ഉത്സഹേയമഹം കര്തുമദ്യൈവ ത്വാം സപക്ഷകമ്। ഇഹസ്ഥസ്ത്വം ഹി ലോകാനാം ഹിതം കാര്യം കരിഷ്യസി
ഇന്നുതന്നെ ഞാൻ നിനക്ക് ചിറകുകൾ തിരികെ നൽകാൻ കഴിയും; നീ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കുമ്പോൾ ലോകങ്ങൾക്ക് ഉപകാരമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ സാധിക്കും.
ത്വയാപി ഖലു തത് കാര്യം തയോശ്ച നൃപപുത്രയോഃ। ബ്രാഹ്മണാനാം ഗുരൂണാം ച മുനീനാം വാസവസ്യ ച
ഈ ജോലി നിനക്കും, ആ രാജകുമാരന്മാരായ ഇരുവർക്കും, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും, ഗുരുക്കന്മാർക്കും, മുനിമാർക്കും, ഇന്ദ്രനുമാണ് വേണ്ടത്.
ഇച്ഛാമ്യഹമപി ദ്രഷ്ടും ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। നേച്ഛേ ചിരം ധാരയിതും പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷ്യേ കലേവരമ്। മഹര്ഷിസ്ത്വബ്രവീദേവം ദൃഷ്ടതത്ത്വാര്ഥദര്ശനഃ
ഞാനും രാമനും ലക്ഷ്മണനും കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഞാൻ ദീർഘകാലം ജീവിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല, ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും. സത്യാർത്ഥം കണ്ട മഹർഷി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
thumb|ത്രിഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ത്രിഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ്വാൽമീകിരാമായണത്തിൽ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിമൂന്നാം സർഗം കേൾക്കൂ.
ഏതൈരന്യൈശ്ച ബഹുഭിര്വാക്യൈര്വാക്യവിശാരദഃ। മാം പ്രശസ്യാഭ്യനുജ്ഞാപ്യ പ്രവിഷ്ടഃ സ സ്വമാലയമ്
ഇവയും മറ്റു പല വാക്കുകളും പറഞ്ഞ്, വാക്പാടവശാലിയായ അവൻ എന്നെ പ്രശംസിച്ച് അനുമതി നൽകി, തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
കന്ദരാത് തു വിസര്പിത്വാ പര്വതസ്യ ശനൈഃ ശനൈഃ। അഹം വിന്ധ്യം സമാരുഹ്യ ഭവതഃ പ്രതിപാലയേ
പർവതഗുഹയിൽ നിന്ന് പതുക്കെ പുറത്തേക്കു വന്നു, ഞാൻ വിന്ധ്യപർവതത്തിൽ കയറി, നിങ്ങളെ കാത്തിരുന്നു.
അദ്യ ത്വേതസ്യ കാലസ്യ വര്ഷം സാഗ്രശതം ഗതമ്। ദേശകാലപ്രതീക്ഷോഽസ്മി ഹൃദി കൃത്വാ മുനേര്വചഃ
ഇപ്പോൾ ഈ കാലം കടന്നുപോയി, നൂറുവർഷംകൂടി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മുനിയുടെ വാക്കുകൾ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച് ഞാൻ ശരിയായ സമയം സ്ഥലവും കാത്തിരിക്കുന്നു.
മഹാപ്രസ്ഥാനമാസാദ്യ സ്വര്ഗതേ തു നിശാകരേ। മാം നിര്ദഹതി സംതാപോ വിതര്കൈര്ബഹുഭിര്വൃതമ്
മഹാപ്രസ്ഥാനം എത്തിയപ്പോൾ, ചന്ദ്രവംശത്തിൽ പെട്ട രാജാവ് സ്വർഗ്ഗത്തിലേയ്ക്ക് പോയപ്പോൾ, അനേകം സംശയങ്ങൾ കൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ട വേദന എന്നെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ഉദിതാം മരണേ ബുദ്ധിം മുനിവാക്യൈര്നിവര്തയേ। ബുദ്ധിര്യാ തേന മേ ദത്താ പ്രാണാനാം രക്ഷണേ മമ
മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത ഉയർന്നാൽ, മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ഞാൻ അതു മാറ്റുന്നു; അവൻ നൽകിയ മനസ്സുറപ്പ് എന്റെ ജീവൻ സംരക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
സാ മേഽപനയതേ ദുഃഖം ദീപ്തേവാഗ്നിശിഖാ തമഃ। ബുധ്യതാ ച മയാ വീര്യം രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ
അവൻ നൽകിയ ആ മനസ്സുറപ്പ് എന്റെ ദുഃഖം അകറ്റുന്നു, കത്തുന്ന അഗ്നിശിഖ പോലെ ഇരുണ്ടതിനെ അകറ്റുന്നതുപോലെ; ദുഷ്ടനായ രാവണന്റെ ശക്തി എനിക്കു ബോധ്യമായി.
