സത്ത്വാഭിജനസമ്പന്നഃ സാനുക്രോശോ ജിതേന്ദ്രിയഃ। കൃതജ്ഞഃ സത്യവാദീ ച രാജാ ലോകേ മഹീയതേ
ശക്തിയും ഉന്നത വംശവും കരുണയും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും കൃതജ്ഞതയും സത്യവാദിത്വവും ഉള്ള രാജാവാണ് ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നത്.
യസ്തു രാജാ സ്ഥിതോഽധര്മേ മിത്രാണാമുപകാരിണാമ്। മിഥ്യാ പ്രതിജ്ഞാം കുരുതേ കോ നൃശംസതരസ്തതഃ
നീതിമില്ലാതെ, സുഹൃത്തുക്കളോടും ഉപകാരികൾക്കുമുള്ള വാഗ്ദാനം പാലിക്കാതെ, കള്ളവാക്ക് പറയുന്ന രാജാവിനെക്കാൾ ക്രൂരൻ ആരുണ്ട്?
ശതമശ്വാനൃതേ ഹന്തി സഹസ്രം തു ഗവാനൃതേ। ആത്മാനം സ്വജനം ഹന്തി പുരുഷഃ പുരുഷാനൃതേ
കുതിരകളെക്കുറിച്ച് നൽകിയ വാഗ്ദാനം പാലിക്കാത്തവൻ നൂറുപേർക്ക് മരണമാണ് വരുത്തുന്നത്; പശുക്കളെക്കുറിച്ച് വാഗ്ദാനം പാലിക്കാത്തവൻ ആയിരംപേരെ കൊല്ലുന്നു; എന്നാൽ ഒരാളോടുള്ള വാഗ്ദാനം തെറ്റിക്കുന്നവൻ തനെയും തന്റെ കുടുംബത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.
പൂര്വം കൃതാര്ഥോ മിത്രാണാം ന തത്പ്രതികരോതി യഃ। കൃതഘ്നഃ സര്വഭൂതാനാം സ വധ്യഃ പ്ലവഗേശ്വര
സുഹൃത്തുക്കളിൽ നിന്ന് ആദ്യം സഹായം വാങ്ങിയിട്ടും അതിന് തിരിച്ചടി നൽകാത്തവൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കും നന്ദിയില്ലാത്തവനാണ്; അത്തരം ഒരാൾ മരണയോഗ്യനാണ്, കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവേ.
ഗീതോഽയം ബ്രഹ്മണാ ശ്ലോകഃ സര്വലോകനമസ്കൃതഃ। ദൃഷ്ട്വാ കൃതഘ്നം ക്രുദ്ധേന തന്നിബോധ പ്ലവംഗമ
ബ്രഹ്മാവു പാടിയതും ലോകങ്ങൾ മുഴുവൻ ആദരിക്കുന്നതുമായ ഈ ശ്ലോകം, നന്ദിയില്ലായ്മ കണ്ടപ്പോൾ കോപത്തോടെ ഉച്ചരിച്ചതാണ്; അത് കേൾക്കൂ, കുരങ്ങാ.
ഗോഘ്നേ ചൈവ സുരാപേ ച ചൌരേ ഭഗ്നവ്രതേ തഥാ। നിഷ്കൃതിര്വിഹിതാ സദ്ഭിഃ കൃതഘ്നേ നാസ്തി നിഷ്കൃതിഃ
പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവനും മദ്യം കുടിക്കുന്നവനും കള്ളനും വാഗ്ദാനം തെറ്റിക്കുന്നവനും വേണ്ടി നല്ലവർ പ്രായശ്ചിത്തം നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്; പക്ഷേ നന്ദിയില്ലായ്മയ്ക്ക് പ്രായശ്ചിത്തമൊന്നുമില്ല.
അനാര്യസ്ത്വം കൃതഘ്നശ്ച മിഥ്യാവാദീ ച വാനര। പൂര്വം കൃതാര്ഥോ രാമസ്യ ന തത്പ്രതികരോഷി യത്
നീ അനാര്യനും നന്ദിയില്ലാത്തവനും കള്ളവാക്ക് പറയുന്നവനും ആണു, കുരങ്ങാ; രാമൻ മുമ്പ് നിന്നെ സഹായിച്ചിട്ടും നീ അതിന് തിരിച്ചടി നൽകുന്നില്ല.
നനു നാമ കൃതാര്ഥേന ത്വയാ രാമസ്യ വാനര। സീതായാ മാര്ഗണേ യത്നഃ കര്തവ്യഃ കൃതമിച്ഛതാ
രാമനിൽ നിന്ന് സഹായം ലഭിച്ചവനായതിനാൽ, സീതയെ അന്വേഷിക്കാൻ നീ എല്ലാ ശ്രമവും നടത്തേണ്ടതാണ്, തിരിച്ചടി നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ.
സ ത്വം ഗ്രാമ്യേഷു ഭോഗേഷു സക്തോ മിഥ്യാപ്രതിശ്രവഃ। ന ത്വാം രാമോ വിജാനീതേ സര്പം മണ്ഡൂകരാവിണമ്
നീ ഗ്രാമ്യസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വാദനത്താൽ മുഴുകിയവനും കള്ളവാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നവനും ആണു; നീ ഒരു പാമ്പ് ആണെന്ന് രാമന് അറിയില്ല, പക്ഷേ പുറത്തു കാണുന്നത് ഒരു തവളപോലെയാണ്.
മഹാഭാഗേന രാമേണ പാപഃ കരുണവേദിനാ। ഹരീണാം പ്രാപിതോ രാജ്യം ത്വം ദുരാത്മാ മഹാത്മനാ
മഹാത്മാവും കരുണാമൂർത്തിയുമായ രാമൻ നിന്നെ, ദുഷ്ടഹൃദയനായ നിന്നെ, കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവായി ആക്കി.
കൃതം ചേന്നാതിജാനീഷേ രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ। സദ്യസ്ത്വം നിശിതൈര്ബാണൈര്ഹതോ ദ്രക്ഷ്യസി വാലിനമ്
മഹാത്മാവായ രാഘവൻ ചെയ്തതിന്റെ മൂല്യം നീ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഉടൻ തന്നെ നീ വാലിയെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കാണും.
ന സ സംകുചിതഃ പന്ഥാ യേന വാലീ ഹതോ ഗതഃ। സമയേ തിഷ്ഠ സുഗ്രീവ മാ വാലിപഥമന്വഗാഃ
വാലി പോയ വഴിയ്ക്കൊന്നും അടയാളം പറ്റിയിട്ടില്ല; വാഗ്ദാനം പാലിക്കൂ, സുക്രീവാ, വാലിയുടെ വഴിയിൽ നീ പോകരുത്.
ന നൂനമിക്ഷ്വാകുവരസ്യ കാര്മുകാ- ച്ഛരാംശ്ച താന് പശ്യസി വജ്രസംനിഭാന്। തതഃ സുഖം നാമ വിഷേവസേ സുഖീ ന രാമകാര്യം മനസാപ്യവേക്ഷസേ
ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശജനായ രാമന്റെ വില്ലും ആ അമ്പുകളും, വജ്രംപോലെയുള്ളവ, നീ കാണുന്നില്ലെന്നു തീർച്ച; അതുകൊണ്ടാണ് നീ ആശ്വാസത്തോടെ സുഖങ്ങൾ ആസ്വദിക്കുന്നത്, രാമന്റെ കാര്യത്തിൽ മനസ്സിൽ പോലും ചിന്തിക്കാത്തത്.
thumb|പഞ്ചത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ പഞ്ചത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ്വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിൽ പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം കേൾക്കേണ്ടതാണ്.
