ഏവം സംചോദിതാഃ സര്വേ രാജ്ഞാ വാനരയൂഥപാഃ। സ്വാം സ്വാം ദിശമഭിപ്രേത്യ ത്വരിതാഃ സമ്പ്രതസ്ഥിരേ
ഇങ്ങനെ രാജാവിന്റെ പ്രേരണയോടെ, എല്ലാ വാനരസേനാനായകരും ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ദിക്കിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
നദന്തശ്ചോന്നദന്തശ്ച ഗര്ജന്തശ്ച പ്ലവംഗമാഃ। ക്ഷ്വേഡന്തോ ധാവമാനാശ്ച വിനദന്തോ മഹാബലാഃ
അവർ മുഴങ്ങിയും കുരച്ചും ഗർജിച്ചും, വലിയ ശബ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയും, മഹാബലശാലികൾ ആഹ്ലാദത്തോടെ വിളിച്ചുപറയുകയും ചെയ്തു.
ഏവം സംചോദിതാഃ സര്വേ രാജ്ഞാ വാനരയൂഥപാഃ। ആനയിഷ്യാമഹേ സീതാം ഹനിഷ്യാമശ്ച രാവണമ്
രാജാവിന്റെ പ്രേരണയോടെ, എല്ലാ വാനരസേനാനായകരും പറഞ്ഞു: 'നാം സീതയെ തിരികെ കൊണ്ടുവരും, രാവണനെയും സംഹരിക്കും.'
അഹമേകോ വധിഷ്യാമി പ്രാപ്തം രാവണമാഹവേ। തതശ്ചോന്മഥ്യ സഹസാ ഹരിഷ്യേ ജനകാത്മജാമ്
'രാവണൻ യുദ്ധത്തിൽ വന്നാൽ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് അവനെ കൊല്ലും; പിന്നെ അവനെ തോൽപ്പിച്ച് ഉടൻ തന്നെ ജനകിയുടെ മകളെ തിരികെ കൊണ്ടുവരും.'
വേപമാനാം ശ്രമേണാദ്യ ഭവദ്ഭിഃ സ്ഥീയതാമിതി। ഏക ഏവാഹരിഷ്യാമി പാതാലാദപി ജാനകീമ്
'അവൾ ക്ഷീണിച്ച് വിറയുന്നവളായിരുന്നാലും, നിങ്ങൾ ഉറച്ചുനിൽക്കണം; ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് തന്നെ ജാനകിയെ പാതാളത്തിൽ നിന്നുപോലും തിരികെ കൊണ്ടുവരാം.'
വിധമിഷ്യാമ്യഹം വൃക്ഷാന് ദാരയിഷ്യാമ്യഹം ഗിരീന്। ധരണീം ദാരയിഷ്യാമി ക്ഷോഭയിഷ്യാമി സാഗരാന്
'ഞാൻ മരങ്ങൾ തകർക്കും, പർവതങ്ങൾ പിളർക്കും, ഭൂമി പിളർക്കും, സമുദ്രങ്ങൾ പോലും അലയ്ക്കും.'
അഹം യോജനസംഖ്യായാഃ പ്ലവേയം നാത്ര സംശയഃ। ശതയോജനസംഖ്യായാഃ ശതം സമധികം ഹ്യഹമ്
'ഞാൻ യോജനകളിൽ അളക്കാവുന്ന ദൂരം ചാടാൻ കഴിയും, ഇതിൽ സംശയമില്ല; ഞാൻ നൂറു യോജനയും അതിലധികവും കടക്കാൻ കഴിയും.'
ഭൂതലേ സാഗരേ വാപി ശൈലേഷു ച വനേഷു ച। പാതാലസ്യാപി വാ മധ്യേ ന മമാച്ഛിദ്യതേ ഗതിഃ
'ഭൂമിയിലോ സമുദ്രത്തിലോ പർവതങ്ങളിലോ കാടുകളിലോ, അല്ലെങ്കിൽ പാതാളത്തിന്റെ നടുവിലോ എവിടെയായാലും എന്റെ സഞ്ചാരം തടയാനാവില്ല.'
ഇത്യേകൈകസ്തദാ തത്ര വാനരാ ബലദര്പിതാഃ। ഊചുശ്ച വചനം തസ്യ ഹരിരാജസ്യ സംനിധൌ
അങ്ങനെ, ശക്തിയിലും അഭിമാനത്തിലും നിറഞ്ഞ ഓരോ വാനരനും വാനരരാജാവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
thumb|ഷട്ചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഷട്ചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്താകാണ്ഡത്തിൽ നാല്പത്തിയാറാം സര്ഗം കേൾക്കുക.
