ഉദിതാം മരണേ ബുദ്ധിം മുനിവാക്യൈര്നിവര്തയേ। ബുദ്ധിര്യാ തേന മേ ദത്താ പ്രാണാനാം രക്ഷണേ മമ
മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത ഉയർന്നാൽ, മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ഞാൻ അതു മാറ്റുന്നു; അവൻ നൽകിയ മനസ്സുറപ്പ് എന്റെ ജീവൻ സംരക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
സാ മേഽപനയതേ ദുഃഖം ദീപ്തേവാഗ്നിശിഖാ തമഃ। ബുധ്യതാ ച മയാ വീര്യം രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ
അവൻ നൽകിയ ആ മനസ്സുറപ്പ് എന്റെ ദുഃഖം അകറ്റുന്നു, കത്തുന്ന അഗ്നിശിഖ പോലെ ഇരുണ്ടതിനെ അകറ്റുന്നതുപോലെ; ദുഷ്ടനായ രാവണന്റെ ശക്തി എനിക്കു ബോധ്യമായി.
പുത്രഃ സംതര്ജിതോ വാഗ്ഭിര്ന ത്രാതാ മൈഥിലീ കഥമ്। തസ്യാ വിലപിതം ശ്രുത്വാ തൌ ച സീതാവിയോജിതൌ
എന്റെ മകനോട് കഠിനവാക്കുകൾ പറഞ്ഞിട്ടും, അവൻ എങ്ങനെ മൈഥിലിയെ രക്ഷിച്ചില്ല? അവളുടെ വിലാപവും, സീതയോട് വേർപെട്ടിരിക്കുന്ന ആ ഇരുവരെയും കേട്ടപ്പോൾ—
ന മേ ദശരഥസ്നേഹാത് പുത്രേണോത്പാദിതം പ്രിയമ്। തസ്യ ത്വേവം ബ്രുവാണസ്യ സംഹതൈര്വാനരൈഃ സഹ
ദശരഥനോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ നിന്നു എന്റെ മകനിൽ നിന്നു എനിക്ക് സന്തോഷം ലഭിച്ചിട്ടില്ല; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കൂട്ടമായ വാനരന്മാരോടൊപ്പം—
ഉത്പേതതുസ്തദാ പക്ഷൌ സമക്ഷം വനചാരിണാമ്। സ ദൃഷ്ട്വാ സ്വാം തനും പക്ഷൈരുദ്ഗതൈരരുണച്ഛദൈഃ
അപ്പോള് വനവാസികള്ക്കു മുന്നില് അവന്റെ ചിറകുകള് വിരിഞ്ഞുവന്നു. ചുവപ്പു നിറം തൂവലുകളില് തെളിഞ്ഞു, തന്റെ ശരീരം അങ്ങനെ മാറിയതുകൊണ്ട് അവന് അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി നിന്നു.
പ്രഹര്ഷമതുലം ലേഭേ വാനരാംശ്ചേദമബ്രവീത്। നിശാകരസ്യ രാജര്ഷേഃ പ്രസാദാദമിതൌജസഃ
അവന് അതുല്യമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു, വാനരന്മാരോടു പറഞ്ഞു: 'അപരിമിതമായ ശക്തിയുള്ള ചന്ദ്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താല്—'
ആദിത്യരശ്മിനിര്ദഗ്ധൌ പക്ഷൌ പുനരുപസ്ഥിതൌ। യൌവനേ വര്തമാനസ്യ മമാസീദ് യഃ പരാക്രമഃ
'സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളില് കത്തിപ്പോയ എന്റെ ചിറകുകള് വീണ്ടും വന്നിരിക്കുന്നു. എന്റെ യൗവനകാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന വീര്യം—'
തമേവാദ്യാവഗച്ഛാമി ബലം പൌരുഷമേവ ച। സര്വഥാ ക്രിയതാം യത്നഃ സീതാമധിഗമിഷ്യഥ
'അത് തന്നെയാണ് ഇന്ന് എനിക്ക് തിരിച്ചറിഞ്ഞത്; നിങ്ങള് എല്ലാ വിധത്തിലും പരിശ്രമിച്ചാല് സീതയെ കണ്ടെത്തും.'
പക്ഷലാഭോ മമായം വഃ സിദ്ധിപ്രത്യയകാരകഃ। ഇത്യുക്ത്വാ താന് ഹരീന് സര്വാന് സമ്പാതിഃ പതഗോത്തമഃ
'എനിക്ക് വീണ്ടും ചിറകുകള് ലഭിച്ചതു നിങ്ങള്ക്കു വിജയം ഉറപ്പാണെന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു.' എന്നിങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പക്ഷികളില് ശ്രേഷ്ഠനായ സമ്പാതി എല്ലാ വാനരന്മാരോടും പറഞ്ഞു.
