തതോ മാം ബുദ്ധിസമ്പന്നോ ഹനുമാന് വാക്യമബ്രവീത്। ഇദാനീം മേ സ്മൃതം രാജന് യഥാ വാലീ ഹരീശ്വരഃ
അപ്പോൾ, മനസ്സിൽ ബുദ്ധിയുള്ള ഹനുമാൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഓർമ്മവന്നു രാജാവേ, വാനരന്മാരുടെ നായകനായ വാലി എങ്ങനെ...'
മതങ്ഗേന തദാ ശപ്തോ ഹ്യസ്മിന്നാശ്രമമണ്ഡലേ। പ്രവിശേദ് യദി വൈ വാലീ മൂര്ധാസ്യ ശതധാ ഭവേത്
'...മതംഗൻ ശപിച്ചിരിക്കുന്നു, ഈ ആശ്രമപരിസരത്തിലേക്ക് വാലി കടന്നാൽ അവന്റെ തല നൂറായി പൊട്ടും എന്ന്.'
തത്ര വാസഃ സുഖോഽസ്മാകം നിരുദ്വിഗ്നോ ഭവിഷ്യതി। തതഃ പര്വതമാസാദ്യ ഋഷ്യമൂകം നൃപാത്മജ
'ഇവിടെ നമ്മൾ ഭയമില്ലാതെ സുഖമായി താമസിക്കാം.' അതിനുശേഷം, രാജകുമാരനേ, ഞങ്ങൾ ഋശ്യമൂകപർവ്വതത്തിലെത്തിച്ചു.
ന വിവേശ തദാ വാലീ മതങ്ഗസ്യ ഭയാത് തദാ। ഏവം മയാ തദാ രാജന് പ്രത്യക്ഷമുപലക്ഷിതമ്। പൃഥിവീമണ്ഡലം സര്വം ഗുഹാമസ്മ്യാഗതസ്തതഃ
അപ്പോൾ വാലി, മതംഗന്റെ ഭയത്താൽ, അങ്ങോട്ട് കടന്നില്ല. രാജാവേ, ഈ കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ നേരിട്ട് കണ്ടു. അതിനാൽ, ഭൂമിയിലെല്ലാം തിരഞ്ഞ് ഞാൻ ഈ ഗുഹയിൽ വന്നു താമസിച്ചു.
thumb|സപ്തചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ സപ്തചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിലെ എഴുപത്തിയേഴാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കൂ.
ദര്ശനാര്ഥം തു വൈദേഹ്യാഃ സര്വതഃ കപികുഞ്ജരാഃ। വ്യാദിഷ്ടാഃ കപിരാജേന യഥോക്തം ജഗ്മുരഞ്ജസാ
വൈദേഹിയെ കണ്ടെത്താൻ വാനരനായകരെ കപിരാജാവ് ഉത്തരവിട്ടതുപോലെ അവർ വേഗത്തിൽ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും പുറപ്പെട്ടു.
തേ സരാംസി സരിത്കക്ഷാനാകാശം നഗരാണി ച। നദീദുര്ഗാംസ്തഥാ ദേശാന് വിചിന്വന്തി സമന്തതഃ
അവർ തടാകങ്ങൾ, നദീതീരങ്ങൾ, ആകാശം, നഗരങ്ങൾ, നദികൾ കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവ എല്ലാം തിരഞ്ഞു.
സുഗ്രീവേണ സമാഖ്യാതാഃ സര്വേ വാനരയൂഥപാഃ। തത്ര ദേശാന് വിചിന്വന്തി സശൈലവനകാനനാന്
സുഗ്രീവൻ നിർദേശിച്ച പ്രകാരം വാനരനായകർ പർവ്വതങ്ങളും കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ ആ പ്രദേശങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചു.
വിചിത്യ ദിവസം സര്വേ സീതാധിഗമനേ ധൃതാഃ। സമായാന്തി സ്മ മേദിന്യാം നിശാകാലേഷു വാനരാഃ
ദിവസം മുഴുവൻ സീതയെ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിച്ച്, വാനരന്മാർ രാത്രിയിൽ ഭൂമിയിൽ ഒത്തുചേർന്നു.
സര്വര്തുകാംശ്ച ദേശേഷു വാനരാഃ സഫലദ്രുമാന്। ആസാദ്യ രജനീം ശയ്യാം ചക്രുഃ സര്വേഷ്വഹഃസു തേ
എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും എല്ലാ കാലത്തും പഴമുള്ള മരങ്ങൾ കണ്ടെത്തി, വാനരന്മാർ ഓരോ രാത്രിയും അവയുടെ ചുവടിൽ വിശ്രമിച്ചു.