ഗതേഷു വാനരേന്ദ്രേഷു രാമഃ സുഗ്രീവമബ്രവീത്। കഥം ഭവാന് വിജാനീതേ സര്വം വൈ മണ്ഡലം ഭുവഃ
വാനരരാജാക്കന്മാർ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ രാമൻ സുഗ്രീവനോടു ചോദിച്ചു: 'നീ എങ്ങനെ ഭൂമിയിലെ മുഴുവൻ പ്രദേശങ്ങളും അറിയുന്നു?'
സുഗ്രീവശ്ച തതോ രാമമുവാച പ്രണതാത്മവാന്। ശ്രൂയതാം സര്വമാഖ്യാസ്യേ വിസ്തരേണ വചോ മമ
അപ്പോൾ വിനയപൂർവ്വം സുഗ്രീവൻ രാമനോടു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്കുകൾ മുഴുവനും വിശദമായി കേൾക്കൂ.'
യദാ തു ദുന്ദുഭിം നാമ ദാനവം മഹിഷാകൃതിമ്। പ്രതികാലയതേ വാലീ മലയം പ്രതി പര്വതമ്
വാലി എന്നവൻ ദുണ്ടുഭി എന്ന മഹിഷരൂപിയായ അസുരനോട് നേരെ മലയപർവ്വതത്തേക്കു പോയി.
തദാ വിവേശ മഹിഷോ മലയസ്യ ഗുഹാം പ്രതി। വിവേശ വാലീ തത്രാപി മലയം തജ്ജിഘാംസയാ
അപ്പോൾ ആ മഹിഷം മലയപർവ്വതത്തിലെ ഒരു ഗുഹയിൽ കയറി; വാലിയും അവനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അകത്തേക്ക് കടന്നു.
തതോഽഹം തത്ര നിക്ഷിപ്തോ ഗുഹാദ്വാരി വിനീതവത്। ന ച നിഷ്ക്രാമതേ വാലീ തദാ സംവത്സരേ ഗതേ
അപ്പോൾ ഞാൻ വിനയത്തോടെ ആ ഗുഹയുടെ വാതിൽക്കൽ കാത്തുനിന്നു; ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും വാലി പുറത്തുവന്നില്ല.
തതഃ ക്ഷതജവേഗേന ആപുപൂരേ തദാ ബിലമ്। തദഹം വിസ്മിതോ ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതുഃ ശോകവിഷാര്ദിതഃ
അപ്പോൾ രക്തം ഒഴുകി ഗുഹ നിറഞ്ഞുപോയി; അത് കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ അത്ഭുതവും സഹോദരനോടുള്ള ദുഃഖവും കൊണ്ട് വിറച്ചു.
അഥാഹം ഗതബുദ്ധിസ്തു സുവ്യക്തം നിഹതോ ഗുരുഃ। ശിലാ പര്വതസംകാശാ ബിലദ്വാരി മയാ കൃതാ
അപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് മങ്ങിപ്പോയി; ഗുരു മരിച്ചുവെന്നുറപ്പിച്ചു; ഞാൻ ഒരു പർവ്വതംപോലെയുള്ള കല്ല് ഗുഹയുടെ വാതിൽക്കൽ വെച്ചു.
അശക്നുവന്നിഷ്ക്രമിതും മഹിഷോ വിനശിഷ്യതി। തതോഽഹമാഗാം കിഷ്കിന്ധാം നിരാശസ്തസ്യ ജീവിതേ
പുറത്തുവരാൻ കഴിയാതെ ആ മഹിഷം അവിടെ തന്നെ മരിക്കും; അങ്ങനെ ഞാൻ വാലിയുടെ ജീവൻ പ്രതീക്ഷയില്ലാതെ കിഷ്കിന്ദയിലേക്ക് മടങ്ങി.
രാജ്യം ച സുമഹത് പ്രാപ്യ താരാം ച രുമയാ സഹ। മിത്രൈശ്ച സഹിതസ്തത്ര വസാമി വിഗതജ്വരഃ
അവിടെ ഞാൻ വലിയ രാജ്യം നേടി, താരയെയും റുമയെയും കൂടെ കൂട്ടി, സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ആശങ്കയില്ലാതെ ജീവിച്ചു.
ആജഗാമ തതോ വാലീ ഹത്വാ തം വാനരര്ഷഭഃ। തതോഽഹമദദാം രാജ്യം ഗൌരവാദ് ഭയയന്ത്രിതഃ
പിന്നീട് വാനരശ്രേഷ്ഠനായ വാലി ആ മഹിഷനെ കൊല്ലുകയും തിരിച്ചുവന്നു; ഭയവും ആദരവും കൊണ്ട് ഞാൻ രാജ്യം തിരികെ നൽകി.