ഉത്പപാത ഗിരേഃ ശൃങ്ഗാജ്ജിജ്ഞാസുഃ ഖഗമോ ഗതിമ്। തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ പ്രതിസംഹൃഷ്ടമാനസാഃ। ബഭൂവുര്ഹരിശാര്ദൂലാ വിക്രമാഭ്യുദയോന്മുഖാഃ
പക്ഷി സമ്പാതി മലശിഖരത്തില്നിന്ന് പറന്നു, തന്റെ പറക്കല് പരീക്ഷിക്കാന് ആഗ്രഹിച്ചു. അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടു, വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാര് അതിയായ സന്തോഷത്തോടെയും വീര്യത്തോടെയും നിറഞ്ഞു.
അഥ പവനസമാനവിക്രമാഃ പ്ലവഗവരാഃ പ്രതിലബ്ധപൌരുഷാഃ। അഭിജിദഭിമുഖാം ദിശം യയു- ര്ജനകസുതാപരിമാര്ഗണോന്മുഖാഃ
അപ്പോള് വായുവിനോട് തുല്യശക്തിയുള്ള വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാര് വീര്യം വീണ്ടെടുത്ത്, ജനകപുത്രിയെ അന്വേഷിക്കാന് ആഗ്രഹിച്ച്, അക്ഷയദിശയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.
thumb|ചതുഃഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ചതുഃഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിനാലാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കുക.
ആഖ്യാതാ ഗൃധ്രരാജേന സമുത്പ്ലുത്യ പ്ലവങ്ഗമാഃ। സംഗതാഃ പ്രീതിസംയുക്താ വിനേദുഃ സിംഹവിക്രമാഃ
ഗൃധ്രരാജാവിന്റെ വാക്ക് കേട്ടു, വാനരന്മാർ കുതിച്ചു. സന്തോഷത്തോടെ ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന്, സിംഹസമാനമായ വീരന്മാർ ആഹ്ലാദത്തോടെ മുഴക്കി.
സമ്പാതേര്വചനം ശ്രുത്വാ ഹരയോ രാവണക്ഷയമ്। ഹൃഷ്ടാഃ സാഗരമാജഗ്മുഃ സീതാദര്ശനകാംക്ഷിണഃ
സമ്പാതിയുടെ വാക്ക് കേട്ടു, രാവണന്റെ നാശത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞ്, സീതയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച വാനരന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ സമുദ്രത്തേക്കെത്തി.
അഭിഗമ്യ തു തം ദേശം ദദൃശുര്ഭീമവിക്രമാഃ। കൃത്സ്നം ലോകസ്യ മഹതഃ പ്രതിബിമ്ബമവസ്ഥിതമ്
അവിടത്തെത്തിയശേഷം, അതി ഭയങ്കരമായ വീര്യം ഉള്ളവർ ആ വലിയ ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ പ്രതിബിംബം അവിടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നത് കണ്ടു.
ദക്ഷിണസ്യ സമുദ്രസ്യ സമാസാദ്യോത്തരാം ദിശമ്। സംനിവേശം തതശ്ചക്രുര്ഹരിവീരാ മഹാബലാഃ
തെക്കേ സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കൻ തീരത്ത് എത്തിയ ശേഷം, മഹാബലശാലികളായ ഹരിവീരന്മാർ അവിടെ തങ്ങളുടെ ക്യാമ്പ് ഒരുക്കി.
പ്രസുപ്തമിവ ചാന്യത്ര ക്രീഡന്തമിവ ചാന്യതഃ। ക്വചിത് പര്വതമാത്രൈശ്ച ജലരാശിഭിരാവൃതമ്
ഒരിടത്ത് ഉറങ്ങുന്നപോലെയും മറ്റൊരിടത്ത് കളിക്കുന്നപോലെയും, ചിലിടങ്ങളിൽ പർവ്വതത്തോളം ഉയരമുള്ള ജലരാശികൾ കൊണ്ടു മൂടപ്പെട്ടതുപോലെയും അവര് കണ്ടു.
സംകുലം ദാനവേന്ദ്രൈശ്ച പാതാലതലവാസിഭിഃ। രോമഹര്ഷകരം ദൃഷ്ട്വാ വിഷേദുഃ കപികുഞ്ജരാഃ
പാതാളത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദാനവരാജാക്കന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതും, കാണുമ്പോൾ രോമാഞ്ചം വരുത്തുന്നതുമായ ആ കാഴ്ച കണ്ടു, കപിവീരന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു.
ആകാശമിവ ദുഷ്പാരം സാഗരം പ്രേക്ഷ്യ വാനരാഃ। വിഷേദുഃ സഹിതാഃ സര്വേ കഥം കാര്യമിതി ബ്രുവന്
ആകാശം പോലെ കടക്കാനാവാത്ത സമുദ്രം കണ്ടു, എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് നിരാശയോടെ: 'ഇത് എങ്ങനെ സാധിക്കും?' എന്ന് പറഞ്ഞു.