തദഹഃ പ്രഥമം കൃത്വാ മാസേ പ്രസ്രവണം ഗതാഃ। കപിരാജേന സംഗമ്യ നിരാശാഃ കപികുഞ്ജരാഃ
ആദ്യ ദിവസം കഴിഞ്ഞ്, വാനരനായകർ കപിരാജാവുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി, പ്രത്യാശയില്ലാതെ പ്രസ്രവണപർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
വിചിത്യ തു ദിശം പൂര്വാം യഥോക്താം സചിവൈഃ സഹ। അദൃഷ്ട്വാ വിനതഃ സീതാമാജഗാമ മഹാബലഃ
സഹചാരികളോടൊപ്പം കിഴക്കേ ദിശ നിർദേശിച്ചതുപോലെ അന്വേഷിച്ച്, മഹാബലൻ സീതയെ കാണാതെ തിരിച്ചെത്തി.
ദിശമപ്യുത്തരാം സര്വാം വിവിച്യ സ മഹാകപിഃ। ആഗതഃ സഹ സൈന്യേന ഭീതഃ ശതബലിസ്തദാ
ആ മഹാവാനരൻ, ഉത്തരദിശ മുഴുവൻ സൈന്യത്തോടൊപ്പം അന്വേഷിച്ച്, ഭയത്തോടെ തിരികെ വന്നു.
സുഷേണഃ പശ്ചിമാമാശാം വിവിച്യ സഹ വാനരൈഃ। സമേത്യ മാസേ പൂര്ണേ തു സുഗ്രീവമുപചക്രമേ
സുഷേണൻ പടയോടൊപ്പം പടിഞ്ഞാറ് ദിശ അന്വേഷിച്ച്, ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞ് സുഗ്രീവനോടു ചേർന്നു.
തം പ്രസ്രവണപൃഷ്ഠസ്ഥം സമാസാദ്യാഭിവാദ്യ ച। ആസീനം സഹ രാമേണ സുഗ്രീവമിദമബ്രുവന്
പ്രസ്രവണപർവ്വതത്തിൽ രാമനോടൊപ്പം ഇരുന്ന സുഗ്രീവനെ സമീപിച്ച് വിനയത്തോടെ വന്ദിച്ച്, അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വിചിതാഃ പര്വതാഃ സര്വേ വനാനി ഗഹനാനി ച। നിമ്നഗാഃ സാഗരാന്താശ്ച സര്വേ ജനപദാശ്ച യേ
എല്ലാ പർവ്വതങ്ങളും, കനിഞ്ഞ കാടുകളും, സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്ന നദികളും, ജനവാസമുള്ള പ്രദേശങ്ങളും എല്ലാം തിരഞ്ഞു.
ഗുഹാശ്ച വിചിതാഃ സര്വാ യാശ്ച തേ പരികീര്തിതാഃ। വിചിതാശ്ച മഹാഗുല്മാ ലതാവിതതസംതതാഃ
നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ എല്ലാ ഗുഹകളും, വലിയ കുരുക്കുകളും, വള്ളികൾകൊണ്ടു മൂടിയ സ്ഥലങ്ങളും തിരഞ്ഞു.
ഗഹനേഷു ച ദേശേഷു ദുര്ഗേഷു വിഷമേഷു ച। സത്ത്വാന്യതിപ്രമാണാനി വിചിതാനി ഹതാനി ച। യേ ചൈവ ഗഹനാ ദേശാ വിചിതാസ്തേ പുനഃ പുനഃ
കഠിനവും ദുർഗമവുമായ പ്രദേശങ്ങളിലും, വലിയ ജീവികൾ കണ്ടു, ചിലത് വധിച്ചു. അപ്രാപ്യമായ സ്ഥലങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും തിരഞ്ഞു.
ഉദാരസത്ത്വാഭിജനോ ഹനൂമാന് സ മൈഥിലീം ജ്ഞാസ്യതി വാനരേന്ദ്ര। ദിശം തു യാമേവ ഗതാ തു സീതാ താമാസ്ഥിതോ വായുസുതോ ഹനൂമാന്
ഉദാരമായ മനസ്സും ഉജ്ജ്വലമായ വംശവും ഉള്ള ഹനൂമാൻ, സീതയെ തീർച്ചയായും കണ്ടെത്തും. സീതാ哪 പോയ ദിശയിലേക്കാണ് വായുവിന്റെ മകനായ ഹനൂമാൻ യാത്രതിരിച്ചത്.
thumb|അഷ്ടചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ അഷ്ടചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതിനാലാം സര്ഗം കേൾക്കട്ടെ.
സഹ താരാങ്ഗദാഭ്യാം തു സഹസാ ഹനുമാന് കപിഃ। സുഗ്രീവേണ യഥോദ്ദിഷ്ടം ഗന്തും ദേശം പ്രചക്രമേ
താരയും അങ്കദനും കൂടെക്കൊണ്ട് കുരങ്ങന്മാരിൽ പ്രധാനനായ ഹനൂമാൻ, സുഗ്രീവൻ പറഞ്ഞ സ്ഥലത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ യാത്ര തുടങ്ങി.
