സിംഹശാര്ദൂലസഹിതം മത്തമാതങ്ഗസേവിതമ്। മത്തദ്വിജഗണോദ്ഘുഷ്ടം സലിലോത്പീഡസംകുലമ്
സിംഹങ്ങളും കടുവകളും കൂടെ വസിക്കുന്നതും, മദം കയറിയ ആനകൾ ഇടയാക്കുന്നതും, ഉല്ലാസത്തോടെ പറക്കുന്ന പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നതും, വെള്ളം പൊങ്ങുന്ന ഉറവകളാൽ നിറഞ്ഞതുമാണ് അവിടെ.
മഹദ്ഭിരുച്ഛ്രിതം ശൃങ്ഗൈര്മഹേന്ദ്രം സ മഹാബലഃ। വിചചാര ഹരിശ്രേഷ്ഠോ മഹേന്ദ്രസമവിക്രമഃ
ഉയർന്ന കൊടുമുടികൾ ഉള്ള മഹേന്ദ്രപർവതത്തിൽ, മഹേന്ദ്രനോട് തുല്യമായ വീര്യശാലിയായ ആ വാനരശ്രേഷ്ഠൻ സഞ്ചരിച്ചു.
പാദാഭ്യാം പീഡിതസ്തേന മഹാശൈലോ മഹാത്മനാ। രരാസ സിംഹാഭിഹതോ മഹാന് മത്ത ഇവ ദ്വിപഃ
ആ മഹാത്മാവിന്റെ കാലടി കൊണ്ട് അമർത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ മഹാപർവതം സിംഹങ്ങൾ അടിച്ചുപൊട്ടിയ മദം കയറിയ ആനപോലെ ഗർജിച്ചു.
മുമോച സലിലോത്പീഡാന് വിപ്രകീര്ണശിലോച്ചയഃ। വിത്രസ്തമൃഗമാതങ്ഗഃ പ്രകമ്പിതമഹാദ്രുമഃ
അത് വെള്ളം പൊങ്ങുന്ന ഉറവകൾ ഒഴുക്കി, പാറകൾ ചിതറിപ്പോയി; ഭയന്ന മൃഗങ്ങളും ആനകളും ഓടി, വലിയ വൃക്ഷങ്ങൾ കുലുങ്ങി.
നാനാഗന്ധര്വമിഥുനൈഃ പാനസംസര്ഗകര്കശൈഃ। ഉത്പതദ്ഭിര്വിഹംഗൈശ്ച വിദ്യാധരഗണൈരപി
വിവിധ ഗന്ധർവ ദമ്പതികൾ, മദ്യം ചേർത്ത് കഠിനമായവർ, പറക്കുന്ന പക്ഷികൾ, വിദ്യാധരരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ—ഇവരൊക്കെയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ത്യജ്യമാനമഹാസാനുഃ സംനിലീനമഹോരഗഃ। ശൈലശൃങ്ഗശിലോത്പാതസ്തദാഭൂത് സ മഹാഗിരിഃ
വലിയ സമതലങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതും, മഹാസർപ്പങ്ങൾ ഒളിച്ചിരുന്നതും, പർവതത്തിന്റെ കൊടുമുടികളും പാറകളും പൊങ്ങിപ്പൊട്ടിയതുമാണ് അപ്പോൾ.
നിഃശ്വസദ്ഭിസ്തദാ തൈസ്തു ഭുജഗൈരര്ധനിഃസൃതൈഃ। സപതാക ഇവാഭാതി സ തദാ ധരണീധരഃ
അപ്പോൾ ആ പർവതം, പകുതി പുറത്തു വന്ന മഹാസർപ്പങ്ങൾ ശ്വാസം വിടുമ്പോൾ, പതാകകളാൽ അലങ്കരിച്ചതുപോലെ ദൃശ്യമായി.
ഋഷിഭിസ്ത്രാസസമ്ഭ്രാന്തൈസ്ത്യജ്യമാനഃ ശിലോച്ചയഃ। സീദന് മഹതി കാന്താരേ സാര്ഥഹീന ഇവാധ്വഗഃ
ഭയത്താൽ വിറെച്ച് അകന്ന് പോയ ഋഷിമാരാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതും, പാറക്കൂറ്റങ്ങൾ ഇടിഞ്ഞതും, ആ പർവതം വലിയ കാടിൽ കൂട്ടം വിട്ട യാത്രികനെപ്പോലെ തളർന്നു.
സ വേഗവാന് വേഗസമാഹിതാത്മാ ഹരിപ്രവീരഃ പരവീരഹന്താ। മനഃ സമാധായ മഹാനുഭാവോ ജഗാമ ലങ്കാം മനസാ മനസ്വീ
വേഗത്തിൽ നീങ്ങുന്ന, മനസ്സിൽ വേഗം ഏകാഗ്രമാക്കിയ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന വീരവാനരൻ, മഹാത്മാവ്, മനസ്സിൽ ലങ്കയിലേക്കു യാത്ര ചെയ്തു.
thumb|ധ്യാനശ്ലോകഃ ശ്രൂയതാമ്|center thumb|പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡേ പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ॥൫-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ സുന്ദരകാണ്ഡയിൽ ആദ്യ സർഗം തുടങ്ങുന്നു.
ദുഷ്കരം നിഷ്പ്രതിദ്വന്ദ്വം ചികീര്ഷന് കര്മ വാനരഃ। സമുദഗ്രശിരോഗ്രീവോ ഗവാം പതിരിവാബഭൌ
അസാധ്യവും തുല്യൻ ഇല്ലാത്തതുമായ ഒരു പ്രവർത്തി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച വാനരൻ, തലയും കഴുത്തും ഉയർത്തി, പശുക്കളുടെ അധിപതിപോലെത്തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അഥ വൈദൂര്യവര്ണേഷു ശാദ്വലേഷു മഹാബലഃ। ധീരഃ സലിലകല്പേഷു വിചചാര യഥാസുഖമ്
പച്ചപ്പുള്ള, വൈഡൂര്യക്കല്ലുപോലെയുള്ള പുല്ലിടങ്ങളിൽ, വെള്ളം നിറഞ്ഞതുപോലെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ, ആ ധീരനും മഹാബലശാലിയുമായവൻ ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിച്ചു.
ദ്വിജാന് വിത്രാസയന് ധീമാനുരസാ പാദപാന് ഹരന്। മൃഗാംശ്ച സുബഹൂന് നിഘ്നന് പ്രവൃദ്ധ ഇവ കേസരീ
പക്ഷികളെ ഭയപ്പെടുത്തിയും, വൃക്ഷങ്ങൾ നെഞ്ചുകൊണ്ടു തകർത്തും, അനേകം മൃഗങ്ങളെ അടിച്ചുതകർത്തും, ആ ധീമാനൻ വളർന്ന സിംഹംപോലെ നടന്നു.
നീലലോഹിതമാഞ്ജിഷ്ഠപദ്മവര്ണൈഃ സിതാസിതൈഃ। സ്വഭാവസിദ്ധൈര്വിമലൈര്ധാതുഭിഃ സമലംകൃതമ്
നീല, ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, താമര നിറം, വെള്ളയും കറുത്തുമുള്ള, സ്വാഭാവികമായി രൂപപ്പെട്ട, കറമില്ലാത്ത ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതാണ് അത്.
കാമരൂപിഭിരാവിഷ്ടമഭീക്ഷ്ണം സപരിച്ഛദൈഃ। യക്ഷകിംനരഗന്ധര്വൈര്ദേവകല്പൈഃ സപന്നഗൈഃ
ആ പർവതത്തിൽ, രൂപം മാറ്റാൻ കഴിയുന്നവരും അവരുടെ കൂട്ടരും, യക്ഷന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, ഗന്ധർവർ, ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ളവർ, പാമ്പുകൾ—ഇവരാൽ എല്ലായ്പോഴും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സ തസ്യ ഗിരിവര്യസ്യ തലേ നാഗവരായുതേ। തിഷ്ഠന് കപിവരസ്തത്ര ഹ്രദേ നാഗ ഇവാബഭൌ
ആ പർവതശ്രേഷ്ഠത്തിന്റെ അടിവാരത്ത്, മഹാസർപ്പങ്ങൾ ചുറ്റിയിരിക്കെ, കപിശ്രേഷ്ഠൻ അവിടെ നില്ക്കുമ്പോൾ, ജലാശയത്തിലെ പാമ്പുപോലെയായിരുന്നു.
സ സൂര്യായ മഹേന്ദ്രായ പവനായ സ്വയമ്ഭുവേ। ഭൂതേഭ്യശ്ചാഞ്ജലിം കൃത്വാ ചകാര ഗമനേ മതിമ്
അവൻ സൂര്യനും ഇന്ദ്രനും വായുവിനും സ്വയംഭുവിനും ഭൂതങ്ങൾക്കും കയ്യ് കൂട്ടി വിനയം സമർപ്പിച്ചു, യാത്രയ്ക്കായി മനസ്സു ഉറപ്പിച്ചു.
അഞ്ജലിം പ്രാങ്മുഖം കുര്വന് പവനായാത്മയോനയേ। തതോ ഹി വവൃധേ ഗന്തും ദക്ഷിണോ ദക്ഷിണാം ദിശമ്
കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച്, വായുവിനും സ്വയംഭുവിനും കയ്യ് കൂട്ടി പ്രണാമം ചെയ്തു, പിന്നെ ദക്ഷിണ ദിശയിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്ക് മനസ്സു പൂർണ്ണമായി ഒരുക്കി.
പ്ലവഗപ്രവരൈര്ദൃഷ്ടഃ പ്ലവനേ കൃതനിശ്ചയഃ। വവൃധേ രാമവൃദ്ധ്യര്ഥം സമുദ്ര ഇവ പര്വസു
മുന്കൂട്ടി ചിന്തിച്ച് ചാടാൻ തീരുമാനിച്ച വാനരശ്രേഷ്ഠനെ മറ്റു വാനരന്മാർ നോക്കി; രാമന്റെ കാര്യത്തിനായി അവൻ കടലിന്റെ തിരമാലപോലെ വലുതായി വളർന്നു.
നിഷ്പ്രമാണശരീരഃ സഁല്ലിലങ്ഘയിഷുരര്ണവമ്। ബാഹുഭ്യാം പീഡയാമാസ ചരണാഭ്യാം ച പര്വതമ്
അവൻ അളവില്ലാത്ത ശരീരത്തോടെ ഒരൊറ്റ ചാടലിൽ കടൽ കടക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, കൈകളും കാലുകളും ഉപയോഗിച്ച് പർവ്വതത്തെ ശക്തിയായി അമർത്തി.
സ ചചാലാചലശ്ചാശു മുഹൂര്തം കപിപീഡിതഃ। തരൂണാം പുഷ്പിതാഗ്രാണാം സര്വം പുഷ്പമശാതയത്
വാനരന്റെ അമർത്തലിൽ ആ പർവ്വതം ഉടനടി കുലുങ്ങി; പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ മരങ്ങളുടെ മുകളിലൊക്കെയും പൂക്കൾ ചിതറി വീണു.
തേന പാദപമുക്തേന പുഷ്പൌഘേണ സുഗന്ധിനാ। സര്വതഃ സംവൃതഃ ശൈലോ ബഭൌ പുഷ്പമയോ യഥാ
മരങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണ സുഗന്ധമുള്ള പൂക്കളുടെ മഴയിൽ പർവ്വതം മുഴുവൻ മൂടപ്പെട്ടു; അതു മുഴുവൻ പൂക്കളാൽ നിർമ്മിതമായതുപോലെ തിളങ്ങി.