പുത്രഃ സംതര്ജിതോ വാഗ്ഭിര്ന ത്രാതാ മൈഥിലീ കഥമ്। തസ്യാ വിലപിതം ശ്രുത്വാ തൌ ച സീതാവിയോജിതൌ
എന്റെ മകനോട് കഠിനവാക്കുകൾ പറഞ്ഞിട്ടും, അവൻ എങ്ങനെ മൈഥിലിയെ രക്ഷിച്ചില്ല? അവളുടെ വിലാപവും, സീതയോട് വേർപെട്ടിരിക്കുന്ന ആ ഇരുവരെയും കേട്ടപ്പോൾ—
ന മേ ദശരഥസ്നേഹാത് പുത്രേണോത്പാദിതം പ്രിയമ്। തസ്യ ത്വേവം ബ്രുവാണസ്യ സംഹതൈര്വാനരൈഃ സഹ
ദശരഥനോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ നിന്നു എന്റെ മകനിൽ നിന്നു എനിക്ക് സന്തോഷം ലഭിച്ചിട്ടില്ല; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കൂട്ടമായ വാനരന്മാരോടൊപ്പം—
ഉത്പേതതുസ്തദാ പക്ഷൌ സമക്ഷം വനചാരിണാമ്। സ ദൃഷ്ട്വാ സ്വാം തനും പക്ഷൈരുദ്ഗതൈരരുണച്ഛദൈഃ
അപ്പോള് വനവാസികള്ക്കു മുന്നില് അവന്റെ ചിറകുകള് വിരിഞ്ഞുവന്നു. ചുവപ്പു നിറം തൂവലുകളില് തെളിഞ്ഞു, തന്റെ ശരീരം അങ്ങനെ മാറിയതുകൊണ്ട് അവന് അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി നിന്നു.
പ്രഹര്ഷമതുലം ലേഭേ വാനരാംശ്ചേദമബ്രവീത്। നിശാകരസ്യ രാജര്ഷേഃ പ്രസാദാദമിതൌജസഃ
അവന് അതുല്യമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു, വാനരന്മാരോടു പറഞ്ഞു: 'അപരിമിതമായ ശക്തിയുള്ള ചന്ദ്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താല്—'
ആദിത്യരശ്മിനിര്ദഗ്ധൌ പക്ഷൌ പുനരുപസ്ഥിതൌ। യൌവനേ വര്തമാനസ്യ മമാസീദ് യഃ പരാക്രമഃ
'സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളില് കത്തിപ്പോയ എന്റെ ചിറകുകള് വീണ്ടും വന്നിരിക്കുന്നു. എന്റെ യൗവനകാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന വീര്യം—'
തമേവാദ്യാവഗച്ഛാമി ബലം പൌരുഷമേവ ച। സര്വഥാ ക്രിയതാം യത്നഃ സീതാമധിഗമിഷ്യഥ
'അത് തന്നെയാണ് ഇന്ന് എനിക്ക് തിരിച്ചറിഞ്ഞത്; നിങ്ങള് എല്ലാ വിധത്തിലും പരിശ്രമിച്ചാല് സീതയെ കണ്ടെത്തും.'
പക്ഷലാഭോ മമായം വഃ സിദ്ധിപ്രത്യയകാരകഃ। ഇത്യുക്ത്വാ താന് ഹരീന് സര്വാന് സമ്പാതിഃ പതഗോത്തമഃ
'എനിക്ക് വീണ്ടും ചിറകുകള് ലഭിച്ചതു നിങ്ങള്ക്കു വിജയം ഉറപ്പാണെന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു.' എന്നിങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പക്ഷികളില് ശ്രേഷ്ഠനായ സമ്പാതി എല്ലാ വാനരന്മാരോടും പറഞ്ഞു.
ഉത്പപാത ഗിരേഃ ശൃങ്ഗാജ്ജിജ്ഞാസുഃ ഖഗമോ ഗതിമ്। തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ പ്രതിസംഹൃഷ്ടമാനസാഃ। ബഭൂവുര്ഹരിശാര്ദൂലാ വിക്രമാഭ്യുദയോന്മുഖാഃ
പക്ഷി സമ്പാതി മലശിഖരത്തില്നിന്ന് പറന്നു, തന്റെ പറക്കല് പരീക്ഷിക്കാന് ആഗ്രഹിച്ചു. അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടു, വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാര് അതിയായ സന്തോഷത്തോടെയും വീര്യത്തോടെയും നിറഞ്ഞു.
അഥ പവനസമാനവിക്രമാഃ പ്ലവഗവരാഃ പ്രതിലബ്ധപൌരുഷാഃ। അഭിജിദഭിമുഖാം ദിശം യയു- ര്ജനകസുതാപരിമാര്ഗണോന്മുഖാഃ
അപ്പോള് വായുവിനോട് തുല്യശക്തിയുള്ള വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാര് വീര്യം വീണ്ടെടുത്ത്, ജനകപുത്രിയെ അന്വേഷിക്കാന് ആഗ്രഹിച്ച്, അക്ഷയദിശയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.
thumb|ചതുഃഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ചതുഃഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിനാലാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കുക.
