പ്രണഷ്ടാ ശ്രീശ്ച കീര്തിശ്ച കപിരാജ്യം ച ശാശ്വതമ്। ത്വത്പ്രസാദാന്മഹാബാഹോ പുനഃ പ്രാപ്തമിദം മയാ
'എന്റെ ഭാഗ്യവും കീർത്തിയും ശാശ്വതമായ കപിരാജ്യവും എല്ലാം നഷ്ടമായിരുന്നു; മഹാബാഹുവായ നീയാൽ തന്നെയാണ് ഞാൻ ഇവയെ വീണ്ടും ലഭിച്ചത്.'
തവ ദേവ പ്രസാദാച്ച ഭ്രാതുശ്ച ജയതാം വര। കൃതം ന പ്രതികുര്യാദ് യഃ പുരുഷാണാം ഹി ദൂഷകഃ
ദേവന്മാരുടെയും വിജയികളായ നിന്റെ സഹോദരന്റെയും അനുഗ്രഹത്താൽ, ചെയ്ത ഉപകാരത്തിന് തിരിച്ചടവ് ചെയ്യാത്തവൻ മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും നിന്ദനീയനാണ്.
ഏതേ വാനരമുഖ്യാശ്ച ശതശഃ ശത്രുസൂദന। പ്രാപ്താശ്ചാദായ ബലിനഃ പൃഥിവ്യാം സര്വവാനരാന്
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, ഇവിടെയുണ്ട് നൂറുകണക്കിന് വാനരപ്രമുഖന്മാർ, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ശക്തനായ വാനരന്മാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു.
ഋക്ഷാശ്ച വാനരാഃ ശൂരാ ഗോലാങ്ഗൂലാശ്ച രാഘവ। കാന്താരവനദുര്ഗാണാമഭിജ്ഞാ ഘോരദര്ശനാഃ
രാഘവാ, ധൈര്യശാലികളായ കരടികളും വാനരന്മാരും കോരങ്കുകളുമുണ്ട്, ഭയങ്കരമായ രൂപവും കാട്ടിലും മലനിരകളിലും നന്നായി പരിചയവുമുള്ളവർ.
ദേവഗന്ധര്വപുത്രാശ്ച വാനരാഃ കാമരൂപിണഃ। സ്വൈഃ സ്വൈഃ പരിവൃതാഃ സൈന്യൈര്വര്തന്തേ പഥി രാഘവ
രാഘവാ, ദേവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും പുത്രന്മാരായ വാനരന്മാരുണ്ട്, ഇഷ്ടംപോലെ രൂപം മാറാൻ കഴിയുന്നവർ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സൈന്യങ്ങളുമായി വഴിയിൽ വരുന്നു.
ശതൈഃ ശതസഹസ്രൈശ്ച വര്തന്തേ കോടിഭിസ്തഥാ। അയുതൈശ്ചാവൃതാ വീര ശങ്കുഭിശ്ച പരംതപ
വീരാ, നൂറുകൾ, ലക്ഷങ്ങൾ, കോടികൾ, ആയിരക്കണക്കിന് സംഘങ്ങൾ, വലിയ സൈന്യങ്ങൾ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ.
അര്ബുദൈരര്ബുദശതൈര്മധ്യൈശ്ചാന്ത്യൈശ്ച വാനരാഃ। സമുദ്രാശ്ച പരാര്ധാശ്ച ഹരയോ ഹരിയൂഥപാഃ
അർബുദം, അർബുദശതങ്ങൾ, ഇടത്തരം, അവസാന വിഭാഗങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, അനന്തമായ കാപിസേനകളും കാപിസേനാനായകരുമുണ്ട്.
ആഗമിഷ്യന്തി തേ രാജന് മഹേന്ദ്രസമവിക്രമാഃ। മേഘപര്വതസംകാശാ മേരുവിന്ധ്യകൃതാലയാഃ
രാജാവേ, മഹേന്ദ്രനോടു തുല്യമായ ശക്തിയുള്ളവരും മേഘങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും പോലെയുള്ളവരും, മേരുവിലും വിന്ധ്യയിലും താമസിക്കുന്നവരും നിനക്കായി വരും.
തേ ത്വാമഭിഗമിഷ്യന്തി രാക്ഷസം യോദ്ധുമാഹവേ। നിഹത്യ രാവണം യുദ്ധേ ഹ്യാനയിഷ്യന്തി മൈഥിലീമ്
അവരെല്ലാം യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസനെ നേരിടാൻ നിന്റെ അടുക്കൽ വരും; യുദ്ധത്തിൽ രാവണനെ തോൽപ്പിച്ച ശേഷം, അവർ മൈഥിലിയെ തീർച്ചയായും തിരികെ കൊണ്ടുവരും.
തതഃ സമുദ്യോഗമവേക്ഷ്യ വീര്യവാന് ഹരിപ്രവീരസ്യ നിദേശവര്തിനഃ। ബഭൂവ ഹര്ഷാദ് വസുധാധിപാത്മജഃ പ്രബുദ്ധനീലോത്പലതുല്യദര്ശനഃ
ശക്തനായ കുരങ്ങന്മാരുടെ നായകന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഒരുക്കങ്ങൾ നടക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ഭൂമിയുടെ രാജാവിന്റെ പുത്രൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, പുഷ്പിച്ച നീലത്താമരപൂവിനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള മുഖത്തോടെ നിന്നു.
thumb|ഏകോനചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഏകോനചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡയിലെ മുപ്പത്തൊൻപതാം സർഗം കേൾക്കൂ.
ഇതി ബ്രുവാണം സുഗ്രീവം രാമോ ധര്മഭൃതാം വരഃ। ബാഹുഭ്യാം സമ്പരിഷ്വജ്യ പ്രത്യുവാച കൃതാഞ്ജലിമ്
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ച സുഗ്രീവനോട്, ധർമ്മത്തെ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യമുള്ള രാമൻ ഇരുകൈകളും നീട്ടി അണകമായി അങ്കലാക്കി, കൈകൂപ്പി മറുപടി പറഞ്ഞു.
യദിന്ദ്രോ വര്ഷതേ വര്ഷം ന തച്ചിത്രം ഭവിഷ്യതി। ആദിത്യോഽസൌ സഹസ്രാംശുഃ കുര്യാദ് വിതിമിരം നഭഃ
ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിച്ചാലോ, ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യൻ ആകാശത്തിലെ ഇരുണ്ടതെല്ലാം നീക്കി വെളിച്ചം പകരുകയോ, അതിൽ അതിശയിക്കാനൊന്നുമില്ല.
ചന്ദ്രമാ രജനീം കുര്യാത് പ്രഭയാ സൌമ്യ നിര്മലാമ്। ത്വദ്വിധോ വാപി മിത്രാണാം പ്രീതിം കുര്യാത് പരംതപ
സൗമ്യനേ, ചന്ദ്രൻ തന്റെ പ്രകാശംകൊണ്ട് രാത്രി ശുദ്ധവും മനോഹരവുമാക്കുന്നതുപോലെ, നിന്നെപോലുള്ള സുഹൃത്ത് സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് സന്തോഷം പകരുന്നു, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ.
ഏവം ത്വയി ന തച്ചിത്രം ഭവേദ് യത് സൌമ്യ ശോഭനമ്। ജാനാമ്യഹം ത്വാം സുഗ്രീവ സതതം പ്രിയവാദിനമ്
ഇങ്ങനെ നിനക്കു നല്ലതും ഉത്തമവുമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നതിൽ അതിശയിക്കാനൊന്നുമില്ല, സുഗ്രീവ, നീ എപ്പോഴും സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവനാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു.
ത്വത്സനാഥഃ സഖേ സംഖ്യേ ജേതാസ്മി സകലാനരീന്। ത്വമേവ മേ സുഹൃന്മിത്രം സാഹായ്യം കര്തുമര്ഹസി
സുഹൃത്തെ, നീ എന്നെ കൂടെ നിൽക്കുമ്പോൾ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിക്കും; നീയാണ് എന്റെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തനായ സുഹൃത്ത്, സഹായം ചെയ്യാൻ അർഹനുമാണ്.
ജഹാരാത്മവിനാശായ മൈഥിലീം രാക്ഷസാധമഃ। വഞ്ചയിത്വാ തു പൌലോമീമനുഹ്ലാദോ യഥാ ശചീമ്
തന്റെ തന്നെ നാശത്തിനായി, ആ ദുഷ്ടരാക്ഷസൻ മൈഥിലിയെ അപഹരിച്ചു; അന്നു അനുഹ്ലാദൻ പോളോമിയുടെ ഭാര്യയായ ശചിയെ വഞ്ചിച്ചതുപോലെ.
നചിരാത് തം വധിഷ്യാമി രാവണം നിശിതൈഃ ശരൈഃ। പൌലോമ്യാഃ പിതരം ദൃപ്തം ശതക്രതുരിവാരിഹാ
ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ രാവണനെ കൂർമുനയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് സംഹരിക്കും; പോളോമിയുടെ അഹങ്കാരമുള്ള പിതാവിനെ ഇന്ദ്രൻ സംഹരിച്ചതുപോലെ.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ചൈവ രജഃ സമഭിവര്തത। ഉഷ്ണതീവ്രാം സഹസ്രാംശോശ്ഛാദയദ് ഗഗനേ പ്രഭാമ്
അത്തവണ, ഒരു വലിയ പൊടിക്കാറ്റ് ഉയർന്നു, ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യന്റെ പ്രകാശം ആകാശത്ത് അതിന്റെ കനത്ത ചൂടിൽ മറഞ്ഞു.
തതോ നഗേന്ദ്രസംകാശൈസ്തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രൈര്മഹാബലൈഃ। കൃത്സ്നാ സംഛാദിതാ ഭൂമിരസംഖ്യേയൈഃ പ്ലവംഗമൈഃ
പർവ്വതങ്ങളുപോലെയുള്ള, മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളും വലിയ ശക്തിയും ഉള്ള അനേകം കുരങ്ങന്മാർ ഭൂമി മുഴുവൻ മൂടി നിന്നു.
