നൈശാനി സര്വഭൂതാനി പ്രചരന്തി തതസ്തതഃ । യക്ഷരാക്ഷസസംഘാശ്ച രൌദ്രാശ്ച പിശിതാശനാഃ ൧-൩൪-
രാത്രിയില് ജീവികള് എല്ലാം ഇവിടെ അവിടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ഭയാനകമായ മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്ന ഭൂതങ്ങളും അങ്ങോട്ടിങ്ങോട്ട് നടക്കുന്നു.
ഏവമുക്ത്വാ മഹാതേജാ വിരരാമ മഹാമുനിഃ । സാധുസാധ്വിതി തം സര്വേ മുനയോ ഹ്യഭ്യപൂജയന് ॥൧-൩൪-
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള മഹാമുനി മൗനം പാലിച്ചു. അപ്പോൾ എല്ലാ മുനികളും 'ശ്രേഷ്ഠം, ശ്രേഷ്ഠം' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവനെ ആദരിച്ചു.
കുശികാനാമയം വംശോ മഹാന് ധര്മപരഃ സദാ । ബ്രഹ്മോപമാ മഹാത്മാനഃ കുശവംശ്യാ നരോത്തമാഃ ॥൧-൩൪-
കുശികരുടെ വംശം മഹത്തായതും എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുമാണ്. കുശയുടെ സന്തതികൾ മഹാത്മാക്കളാണ്, ബ്രഹ്മാവിനോട് സമാനരായ മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠന്മാരാണ്.
വിശേഷേണ ഭവാനേവ വിശ്വാമിത്ര മഹായശഃ । കൌശികീ സരിതാം ശ്രേഷ്ഠാ കുലോദ്യോതകരീ തവ ॥൧-൩൪-
വിശേഷിച്ച് മഹാശോഭയുള്ള വിശ്വാമിത്ര, നീയാണല്ലോ ഏറ്റവും പ്രശസ്തൻ. നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ കൗശികി നിന്റെ വംശത്തിന് മഹത്വം നൽകുന്നു.
മുദിതൈര്മുനിശാര്ദൂലൈഃ പ്രശസ്തഃ കുശികാത്മജഃ । നിദ്രാമുപാഗമച്ഛ്രീമാനസ്തംഗത ഇവാംശുമാന് ॥൧-൩൪-
ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാർ കുശികപുത്രനെ സ്തുതിച്ചു. മഹത്വമുള്ള അവൻ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതുപോലെ ഉറക്കത്തിലേക്ക് കടന്നു.
രാമോഽപി സഹസൌമിത്രിഃ കിഞ്ചിദാഗതവിസ്മയഃ । പ്രശസ്യ മുനിശാര്ദൂലം നിദ്രാം സമുപസേവതേ ॥൧-൩൪-
രാമനും സൗമിത്രിയും ഒപ്പം, അല്പം അത്ഭുതത്തോടെ, മുനിശ്രേഷ്ഠനെ സ്തുതിച്ചു, പിന്നെ അവരും ഉറക്കത്തിലേക്ക് പോയി.
thumb|പഞ്ചത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ പഞ്ചത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിൽ പത്തൊൻപതാം അധ്യായം കേൾക്കേണ്ടതാണ്.
ഉപാസ്യ രാത്രിശേഷം തു ശോണാകൂലേ മഹര്ഷിഭിഃ । നിശായാം സുപ്രഭാതായാം വിശ്വാമിത്രോഽഭ്യഭാഷത ॥൧-൩൫-
ശേഷിച്ച രാത്രി ശോണാനദിയുടെ തീരത്ത് മഹർഷിമാരോടൊപ്പം ചെലവഴിച്ച ശേഷം, പുലരിയപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ സംസാരിച്ചു.
സുപ്രഭാതാ നിശാ രാമ പൂര്വാ സംധ്യാ പ്രവര്തതേ । ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ ഭദ്രം തേ ഗമനായാഭിരോചയ ॥൧-൩൫-
രാമാ, രാത്രി കഴിഞ്ഞു, പുലർച്ചയാരംഭിച്ചു. എഴുന്നേൽക്കൂ, എഴുന്നേൽക്കൂ, നിനക്കു എല്ലാം നന്മ ഉണ്ടാകട്ടെ; യാത്രയ്ക്ക് ഒരുക്കം ചെയ്യൂ.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ കൃതപൂര്വാഹ്ണികക്രിയഃ । ഗമനം രോചയാമാസ വാക്യം ചേദമുവാച ഹ ॥൧-൩൫-
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രാവിലെ വേണ്ട ക്രിയകൾ ചെയ്ത ശേഷം, രാമൻ യാത്രക്ക് തയ്യാറായി, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അയം ശോണഃ ശുഭജലോഽഗാധഃ പുലിനമണ്ഡിതഃ । കതരേണ പഥാ ബ്രഹ്മന് സംതരിഷ്യാമഹേ വയമ് ॥൧-൩൫-
ഈ ശോണാനദി ശുദ്ധജലവും ആഴവും മണൽത്തിട്ടകളും ഉള്ളതുമാണ്. മഹർഷേ, നമുക്ക് ഏത് വഴിയിലൂടെ കടക്കാം?
