നിഃസൃതാന് വിഷമാത് തസ്മാത് സമാശ്വാസ്യേദമബ്രവീത്। ഏഷ വിന്ധ്യോ ഗിരിഃ ശ്രീമാന് നാനാദ്രുമലതായുതഃ
ആ ഭയങ്കര സ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെയാണ് മനോഹരമായ വിവിധ വൃക്ഷലതകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വിന്ധ്യപർവ്വതം.'
ഏഷ പ്രസ്രവണഃ ശൈലഃ സാഗരോഽയം മഹോദധിഃ। സ്വസ്തി വോഽസ്തു ഗമിഷ്യാമി ഭവനം വാനരര്ഷഭാഃ। ഇത്യുക്ത്വാ തദ് ബിലം ശ്രീമത് പ്രവിവേശ സ്വയംപ്രഭാ
'ഇവിടെയാണ് പ്രസ്രവണമലയും, ഇതാണ് മഹാസമുദ്രം. വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾക്ക് ആശംസകൾ. ഞാൻ എന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശ്രീമതിയായ സ്വയംപ്രഭാ ആ ഗുഹയിലേക്ക് തിരിച്ചു കയറി.
thumb|ത്രിപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ത്രിപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതിമൂന്നാം സർഗം കേൾക്കൂ.
തതസ്തേ ദദൃശുര്ഘോരം സാഗരം വരുണാലയമ്। അപാരമഭിഗര്ജന്തം ഘോരൈരൂര്മിഭിരാകുലമ്
അപ്പോൾ അവർ ഭയാനകമായ, വരുണന്റെ വാസസ്ഥലമായ, അതിരില്ലാത്ത, ഭീകരമായ തിരമാലകളാൽ ഉണർന്ന സമുദ്രം കണ്ടു.
മയസ്യ മായാവിഹിതം ഗിരിദുര്ഗം വിചിന്വതാമ്। തേഷാം മാസോ വ്യതിക്രാന്തോ യോ രാജ്ഞാ സമയഃ കൃതഃ
മായയുടെ മായയാൽ ഉണ്ടാക്കിയ മലക്കോട്ടം അന്വേഷിക്കുമ്പോൾ, രാജാവു നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന ഒരു മാസം അവർക്കു കടന്നുപോയി.
വിന്ധ്യസ്യ തു ഗിരേഃ പാദേ സമ്പ്രപുഷ്പിതപാദപേ। ഉപവിശ്യ മഹാത്മാനശ്ചിന്താമാപേദിരേ തദാ
വിന്ദ്യപർവതത്തിന്റെ അടിവാരത്ത്, പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, ആ മഹാത്മാക്കൾ ഇരുന്ന് ദുഃഖത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
തതഃ പുഷ്പാതിഭാരാഗ്രാഁല്ലതാശതസമാവൃതാന്। ദ്രുമാന് വാസന്തികാന് ദൃഷ്ട്വാ ബഭൂവുര്ഭയശങ്കിതാഃ
പിന്നീട്, പൂക്കളാൽ കനത്തും നൂറുകണക്കിന് വള്ളികൾ ചുറ്റിയുമുള്ള വസന്തകാല വൃക്ഷങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ, അവർ ഭയത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
തേ വസന്തമനുപ്രാപ്തം പ്രതിവേദ്യ പരസ്പരമ്। നഷ്ടസംദേശകാലാര്ഥാ നിപേതുര്ധരണീതലേ
വസന്തം എത്തിയെന്ന് പരസ്പരം അറിയിച്ച ശേഷം, സന്ദേശം എത്തിക്കാനുള്ള സമയമാകെ നഷ്ടമായതുകൊണ്ട്, അവർ നിലത്തേക്ക് വീണു.
തതസ്താന് കപിവൃദ്ധാംശ്ച ശിഷ്ടാംശ്ചൈവ വനൌകസഃ। വാചാ മധുരയാഽഽഭാഷ്യ യഥാവദനുമാന്യ ച
അപ്പോൾ, കുരുവൃദ്ധരായും മറ്റ് പ്രധാന കുരുക്കളായും ഉള്ളവരെ മധുരമായ വാക്കുകളിൽ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, അവരിൽ നിന്ന് അനുമതി വാങ്ങി,
സ തു സിംഹവൃഷസ്കന്ധഃ പീനായതഭുജഃ കപിഃ। യുവരാജോ മഹാപ്രാജ്ഞ അങ്ഗദോ വാക്യമബ്രവീത്
സിംഹത്തിന്റെയും കാളയുടെയും തോളുള്ള, ശക്തമായ നീണ്ട കൈകളുള്ള, ബുദ്ധിശാലിയായ യുവരാജാവായ അങ്കദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ശാസനാത് കപിരാജസ്യ വയം സര്വേ വിനിര്ഗതാഃ। മാസഃ പൂര്ണോ ബിലസ്ഥാനാം ഹരയഃ കിം ന ബുധ്യത
കുരുരാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നാം എല്ലാവരും പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഗുഹയിൽ ഇരുന്ന കുരുക്കൾക്ക് ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു—അവർക്ക് ഇതു മനസ്സിലാകുന്നില്ലേ?
വയമാശ്വയുജേ മാസി കാലസംഖ്യാവ്യവസ്ഥിതാഃ। പ്രസ്ഥിതാഃ സോഽപി ചാതീതഃ കിമതഃ കാര്യമുത്തരമ്
നാം ആശ്വയുജ മാസത്തിൽ, സമയമുറപ്പിച്ച് യാത്രതിരിച്ചു; ആ സമയവും കഴിഞ്ഞു—ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം?
ഭവന്തഃ പ്രത്യയം പ്രാപ്താ നീതിമാര്ഗവിശാരദാഃ। ഹിതേഷ്വഭിരതാ ഭര്തുര്നിസൃഷ്ടാഃ സര്വകര്മസു
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വിശ്വസനീയരും, നയത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും, യജമാനന്റെ ക്ഷേമത്തിൽ താല്പര്യവും ഉള്ളവരും, എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ടവരുമാണ്.
കര്മസ്വപ്രതിമാഃ സര്വേ ദിക്ഷു വിശ്രുതപൌരുഷാഃ। മാം പുരസ്കൃത്യ നിര്യാതാഃ പിങ്ഗാക്ഷപ്രതിചോദിതാഃ
പ്രപഞ്ചത്തിൽ വീര്യശാലികളായി പ്രശസ്തരായ, തുല്യരില്ലാത്ത പ്രവർത്തികളുള്ള എല്ലാവരും, പിങ്കു കണ്ണുള്ളവന്റെ പ്രേരണയോടെ എന്നെ മുൻനിർത്തി പുറപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിയാം.
ഇദാനീമകൃതാര്ഥാനാം മര്തവ്യം നാത്ര സംശയഃ। ഹരിരാജസ്യ സംദേശമകൃത്വാ കഃ സുഖീ ഭവേത്
ഇപ്പോൾ, ആരുടെയും ദൗത്യം പൂർത്തിയായിട്ടില്ലെങ്കിൽ, മരണമാണ് ഉറപ്പ്; കുരുരാജാവിന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കാതെ ആര്ക്ക് സന്തോഷം കിട്ടും?
അസ്മിന്നതീതേ കാലേ തു സുഗ്രീവേണ കൃതേ സ്വയമ്। പ്രായോപവേശനം യുക്തം സര്വേഷാം ച വനൌകസാമ്
ഇപ്പോൾ തന്നെ സുഗ്രീവൻ തന്നെ നടപടി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ, എല്ലാ വനവാസികൾക്കും പ്രായോപവേശനം ചെയ്യുന്നത് യുക്തമാണ്.
തീക്ഷ്ണഃ പ്രകൃത്യാ സുഗ്രീവഃ സ്വാമിഭാവേ വ്യവസ്ഥിതഃ। ന ക്ഷമിഷ്യതി നഃ സര്വാനപരാധകൃതോ ഗതാന്
സുഗ്രീവൻ സ്വഭാവത്തിൽ കടുത്തവനും, രാജാധികാരത്തിൽ ഉറച്ചവനുമാണ്; പരാജയപ്പെട്ട് മടങ്ങുന്നവരെ അവൻ ഒരുത്തരെയും ക്ഷമിക്കില്ല.
അപ്രവൃത്തൌ ച സീതായാഃ പാപമേവ കരിഷ്യതി। തസ്മാത് ക്ഷമമിഹാദ്യൈവ ഗന്തും പ്രായോപവേശനമ്
സീതയുടെ വിവരം കിട്ടിയില്ലെങ്കിൽ, അവൻ പാപം മാത്രമേ ചെയ്യൂ; അതിനാൽ, ഇന്ന് തന്നെ നമുക്ക് പ്രായോപവേശനം ചെയ്യാൻ പോകുന്നതാണ് ഉത്തമം.
ത്യക്ത്വാ പുത്രാംശ്ച ദാരാംശ്ച ധനാനി ച ഗൃഹാണി ച। ധ്രുവം നോ ഹിംസതേ രാജാ സര്വാന് പ്രതിഗതാനിതഃ
മക്കളെയും ഭാര്യമാരെയും ധനവും വീടുകളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇവിടെ നിന്ന് മടങ്ങുന്നവരെ രാജാവ് ഉറപ്പായും ദണ്ഡിക്കും.
വധേനാപ്രതിരൂപേണ ശ്രേയാന് മൃത്യുരിഹൈവ നഃ। ന ചാഹം യൌവരാജ്യേന സുഗ്രീവേണാഭിഷേചിതഃ
അപമാനകരമായ വധം ഏറ്റുവാങ്ങുന്നതിനെക്കാൾ ഇവിടെ തന്നെ മരിക്കുന്നത് നമുക്ക് നല്ലതാണ്; സുഗ്രീവൻ എന്നെ യുവരാജാവായി സ്ഥാനാരോഹനം ചെയ്തിട്ടില്ല.
നരേന്ദ്രേണാഭിഷിക്തോഽസ്മി രാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ। സ പൂര്വം ബദ്ധവൈരോ മാം രാജാ ദൃഷ്ട്വാ വ്യതിക്രമമ്
മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനായി രാമൻ എന്ന രാജാവിനാൽ ഞാൻ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ പഴയ വൈരമുള്ള രാജാവ് എന്റെ തെറ്റു കണ്ടാൽ—
ഘാതയിഷ്യതി ദണ്ഡേന തീക്ഷ്ണേന കൃതനിശ്ചയഃ। കിം മേ സുഹൃദ്ഭിര്വ്യസനം പശ്യദ്ഭിര്ജീവിതാന്തരേ। ഇഹൈവ പ്രായമാസിഷ്യേ പുണ്യേ സാഗരരോധസി
ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ, കഠിനമായ ശിക്ഷ നൽകി അവൻ എന്നെ കൊല്ലും. പിന്നെ, മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ ദു:ഖത്തിൽ കഴിയുന്ന സുഹൃത്തുക്കളെ കാണുന്നതിൽ എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? ഈ തിരുനദിക്കരയിൽ തന്നെ ഞാൻ ഉപവാസമിരുത്തി ജീവൻ വിട്ടു പോകാം.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ കുമാരേണ യുവരാജേന ഭാഷിതമ്। സര്വേ തേ വാനരശ്രേഷ്ഠാഃ കരുണം വാക്യമബ്രുവന്
കുമാരനും യുവരാജാവുമായ അങ്കദൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാവരും ദു:ഖഭരിതരായി പറഞ്ഞു.