നിമേഷാന്തരമാത്രേണ തതസ്തൈര്ഹരിയൂഥപൈഃ। കോടീശതപരീവാരൈര്വാനരൈര്ഹരിയൂഥപൈഃ
ഒരു നിമിഷം പോലും വൈകാതെ, ആ കുരങ്ങസേനാനായകർ കോടികൾക്കണക്കിന് കുരങ്ങന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവിടെ എത്തി.
നാദേയൈഃ പാര്വതേയൈശ്ച സാമുദ്രൈശ്ച മഹാബലൈഃ। ഹരിഭിര്മേഘനിര്ഹ്രാദൈരന്യൈശ്ച വനവാസിഭിഃ
പർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരും സമുദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ളവരും, വലിയ ശക്തിയുള്ളവരും, മേഘഗർജ്ജനത്തിനുപോലെയുള്ള ശബ്ദമുള്ളവരും, കാടുകളിൽ താമസിക്കുന്ന മറ്റു കുരങ്ങന്മാരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
തരുണാദിത്യവര്ണൈശ്ച ശശിഗൌരൈശ്ച വാനരൈഃ। പദ്മകേസരവര്ണൈശ്ച ശ്വേതൈര്ഹേമകൃതാലയൈഃ
പുതിയ സൂര്യന്റെ നിറമുള്ളവരും, ചന്ദ്രന്റെ നിറംപോലെയുള്ള വെളുത്തവരും, താമരപ്പൂവിന്റെ കേശരനിറമുള്ളവരും, പൊന്നുപോലെ വെളിച്ചമുള്ളവരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
കോടീസഹസ്രൈര്ദശഭിഃ ശ്രീമാന് പരിവൃതസ്തദാ। വീരഃ ശതബലിര്നാമ വാനരഃ പ്രത്യദൃശ്യത
അപ്പോൾ, ശതബലി എന്ന മഹാശക്തിയുള്ള പ്രശസ്തനായ കുരങ്ങൻ, പത്ത് കോടിയിലധികം കുരങ്ങന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തതഃ കാഞ്ചനശൈലാഭസ്താരായാ വീര്യവാന് പിതാ। അനേകൈര്ബഹുസാഹസ്രൈഃ കോടിഭിഃ പ്രത്യദൃശ്യത
തുടർന്ന്, പൊന്നുപോലെയുള്ള പർവ്വതംപോലുള്ള പ്രകാശമുള്ള, താരയുടെ വീര്യശാലിയായ പിതാവും, അനേകം ആയിരങ്ങൾക്കും കോടികൾക്കും കൂട്ടമായി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തഥാപരേണ കോടീനാം സഹസ്രേണ സമന്വിതഃ। പിതാ രുമായാഃ സമ്പ്രാപ്തഃ സുഗ്രീവശ്വശുരോ വിഭുഃ
അതു പോലെ തന്നെ, രുമയുടെ പിതാവും, സുഗ്രീവന്റെ മരുമകനും, ഒരു കോടിയിലധികം കുരങ്ങന്മാരുമായി അവിടെ എത്തി.
പദ്മകേസരസംകാശസ്തരുണാര്കനിഭാനനഃ। ബുദ്ധിമാന് വാനരശ്രേഷ്ഠഃ സര്വവാനരസത്തമഃ
താമരയുടെ നാരിനോടു സമാനമായ രൂപവും, ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള മുഖവും, വലിയ ബുദ്ധിയും ഉള്ളവനും, വാനരന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും, എല്ലാവരിലും ഉത്തമനായ വാനരനായവനും അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അനേകൈര്ബഹുസാഹസ്ത്രൈര്വാനരാണാം സമന്വിതഃ। പിതാ ഹനുമതഃ ശ്രീമാന് കേസരീ പ്രത്യദൃശ്യത
അനവധി ആയിരക്കണക്കിന് വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഹനുമാന്റെ പിതാവായ മഹത്വമുള്ള കേസരി അവിടെ കാണപ്പെട്ടു.
ഗോലാങ്ഗൂലമഹാരാജോ ഗവാക്ഷോ ഭീമവിക്രമഃ। വൃതഃ കോടിസഹസ്രേണ വാനരാണാമദൃശ്യത
നീണ്ട വാലുള്ള വാനരരാജാവും ഭയങ്കരമായ വീര്യശാലിയും ആയ ഗവാക്ഷൻ, കോടികൾക്കണക്കിന് വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഋക്ഷാണാം ഭീമവേഗാനാം ധൂമ്രഃ ശത്രുനിബര്ഹണഃ। വൃതഃ കോടിസഹസ്രാഭ്യാം ദ്വാഭ്യാം സമഭിവര്തത
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, അതിവേഗിയായ കരടികളുടെ നേതാവായ ധൂമ്രൻ, രണ്ടു കോടികൾക്കണക്കിന് ഭയങ്കര കരടികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.