സ മാം ജിഘാംസുര്ദുഷ്ടാത്മാ വാലീ പ്രവ്യഥിതേന്ദ്രിയഃ। പരികാലയതേ വാലീ ധാവന്തം സചിവൈഃ സഹ
പക്ഷേ, ദുഷ്ടഹൃദയനായ വാലി എന്നെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചു; ഞാൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ഓടുമ്പോൾ വാലി എന്നെ പിന്തുടർന്നു.
തതോഽഹം വാലിനാ തേന സോഽനുബദ്ധഃ പ്രധാവിതഃ। നദീശ്ച വിവിധാഃ പശ്യന് വനാനി നഗരാണി ച
അങ്ങനെ വാലി എന്നെ പിന്തുടർന്ന് പലതരം നദികളും കാടുകളും നഗരങ്ങളും കാണിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ ഓടി.
ആദര്ശതലസംകാശാ തതോ വൈ പൃഥിവീ മയാ। അലാതചക്രപ്രതിമാ ദൃഷ്ടാ ഗോഷ്പദവത് കൃതാ
അപ്പോൾ ഭൂമി എനിക്ക് കണ്ണാടിയുടെ ഉപരിതലമുപോലെയും, ചുറ്റുന്ന തീചക്രംപോലെയും, പശുവിന്റെ കുരുവയോളം ചെറുതായി തോന്നി.
പൂര്വാം ദിശം തതോ ഗത്വാ പശ്യാമി വിവിധാന് ദ്രുമാന്। പര്വതാന് സദരീന് രമ്യാന് സരാംസി വിവിധാനി ച
പിന്നീട് കിഴക്കോട്ട് പോയപ്പോൾ ഞാൻ പലവിധ വൃക്ഷങ്ങളും മനോഹരമായ പർവ്വതങ്ങളും നദികളുമുള്ള സ്ഥലങ്ങളും വിവിധ തടാകങ്ങളും കണ്ടു.
ഉദയം തത്ര പശ്യാമി പര്വതം ധാതുമണ്ഡിതമ്। ക്ഷീരോദം സാഗരം ചൈവ നിത്യമപ്സരസാലയമ്
അവിടെ ഞാൻ ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഉദയപർവ്വതവും, ദൈവകന്യകളുടെ സ്ഥിരവാസമായ ക്ഷീരസാഗരവും കണ്ടു.
പരികാല്യമാനസ്തു തദാ വാലിനാഭിദ്രുതോ ഹ്യഹമ്। പുനരാവൃത്യ സഹസാ പ്രസ്ഥിതോഽഹം തദാ വിഭോ
പക്ഷേ, അപ്പോൾ വാലി എന്നെ പിന്തുടർന്ന് പീഡിപ്പിച്ചതിനാൽ ഞാൻ പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞ് മടങ്ങി, പ്രഭോ.
ദിശസ്തസ്യാസ്തതോ ഭൂയഃ പ്രസ്ഥിതോ ദക്ഷിണാം ദിശമ്। വിന്ധ്യപാദപസംകീര്ണാം ചന്ദനദ്രുമശോഭിതാമ്
അതിനുശേഷം ഞാൻ വീണ്ടും ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; അവിടം വിന്ധ്യപർവ്വതങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങളാൽ മനോഹരവുമായിരുന്നു.
ദ്രുമശൈലാന്തരേ പശ്യന് ഭൂയോ ദക്ഷിണതോഽപരാമ്। അപരാം ച ദിശം പ്രാപ്തോ വാലിനാ സമഭിദ്രുതഃ
വൃക്ഷങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും ഇടയിൽ കണ്ട് ഞാൻ ദക്ഷിണത്തേക്ക് മറ്റൊരു ദിശയിലേക്കും പോയി; പക്ഷേ വീണ്ടും വാലി എന്നെ പിന്തുടർന്നു.
സ പശ്യന് വിവിധാന് ദേശാനസ്തം ച ഗിരിസത്തമമ്। പ്രാപ്യ ചാസ്തം ഗിരിശ്രേഷ്ഠമുത്തരം സമ്പ്രധാവിതഃ
പല ദേശങ്ങളും ആ മഹത്തായ പർവ്വതവും കണ്ട് ഞാൻ അസ്തമയപർവ്വതത്തിലെത്തിയപ്പോൾ വാലി എന്നെ വടക്കോട്ട് ഓടിച്ചു.
ഹിമവന്തം ച മേരും ച സമുദ്രം ച തഥോത്തരമ്। യദാ ന വിന്ദേ ശരണം വാലിനാ സമഭിദ്രുതഃ
ഹിമവാനും മേറും വടക്കൻ സമുദ്രവും ഞാൻ കണ്ടു; പക്ഷേ വാലി എന്നെ പിന്തുടർന്നതിനാൽ എവിടെയും അഭയം ലഭിച്ചില്ല.