തേനേദം നിര്മിതം സര്വം മായയാ കാഞ്ചനം വനമ്। പുരാ ദാനവമുഖ്യാനാം വിശ്വകര്മാ ബഭൂവ ഹ
'അവൻ തന്നെയാണ് ഈ മുഴുവൻ പൊൻകാടും തന്റെ മായാവിദ്യയാൽ സൃഷ്ടിച്ചത്. പുരാതനകാലത്ത് ദാനവന്മാരുടെ പ്രധാനികൾക്കായി വിശ്വകർമ്മനെപ്പോലെ നിർമ്മാണകലയിൽ പ്രഗത്ഭനായിരുന്നു.'
യേനേദം കാഞ്ചനം ദിവ്യം നിര്മിതം ഭവനോത്തമമ്। സ തു വര്ഷസഹസ്രാണി തപസ്തപ്ത്വാ മഹദ്വനേ
'ഇതെല്ലാം പൊൻ നിറമുള്ള ദിവ്യമായ ഉത്തമമായ ഭവനം അവൻ നിർമ്മിച്ചു; വലിയ കാടിൽ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കഠിനതപസ്സു ചെയ്തശേഷമാണ് ഇത്.'
പിതാമഹാദ് വരം ലേഭേ സര്വമൌശനസം ധനമ്। വിധായ സര്വം ബലവാന് സര്വകാമേശ്വരസ്തദാ
'അവൻ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഉശനസിന്റെ സന്തതികളുടെ മുഴുവൻ ധനവും അനുഗ്രഹമായി നേടി; എല്ലാം നേടിയ ശേഷം അവൻ ശക്തനും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഉടമയുമായി.'
ഉവാസ സുഖിതഃ കാലം കംചിദസ്മിന് മഹാവനേ। തമപ്സരസി ഹേമായാം സക്തം ദാനവപുങ്ഗവമ്
'അവൻ ഈ മഹാവനത്തിൽ കുറേ കാലം സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു; ആ ദാനവശ്രേഷ്ഠൻ ഹേമാ എന്ന അപ്സരസിൽ ആകർഷിതനായി.'
വിക്രമ്യൈവാശനിം ഗൃഹ്യ ജഘാനേശഃ പുരംദരഃ। ഇദം ച ബ്രഹ്മണാ ദത്തം ഹേമായൈ വനമുത്തമമ്
'പിന്നീട് ഇന്ദ്രൻ വലിയൊരു പോരാട്ടത്തിനുശേഷം വജ്രായുധം ഉപയോഗിച്ച് അവനെ സംഹരിച്ചു; ഈ ഉത്തമമായ കാട് ബ്രഹ്മാവു ഹേമയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു.'
ശാശ്വതഃ കാമഭോഗശ്ച ഗൃഹം ചേദം ഹിരണ്മയമ്। ദുഹിതാ മേരുസാവര്ണേരഹം തസ്യാഃ സ്വയംപ്രഭാ
'ഈ ശാശ്വതമായ ആനന്ദവും ഈ പൊൻഭവനവും അവൾക്ക് ലഭിച്ചു; ഞാൻ മേരു സാവർണന്റെ മകൾ സ്വയംപ്രഭയാണ്, അവളാണ് എന്റെ അമ്മ.'
ഇദം രക്ഷാമി ഭവനം ഹേമായാ വാനരോത്തമ। മമ പ്രിയസഖീ ഹേമാ നൃത്തഗീതവിശാരദാ
വാനരശ്രേഷ്ഠനായേ, ഞാൻ ഹേമയുടെ ഈ ഭവനം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. ഹേമ എന്നെ വളരെ പ്രിയപ്പെട്ട സുഖിനിയാണ്; അവൾ നൃത്തത്തിലും പാട്ടിലും വളരെ片രിചയമുള്ളവളാണ്.
തയാദത്തവരാ ചാസ്മി രക്ഷാമി ഭവനം മഹത്। കിം കാര്യം കസ്യ വാ ഹേതോഃ കാന്താരാണി പ്രപദ്യഥ
അവളിൽ നിന്നു കിട്ടിയ വരം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഈ വലിയ ഭവനം കാത്തിരിക്കുന്നത്. നിങ്ങൾക്ക് എന്തിനാണ്, ആരുടെ കാരണത്താലാണ് ഈ കാടിലേക്ക് വന്നത് എന്ന് പറയൂ.
കഥം ചേദം വനം ദുര്ഗം യുഷ്മാഭിരുപലക്ഷിതമ്। ശുചീന്യഭ്യവഹാരാണി മൂലാനി ച ഫലാനി ച। ഭുക്ത്വാ പീത്വാ ച പാനീയം സര്വം മേ വക്തുമര്ഹസി
നിങ്ങൾ എങ്ങനെ ഈ കടുപ്പമുള്ള കാടിലേക്ക് എത്തി? ശുദ്ധമായ മൂലങ്ങളും പഴങ്ങളും കഴിച്ച് വെള്ളം കുടിച്ച ശേഷം, നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാം എന്നോട് പറയേണ്ടതുണ്ട്.
thumb|ദ്വിപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ദ്വിപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാ കാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതിരണ്ടാം സർഗ്ഗം കേൾക്കൂ.
അഥ താനബ്രവീത് സര്വാന് വിശ്രാന്താന് ഹരിയൂഥപാന്। ഇദം വചനമേകാഗ്രാ താപസീ ധര്മചാരിണീ
അപ്പോൾ എല്ലാ വാനരനായകന്മാരും വിശ്രമിച്ചപ്പോൾ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച ഒരു തപസ്വിനി അവരോടു മനസ്സോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വാനരാ യദി വഃ ഖേദഃ പ്രണഷ്ടഃ ഫലഭക്ഷണാത്। യദി ചൈതന്മയാ ശ്രാവ്യം ശ്രോതുമിച്ഛാമി താം കഥാമ്
വാനരന്മാരേ, പഴം കഴിച്ച് നിങ്ങളുടെ ക്ഷീണം മാറിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, എനിക്ക് ഇത് കേൾക്കാൻ യോഗ്യമാണെങ്കിൽ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ കഥ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തസ്യാസ്തദ് വചനം ശ്രുത്വാ ഹനൂമാന് മാരുതാത്മജഃ। ആര്ജവേന യഥാതത്ത്വമാഖ്യാതുമുപചക്രമേ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഹനുമാൻ, വായുവിന്റെ പുത്രൻ, സത്യസന്ധതയോടെ എല്ലാം വിശദമായി പറയാൻ തുടങ്ങി.
രാജാ സര്വസ്യ ലോകസ്യ മഹേന്ദ്രവരുണോപമഃ। രാമോ ദാശരഥിഃ ശ്രീമാന് പ്രവിഷ്ടോ ദണ്ഡകാവനമ്
ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജനങ്ങളുടെ രാജാവായ ദശരഥപുത്രൻ രാമൻ, മഹേന്ദ്രനും വരുണനും തുല്യനായ മഹാത്മാവ്, ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ വൈദേഹ്യാ സഹ ഭാര്യയാ। തസ്യ ഭാര്യാ ജനസ്ഥാനാദ് രാവണേന ഹൃതാ ബലാത്
അവൻ തന്റെ സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണനോടും ഭാര്യയായ സീതയോടും കൂടി കാടിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവന്റെ ഭാര്യയെ ജനസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് രാവണൻ ബലമായി കൊണ്ടുപോയി.
വീരസ്തസ്യ സഖാ രാജ്ഞഃ സുഗ്രീവോ നാമ വാനരഃ। രാജാ വാനരമുഖ്യാനാം യേന പ്രസ്ഥാപിതാ വയമ്
ആ രാജാവിന്റെ വീരനായ സുഹൃത്ത് സുഖ്രീവൻ എന്ന വാനരരാജാവാണ് വാനരന്മാരിൽ പ്രമുഖൻ; അവൻ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളെ ഇവിടെ അയച്ചത്.
അഗസ്ത്യചരിതാമാശാം ദക്ഷിണാം യമരക്ഷിതാമ്। സഹൈഭിര്വാനരൈര്മുഖ്യൈരങ്ഗദപ്രമുഖൈര്വയമ്
അംഗദൻ മുഖ്യനായ ഈ വാനരന്മാരോടൊപ്പം ഞങ്ങൾ ദക്ഷിണദിശയിലേക്കാണ്, അഗസ്ത്യൻ പരിശുദ്ധമാക്കിയ യമൻ കാത്തിരിക്കുന്ന ഭാഗത്തേക്ക് വന്നത്.
രാവണം സഹിതാഃ സര്വേ രാക്ഷസം കാമരൂപിണമ്। സീതയാ സഹ വൈദേഹ്യാ മാര്ഗധ്വമിതി ചോദിതാഃ
രാവണൻ എന്ന ഇഷ്ടരൂപം എടുക്കുന്ന രാക്ഷസനെയും, സീതയെയും കണ്ടെത്താൻ എല്ലാവരോടും ചേർന്ന് അന്വേഷിക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾക്കു നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു.
വിചിത്യ തു വനം സര്വം സമുദ്രം ദക്ഷിണാം ദിശമ്। വയം ബുഭുക്ഷിതാഃ സര്വേ വൃക്ഷമൂലമുപാശ്രിതാഃ
കാടും ദക്ഷിണദിശയും സമുദ്രം വരെ മുഴുവൻ തിരഞ്ഞ്, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും വിശപ്പോടെ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ അടിയിൽ ആശ്രയം തേടി.
വിവര്ണവദനാഃ സര്വേ സര്വേ ധ്യാനപരായണാഃ। നാധിഗച്ഛാമഹേ പാരം മഗ്നാശ്ചിന്താമഹാര്ണവേ
എല്ലാവരും മുഖം വാടിയവരും ആലോചനയിൽ മുഴുകിയവരുമാണ്; വലിയ ചിന്തയുടെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി, എങ്ങോട്ട് പോകണമെന്ന് കണ്ടെത്താൻ കഴിയാതെ നിൽക്കുന്നു.
ചാരയന്തസ്തതശ്ചക്ഷുര്ദൃഷ്ടവന്തോ മഹദ് ബിലമ്। ലതാപാദപസംഛന്നം തിമിരേണ സമാവൃതമ്
അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ചുറ്റും നോക്കിയപ്പോൾ, വലിയ ഒരു ഗുഹ കാണപ്പെട്ടു; അതു താളികളും മരങ്ങളും കൊണ്ട് മറഞ്ഞു, ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അസ്മാദ്ധംസാ ജലക്ലിന്നാഃ പക്ഷൈഃ സലിലരേണുഭിഃ। കുരരാഃ സാരസാശ്ചൈവ നിഷ്പതന്തി പതത്ത്രിണഃ
അവിടെ നിന്ന് വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ച ഹംസകളും, പാറകളും, സാരസങ്ങളും ചിറകുകളിൽ വെള്ളത്തിന്റെ തുള്ളികളുമായി പുറത്ത് പറന്നുപോയി.
സാധ്വത്ര പ്രവിശാമേതി മയാ തൂക്താഃ പ്ലവങ്ഗമാഃ। തേഷാമപി ഹി സര്വേഷാമനുമാനമുപാഗതമ്
ഇവിടെ പ്രവേശിക്കാൻ ഭയം വേണ്ടെന്ന് ഞാൻ വാനരന്മാരോട് പറഞ്ഞു; അവരും അതേ അഭിപ്രായത്തിലായിരുന്നു.
അസ്മിന് നിപതിതാഃ സര്വേഽപ്യഥ കാര്യത്വരാന്വിതാഃ। തതോ ഗാഢം നിപതിതാ ഗൃഹ്യ ഹസ്തൈഃ പരസ്പരമ്
എല്ലാവരും ഉത്സാഹത്തോടെ അകത്തേക്ക് കയറി; പിന്നെ പരസ്പരം കൈകോർത്ത്, ഞങ്ങൾ ആഴത്തിൽ ഇറങ്ങി.
ഇദം പ്രവിഷ്ടാഃ സഹസാ ബിലം തിമിരസംവൃതമ്। ഏതന്നഃ കാര്യമേതേന കൃത്യേന വയമാഗതാഃ
നാം അപ്രത്യക്ഷമായി ഇരുണ്ട ഈ ഗുഹയിലേക്ക് കടന്നുവന്നു. ഇതാണ് ഞങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നതിന്റെ കാര്യം.
ത്വാം ചൈവോപഗതാഃ സര്വേ പരിദ്യൂനാ ബുഭുക്ഷിതാഃ। ആതിഥ്യധര്മദത്താനി മൂലാനി ച ഫലാനി ച
നാം എല്ലാവരും വിഷമത്തിലും വിശപ്പിലും നിന്നെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിഥി ധർമ്മം പാലിച്ച് നീ ഞങ്ങൾക്ക് കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും നൽകിയിരിക്കുന്നു.
അസ്മാഭിരുപയുക്താനി ബുഭുക്ഷാപരിപീഡിതൈഃ। യത് ത്വയാ രക്ഷിതാഃ സര്വേ മ്രിയമാണാ ബുഭുക്ഷയാ
വിശപ്പിൽ പീഡിതരായ ഞങ്ങൾ അവയെ ഭക്ഷിച്ചു. വിശപ്പിൽ മരിക്കാനിരുന്ന ഞങ്ങളെ നീ രക്ഷിച്ചു.
ബ്രൂഹി പ്രത്യുപകാരാര്ഥം കിം തേ കുര്വന്തു വാനരാഃ। ഏവമുക്താ തു സര്വജ്ഞാ വാനരൈസ്തൈഃ സ്വയംപ്രഭാ
നാം നിന്നോട് പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യാൻ എന്ത് വേണമെന്ന് പറയൂ. വാനരന്മാർ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാം അറിയുന്ന സ്വയംപ്രഭാ മറുപടി പറഞ്ഞു.
പ്രത്യുവാച തതഃ സര്വാനിദം വാനരയൂഥപാന്। സര്വേഷാം പരിതുഷ്ടാസ്മി വാനരാണാം തരസ്വിനാമ്
അവൾ എല്ലാ വാനരനേതാക്കളോടും പറഞ്ഞു: 'ഈ വാനരന്മാരെല്ലാം എന്നെ പൂർണ്ണമായി സന്തോഷിപ്പിച്ചു.'
ചരന്ത്യാ മമ ധര്മേണ ന കാര്യമിഹ കേനചിത്। ഏവമുക്തഃ ശുഭം വാക്യം താപസ്യാ ധര്മസംഹിതമ്
'ഞാൻ എന്റെ ധർമ്മത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവളാണ്. ഇവിടെ എനിക്ക് ആരോടും പ്രത്യേക കാര്യമില്ല.' അങ്ങനെ ഈ ശുഭമായ ധാർമ്മിക വാക്കുകൾ ആ തപസ്വിനി പറഞ്ഞു.