തേന ചോത്തമവീര്യേണ പീഡ്യമാനഃ സ പര്വതഃ। സലിലം സമ്പ്രസുസ്രാവ മദമത്ത ഇവ ദ്വിപഃ
അത്യുത്തമ ശക്തിയുള്ള ആ വാനരൻ അമർത്തിയപ്പോൾ, ആ പർവ്വതം മദം കയറിയ ആനപോലെ വെള്ളം ചോരിച്ചു.
പീഡ്യമാനസ്തു ബലിനാ മഹേന്ദ്രസ്തേന പര്വതഃ। രീതീര്നിര്വര്തയാമാസ കാഞ്ചനാഞ്ജനരാജതീഃ
ശക്തനായ വാനരൻ അമർത്തിയപ്പോൾ മഹേന്ദ്രപർവ്വതം പൊന്നും കജ്ജളവും വെള്ളിയും നിറഞ്ഞ ഒഴുക്കുകൾ പുറത്ത് വിടുകയും ചെയ്തു.
മുമോച ച ശിലാഃ ശൈലോ വിശാലാഃ സമനഃശിലാഃ। മധ്യമേനാര്ചിഷാ ജുഷ്ടോ ധൂമരാജീരിവാനലഃ
ആ പർവ്വതം വലിയതും സമമായതുമായ കല്ലുകൾ പുറത്തേക്ക് തള്ളിയപ്പോൾ, നടുവിൽ ജ്വാലകൾ തെളിഞ്ഞു, പുകയുടെ വരികളോടെ തീപോലെ തോന്നി.
ഹരിണാ പീഡ്യമാനേന പീഡ്യമാനാനി സര്വതഃ। ഗുഹാവിഷ്ടാനി സത്ത്വാനി വിനേദുര്വികൃതൈഃ സ്വരൈഃ
വാനരൻ അമർത്തിയതുകൊണ്ട്, ഗുഹകളിൽ ഒളിച്ചിരുന്ന എല്ലാ ജീവികളും അന്യമായ ശബ്ദങ്ങളോടെ നിലവിളിച്ചു.
സ മഹാന് സത്ത്വസന്നാദഃ ശൈലപീഡാനിമിത്തജഃ। പൃഥിവീം പൂരയാമാസ ദിശശ്ചോപവനാനി ച
പർവ്വതത്തിന്റെ അമർത്തലാൽ ഉണ്ടായ ആ വലിയ ജീവികളുടെ ശബ്ദം ഭൂമിയെയും ദിശകളെയും വനപ്രദേശങ്ങളെയും നിറച്ചു.
ശിരോഭിഃ പൃഥുഭിര്നാഗാ വ്യക്തസ്വസ്തികലക്ഷണൈഃ। വമന്തഃ പാവകം ഘോരം ദദംശുര്ദശനൈഃ ശിലാഃ
വലിയ തലയും വ്യക്തമായ സ്വസ്തിക ചിഹ്നവും ഉള്ള ആ നാഗങ്ങൾ, ഭയങ്കരമായ തീ ഉന്തി, പല്ലുകൾകൊണ്ട് കല്ലുകൾ കടിച്ചു.
താസ്തദാ സവിഷൈര്ദഷ്ടാഃ കുപിതൈസ്തൈര്മഹാശിലാഃ। ജജ്വലുഃ പാവകോദ്ദീപ്താ ബിഭിദുശ്ച സഹസ്രധാ
ആ വിഷം നിറഞ്ഞ കോപിതനായ നാഗങ്ങൾ കടിച്ച വലിയ കല്ലുകൾ തീയിൽ കത്തുകയും ആയിരക്കണക്കിന് തുള്ളികളായി പിളരുകയും ചെയ്തു.
യാനി ത്വൌഷധജാലാനി തസ്മിഞ്ജാതാനി പര്വതേ। വിഷഘ്നാന്യപി നാഗാനാം ന ശേകുഃ ശമിതും വിഷമ്
ആ പർവ്വതത്തിൽ വളർന്നിരുന്ന വിഷം നീക്കാൻ കഴിയുന്ന ഔഷധികൾ പോലും നാഗങ്ങളുടെ വിഷം ശമിപ്പിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല.