മഹാകപിഃ। വിരാജമാനം വപുഷാ ഗജാശ്വരഥസംകുലമ്
ആ മഹാകപി വിലയേറിയ രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, ഭംഗിയായി പ്രകാശിക്കുന്നതും, ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ ആ മന്ദിരം കണ്ടു.
ലംകാഭരണമിത്യേവ സോഽമന്യത മഹാകപിഃ। ചചാര ഹനുമാംസ്തത്ര രാവണസ്യ സമീപതഃ
ഇതാണ് ലങ്കയുടെ അലങ്കാരം എന്ന് ആ മഹാകപി വിചാരിച്ചു; ഹനുമാൻ അവിടെ രാവണന്റെ അടുത്ത് ചുറ്റി നടന്നു.
ഗൃഹാദ് ഗൃഹം രാക്ഷസാനാമുദ്യാനാനി ച സര്വശഃ। വീക്ഷമാണോഽപ്യസംത്രസ്തഃ പ്രാസാദാംശ്ച ചചാര സഃ
രാക്ഷസന്മാരുടെ വീട് വീട്, എല്ലാ തോട്ടങ്ങളിലും ഭയമില്ലാതെ നോക്കി, ആ പ്രാസാദങ്ങൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
അവപ്ലുത്യ മഹാവേഗഃ പ്രഹസ്തസ്യ നിവേശനമ്। തതോഽന്യത് പുപ്ലുവേ വേശ്മ മഹാപാര്ശ്വസ്യ വീര്യവാന്
വേഗത്തിൽ ചാടിയ ഹനുമാൻ പ്രഹസ്തന്റെ വസതിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ നിന്ന് മഹാപാർശ്വന്റെ വീട്ടിലേക്കും ചാടി.
അഥ മേഘപ്രതീകാശം കുമ്ഭകര്ണനിവേശനമ്। വിഭീഷണസ്യ ച തഥാ പുപ്ലുവേ സ മഹാകപിഃ
പിന്നീട് മേഘംപോലെയുള്ള കുംഭകർണ്ണന്റെ വസതിയിലേക്കും, അതുപോലെ തന്നെ വിഭീഷണന്റെ വീട്ടിലേക്കും ആ മഹാകപി ചാടി.
മഹോദരസ്യ ച തഥാ വിരൂപാക്ഷസ്യ ചൈവ ഹി। വിദ്യുജ്ജിഹ്വസ്യ ഭവനം വിദ്യുന്മാലേസ്തഥൈവ ച
അതു പോലെ തന്നെ മഹോദരന്റെയും വിരൂപാക്ഷന്റെയും, വിദ്യുജ്ജിഹ്വയുടെയും വിദ്യുന്മാലിയുടെയും വീടുകളിലേക്കും അവൻ പോയി.
വജ്രദംഷ്ട്രസ്യ ച തഥാ പുപ്ലുവേ സ മഹാകപിഃ। ശുകസ്യ ച മഹാവേഗഃ സാരണസ്യ ച ധീമതഃ
അതു പോലെ തന്നെ വജ്രദംഷ്ട്രന്റെയും, ശുകന്റെയും വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന സാരണന്റെയും, ബുദ്ധിമാനായവന്റെയും വീടുകളിലേക്കും ആ മഹാകപി ചാടി.
തഥാ ചേന്ദ്രജിതോ വേശ്മ ജഗാമ ഹരിയൂഥപഃ। ജമ്ബുമാലേഃ സുമാലേശ്ച ജഗാമ ഹരിസത്തമഃ
അതു പോലെ തന്നെ ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ മന്ദിരത്തിലേക്കും, ജംബുമാലിയും സുമാലിയും എന്നിങ്ങനെ അവരുടെ വീടുകളിലേക്കും ആ കുരങ്ങുകളുടെ നേതാവ് പോയി.
രശ്മികേതോശ്ച ഭവനം സൂര്യശത്രോസ്തഥൈവ ച। വജ്രകായസ്യ ച തഥാ പുപ്ലുവേ സ മഹാകപിഃ
രശ്മികേതുവിന്റെയും സൂര്യശത്രുവിന്റെയും, വജ്രകായന്റെയും വീടുകളിലേക്കും ആ മഹാകപി ചാടി.
ധൂമ്രാക്ഷസ്യാഥ സമ്പാതേര്ഭവനം മാരുതാത്മജഃ। വിദ്യുദ്രൂപസ്യ ഭീമസ്യ ഘനസ്യ വിഘനസ്യ ച
പിന്നീട് ധൂമ്രാക്ഷന്റെയും സമ്പാതിയുടെ വീടിലേക്കും, വിദ്യുദ്രൂപൻ, ഭീമൻ, ഘനൻ, വിഘനൻ എന്നിവരുടെയും വീടുകളിലേക്കും മാരുതിയുടെ പുത്രൻ പോയി.
ശുകനാഭസ്യ ചക്രസ്യ ശഠസ്യ കപടസ്യ ച। ഹ്രസ്വകര്ണസ്യ ദംഷ്ട്രസ്യ ലോമശസ്യ ച രക്ഷസഃ
ശുകനാഭൻ, ചക്രൻ, ശഠൻ, കപടൻ, ഹ്രസ്വകർണൻ, ദംഷ്ട്രൻ, ലോമശൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള രാക്ഷസന്മാരുടെ വീടുകളിലേക്കും അവൻ പോയി.
യുദ്ധോന്മത്തസ്യ മത്തസ്യ ധ്വജഗ്രീവസ്യ സാദിനഃ। വിദ്യുജ്ജിഹ്വദ്വിജിഹ്വാനാം തഥാ ഹസ്തിമുഖസ്യ ച
ഹനുമാൻ യുദ്ധോന്മത്തൻ, മത്തൻ, ധ്വജഗ്രീവൻ എന്ന കുതിരയോടുള്ളവൻ, വിദ്യുജ്ജിഹ്വന്മാർ, വിജയിഹ്വന്മാർ, അങ്ങനെ തന്നെ ഹസ്തിമുഖൻ എന്നിവരുടെ വീടുകളിലേക്കും പോയി.
കരാലസ്യ പിശാചസ്യ ശോണിതാക്ഷസ്യ ചൈവ ഹി। പ്ലവമാനഃ ക്രമേണൈവ ഹനുമാന് മാരുതാത്മജഃ
മാറുതിയുടെ മകൻ ഹനുമാൻ, കറാലൻ, പിശാചൻ, ശോണിതാക്ഷൻ എന്നിവരുടെ വീടുകളിലേക്കും താണ്ടി ചാടിക്കടന്നു.
തേഷു തേഷു മഹാര്ഹേഷു ഭവനേഷു മഹായശാഃ। തേഷാമൃദ്ധിമതാമൃദ്ധിം ദദര്ശ സ മഹാകപിഃ
അവിടെയുള്ള ആ ഭംഗിയുള്ള ഭവനങ്ങളിൽ, മഹാകപിയായ ഹനുമാൻ അവിടുത്തെ സമൃദ്ധിയും ഐശ്വര്യവുമെല്ലാം കണ്ടു.
സര്വേഷാം സമതിക്രമ്യ ഭവനാനി സമന്തതഃ। ആസസാദാഥ ലക്ഷ്മീവാന് രാക്ഷസേന്ദ്രനിവേശനമ്
എല്ലാ വീടുകളും ചുറ്റും കടന്നുപോയ ശേഷം, ആ ഭാഗ്യവാൻ രാക്ഷസരാജാവിന്റെ വസതിയിൽ എത്തി.
രാവണസ്യോപശായിന്യോ ദദര്ശ ഹരിസത്തമഃ। വിചരന് ഹരിശാര്ദൂലോ രാക്ഷസീര്വികൃതേക്ഷണാഃ
കുരങ്ങന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ, കുരങ്ങരാശിയിൽ സിംഹംപോലെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട്, രാവണന്റെ ഭാര്യമാരെയും ഭയങ്കരമായ കണ്ണുകളുള്ള രാക്ഷസസ്ത്രിയരെയും കിടക്കുന്നതായി കണ്ടു.
ശൂലമുദ്ഗരഹസ്താംശ്ച ശക്തിതോമരധാരിണഃ। ദദര്ശ വിവിധാന്ഗുല്മാംസ്തസ്യ രക്ഷഃപതേര്ഗൃഹേ
രാക്ഷസാധിപന്റെ ഭവനത്തിൽ, കുന്തം, ഉഗ്രൻ, ശക്തി, തോമരം തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള പലവിധ സൈന്യങ്ങളെയും ഹനുമാൻ കണ്ടു.
രാക്ഷസാംശ്ച മഹാകായാന് നാനാപ്രഹരണോദ്യതാന്। രക്താന് ശ്വേതാന് സിതാംശ്ചാപി ഹരീംശ്ചാപി മഹാജവാന്
വലിയ ശരീരമുള്ള, പലതരത്തിലുള്ള ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള, ചുവപ്പും വെളുപ്പും മങ്ങിയ നിറങ്ങളുമുള്ള രാക്ഷസന്മാരെയും അതിവേഗമുള്ള കുരങ്ങന്മാരെയും അവൻ അവിടെ കണ്ടു.
കുലീനാന് രൂപസമ്പന്നാന് ഗജാന് പരഗജാരുജാന്। ശിക്ഷിതാന് ഗജശിക്ഷായാമൈരാവതസമാന് യുധി
ഉയർന്ന വംശത്തിൽ ജനിച്ച, സുന്ദരമായ, യുദ്ധകലയിൽ പരിശീലനം നേടിയ, ശത്രുക്കളുടെ ആനകളെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന, യുദ്ധത്തിൽ ഐരാവതനോടു തുല്യമായ ആനകളെയും അവൻ കണ്ടു.
നിഹന്തൄന് പരസൈന്യാനാം ഗൃഹേ തസ്മിന് ദദര്ശ സഃ। ക്ഷരതശ്ച യഥാ മേഘാന് സ്രവതശ്ച യഥാ ഗിരീന്
ആ ഭവനത്തിൽ, ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവരെയും, മേഘങ്ങൾ പോലെ ഒഴുകിയും മലകൾ പോലെ ചാടിയും വരുന്നവരെയും അവൻ കണ്ടു.
മേഘസ്തനിതനിര്ഘോഷാന് ദുര്ധര്ഷാന് സമരേ പരൈഃ। സഹസ്രം വാഹിനീസ്തത്ര ജാമ്ബൂനദപരിഷ്കൃതാഃ
അവിടെ, ആയിരം സൈന്യങ്ങൾ, മേഘഗർജ്ജനത്തിൻറെ ശബ്ദംപോലും, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കൾക്ക് ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരും പൊന്നാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരുമായ സൈന്യങ്ങളെ ഹനുമാൻ കണ്ടു.
ഹേമജാലൈരവിച്ഛിന്നാസ്തരുണാദിത്യസംനിഭാഃ। ദദര്ശ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ രാവണസ്യ നിവേശനേ
പൊൻവളയങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവരെയും രാക്ഷസരാജാവായ രാവണന്റെ വസതിയിൽ ഹനുമാൻ കണ്ടു.
ശിബികാ വിവിധാകാരാഃ സ കപിര്മാരുതാത്മജഃ। ലതാഗൃഹാണി ചിത്രാണി ചിത്രശാലാഗൃഹാണി ച
മാറുതിയുടെ മകൻ ആ കുരങ്ങൻ, പലതരം ശിബികകളും, മനോഹരമായ വള്ളിയാലുണ്ടാക്കിയ വീടുകളും, ചിത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ശാലകളും അവിടെ കണ്ടു.
ക്രീഡാഗൃഹാണി ചാന്യാനി ദാരുപര്വതകാനി ച। കാമസ്യ ഗൃഹകം രമ്യം ദിവാഗൃഹകമേവ ച
അവൻ മറ്റുള്ള കളിഭവനങ്ങളും, മരത്താൽ നിർമ്മിച്ച പർവതങ്ങൾ, ആകർഷണീയമായ കാമഗൃഹവും, പകലിൽ വിശ്രമിക്കാൻ ഉള്ള ഭവനവും കണ്ടു.
ദദര്ശ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ രാവണസ്യ നിവേശനേ। സ മന്ദരസമപ്രഖ്യം മയൂരസ്ഥാനസംകുലമ്
രാക്ഷസരാജാവായ രാവണന്റെ വസതിയിൽ, മന്ദരപർവതത്തിനെപ്പോലെ ഉയർന്നതും, മയിലിരിപ്പിടികളാൽ നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു മഹാഭവനം ഹനുമാൻ കണ്ടു.
ധ്വജയഷ്ടിഭിരാകീര്ണം ദദര്ശ ഭവനോത്തമമ്। അനന്തരത്നനിചയം നിധിജാലം സമന്തതഃ। ധീരനിഷ്ഠിതകര്മാങ്ഗം ഗൃഹം ഭൂതപതേരിവ
പതാകക്കൊമ്പുകളാൽ നിറഞ്ഞതും, അനേകം രത്നങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ഉറപ്പുള്ള ഘടനയുമുള്ളതും, ഭൂതപതിയുടെ ഭവനത്തെപ്പോലെയുള്ളതുമായ ആ ഉത്തമഭവനം അവൻ കണ്ടു.
അര്ചിര്ഭിശ്ചാപി രത്നാനാം തേജസാ രാവണസ്യ ച। വിരരാജ ച തദ് വേശ്മ രശ്മിവാനിവ രശ്മിഭിഃ
രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശത്താലും രാവണന്റെ തേജസ്സാലും ആ ഭവനം സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ തിളങ്ങുകയായിരുന്നു.
ജാമ്ബൂനദമയാന്യേവ ശയനാന്യാസനാനി ച। ഭാജനാനി ച ശുഭ്രാണി ദദര്ശ ഹരിയൂഥപഃ
പൊന്നാൽ മാത്രം നിർമ്മിച്ച കിടക്കകളും ഇരിപ്പിടങ്ങളും തിളങ്ങുന്ന പാത്രങ്ങളും കുരങ്ങന്മാരുടെ നായകൻ അവിടെ കണ്ടു.
മധ്വാസവകൃതക്ലേദം മണിഭാജനസംകുലമ്। മനോരമമസമ്ബാധം കുബേരഭവനം യഥാ
മധുവും മദ്യവും നിറച്ച രത്നപാത്രങ്ങൾ, മനോഹരവും വിശാലവുമായ, കുബേരന്റെ ഭവനത്തെപ്പോലെയുള്ളതുമായ വീട് അവൻ കണ്ടു.