തഥാപരേണ കോടീനാം സഹസ്രേണ സമന്വിതഃ। പിതാ രുമായാഃ സമ്പ്രാപ്തഃ സുഗ്രീവശ്വശുരോ വിഭുഃ
അതു പോലെ തന്നെ, രുമയുടെ പിതാവും, സുഗ്രീവന്റെ മരുമകനും, ഒരു കോടിയിലധികം കുരങ്ങന്മാരുമായി അവിടെ എത്തി.
പദ്മകേസരസംകാശസ്തരുണാര്കനിഭാനനഃ। ബുദ്ധിമാന് വാനരശ്രേഷ്ഠഃ സര്വവാനരസത്തമഃ
താമരയുടെ നാരിനോടു സമാനമായ രൂപവും, ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള മുഖവും, വലിയ ബുദ്ധിയും ഉള്ളവനും, വാനരന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും, എല്ലാവരിലും ഉത്തമനായ വാനരനായവനും അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അനേകൈര്ബഹുസാഹസ്ത്രൈര്വാനരാണാം സമന്വിതഃ। പിതാ ഹനുമതഃ ശ്രീമാന് കേസരീ പ്രത്യദൃശ്യത
അനവധി ആയിരക്കണക്കിന് വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഹനുമാന്റെ പിതാവായ മഹത്വമുള്ള കേസരി അവിടെ കാണപ്പെട്ടു.
ഗോലാങ്ഗൂലമഹാരാജോ ഗവാക്ഷോ ഭീമവിക്രമഃ। വൃതഃ കോടിസഹസ്രേണ വാനരാണാമദൃശ്യത
നീണ്ട വാലുള്ള വാനരരാജാവും ഭയങ്കരമായ വീര്യശാലിയും ആയ ഗവാക്ഷൻ, കോടികൾക്കണക്കിന് വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഋക്ഷാണാം ഭീമവേഗാനാം ധൂമ്രഃ ശത്രുനിബര്ഹണഃ। വൃതഃ കോടിസഹസ്രാഭ്യാം ദ്വാഭ്യാം സമഭിവര്തത
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, അതിവേഗിയായ കരടികളുടെ നേതാവായ ധൂമ്രൻ, രണ്ടു കോടികൾക്കണക്കിന് ഭയങ്കര കരടികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
മഹാചലനിഭൈര്ഘോരൈഃ പനസോ നാമ യൂഥപഃ। ആജഗാമ മഹാവീര്യസ്തിസൃഭിഃ കോടിഭിര്വൃതഃ
വലിയ പർവ്വതങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ഭയങ്കരരൂപം ഉള്ള ശക്തനായ നേതാവായ പനസൻ, മൂന്നു കോടിയോളം വാനരന്മാരെ കൂടെ കൂട്ടി അവിടെ എത്തി.
നീലാഞ്ജനചയാകാരോ നീലോ നാമൈഷ യൂഥപഃ। അദൃശ്യത മഹാകായഃ കോടിഭിര്ദശഭിര്വൃതഃ
കറുത്ത അഞ്ജനയുടെ കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെയുള്ള രൂപവും, മഹത്തായ ദേഹവും ഉള്ള നീലൻ എന്ന നേതാവ്, പത്ത് കോടിയോളം വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തതഃ കാഞ്ചനശൈലാഭോ ഗവയോ നാമ യൂഥപഃ। ആജഗാമ മഹാവീര്യഃ കോടിഭിഃ പഞ്ചഭിര്വൃതഃ
അതിനുശേഷം പൊന്നുപർവ്വതത്തെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്ന മഹാവീര്യശാലിയായ ഗവയൻ എന്ന നേതാവ്, അഞ്ച് കോടിയോളം വാനരന്മാരെ കൂടെ കൂട്ടി അവിടെ എത്തി.
ദരീമുഖശ്ച ബലവാന് യൂഥപോഽഭ്യായയൌ തദാ। വൃതഃ കോടിസഹസ്രേണ സുഗ്രീവം സമവസ്ഥിതഃ
ശക്തനായ ദരീമുഖൻ എന്ന നേതാവും, കോടികൾക്കണക്കിന് വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സുഖ്രീവന്റെ അടുത്ത് എത്തി.
മൈന്ദശ്ച ദ്വിവിദശ്ചോഭാവശ്വിപുത്രൌ മഹാബലൌ। കോടികോടിസഹസ്രേണ വാനരാണാമദൃശ്യതാമ്
അശ്വിനീദേവന്മാരുടെ രണ്ടു മഹാബലശാലി പുത്രന്മാരായ മൈന്ദനും ദ്വിവിദനും, അനവധി കോടികൾക്കണക്കിന് വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഗജശ്ച ബലവാന് വീരസ്തിസൃഭിഃ കോടിഭിര്വൃതഃ। ആജഗാമ മഹാതേജാഃ സുഗ്രീവസ്യ സമീപതഃ
ശക്തിയും വീര്യവും നിറഞ്ഞ ഗജൻ, മൂന്നു കോടിയോളം വാനരന്മാരെ കൂട്ടി, മഹാശക്തിയോടെ സുഖ്രീവന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തി.
ഋക്ഷരാജോ മഹാതേജാ ജാമ്ബവാന്നാമ നാമതഃ। കോടിഭിര്ദശഭിര്വ്യാപ്തഃ സുഗ്രീവസ്യ വശേ സ്ഥിതഃ
കരടികളുടെ രാജാവും മഹാതേജസ്സുള്ളവനുമായ ജാംബവാൻ, പത്ത് കോടിയോളം കരടികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സുഖ്രീവന്റെ ആജ്ഞയിൽ നിലകൊണ്ടു.
രുമണോ നാമ തേജസ്വീ വിക്രാന്തൈര്വാനരൈര്വൃതഃ। ആഗതോ ബലവാംസ്തൂര്ണം കോടീശതസമാവൃതഃ
തേജസ്സും ശക്തിയും നിറഞ്ഞ രുമണൻ, വീര്യശാലിയായ വാനരന്മാരെ കൂട്ടി, നൂറുകോടിയോളം സൈന്യത്തോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ എത്തി.
തതഃ കോടിസഹസ്രാണാം സഹസ്രേണ ശതേന ച। പൃഷ്ഠതോഽനുഗതഃ പ്രാപ്തോ ഹരിഭിര്ഗന്ധമാദനഃ
അതിനുശേഷം, ലക്ഷക്കണക്കിന് കോടികളും, നൂറുകണക്കിന് ആയിരങ്ങളും വാനരന്മാർ പിന്തുടർന്ന്, ഗന്ധമാദനൻ അവിടെ എത്തി.
തതഃ പദ്മസഹസ്രേണ വൃതഃ ശങ്കുശതേന ച। യുവരാജോഽങ്ഗദഃ പ്രാപ്തഃ പിതുസ്തുല്യപരാക്രമഃ
പിന്നീട്, തന്റെ പിതാവിനെപ്പോലെയുള്ള വീര്യശാലിയായ യുവരാജാവായ അങ്കദൻ, ആയിരം താമരകളും നൂറ് കുന്തങ്ങളും കൂടെ കൂട്ടി അവിടെ എത്തി.
തതസ്താരാദ്യുതിസ്താരോ ഹരിഭിര്ഭീമവിക്രമൈഃ। പഞ്ചഭിര്ഹരികോടീഭിര്ദൂരതഃ പര്യദൃശ്യത
അതിനുശേഷം, നക്ഷത്രത്തെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന താരൻ, ഭയങ്കര വീര്യശാലിയായ അഞ്ച് കോടി വാനരന്മാരെ കൂട്ടി ദൂരത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഇന്ദ്രജാനുഃ കവിര്വീരോ യൂഥപഃ പ്രത്യദൃശ്യത। ഏകാദശാനാം കോടീനാമീശ്വരസ്തൈശ്ച സംവൃതഃ
ഇന്ദ്രജാനു എന്ന കവി, വീരനായ നേതാവ്, പതിനൊന്ന് കോടി വാനരന്മാരെ കൂട്ടി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവർക്കെല്ലാം അവൻ നേതാവായിരുന്നു.
തതോ രമ്ഭസ്ത്വനുപ്രാപ്തസ്തരുണാദിത്യസംനിഭഃ। അയുതേന വൃതശ്ചൈവ സഹസ്രേണ ശതേന ച
അതിനുശേഷം, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള തേജസ്സുള്ള രംഭൻ, പത്തു ആയിരം, ആയിരം, നൂറ് വാനരന്മാരെ കൂട്ടി അവിടെ എത്തി.
തതോ യൂഥപതിര്വീരോ ദുര്മുഖോ നാമ വാനരഃ। പ്രത്യദൃശ്യത കോടീഭ്യാം ദ്വാഭ്യാം പരിവൃതോ ബലീ
പിന്നീട്, ദുർമുഖൻ എന്ന വീരനായ വാനരനേതാവ്, രണ്ട് കോടി വാനരന്മാരെ കൂട്ടി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
കൈലാസശിഖരാകാരൈര്വാനരൈര്ഭീമവിക്രമൈഃ। വൃതഃ കോടിസഹസ്രേണ ഹനുമാന് പ്രത്യദൃശ്യത
ഹനുമാൻ, കൈലാസംപോലെയുള്ള കുന്നിൻമുകളെപ്പോലെയുള്ള ഭയങ്കര ശക്തിയുള്ള കോടികൾക്കണക്കിന് വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് കാണപ്പെട്ടു.
നലശ്ചാപി മഹാവീര്യഃ സംവൃതോ ദ്രുമവാസിഭിഃ। കോടീശതേന സമ്പ്രാപ്തഃ സഹസ്രേണ ശതേന ച
വലിയ വീര്യശാലിയായ നളനും, മരങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന കോടികൾക്കണക്കിന് വാനരന്മാരോടൊപ്പം, ലക്ഷക്കണക്കിന് കൂട്ടങ്ങളായി അവിടെ എത്തി.
തതോ ദധിമുഖഃ ശ്രീമാന് കോടിഭിര്ദശഭിര്വൃതഃ। സമ്പ്രാപ്തോഽഭിനദംസ്തസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ
ശോഭയുള്ള ദധിമുഖൻ, പത്ത് കോടിയോളം വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവന്റെ മുന്നിൽ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചുകൊണ്ട് എത്തി.
ശരഭഃ കുമുദോ വഹ്നിര്വാനരോ രംഹ ഏവ ച। ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ വാനരാഃ കാമരൂപിണഃ
ശരഭൻ, കുമുദൻ, വഹ്നി, വേഗശാലിയായ രംഹൻ, ഇവരോടൊപ്പം ഇഷ്ടരൂപം എടുക്കാൻ കഴിയുന്ന അനേകം വാനരന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആഗതാശ്ച നിവിഷ്ടാശ്ച പൃഥിവ്യാം സര്വവാനരാഃ। ആപ്ലവന്തഃ പ്ലവന്തശ്ച ഗര്ജന്തശ്ച പ്ലവംഗമാഃ। അഭ്യവര്തന്ത സുഗ്രീവം സൂര്യമഭ്രഗണാ ഇവ
എല്ലാ വാനരന്മാരും ഭൂമിയിൽ എത്തി, ചാടിയും കുതിച്ചും ഗർജിച്ചും, സൂര്യനെ ചുറ്റുന്ന മേഘങ്ങൾപോലെ സുഗ്രീവനെ ചുറ്റി കൂടിയിരുന്നു.
കുര്വാണാ ബഹുശബ്ദാംശ്ച പ്രകൃഷ്ടാ ബാഹുശാലിനഃ। ശിരോഭിര്വാനരേന്ദ്രായ സുഗ്രീവായ ന്യവേദയന്
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള വാനരനേതാക്കൾ വലിയ ശബ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി, തലകുനിഞ്ഞ് വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവിന് ആദരം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
അപരേ വാനരശ്രേഷ്ഠാഃ സംഗമ്യ ച യഥോചിതമ്। സുഗ്രീവേണ സമാഗമ്യ സ്ഥിതാഃ പ്രാഞ്ജലയസ്തദാ
മറ്റു പ്രധാന വാനരന്മാർ കൂടി, യോജിച്ചെത്തി, സുഗ്രീവന്റെ മുന്നിൽ കൈകൂപ്പി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
സുഗ്രീവസ്ത്വരിതോ രാമേ സര്വാംസ്താന് വാനരര്ഷഭാന്। നിവേദയിത്വാ ധര്മജ്ഞഃ സ്ഥിതഃ പ്രാഞ്ജലിരബ്രവീത്
വേഗത്തിൽ സുഗ്രീവൻ, ആ പ്രധാന വാനരന്മാരെ രാമനോടു പരിചയപ്പെടുത്തി, ധർമ്മം അറിയുന്നവനായി കൈകൂപ്പി നിന്ന് പറഞ്ഞു.
യഥാസുഖം പര്വതനിര്ഝരേഷു വനേഷു സര്വേഷു ച വാനരേന്ദ്രാഃ। നിവേശയിത്വാ വിധിവദ് ബലാനി ബലം ബലജ്ഞഃ പ്രതിപത്തുമീഷ്ടേ
പർവ്വതങ്ങളുടെയും കാട്ടുകളുടെയും ഒഴുക്കുള്ള കുളങ്ങളിലെയും സൈന്യങ്ങളെ സൗകര്യപ്രകാരം ക്രമീകരിച്ച്, ശക്തി വിലയിരുത്താൻ അറിയുന്ന വാനരരാജാവ് സൈന്യത്തെ പരിശോധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
thumb|ചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാ കാണ്ഡത്തിലെ നാല്പതാമത്തെ സർഗം കേൾക്കൂ.
അഥ രാജാ സമൃദ്ധാര്ഥഃ സുഗ്രീവഃ പ്ലവഗേശ്വരഃ। ഉവാച നരശാര്ദൂലം രാമം പരബലാര്ദനമ്
പിന്നീട് സമ്പന്നനും വിജയിയും ആയ വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവൻ, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനും ശത്രുനാശകനുമായ രാമനോടു പറഞ്ഞു.