വിഷണ്ണാം വാഹിനീം ദൃഷ്ട്വാ സാഗരസ്യ നിരീക്ഷണാത്। ആശ്വാസയാമാസ ഹരീന് ഭയാര്താന് ഹരിസത്തമഃ
സമുദ്രം കണ്ടു നിരാശപ്പെട്ട സൈന്യത്തെ, ഭയത്താൽ വിറയച്ച വാനരന്മാരെ, ഹരിശ്രേഷ്ഠൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ന വിഷാദേ മനഃ കാര്യം വിഷാദോ ദോഷവത്തരഃ। വിഷാദോ ഹന്തി പുരുഷം ബാലം ക്രുദ്ധ ഇവോരഗഃ
മനസ്സിൽ നിരാശയ്ക്ക് സ്ഥാനം കൊടുക്കരുത്; നിരാശ ഏറ്റവും ദോഷകരമാണ്. ഒരു പൈതലിനെ കോപിതനായ പാമ്പ് നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, നിരാശ മനുഷ്യനെ നശിപ്പിക്കും.
യോ വിഷാദം പ്രസഹതേ വിക്രമേ സമുപസ്ഥിതേ। തേജസാ തസ്യ ഹീനസ്യ പുരുഷാര്ഥോ ന സിദ്ധ്യതി
പ്രവർത്തിക്കേണ്ട സമയത്ത് ആരെങ്കിലും നിരാശയിൽ അടിയറവു പറയുന്നു എങ്കിൽ, അവനിൽ തേജസ് ഇല്ലാതാകുന്നു; അങ്ങനെ അവന്റെ ലക്ഷ്യം വിജയിക്കില്ല.
തസ്യാം രാത്ര്യാം വ്യതീതായാമങ്ഗദോ വാനരൈഃ സഹ। ഹരിവൃദ്ധൈഃ സമാഗമ്യ പുനര്മന്ത്രമമന്ത്രയത്
അവിടെ ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അങ്ങദനും മുതിർന്ന വാനരന്മാരും കൂടി വീണ്ടും ചേരുകയും, എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിക്കുകയും ചെയ്തു.
സാ വാനരാണാം ധ്വജിനീ പരിവാര്യാങ്ഗദം ബഭൌ। വാസവം പരിവാര്യേവ മരുതാം വാഹിനീ സ്ഥിതാ
അങ്ങദനെ ചുറ്റി വാനരസൈന്യം നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, അതു ഇന്ദ്രനെ ചുറ്റിയുള്ള വായുസേനയെപ്പോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
കോഽന്യസ്താം വാനരീം സേനാം ശക്തഃ സ്തമ്ഭയിതും ഭവേത് । അന്യത്ര വാലിതനയാദന്യത്ര ച ഹനൂമതഃ
വാലിയുടെ മകനോ ഹനുമാനോ അല്ലാതെ, ആ വാനരസൈന്യത്തെ ആരാണ് തടയാൻ കഴിയുക?
തതസ്താന് ഹരിവൃദ്ധാംശ്ച തച്ച സൈന്യമരിംദമഃ। അനുമാന്യാങ്ഗദഃ ശ്രീമാന് വാക്യമര്ഥവദബ്രവീത്
അപ്പോൾ ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായ അങ്ങദൻ, മുതിർന്ന വാനരന്മാരോടും സൈന്യത്തോടും ആലോചിച്ച്, അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ക ഇദാനീം മഹാതേജാ ലങ്ഘയിഷ്യതി സാഗരമ്। കഃ കരിഷ്യതി സുഗ്രീവം സത്യസംധമരിംദമമ്
ഇപ്പോൾ നിങ്ങളിൽ ആരാണ് വലിയ ശക്തിയോടെ കടൽ ചാടാൻ തയ്യാറാവുക? ആരാണ് ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന സത്യവാനായ സുഗ്രീവന്റെ വാക്ക് പാലിക്കാൻ പോകുന്നത്?
കോ വീരോ യോജനശതം ലങ്ഘയേത പ്ലവങ്ഗമഃ। ഇമാംശ്ച യൂഥപാന് സര്വാന് മോചയേത് കോ മഹാഭയാത്
വാനരന്മാരിൽ ആരാണ് നൂറ് യോജന ദൂരം ചാടാൻ കഴിയുന്ന വീരൻ? ഈ മഹാഭയത്തിൽ നിന്ന് ഈ സകല വാനരനേതാക്കളെയും ആരാണ് രക്ഷിക്കാൻ പോകുന്നത്?
കസ്യ പ്രസാദാദ് ദാരാംശ്ച പുത്രാംശ്ചൈവ ഗൃഹാണി ച। ഇതോ നിവൃത്താഃ പശ്യേമ സിദ്ധാര്ഥാഃ സുഖിനോ വയമ്
ആരുടെ കൃപയാൽ നാം വിജയകരമായി തിരിച്ചു പോയി, സന്തോഷത്തോടെ ഭാര്യകളെയും മക്കളെയും വീടുകളെയും കാണാൻ സാധിക്കും?
കസ്യ പ്രസാദാദ് രാമം ച ലക്ഷ്മണം ച മഹാബലമ്। അഭിഗച്ഛേമ സംഹൃഷ്ടാഃ സുഗ്രീവം ച വനൌകസമ്
ആരുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ നാം സന്തോഷത്തോടെ രാമനെയും മഹാബലനായ ലക്ഷ്മണനെയും വനവാസികളായ സുഗ്രീവനെയും കാണാൻ പോകും?