തീക്ഷ്ണഃ പ്രകൃത്യാ സുഗ്രീവഃ പ്രിയാരക്തശ്ച രാഘവഃ। സമീക്ഷ്യാകൃതകാര്യാംസ്തു തസ്മിംശ്ച സമയേ ഗതേ
സുഗ്രീവൻ സ്വഭാവത്തിൽ കഠിനനും, രാഘവൻ പ്രിയമുള്ളവരെ ഏറെ സ്നേഹിക്കുന്നവനും ആണ്. നമുക്ക് ഏൽപ്പിച്ച ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കാതെ ആ സമയത്ത്—
അദൃഷ്ടായാം ച വൈദേഹ്യാം ദൃഷ്ട്വാ ചൈവ സമാഗതാന്। രാഘവപ്രിയകാമായ ഘാതയിഷ്യത്യസംശയമ്
വൈദേഹിയെ കണ്ടെത്താതെയും, നാം എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് മടങ്ങിയാലും, രാഘവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ സുഗ്രീവൻ തീർച്ചയായും നമ്മെ കൊല്ലും.
ന ക്ഷമം ചാപരാദ്ധാനാം ഗമനം സ്വാമിപാര്ശ്വതഃ। പ്രധാനഭൂതാശ്ച വയം സുഗ്രീവസ്യ സമാഗതാഃ
തെറ്റു ചെയ്തവർക്കു തങ്ങളുടെ രാജാവിന്റെ അടുപ്പത്തിൽ പോകുന്നത് യോജിക്കുന്നതല്ല. അതിനാൽ, സുഗ്രീവന്റെ പ്രധാന ഉപദേശകർ ആയ നാം എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു വന്നിരിക്കുന്നു.
ഇഹൈവ സീതാമന്വീക്ഷ്യ പ്രവൃത്തിമുപലഭ്യ വാ। നോ ചേദ് ഗച്ഛാമ തം വീരം ഗമിഷ്യാമോ യമക്ഷയമ്
ഇവിടെ തന്നെ സീതയെ അന്വേഷിച്ചോ, അവരേക്കുറിച്ച് എന്തെങ്കിലും വിവരം ലഭിച്ചോ, അല്ലെങ്കിൽ ആ വീരനെ സമീപിച്ചോ, അതൊന്നും സാധിക്കാതെ പോയാൽ നമുക്ക് യമലോകത്തേക്ക് പോകേണ്ടി വരും.
പ്ലവങ്ഗമാനാം തു ഭയാര്ദിതാനാം ശ്രുത്വാ വചസ്താര ഇദം ബഭാഷേ। അലം വിഷാദേന ബിലം പ്രവിശ്യ വസാമ സര്വേ യദി രോചതേ വഃ
ഭയത്താൽ വിറയുന്ന വാനരന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, താരൻ പറഞ്ഞു: 'ഇനി ദു:ഖം മതിയാകട്ടെ! നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ നമുക്ക് ഈ ഗുഹയിൽ കയറി അവിടെ താമസിക്കാം.'
ഇദം ഹി മായാവിഹിതം സുദുര്ഗമം പ്രഭൂതപുഷ്പോദകഭോജ്യപേയമ്। ഇഹാസ്തി നോ നൈവ ഭയം പുരംദരാ- ന്ന രാഘവാദ് വാനരരാജതോഽപി വാ
ഈ സ്ഥലം മായാവശാൽ സൃഷ്ടിച്ചതും, എത്താൻ വളരെ കഠിനവുമാണ്. ഇവിടെ പുഷ്പവും വെള്ളവും ഭക്ഷ്യവും പാനീയവും ധാരാളം ഉണ്ട്. ഇവിടെ നമുക്ക് ഇന്ദ്രനിൽ നിന്നോ, രാഘവനിൽ നിന്നോ, വാനരരാജാവിൽ നിന്നോ ഭയമൊന്നുമില്ല.
ശ്രുത്വാങ്ഗദസ്യാപി വചോഽനുകൂല- മൂചുശ്ച സര്വേ ഹരയഃ പ്രതീതാഃ। യഥാ ന ഹന്യേമ തഥാ വിധാന- മസക്തമദ്യൈവ വിധീയതാം നഃ
അങ്കദന്റെ അനുകൂലമായ വാക്കുകളും കേട്ട്, എല്ലാ വാനരന്മാരും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നമുക്ക് കൊല്ലപ്പെടാതിരിക്കാൻ ഇന്ന് തന്നെ ഒരു മാർഗം കണ്ടെത്തി, അതു വൈകാതെ നടപ്പിലാക്കണം.'