ചാരയന്തസ്തതശ്ചക്ഷുര്ദൃഷ്ടവന്തോ മഹദ് ബിലമ്। ലതാപാദപസംഛന്നം തിമിരേണ സമാവൃതമ്
അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ചുറ്റും നോക്കിയപ്പോൾ, വലിയ ഒരു ഗുഹ കാണപ്പെട്ടു; അതു താളികളും മരങ്ങളും കൊണ്ട് മറഞ്ഞു, ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അസ്മാദ്ധംസാ ജലക്ലിന്നാഃ പക്ഷൈഃ സലിലരേണുഭിഃ। കുരരാഃ സാരസാശ്ചൈവ നിഷ്പതന്തി പതത്ത്രിണഃ
അവിടെ നിന്ന് വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ച ഹംസകളും, പാറകളും, സാരസങ്ങളും ചിറകുകളിൽ വെള്ളത്തിന്റെ തുള്ളികളുമായി പുറത്ത് പറന്നുപോയി.
സാധ്വത്ര പ്രവിശാമേതി മയാ തൂക്താഃ പ്ലവങ്ഗമാഃ। തേഷാമപി ഹി സര്വേഷാമനുമാനമുപാഗതമ്
ഇവിടെ പ്രവേശിക്കാൻ ഭയം വേണ്ടെന്ന് ഞാൻ വാനരന്മാരോട് പറഞ്ഞു; അവരും അതേ അഭിപ്രായത്തിലായിരുന്നു.
അസ്മിന് നിപതിതാഃ സര്വേഽപ്യഥ കാര്യത്വരാന്വിതാഃ। തതോ ഗാഢം നിപതിതാ ഗൃഹ്യ ഹസ്തൈഃ പരസ്പരമ്
എല്ലാവരും ഉത്സാഹത്തോടെ അകത്തേക്ക് കയറി; പിന്നെ പരസ്പരം കൈകോർത്ത്, ഞങ്ങൾ ആഴത്തിൽ ഇറങ്ങി.
ഇദം പ്രവിഷ്ടാഃ സഹസാ ബിലം തിമിരസംവൃതമ്। ഏതന്നഃ കാര്യമേതേന കൃത്യേന വയമാഗതാഃ
നാം അപ്രത്യക്ഷമായി ഇരുണ്ട ഈ ഗുഹയിലേക്ക് കടന്നുവന്നു. ഇതാണ് ഞങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നതിന്റെ കാര്യം.
ത്വാം ചൈവോപഗതാഃ സര്വേ പരിദ്യൂനാ ബുഭുക്ഷിതാഃ। ആതിഥ്യധര്മദത്താനി മൂലാനി ച ഫലാനി ച
നാം എല്ലാവരും വിഷമത്തിലും വിശപ്പിലും നിന്നെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിഥി ധർമ്മം പാലിച്ച് നീ ഞങ്ങൾക്ക് കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും നൽകിയിരിക്കുന്നു.
അസ്മാഭിരുപയുക്താനി ബുഭുക്ഷാപരിപീഡിതൈഃ। യത് ത്വയാ രക്ഷിതാഃ സര്വേ മ്രിയമാണാ ബുഭുക്ഷയാ
വിശപ്പിൽ പീഡിതരായ ഞങ്ങൾ അവയെ ഭക്ഷിച്ചു. വിശപ്പിൽ മരിക്കാനിരുന്ന ഞങ്ങളെ നീ രക്ഷിച്ചു.
ബ്രൂഹി പ്രത്യുപകാരാര്ഥം കിം തേ കുര്വന്തു വാനരാഃ। ഏവമുക്താ തു സര്വജ്ഞാ വാനരൈസ്തൈഃ സ്വയംപ്രഭാ
നാം നിന്നോട് പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യാൻ എന്ത് വേണമെന്ന് പറയൂ. വാനരന്മാർ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാം അറിയുന്ന സ്വയംപ്രഭാ മറുപടി പറഞ്ഞു.
പ്രത്യുവാച തതഃ സര്വാനിദം വാനരയൂഥപാന്। സര്വേഷാം പരിതുഷ്ടാസ്മി വാനരാണാം തരസ്വിനാമ്
അവൾ എല്ലാ വാനരനേതാക്കളോടും പറഞ്ഞു: 'ഈ വാനരന്മാരെല്ലാം എന്നെ പൂർണ്ണമായി സന്തോഷിപ്പിച്ചു.'
ചരന്ത്യാ മമ ധര്മേണ ന കാര്യമിഹ കേനചിത്। ഏവമുക്തഃ ശുഭം വാക്യം താപസ്യാ ധര്മസംഹിതമ്
'ഞാൻ എന്റെ ധർമ്മത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവളാണ്. ഇവിടെ എനിക്ക് ആരോടും പ്രത്യേക കാര്യമില്ല.' അങ്ങനെ ഈ ശുഭമായ ധാർമ്മിക വാക്കുകൾ ആ തപസ്വിനി പറഞ്ഞു.
ഉവാച ഹനുമാന് വാക്യം താമനിന്ദിതലോചനാമ്। ശരണം ത്വാം പ്രപന്നാഃ സ്മഃ സര്വേ വൈ ധര്മചാരിണീമ്
ദോഷമില്ലാത്ത കണ്ണുകളുള്ള അവളോട് ഹനുമാൻ പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മപാലകയായ നീയെയാണ് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അഭയം തേടുന്നത്.'
യഃ കൃതഃ സമയോഽസ്മാസു സുഗ്രീവേണ മഹാത്മനാ। സ തു കാലോ വ്യതിക്രാന്തോ ബിലേ ച പരിവര്തതാമ്
'മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവൻ ഞങ്ങളോടൊപ്പം നിശ്ചയിച്ച സമയമിപ്പോൾ കഴിഞ്ഞു. നാം ഈ ഗുഹയിൽ നിന്ന് മടങ്ങണം.'
സാ ത്വമസ്മാദ് ബിലാദസ്മാനുത്താരയിതുമര്ഹസി। തസ്മാത് സുഗ്രീവവചനാദതിക്രാന്താന് ഗതായുഷഃ
'അതിനാൽ, ഈ ഗുഹയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ നീ പുറത്തെടുക്കണം. സുഗ്രീവന്റെ കല്പന പ്രകാരം നിശ്ചിത സമയമാകെ കഴിഞ്ഞു, ഞങ്ങളുടെ ജീവൻ അപകടത്തിലാണ്.'
ത്രാതുമര്ഹസി നഃ സര്വാന് സുഗ്രീവഭയശങ്കിതാന്। മഹച്ച കാര്യമസ്മാഭിഃ കര്തവ്യം ധര്മചാരിണി
'സുഗ്രീവന്റെ കോപം ഭയന്ന് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരെയും നീ രക്ഷിക്കണം. ധർമ്മനിഷ്ഠയായവളേ, ഞങ്ങൾക്കു ചെയ്യാനുള്ള വലിയ ഒരു ജോലി ഇനിയും ബാക്കി ഉണ്ട്.'
തച്ചാപി ന കൃതം കാര്യമസ്മാഭിരിഹ വാസിഭിഃ। ഏവമുക്താ ഹനുമതാ താപസീ വാക്യമബ്രവീത്
'ഇവിടെ താമസിക്കുന്ന ഞങ്ങൾ ആ ജോലി ഇനിയും ചെയ്തിട്ടില്ല.' ഹനുമാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ തപസ്വിനി മറുപടി പറഞ്ഞു.
ജീവതാ ദുഷ്കരം മന്യേ പ്രവിഷ്ടേന നിവര്തിതുമ്। തപസഃ സുപ്രഭാവേണ നിയമോപാര്ജിതേന ച
ഈ ഗുഹയിൽ കയറിയവൻ ജീവനോടെ പുറത്തുവരുന്നത് വളരെ ദുഷ്കരമാണ്. എന്നാൽ തപസ്സിന്റെ മഹത്വത്താലും വ്രതശുദ്ധിയാലും മാത്രമേ അതാവൂ.
സര്വാനേവ ബിലാദസ്മാത് താരയിഷ്യാമി വാനരാന്। നിമീലയത ചക്ഷൂംഷി സര്വേ വാനരപുങ്ഗവാഃ
ഞാൻ ഈ ഗുഹയിൽ നിന്ന് എല്ലാ വാനരന്മാരെയും പുറത്തെടുക്കും. എല്ലാ വാനരപ്രമുഖരും കണ്ണുകൾ അടയ്ക്കൂ.
നഹി നിഷ്ക്രമിതും ശക്യമനിമീലിതലോചനൈഃ। തതോ നിമീലിതാഃ സര്വേ സുകുമാരാങ്ഗുലൈഃ കരൈഃ
കണ്ണുകൾ തുറന്നിരിക്കുമ്പോൾ പുറത്തുവരാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ എല്ലാവരും സുന്ദരമായ വിരലുകൾകൊണ്ട് കണ്ണുകൾ അടച്ചു.
സഹസാ പിദധുര്ദൃഷ്ടിം ഹൃഷ്ടാ ഗമനകാംക്ഷയാ। വാനരാസ്തു മഹാത്മാനോ ഹസ്തരുദ്ധമുഖാസ്തദാ
പോകാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ വാനരന്മാർ വേഗത്തിൽ കണ്ണുകൾ മൂടി. ആ മഹാത്മാക്കളായ വാനരന്മാർ കൈകൊണ്ട് വായും മൂടി.
നിമേഷാന്തരമാത്രേണ ബിലാദുത്താരിതാസ്തയാ। ഉവാച സര്വാംസ്താംസ്തത്ര താപസീ ധര്മചാരിണീ
ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് അവളവരെ ഗുഹയിൽ നിന്ന് പുറത്തെടുത്തു. പിന്നെ ആ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ തപസ്വിനി അവരോടൊക്കെ പറഞ്ഞു.
നിഃസൃതാന് വിഷമാത് തസ്മാത് സമാശ്വാസ്യേദമബ്രവീത്। ഏഷ വിന്ധ്യോ ഗിരിഃ ശ്രീമാന് നാനാദ്രുമലതായുതഃ
ആ ഭയങ്കര സ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെയാണ് മനോഹരമായ വിവിധ വൃക്ഷലതകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വിന്ധ്യപർവ്വതം.'
ഏഷ പ്രസ്രവണഃ ശൈലഃ സാഗരോഽയം മഹോദധിഃ। സ്വസ്തി വോഽസ്തു ഗമിഷ്യാമി ഭവനം വാനരര്ഷഭാഃ। ഇത്യുക്ത്വാ തദ് ബിലം ശ്രീമത് പ്രവിവേശ സ്വയംപ്രഭാ
'ഇവിടെയാണ് പ്രസ്രവണമലയും, ഇതാണ് മഹാസമുദ്രം. വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾക്ക് ആശംസകൾ. ഞാൻ എന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശ്രീമതിയായ സ്വയംപ്രഭാ ആ ഗുഹയിലേക്ക് തിരിച്ചു കയറി.
thumb|ത്രിപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ത്രിപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതിമൂന്നാം സർഗം കേൾക്കൂ.
തതസ്തേ ദദൃശുര്ഘോരം സാഗരം വരുണാലയമ്। അപാരമഭിഗര്ജന്തം ഘോരൈരൂര്മിഭിരാകുലമ്
അപ്പോൾ അവർ ഭയാനകമായ, വരുണന്റെ വാസസ്ഥലമായ, അതിരില്ലാത്ത, ഭീകരമായ തിരമാലകളാൽ ഉണർന്ന സമുദ്രം കണ്ടു.
മയസ്യ മായാവിഹിതം ഗിരിദുര്ഗം വിചിന്വതാമ്। തേഷാം മാസോ വ്യതിക്രാന്തോ യോ രാജ്ഞാ സമയഃ കൃതഃ
മായയുടെ മായയാൽ ഉണ്ടാക്കിയ മലക്കോട്ടം അന്വേഷിക്കുമ്പോൾ, രാജാവു നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന ഒരു മാസം അവർക്കു കടന്നുപോയി.
വിന്ധ്യസ്യ തു ഗിരേഃ പാദേ സമ്പ്രപുഷ്പിതപാദപേ। ഉപവിശ്യ മഹാത്മാനശ്ചിന്താമാപേദിരേ തദാ
വിന്ദ്യപർവതത്തിന്റെ അടിവാരത്ത്, പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, ആ മഹാത്മാക്കൾ ഇരുന്ന് ദുഃഖത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
തതഃ പുഷ്പാതിഭാരാഗ്രാഁല്ലതാശതസമാവൃതാന്। ദ്രുമാന് വാസന്തികാന് ദൃഷ്ട്വാ ബഭൂവുര്ഭയശങ്കിതാഃ
പിന്നീട്, പൂക്കളാൽ കനത്തും നൂറുകണക്കിന് വള്ളികൾ ചുറ്റിയുമുള്ള വസന്തകാല വൃക്ഷങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ, അവർ ഭയത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
തേ വസന്തമനുപ്രാപ്തം പ്രതിവേദ്യ പരസ്പരമ്। നഷ്ടസംദേശകാലാര്ഥാ നിപേതുര്ധരണീതലേ
വസന്തം എത്തിയെന്ന് പരസ്പരം അറിയിച്ച ശേഷം, സന്ദേശം എത്തിക്കാനുള്ള സമയമാകെ നഷ്ടമായതുകൊണ്ട്, അവർ നിലത്തേക്ക് വീണു.
തതസ്താന് കപിവൃദ്ധാംശ്ച ശിഷ്ടാംശ്ചൈവ വനൌകസഃ। വാചാ മധുരയാഽഽഭാഷ്യ യഥാവദനുമാന്യ ച
അപ്പോൾ, കുരുവൃദ്ധരായും മറ്റ് പ്രധാന കുരുക്കളായും ഉള്ളവരെ മധുരമായ വാക്കുകളിൽ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, അവരിൽ നിന്ന് അനുമതി വാങ്ങി,
സ തു സിംഹവൃഷസ്കന്ധഃ പീനായതഭുജഃ കപിഃ। യുവരാജോ മഹാപ്രാജ്ഞ അങ്ഗദോ വാക്യമബ്രവീത്
സിംഹത്തിന്റെയും കാളയുടെയും തോളുള്ള, ശക്തമായ നീണ്ട കൈകളുള്ള, ബുദ്ധിശാലിയായ യുവരാജാവായ അങ്കദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: