തദഹഃ പ്രഥമം കൃത്വാ മാസേ പ്രസ്രവണം ഗതാഃ। കപിരാജേന സംഗമ്യ നിരാശാഃ കപികുഞ്ജരാഃ
ആദ്യ ദിവസം കഴിഞ്ഞ്, വാനരനായകർ കപിരാജാവുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി, പ്രത്യാശയില്ലാതെ പ്രസ്രവണപർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
വിചിത്യ തു ദിശം പൂര്വാം യഥോക്താം സചിവൈഃ സഹ। അദൃഷ്ട്വാ വിനതഃ സീതാമാജഗാമ മഹാബലഃ
സഹചാരികളോടൊപ്പം കിഴക്കേ ദിശ നിർദേശിച്ചതുപോലെ അന്വേഷിച്ച്, മഹാബലൻ സീതയെ കാണാതെ തിരിച്ചെത്തി.
ദിശമപ്യുത്തരാം സര്വാം വിവിച്യ സ മഹാകപിഃ। ആഗതഃ സഹ സൈന്യേന ഭീതഃ ശതബലിസ്തദാ
ആ മഹാവാനരൻ, ഉത്തരദിശ മുഴുവൻ സൈന്യത്തോടൊപ്പം അന്വേഷിച്ച്, ഭയത്തോടെ തിരികെ വന്നു.
സുഷേണഃ പശ്ചിമാമാശാം വിവിച്യ സഹ വാനരൈഃ। സമേത്യ മാസേ പൂര്ണേ തു സുഗ്രീവമുപചക്രമേ
സുഷേണൻ പടയോടൊപ്പം പടിഞ്ഞാറ് ദിശ അന്വേഷിച്ച്, ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞ് സുഗ്രീവനോടു ചേർന്നു.
തം പ്രസ്രവണപൃഷ്ഠസ്ഥം സമാസാദ്യാഭിവാദ്യ ച। ആസീനം സഹ രാമേണ സുഗ്രീവമിദമബ്രുവന്
പ്രസ്രവണപർവ്വതത്തിൽ രാമനോടൊപ്പം ഇരുന്ന സുഗ്രീവനെ സമീപിച്ച് വിനയത്തോടെ വന്ദിച്ച്, അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വിചിതാഃ പര്വതാഃ സര്വേ വനാനി ഗഹനാനി ച। നിമ്നഗാഃ സാഗരാന്താശ്ച സര്വേ ജനപദാശ്ച യേ
എല്ലാ പർവ്വതങ്ങളും, കനിഞ്ഞ കാടുകളും, സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്ന നദികളും, ജനവാസമുള്ള പ്രദേശങ്ങളും എല്ലാം തിരഞ്ഞു.
ഗുഹാശ്ച വിചിതാഃ സര്വാ യാശ്ച തേ പരികീര്തിതാഃ। വിചിതാശ്ച മഹാഗുല്മാ ലതാവിതതസംതതാഃ
നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ എല്ലാ ഗുഹകളും, വലിയ കുരുക്കുകളും, വള്ളികൾകൊണ്ടു മൂടിയ സ്ഥലങ്ങളും തിരഞ്ഞു.
ഗഹനേഷു ച ദേശേഷു ദുര്ഗേഷു വിഷമേഷു ച। സത്ത്വാന്യതിപ്രമാണാനി വിചിതാനി ഹതാനി ച। യേ ചൈവ ഗഹനാ ദേശാ വിചിതാസ്തേ പുനഃ പുനഃ
കഠിനവും ദുർഗമവുമായ പ്രദേശങ്ങളിലും, വലിയ ജീവികൾ കണ്ടു, ചിലത് വധിച്ചു. അപ്രാപ്യമായ സ്ഥലങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും തിരഞ്ഞു.
ഉദാരസത്ത്വാഭിജനോ ഹനൂമാന് സ മൈഥിലീം ജ്ഞാസ്യതി വാനരേന്ദ്ര। ദിശം തു യാമേവ ഗതാ തു സീതാ താമാസ്ഥിതോ വായുസുതോ ഹനൂമാന്
ഉദാരമായ മനസ്സും ഉജ്ജ്വലമായ വംശവും ഉള്ള ഹനൂമാൻ, സീതയെ തീർച്ചയായും കണ്ടെത്തും. സീതാ哪 പോയ ദിശയിലേക്കാണ് വായുവിന്റെ മകനായ ഹനൂമാൻ യാത്രതിരിച്ചത്.
thumb|അഷ്ടചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ അഷ്ടചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതിനാലാം സര്ഗം കേൾക്കട്ടെ.
സഹ താരാങ്ഗദാഭ്യാം തു സഹസാ ഹനുമാന് കപിഃ। സുഗ്രീവേണ യഥോദ്ദിഷ്ടം ഗന്തും ദേശം പ്രചക്രമേ
താരയും അങ്കദനും കൂടെക്കൊണ്ട് കുരങ്ങന്മാരിൽ പ്രധാനനായ ഹനൂമാൻ, സുഗ്രീവൻ പറഞ്ഞ സ്ഥലത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ യാത്ര തുടങ്ങി.
സ തു ദൂരമുപാഗമ്യ സര്വൈസ്തൈഃ കപിസത്തമൈഃ। തതോ വിചിത്യ വിന്ധ്യസ്യ ഗുഹാശ്ച ഗഹനാനി ച
അവൻ അവിടെത്തന്നെ കുരങ്ങന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരെ കൂട്ടി ദൂരെയ്ക്ക് പോയി, പിന്നെ വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിലെ ഗുഹകളും കാട്ടിലെ കാടുകളും അന്വേഷിച്ചു.
പര്വതാഗ്രനദീദുര്ഗാന് സരാംസി വിപുലദ്രുമാന്। വൃക്ഷഷണ്ഡാംശ്ച വിവിധാന് പര്വതാന് വനപാദപാന്
പർവ്വതശിഖരങ്ങൾ, നദീതീരങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ, വലിയ മരങ്ങൾ, വിവിധതരം കാടുകൾ, പർവ്വതങ്ങൾ, കാട്ടുമരങ്ങൾ ഇവയെല്ലാം അവർ അന്വേഷിച്ചു.
അന്വേഷമാണാസ്തേ സര്വേ വാനരാഃ സര്വതോ ദിശമ്। ന സീതാം ദദൃശുര്വീരാ മൈഥിലീം ജനകാത്മജാമ്
എല്ലാ ദിശകളിലും വീരനായ കുരങ്ങന്മാർ അന്വേഷിച്ചെങ്കിലും, ജനകന്റെ മകളായ സീതയെ അവർ കണ്ടില്ല.
തേ ഭക്ഷയന്തോ മൂലാനി ഫലാനി വിവിധാന്യപി। അന്വേഷമാണാ ദുര്ധര്ഷാ ന്യവസംസ്തത്ര തത്ര ഹ
അന്വേഷണം നടത്തുമ്പോൾ, അവർ പലവിധ കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും കഴിച്ചു, ഇവിടെ അവിടെ താമസിച്ചു.
സ തു ദേശോ ദുരന്വേഷോ ഗുഹാഗഹനവാന് മഹാന്। നിര്ജലം നിര്ജനം ശൂന്യം ഗഹനം ഘോരദര്ശനമ്
ആ പ്രദേശം വളരെ വലിയതും, അന്വേഷിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും, ഗുഹകളും കാടുകളും നിറഞ്ഞതും, വെള്ളം ഇല്ലാത്തതും, ആളില്ലാത്തതും, ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമായതായിരുന്നു.
താദൃശാന്യപ്യരണ്യാനി വിചിത്യ ഭൃശപീഡിതാഃ। സ ദേശശ്ച ദുരന്വേഷ്യോ ഗുഹാഗഹനവാന് മഹാന്
അവരിങ്ങനെയുള്ള കാടുകളും അന്വേഷിച്ച് വളരെ ക്ഷീണിച്ചു; ആ പ്രദേശവും ഗുഹകളും കാടുകളും നിറഞ്ഞതും അന്വേഷിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമായതായിരുന്നു.
ത്യക്ത്വാ തു തം തതോ ദേശം സര്വേ വൈ ഹരിയൂഥപാഃ। ദേശമന്യം ദുരാധര്ഷം വിവിശുശ്ചാകുതോഭയാഃ
അവിടെ നിന്ന് എല്ലാവരും ചേർന്ന് ആ പ്രദേശം വിട്ട്, ഭയമില്ലാതെ മറ്റൊരു കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള പ്രദേശത്തേക്ക് കടന്നു.
യത്ര വന്ധ്യഫലാ വൃക്ഷാ വിപുഷ്പാഃ പര്ണവര്ജിതാഃ। നിസ്തോയാഃ സരിതോ യത്ര മൂലം യത്ര സുദുര്ലഭമ്
അവിടെ മരങ്ങൾ ഫലം ഉണ്ടാക്കുന്നുവെങ്കിലും അതൊന്നും ഉപയോഗമില്ല; പൂക്കളില്ല, ഇലകളില്ല, നദികൾ ഉണങ്ങിയിരിക്കുന്നു, കിഴങ്ങുകൾ കിട്ടാൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്.
ന സന്തി മഹിഷാ യത്ര ന മൃഗാ ന ച ഹസ്തിനഃ। ശാര്ദൂലാഃ പക്ഷിണോ വാപി യേ ചാന്യേ വനഗോചരാഃ
അവിടെ കാളകളോ, മാൻമൃഗങ്ങളോ, ആനകളോ ഇല്ല; കടുവകളും പക്ഷികളും മറ്റ് കാട്ടുമൃഗങ്ങളുമില്ല.
ന ചാത്ര വൃക്ഷാ നൌഷധ്യോ ന വല്ല്യോ നാപി വീരുധഃ। സ്നിഗ്ധപത്രാഃ സ്ഥലേ യത്ര പദ്മിന്യഃ ഫുല്ലപങ്കജാഃ
അവിടെ മരങ്ങളോ ഔഷധികളോ വള്ളികളോ പുല്ലോ ഒന്നുമില്ല; നിലത്തേയ്ക്ക് മാത്രം പാടങ്ങളിൽ പൂത്തകുലമായ താമരകളും തഴച്ച ഇലകളും കാണാം.
പ്രേക്ഷണീയാഃ സുഗന്ധാശ്ച ഭ്രമരൈശ്ച വിവര്ജിതാഃ। കണ്ഡുര്നാമ മഹാഭാഗഃ സത്യവാദീ തപോധനഃ
അവ പാടങ്ങൾ മനോഹരവും സുഗന്ധവുമാണ്, പക്ഷേ തേനീച്ചകൾ അവയെ തൊടുന്നില്ല; അവിടെ കണ്ഡ് എന്ന മഹർഷി, സത്യവാദിയും വലിയ തപസ്സുകാരനുമായ ഒരാൾ താമസിച്ചിരുന്നു.
മഹര്ഷിഃ പരമാമര്ഷീ നിയമൈര്ദുഷ്പ്രധര്ഷണഃ। തസ്യ തസ്മിന് വനേ പുത്രോ ബാലകോ ദശവാര്ഷികഃ
അവൻ അത്യന്തം കഠിനവ്രതം പാലിക്കുന്ന മഹർഷിയായിരുന്നു; ആ കാട്ടിൽ അവന്റെ പത്തു വയസ്സുള്ള മകൻ അപ്രത്യക്ഷനായി, ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടേണ്ടതായിരുന്നു.
പ്രണഷ്ടോ ജീവിതാന്തായ ക്രുദ്ധസ്തേന മഹാമുനിഃ। തേന ധര്മാത്മനാ ശപ്തം കൃത്സ്നം തത്ര മഹദ്വനമ്
ഇത് കൊണ്ട് കോപിതനായ ആ മഹർഷി, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവൻ, ആ വലിയ കാട് മുഴുവൻ ശപിച്ചു.
അശരണ്യം ദുരാധര്ഷം മൃഗപക്ഷിവിവര്ജിതമ്। തസ്യ തേ കാനനാന്താംസ്തു ഗിരീണാം കന്ദരാണി ച
അത് ശൂന്യവും സമീപിക്കാനാവാത്തതും മൃഗങ്ങളോ പക്ഷികളോ ഇല്ലാത്തതുമായ കാടായി; അതിനാൽ നിങ്ങൾ ആ കാട്ടിന്റെ അറ്റങ്ങളെയും പർവ്വതത്തിലെ ഗുഹകളെയും അന്വേഷിക്കണം.
പ്രഭവാണി നദീനാം ച വിചിന്വന്തി സമാഹിതാഃ। തത്ര ചാപി മഹാത്മാനോ നാപശ്യഞ്ജനകാത്മജാമ്
അവിടെ അവർ നദികളുടെ ഉറവിടങ്ങളും പർവ്വതഗുഹകളും ശ്രദ്ധയോടെ അന്വേഷിച്ചു; എങ്കിലും മഹാത്മാക്കളായ അവർക്ക് ജനകന്റെ മകളെ കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ഹര്താരം രാവണം വാപി സുഗ്രീവപ്രിയകാരിണഃ। തേ പ്രവിശ്യ തു തം ഭീമം ലതാഗുല്മസമാവൃതമ്
സുഗ്രീവന് സന്തോഷം വരുത്തിയ രാവണൻ എന്ന അപഹർത്താവിനെ അവർ കണ്ടില്ല.
ദദൃശുര്ഭീമകര്മാണമസുരം സുരനിര്ഭയമ്। തം ദൃഷ്ട്വാ വാനരാ ഘോരം സ്ഥിതം ശൈലമിവാസുരമ്
അവർ ആ ഭയാനകമായ, തഴമ്പുകളും പച്ചക്കുരുമുളകും നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് കടന്നപ്പോൾ, ദൈവങ്ങളെ പോലും ഭയപ്പെടാത്ത ഒരു ഭയങ്കരൻ ആയ അസുരനെ കണ്ടു.
ഗാഢം പരിഹിതാഃ സര്വേ ദൃഷ്ട്വാ തം പര്വതോപമമ്। സോഽപി താന് വാനരാന് സര്വാന് നഷ്ടാഃ സ്ഥേത്യബ്രവീദ് ബലീ
അവൻ പർവ്വതത്തിനെപ്പോലെ ഭയാനകനായതിനെ കണ്ടു വാനരന്മാർ എല്ലാവരും ഭയന്ന് പിന്നോട്ട് പോയി. എന്നാൽ ആ ശക്തനായ അസുരൻ അവരെല്ലാം കണ്ടു, 'നിങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു' എന്നു പറഞ്ഞു.
അഭ്യധാവത സംക്രുദ്ധോ മുഷ്ടിമുദ്യമ്യ സംഗതമ്। തമാപതന്തം സഹസാ വാലിപുത്രോഽങ്ഗദസ്തദാ
അവൻ അത്യാക്രോഷത്തോടെ കയ്യിൽ മുഷ്ടി ഉയർത്തി അവരിലേക്കു ഓടി വന്നു. അപ്പോൾ വാലിയുടെ മകൻ അങ്കദൻ അതിവേഗത്തിൽ അവനെ അടിച്ചു.