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ വിശ്വാമിത്രോഽബ്രവീദിദമ് । ഏഷ പന്ഥാ മയോദ്ദിഷ്ടോ യേന യാന്തി മഹര്ഷയഃ ॥൧-൩൫-
രാമൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിമാർ പോകുന്ന ഈ വഴിയാണ് ഞാൻ കാണിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഏവമുക്താ മഹര്ഷയോ വിശ്വാമിത്രേണ ധീമതാ । പശ്യന്തസ്തേ പ്രയാതാ വൈ വനാനി വിവിധാനി ച ॥൧-൩൫-
വിദ്വാൻ വിശ്വാമിത്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, മഹർഷിമാർ വിവിധ വനങ്ങൾ കാണിച്ചുകൊണ്ട് യാത്ര തുടർന്നു.
തേ ഗത്വാ ദൂരമധ്വാനം ഗതേഽര്ധദിവസേ തദാ । ജാഹ്നവീം സരിതാം ശ്രേഷ്ഠാം ദദൃശുര്മുനിസേവിതാമ് ॥൧-൩൫-
അവർ ദൂരമായി യാത്ര ചെയ്ത ശേഷം, അർദ്ധദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മുനികൾ ആരാധിക്കുന്ന ജാഹ്നവീ എന്ന ശ്രേഷ്ഠനദിയെ കണ്ടു.
താം ദൃഷ്ട്വാ പുണ്യസലിലാം ഹംസസാരസസേവിതാമ് । ബഭൂവുര്മുനയഃ സര്വേ മുദിതാഃ സഹരാഘവാഃ ॥൧-൩൫-
ആ പുണ്യജലം, ഹംസം, സാരസം എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞ നദി കണ്ടപ്പോൾ, രാഘവനോടൊപ്പം എല്ലാ മുനികളും സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തസ്യാസ്തീരേ തദാ സര്വേ ചക്രുര്വാസപരിഗ്രഹമ് । തതഃ സ്നാത്വാ യഥാന്യായം സംതര്പ്യ പിതൃദേവതാഃ ॥൧-൩൫-
അപ്പോൾ അവരൊക്കെയും ആ നദീതീരത്ത് താമസത്തിന് ഒരുക്കം ചെയ്തു; ശേഷം, യഥാന്യായം സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃദേവന്മാർക്ക് ഹോമം നടത്തി.
ഹുത്വാ ചൈവാഗ്നിഹോത്രാണി പ്രാശ്യ ചാമൃതവദ്ധവിഃ । വിവിശുര്ജാഹ്നവീതീരേ ശുഭാ മുദിതമാനസാഃ ॥൧-൩൫-
അഗ്നിഹോത്രം നടത്തി, അമൃതംപോലെയുള്ള ഹവിസ്സ് കഴിച്ച്, സന്തോഷപൂർവം ജാഹ്നവീതീരത്ത് പ്രവേശിച്ചു.
വിശ്വാമിത്രം മഹാത്മാനം പരിവാര്യ സമന്തതഃ । വിഷ്ഠിതാശ്ച യഥാന്യായം രാഘവൌ ച യഥാര്ഹതഃ । സംപ്രഹൃഷ്ടമനാ രാമോ വിശ്വാമിത്രമഥാബ്രവീത് ॥൧-൩൫-
മഹാത്മാവായ വിശ്വാമിത്രനെ ചുറ്റി, യഥാന്യായം ഇരുന്ന്, രാഘവർകും യോജിച്ചിരിക്കാൻ അവസരം നൽകി, സന്തോഷത്തോടെ രാമൻ വിശ്വാമിത്രനോട് പറഞ്ഞു.
ഭഗവഞ്ഛ്രോതുമിച്ഛാമി ഗങ്ഗാം ത്രിപഥഗാം നദീമ് । ത്രൈലോക്യം കഥമാക്രമ്യ ഗതാ നദനദീപതിമ് ॥൧-൩൫-
ഭഗവൻ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഒഴുകുന്ന ഗംഗയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവൾ എങ്ങനെ മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ കീഴടക്കി, നദികളുടെയും നദീമഹാരാജാവായിത്തീർന്നു?
ചോദിതോ രാമവാക്യേന വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ । വൃദ്ധിം ജന്മ ച ഗങ്ഗായാ വക്തുമേവോപചക്രമേ ॥൧-൩൫-
രാമന്റെ വാക്ക് കേട്ട് മഹർഷി വിശ്വാമിത്രൻ ഗംഗയുടെ ഉത്ഭവവും ജനനവും പറയാൻ തുടങ്ങി.
ശൈലേന്ദ്രോ ഹിമവാന് രാമ ധാതൂനാമാകരോ മഹാന് । തസ്യ കന്യാദ്വയം രാമ രൂപേണാപ്രതിമം ഭുവി ॥൧-൩൫-
രാമാ, പർവതങ്ങളുടെ രാജാവായ ഹിമവാൻ, ഭൂമിയിൽ അപൂർവസൗന്ദര്യമുള്ള രണ്ടു പെൺമക്കളെ ലഭിച്ചു.
യാ മേരുദുഹിതാ രാമ തയോര്മാതാ സുമധ്യമാ । നാമ്നാ മേനാ മനോജ്ഞാ വൈ പത്നീ ഹിമവതഃ പ്രിയാ ॥൧-൩൫-
രാമാ, ആ പെൺമക്കളുടെ അമ്മ, മനോഹരിയും സുന്ദരമായ ശരീരമുള്ളവളുമായ മേനാ, മേരു പർവതന്റെ മകളാണ്; അവൾ ഹിമവാന്റെ പ്രിയഭാര്യയുമാണ്.
തസ്യാം ഗങ്ഗേയമഭവജ്ജ്യേഷ്ഠാ ഹിമവതഃ സുതാ । ഉമാ നാമ ദ്വിതീയാഭൂത് കന്യാ തസ്യൈവ രാഘവ ॥൧-൩൫-
രഘുവംശജ, ആ മേനയിൽ നിന്ന് ഹിമവാന്റെ മൂത്തമകൾ ഗംഗയും, രണ്ടാമത്തെ മകൾ ഉമാ എന്ന പേരിൽ ജനിച്ചു.
അഥ ജ്യേഷ്ഠാം സുരാഃ സര്വേ ദേവകാര്യചികീര്ഷയാ । ശൈലേന്ദ്രം വരയാമാസുര്ഗങ്ഗാം ത്രിപഥഗാം നദീമ് ॥൧-൩൫-
പിന്നീട് ദേവതകളുടെ കാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് എല്ലാ ദേവന്മാരും മൂത്തമയായ ഗംഗയെ, മൂന്ന് വഴികളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന നദിയെ, പർവതരാജാവിനോട് ചോദിച്ചു.
ദദൌ ധര്മേണ ഹിമവാംസ്തനയാം ലോകപാവനീമ് । സ്വച്ഛന്ദപഥഗാം ഗങ്ഗാം ത്രൈലോക്യഹിതകാമ്യയാ ॥൧-൩൫-
ഹിമവാൻ, ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും സ്വേച്ഛയോടെ ഒഴുകുന്നതുമായ ഗംഗയെ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ ഭംഗിക്കായി, ധർമ്മപൂർവ്വം ദാനം ചെയ്തു.
പ്രതിഗൃഹ്യ ത്രിലോകാര്ഥം ത്രിലോകഹിതകാംക്ഷിണഃ । ഗങ്ഗാമാദായ തേഽഗച്ഛന് കൃതാര്ഥേനാന്തരാത്മനാ ॥൧-൩൫-
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ ഭംഗിക്കായി ഗംഗയെ സ്വീകരിച്ച ദേവന്മാർ, തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയായതിന്റെ സന്തോഷത്തോടെ അവളെ കൂട്ടി തിരിച്ചു പോയി.
യാ ചാന്യാ ശൈലദുഹിതാ കന്യാഽസീദ് രഘുനന്ദന । ഉഗ്രം സുവ്രതമാസ്ഥായ തപസ്തേപേ തപോധനാ ॥൧-൩൫-
രഘുനന്ദനാ, പർവതരാജാവിന്റെ മറ്റെ മകൾ, കഠിനമായ വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച്, ശക്തമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ഉഗ്രേണ തപസാ യുക്താം ദദൌ ശൈലവരഃ സുതാമ് । രുദ്രായാപ്രതിരൂപായ ഉമാം ലോകനമസ്കൃതാമ് ॥൧-൩൫-
ശക്തമായ തപസ്സുകൊണ്ട് ഉമയെ, ലോകം വന്ദിക്കുന്നതും അപൂർവസൗന്ദര്യമുള്ളതുമായ അവളെ, പർവതരാജാവ് രുദ്രനു നൽകി.
ഏതേ തേ ശൈലരാജസ്യ സുതേ ലോകനമസ്കൃതേ । ഗങ്ഗാ ച സരിതാം ശ്രേഷ്ഠാ ഉമാദേവീ ച രാഘവ ॥൧-൩൫-
രാഘവാ, ലോകം വന്ദിക്കുന്ന പർവതരാജാവിന്റെ രണ്ടു പുത്രിമാരാണ് ഗംഗയും ഉമാദേവിയും; ഗംഗയാണ് നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും.
ഏതത് തേ സര്വമാഖ്യാതം യഥാ ത്രിപഥഗാമിനീ । ഖം ഗതാ പ്രഥമം താത ഗതിം ഗതിമതാം വര ॥൧-൩൫-
മൂന്ന് വഴികളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഗംഗ ആദ്യമായി ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നത് എങ്ങനെയെന്ന് ഞാൻ മുഴുവൻ പറഞ്ഞുതന്നു, ജ്ഞാനശ്രേഷ്ഠനേ.