സ തു ദൂരമുപാഗമ്യ സര്വൈസ്തൈഃ കപിസത്തമൈഃ। തതോ വിചിത്യ വിന്ധ്യസ്യ ഗുഹാശ്ച ഗഹനാനി ച
അവൻ അവിടെത്തന്നെ കുരങ്ങന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരെ കൂട്ടി ദൂരെയ്ക്ക് പോയി, പിന്നെ വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിലെ ഗുഹകളും കാട്ടിലെ കാടുകളും അന്വേഷിച്ചു.
പര്വതാഗ്രനദീദുര്ഗാന് സരാംസി വിപുലദ്രുമാന്। വൃക്ഷഷണ്ഡാംശ്ച വിവിധാന് പര്വതാന് വനപാദപാന്
പർവ്വതശിഖരങ്ങൾ, നദീതീരങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ, വലിയ മരങ്ങൾ, വിവിധതരം കാടുകൾ, പർവ്വതങ്ങൾ, കാട്ടുമരങ്ങൾ ഇവയെല്ലാം അവർ അന്വേഷിച്ചു.
അന്വേഷമാണാസ്തേ സര്വേ വാനരാഃ സര്വതോ ദിശമ്। ന സീതാം ദദൃശുര്വീരാ മൈഥിലീം ജനകാത്മജാമ്
എല്ലാ ദിശകളിലും വീരനായ കുരങ്ങന്മാർ അന്വേഷിച്ചെങ്കിലും, ജനകന്റെ മകളായ സീതയെ അവർ കണ്ടില്ല.
തേ ഭക്ഷയന്തോ മൂലാനി ഫലാനി വിവിധാന്യപി। അന്വേഷമാണാ ദുര്ധര്ഷാ ന്യവസംസ്തത്ര തത്ര ഹ
അന്വേഷണം നടത്തുമ്പോൾ, അവർ പലവിധ കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും കഴിച്ചു, ഇവിടെ അവിടെ താമസിച്ചു.
സ തു ദേശോ ദുരന്വേഷോ ഗുഹാഗഹനവാന് മഹാന്। നിര്ജലം നിര്ജനം ശൂന്യം ഗഹനം ഘോരദര്ശനമ്
ആ പ്രദേശം വളരെ വലിയതും, അന്വേഷിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും, ഗുഹകളും കാടുകളും നിറഞ്ഞതും, വെള്ളം ഇല്ലാത്തതും, ആളില്ലാത്തതും, ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമായതായിരുന്നു.
താദൃശാന്യപ്യരണ്യാനി വിചിത്യ ഭൃശപീഡിതാഃ। സ ദേശശ്ച ദുരന്വേഷ്യോ ഗുഹാഗഹനവാന് മഹാന്
അവരിങ്ങനെയുള്ള കാടുകളും അന്വേഷിച്ച് വളരെ ക്ഷീണിച്ചു; ആ പ്രദേശവും ഗുഹകളും കാടുകളും നിറഞ്ഞതും അന്വേഷിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമായതായിരുന്നു.
ത്യക്ത്വാ തു തം തതോ ദേശം സര്വേ വൈ ഹരിയൂഥപാഃ। ദേശമന്യം ദുരാധര്ഷം വിവിശുശ്ചാകുതോഭയാഃ
അവിടെ നിന്ന് എല്ലാവരും ചേർന്ന് ആ പ്രദേശം വിട്ട്, ഭയമില്ലാതെ മറ്റൊരു കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള പ്രദേശത്തേക്ക് കടന്നു.
യത്ര വന്ധ്യഫലാ വൃക്ഷാ വിപുഷ്പാഃ പര്ണവര്ജിതാഃ। നിസ്തോയാഃ സരിതോ യത്ര മൂലം യത്ര സുദുര്ലഭമ്
അവിടെ മരങ്ങൾ ഫലം ഉണ്ടാക്കുന്നുവെങ്കിലും അതൊന്നും ഉപയോഗമില്ല; പൂക്കളില്ല, ഇലകളില്ല, നദികൾ ഉണങ്ങിയിരിക്കുന്നു, കിഴങ്ങുകൾ കിട്ടാൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്.
ന സന്തി മഹിഷാ യത്ര ന മൃഗാ ന ച ഹസ്തിനഃ। ശാര്ദൂലാഃ പക്ഷിണോ വാപി യേ ചാന്യേ വനഗോചരാഃ
അവിടെ കാളകളോ, മാൻമൃഗങ്ങളോ, ആനകളോ ഇല്ല; കടുവകളും പക്ഷികളും മറ്റ് കാട്ടുമൃഗങ്ങളുമില്ല.