ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ വൈദേഹ്യാ സഹ ഭാര്യയാ। പിതുര്നിദേശനിരതോ ധര്മം പന്ഥാനമാശ്രിതഃ
ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം സഹോദരനായും, സീതയോടൊപ്പം ഭാര്യയായും, അച്ഛന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് അർപ്പിതനായി, ധർമ്മത്തിന്റെ വഴിയാണ് അവൻ പിന്തുടർന്നത്.
തസ്യ ഭാര്യാ ജനസ്ഥാനാദ് രാവണേന ഹൃതാ ബലാത്। രാമസ്യ തു പിതുര്മിത്രം ജടായുര്നാമ ഗൃധ്രരാട്
അവന്റെ ഭാര്യയെ ജനസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് രാവണൻ ബലമായി അപഹരിച്ചു. രാമന്റെ അച്ഛന്റെ സുഹൃത്ത് ജടായു എന്ന ഗൃദ്ധരാജാവായിരുന്നു.
ദദര്ശ സീതാം വൈദേഹീം ഹ്രിയമാണാം വിഹായസാ। രാവണം വിരഥം കൃത്വാ സ്ഥാപയിത്വാ ച മൈഥിലീമ്। പരിശ്രാന്തശ്ച വൃദ്ധശ്ച രാവണേന ഹതോ രണേ
ജടായു ആകാശമാർഗം സീതയെ അപഹരിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടു; രാവണന്റെ രഥം നശിപ്പിച്ച് സീതയെ നിലത്ത് ഇറക്കി വെച്ച ശേഷം, ക്ഷീണിച്ചും വയസ്സായതുകൊണ്ടും, രാവണൻ യുദ്ധത്തിൽ ജടായുവിനെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
ഏവം ഗൃധ്രോ ഹതസ്തേന രാവണേന ബലീയസാ। സംസ്കൃതശ്ചാപി രാമേണ ജഗാമ ഗതിമുത്തമാമ്
അങ്ങനെ ശക്തനായ രാവണൻ ആ ഗൃദ്ധത്തെ കൊന്നു; രാമൻ ആദരപൂർവ്വം സംസ്കരിച്ചപ്പോൾ, ജടായു ഉത്തമഗതിയിലേക്കു ചേർന്നു.
തതോ മമ പിതൃവ്യേണ സുഗ്രീവേണ മഹാത്മനാ। ചകാര രാഘവഃ സഖ്യം സോഽവധീത് പിതരം മമ
അതിനുശേഷം എന്റെ അപ്പന്റെ സഹോദരനായ മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവനുമായി രാമൻ സൗഹൃദം സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ എന്റെ അപ്പനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
മമ പിത്രാ നിരുദ്ധോ ഹി സുഗ്രീവഃ സചിവൈഃ സഹ। നിഹത്യ വാലിനം രാമസ്തതസ്തമഭിഷേചയത്
എന്റെ അപ്പൻ സുഗ്രീവനെയും അവന്റെ മന്ത്രിമാരെയും തടഞ്ഞുവെച്ചു; പിന്നീട് രാമൻ വാലിയെ കൊല്ലുകയും സുഗ്രീവനെ രാജാവാക്കി സ്ഥാനാരോഹനം നടത്തുകയും ചെയ്തു.
സ രാജ്യേ സ്ഥാപിതസ്തേന സുഗ്രീവോ വാനരേശ്വരഃ। രാജാ വാനരമുഖ്യാനാം തേന പ്രസ്ഥാപിതാ വയമ്
അങ്ങനെ സുഗ്രീവൻ രാജത്വത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി വാനരന്മാരുടെ രാജാവായി. അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞങ്ങൾ മുഖ്യവാനരന്മാർ വിവിധ ദിശകളിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു.
ഏവം രാമപ്രയുക്താസ്തു മാര്ഗമാണാസ്തതസ്തതഃ। വൈദേഹീം നാധിഗച്ഛാമോ രാത്രൌ സൂര്യപ്രഭാമിവ
ഇങ്ങനെ രാമന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഞങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും സീതയെ അന്വേഷിച്ചു; എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സൂര്യപ്രകാശം കാണാനാവാത്തതുപോലെ, സീതയെ കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തേ വയം ദണ്ഡകാരണ്യം വിചിത്യ സുസമാഹിതാഃ। അജ്ഞാനാത് തു പ്രവിഷ്ടാഃ സ്മ ധരണ്യാ വിവൃതം ബിലമ്
ഞങ്ങൾ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ എല്ലായിടവും സൂക്ഷ്മമായി തിരഞ്ഞു; എന്നാൽ അറിയാതെ ഭൂമിയിൽ തുറന്നിരിക്കുന്ന ഒരു ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
മയസ്യ മായാവിഹിതം തദ് ബിലം ച വിചിന്വതാമ്। വ്യതീതസ്തത്ര നോ മാസോ യോ രാജ്ഞാ സമയഃ കൃതഃ
മയയുടെ മായാവശാൽ സൃഷ്ടിച്ച ആ ഗുഹയിൽ ഞങ്ങൾ തിരഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രാജാവു നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന ഒരു മാസം അവിടെ കടന്നു പോയി.
തേ വയം കപിരാജസ്യ സര്വേ വചനകാരിണഃ। കൃതാം സംസ്ഥാമതിക്രാന്താ ഭയാത് പ്രായമുപാസിതാഃ
ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും കപിരാജാവിന്റെ ആജ്ഞ പാലിച്ചവരായി, നിശ്ചയിച്ച സമയത്തെ അതിക്രമിച്ചു; ഭയത്താൽ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ക്രുദ്ധേ തസ്മിംസ്തു കാകുത്സ്ഥേ സുഗ്രീവേ ച സലക്ഷ്മണേ। ഗതാനാമപി സര്വേഷാം തത്ര നോ നാസ്തി ജീവിതമ്
കാകുത്ഥ്സനായ രാമനും, സുഗ്രീവനും ലക്ഷ്മണനുമൊക്കെ കോപിതരായാൽ, ഇവിടെ എത്തിയ ഞങ്ങൾക്കൊന്നും ജീവൻ നിലനിൽക്കാൻ സാധ്യതയില്ല.
thumb|അഷ്ടപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ അഷ്ടപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പത്തിയെട്ടാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
ഇത്യുക്തഃ കരുണം വാക്യം വാനരൈസ്ത്യക്തജീവിതൈഃ। സബാഷ്പോ വാനരാന് ഗൃധ്രഃ പ്രത്യുവാച മഹാസ്വനഃ
ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ച വാനരന്മാർ ദുഃഖത്തോടെ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കണ്ണീരോടെ, മഹാശബ്ദമുള്ള ആ ഗൃദ്ധം വാനരന്മാരോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
യവീയാന് സ മമ ഭ്രാതാ ജടായുര്നാമ വാനരാഃ। യമാഖ്യാത ഹതം യുദ്ധേ രാവണേന ബലീയസാ
എന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ജടായു എന്നായിരുന്നു, വാനരന്മാരേ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് ശക്തനായ രാവണൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവനാണെന്ന്.
വൃദ്ധഭാവാദപക്ഷത്വാച്ഛൃണ്വംസ്തദപി മര്ഷയേ। നഹി മേ ശക്തിരസ്ത്യദ്യ ഭ്രാതുര്വൈരവിമോക്ഷണേ
വയസ്സും ചിറകുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടതും കാരണം, അതൊക്കെ കേൾക്കേണ്ടി വന്നാലും ഞാൻ സഹിച്ചു; സഹോദരന്റെ വൈരമോചനം ചെയ്യാൻ എനിക്ക് ഇന്ന് ശക്തിയില്ല.
പുരാ വൃത്രവധേ വൃത്തേ സ ചാഹം ച ജയൈഷിണൌ। ആദിത്യമുപയാതൌ സ്വോ ജ്വലന്തം രശ്മിമാലിനമ്
പണ്ടു വൃത്രനെ കൊല്ലപ്പെട്ടശേഷം, ഞാനും ജടായുവും ജയലക്ഷ്യത്തോടെ, പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനെ സമീപിച്ചു.
ആവൃത്യാകാശമാര്ഗേണ ജവേന സ്വര്ഗതൌ ഭൃശമ്। മധ്യം പ്രാപ്തേ തു സൂര്യേ തു ജടായുരവസീദതി
ആകാശമാർഗം വേഗത്തിൽ മറികടന്ന് ഞങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തേക്ക് ഉയർന്നു; സൂര്യന്റെ നടുവിൽ എത്തുമ്പോൾ ജടായുവിന് ക്ഷീണം അനുഭവപ്പെട്ടു.
തമഹം ഭ്രാതരം ദൃഷ്ട്വാ സൂര്യരശ്മിഭിരര്ദിതമ്। പക്ഷാഭ്യാം ഛാദയാമാസ സ്നേഹാത് പരമവിഹ്വലമ്
സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിൽ വെന്തുപോകുന്ന എന്റെ സഹോദരനെ കണ്ടപ്പോൾ, അത്യന്തം സ്നേഹത്തോടെ ഞാൻ എന്റെ ചിറകുകൾ കൊണ്ട് അവനെ മറച്ചു.
നിര്ദഗ്ധപത്രഃ പതിതോ വിന്ധ്യേഽഹം വാനരര്ഷഭാഃ। അഹമസ്മിന് വസന് ഭ്രാതുഃ പ്രവൃത്തിം നോപലക്ഷയേ
എന്റെ ചിറകുകൾ കത്തിപ്പോയി, ഞാൻ വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിൽ വീണു, വാനരരാശികളേ. ഇവിടെ താമസിക്കുമ്പോൾ സഹോദരന്റെ കാര്യം എനിക്ക് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.
ജടായുഷസ്ത്വേവമുക്തോ ഭ്രാത്രാ സമ്പാതിനാ തദാ। യുവരാജോ മഹാപ്രജ്ഞഃ പ്രത്യുവാചാങ്ഗദസ്തദാ
അപ്പോൾ ജടായുവിന്റെ സഹോദരൻ സമ്പാതി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാപ്രജ്ഞനായ യുവരാജൻ അങ്ങദൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ജടായുഷോ യദി ഭ്രാതാ ശ്രുതം തേ ഗദിതം മയാ। ആഖ്യാഹി യദി ജാനാസി നിലയം തസ്യ രക്ഷസഃ
ജടായുവിന്റെ സഹോദരനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞത് നീ കേട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ആ രാക്ഷസന്റെ വാസസ്ഥലം അറിയാമെങ്കിൽ ഞങ്ങളോട് പറയണം.
അദീര്ഘദര്ശിനം തം വൈ രാവണം രാക്ഷസാധമമ്। അന്തികേ യദി വാ ദൂരേ യദി ജാനാസി ശംസ നഃ
അവൻ ദൂരദർശനം ഇല്ലാത്ത രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠൻ രാവണൻ അടുത്തോ ദൂരത്തോ എവിടെയായാലും, നീ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ ഞങ്ങളോട് പറയണം.
തതോഽബ്രവീന്മഹാതേജാ ഭ്രാതാ ജ്യേഷ്ഠോ ജടായുഷഃ। ആത്മാനുരൂപം വചനം വാനരാന് സമ്പ്രഹര്ഷയന്
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള ജടായുവിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ, തന്റെ യോഗ്യമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, വാനരന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
നിര്ദഗ്ധപക്ഷോ ഗൃധ്രോഽഹം ഗതവീര്യഃ പ്ലവങ്ഗമാഃ। വാങ്മാത്രേണ തു രാമസ്യ കരിഷ്യേ സാഹ്യമുത്തമമ്
എന്റെ ചിറകുകൾ കത്തിപ്പോയി, ശക്തി ഇല്ലാതായ ഒരു ഗൃധ്രൻ ഞാൻ, വാനരങ്ങളേ. എന്നിരുന്നാലും വാക്കുകൾകൊണ്ട് മാത്രം ഞാൻ രാമനു ഏറ്റവും വലിയ സഹായം ചെയ്യും.
ജാനാമി വാരുണാഁല്ലോകാന് വിഷ്ണോസ്ത്രൈവിക്രമാനപി। ദേവാസുരവിമര്ദാംശ്ച ഹ്യമൃതസ്യ വിമന്ഥനമ്
വരുണന്റെ ലോകങ്ങൾ ഞാൻ അറിയുന്നു, വിഷ്ണുവിന്റെ മൂന്നു വലിയ ചുവടുകളും ഞാൻ അറിയുന്നു. ദേവാസുരസമരങ്ങളും അമൃതം കയ്പ്പിച്ച സംഭവവും ഞാൻ അറിയുന്നു.
രാമസ്യ യദിദം കാര്യം കര്തവ്യം പ്രഥമം മയാ। ജരയാ ച ഹൃതം തേജഃ പ്രാണാശ്ച ശിഥിലാ മമ
രാമന്റെ ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ ആദ്യം ഞാൻ ചെയ്യണം. പക്ഷേ വയസ്സിന്റെ കാരണത്താൽ എന്റെ തേജസും ജീവനും ക്ഷയിച്ചു പോയി.
തരുണീ രൂപസമ്പന്നാ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ। ഹ്രിയമാണാ മയാ ദൃഷ്ടാ രാവണേന ദുരാത്മനാ
യുവതിയായ, സുന്ദരമായ രൂപവും എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചിരുന്ന ഒരു സ്ത്രീയെ, ദുഷ്ടനായ രാവണൻ കൊണ്ടുപോകുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു.
ക്രോശന്തീ രാമരാമേതി ലക്ഷ്മണേതി ച ഭാമിനീ। ഭൂഷണാന്യപവിധ്യന്തീ ഗാത്രാണി ച വിധുന്വതീ
'രാമാ! രാമാ!' 'ലക്ഷ്മണാ!' എന്ന് വിളിച്ചു കരയുന്ന ആ ഭാസ്വരയായ സ്ത്രീ, ആഭരണങ്ങൾ ഇട്ടെറിഞ്ഞ് അവളുടെ ശരീരം വിറയച്ചു.
സൂര്യപ്രഭേവ ശൈലാഗ്രേ തസ്യാഃ കൌശേയമുത്തമമ്। അസിതേ രാക്ഷസേ ഭാതി യഥാ വാ തഡിദമ്ബുദേ
പർവ്വതശിഖരത്തിൽ സൂര്യപ്രഭയപോലെ തിളങ്ങുന്ന അവളുടെ ഉത്തമമായ പടവസ്ത്രം, കറുത്ത രാക്ഷസന്റെ മേൽ മേഘത്തിലെ മിന്നൽപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.