ആഖ്യാതാ ഗൃധ്രരാജേന സമുത്പ്ലുത്യ പ്ലവങ്ഗമാഃ। സംഗതാഃ പ്രീതിസംയുക്താ വിനേദുഃ സിംഹവിക്രമാഃ
ഗൃധ്രരാജാവിന്റെ വാക്ക് കേട്ടു, വാനരന്മാർ കുതിച്ചു. സന്തോഷത്തോടെ ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന്, സിംഹസമാനമായ വീരന്മാർ ആഹ്ലാദത്തോടെ മുഴക്കി.
സമ്പാതേര്വചനം ശ്രുത്വാ ഹരയോ രാവണക്ഷയമ്। ഹൃഷ്ടാഃ സാഗരമാജഗ്മുഃ സീതാദര്ശനകാംക്ഷിണഃ
സമ്പാതിയുടെ വാക്ക് കേട്ടു, രാവണന്റെ നാശത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞ്, സീതയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച വാനരന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ സമുദ്രത്തേക്കെത്തി.
അഭിഗമ്യ തു തം ദേശം ദദൃശുര്ഭീമവിക്രമാഃ। കൃത്സ്നം ലോകസ്യ മഹതഃ പ്രതിബിമ്ബമവസ്ഥിതമ്
അവിടത്തെത്തിയശേഷം, അതി ഭയങ്കരമായ വീര്യം ഉള്ളവർ ആ വലിയ ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ പ്രതിബിംബം അവിടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നത് കണ്ടു.
ദക്ഷിണസ്യ സമുദ്രസ്യ സമാസാദ്യോത്തരാം ദിശമ്। സംനിവേശം തതശ്ചക്രുര്ഹരിവീരാ മഹാബലാഃ
തെക്കേ സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കൻ തീരത്ത് എത്തിയ ശേഷം, മഹാബലശാലികളായ ഹരിവീരന്മാർ അവിടെ തങ്ങളുടെ ക്യാമ്പ് ഒരുക്കി.
പ്രസുപ്തമിവ ചാന്യത്ര ക്രീഡന്തമിവ ചാന്യതഃ। ക്വചിത് പര്വതമാത്രൈശ്ച ജലരാശിഭിരാവൃതമ്
ഒരിടത്ത് ഉറങ്ങുന്നപോലെയും മറ്റൊരിടത്ത് കളിക്കുന്നപോലെയും, ചിലിടങ്ങളിൽ പർവ്വതത്തോളം ഉയരമുള്ള ജലരാശികൾ കൊണ്ടു മൂടപ്പെട്ടതുപോലെയും അവര് കണ്ടു.
സംകുലം ദാനവേന്ദ്രൈശ്ച പാതാലതലവാസിഭിഃ। രോമഹര്ഷകരം ദൃഷ്ട്വാ വിഷേദുഃ കപികുഞ്ജരാഃ
പാതാളത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദാനവരാജാക്കന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതും, കാണുമ്പോൾ രോമാഞ്ചം വരുത്തുന്നതുമായ ആ കാഴ്ച കണ്ടു, കപിവീരന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു.
ആകാശമിവ ദുഷ്പാരം സാഗരം പ്രേക്ഷ്യ വാനരാഃ। വിഷേദുഃ സഹിതാഃ സര്വേ കഥം കാര്യമിതി ബ്രുവന്
ആകാശം പോലെ കടക്കാനാവാത്ത സമുദ്രം കണ്ടു, എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് നിരാശയോടെ: 'ഇത് എങ്ങനെ സാധിക്കും?' എന്ന് പറഞ്ഞു.
വിഷണ്ണാം വാഹിനീം ദൃഷ്ട്വാ സാഗരസ്യ നിരീക്ഷണാത്। ആശ്വാസയാമാസ ഹരീന് ഭയാര്താന് ഹരിസത്തമഃ
സമുദ്രം കണ്ടു നിരാശപ്പെട്ട സൈന്യത്തെ, ഭയത്താൽ വിറയച്ച വാനരന്മാരെ, ഹരിശ്രേഷ്ഠൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ന വിഷാദേ മനഃ കാര്യം വിഷാദോ ദോഷവത്തരഃ। വിഷാദോ ഹന്തി പുരുഷം ബാലം ക്രുദ്ധ ഇവോരഗഃ
മനസ്സിൽ നിരാശയ്ക്ക് സ്ഥാനം കൊടുക്കരുത്; നിരാശ ഏറ്റവും ദോഷകരമാണ്. ഒരു പൈതലിനെ കോപിതനായ പാമ്പ് നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, നിരാശ മനുഷ്യനെ നശിപ്പിക്കും.
യോ വിഷാദം പ്രസഹതേ വിക്രമേ സമുപസ്ഥിതേ। തേജസാ തസ്യ ഹീനസ്യ പുരുഷാര്ഥോ ന സിദ്ധ്യതി
പ്രവർത്തിക്കേണ്ട സമയത്ത് ആരെങ്കിലും നിരാശയിൽ അടിയറവു പറയുന്നു എങ്കിൽ, അവനിൽ തേജസ് ഇല്ലാതാകുന്നു; അങ്ങനെ അവന്റെ ലക്ഷ്യം വിജയിക്കില്ല.