തഥാ ബ്രൂവാണം സൌമിത്രിം പ്രദീപ്തമിവ തേജസാ। അബ്രവീല്ലക്ഷ്മണം താരാ താരാധിപനിഭാനനാ
അങ്ങനെ തീക്ഷ്ണതേജസ്സോടെ സംസാരിച്ച സൗമിത്രനോടു, ചന്ദ്രനുപോലുള്ള മുഖമുള്ള താരാ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
നൈവം ലക്ഷ്മണ വക്തവ്യോ നായം പരുഷമര്ഹതി। ഹരീണാമീശ്വരഃ ശ്രോതും തവ വക്ത്രാദ് വിശേഷതഃ
ലക്ഷ്മണാ, ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കേണ്ടതല്ല; കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിന് പ്രത്യേകിച്ച് നിന്നെപോലുള്ളവനിൽ നിന്ന് ഇങ്ങനെ കടുപ്പമുള്ള വാക്കുകൾ കേൾക്കേണ്ടതല്ല.
നൈവാകൃതജ്ഞഃ സുഗ്രീവോ ന ശഠോ നാപി ദാരുണഃ। നൈവാനൃതകഥോ വീര ന ജിഹ്മശ്ച കപീശ്വരഃ
സുക്രീവൻ നന്ദിയില്ലാത്തവനോ കപടവനോ ക്രൂരനോ അല്ല; കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിന് കള്ളവാക്ക് പറയാനോ വഞ്ചന ചെയ്യാനോ പതിവില്ല, വീരാ.
ഉപകാരം കൃതം വീരോ നാപ്യയം വിസ്മൃതഃ കപിഃ। രാമേണ വീര സുഗ്രീവോ യദന്യൈര്ദുഷ്കരം രണേ
വീരനായ സുക്രീവൻ രാമൻ ചെയ്ത ഉപകാരം മറന്നിട്ടില്ല; യുദ്ധത്തിൽ മറ്റാർക്കും സാധിക്കാത്തത് രാമൻ ചെയ്തതാണെന്ന് കുരങ്ങൻ ഓർക്കുന്നു.
രാമപ്രസാദാത് കീര്തിം ച കപിരാജ്യം ച ശാശ്വതമ്। പ്രാപ്തവാനിഹ സുഗ്രീവോ രുമാം മാം ച പരംതപ
രാമന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ സുക്രീവൻ ശാശ്വതമായ കീര്ത്തിയും കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജ്യവും, റുമയും എന്നെയും, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, നിന്നെയും ലഭിച്ചു.
സുദുഃഖശയിതഃ പൂര്വം പ്രാപ്യേദം സുഖമുത്തമമ്। പ്രാപ്തകാലം ന ജാനീതേ വിശ്വാമിത്രോ യഥാ മുനിഃ
മുന്പ് വലിയ ദു:ഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചവൻ ഇപ്പോൾ പരമസുഖം അനുഭവിക്കുന്നു; എന്നാൽ, വിശ്വാമിത്രമുനിപോലെ, ശരിയായ സമയമെന്ന് അവൻ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
ഘൃതാച്യാം കില സംസക്തോ ദശ വര്ഷാണി ലക്ഷ്മണ। അഹോഽമന്യത ധര്മാത്മാ വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ
ലക്ഷ്മണ, മഹാത്മാവായ വിശ്വാമിത്രൻ ഘൃതാചിയോടൊപ്പം പത്തു വർഷം മുഴുവൻ മുഴുകി കഴിഞ്ഞു; കാലം എങ്ങനെ കടന്നുപോയെന്ന് അവൻ അറിഞ്ഞില്ല.
സ ഹി പ്രാപ്തം ന ജാനീതേ കാലം കാലവിദാം വരഃ। വിശ്വാമിത്രോ മഹാതേജാഃ കിം പുനര്യഃ പൃഥഗ്ജനഃ
സമയത്തെ ഏറ്റവും നന്നായി അറിയുന്ന വിശ്വാമിത്രൻ പോലും അതിന്റെ വരവ് മനസ്സിലാക്കിയില്ലെങ്കിൽ, സാധാരണ മനുഷ്യർക്ക് എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും?
ദേഹധര്മഗതസ്യാസ്യ പരിശ്രാന്തസ്യ ലക്ഷ്മണ। അവിതൃപ്തസ്യ കാമേഷു രാമഃ ക്ഷന്തുമിഹാര്ഹതി
ലക്ഷ്മണ, അവന്റെ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു, ആഗ്രഹങ്ങൾ തൃപ്തിപ്പെടാതെ അവൻ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു; രാമൻ അവനെ ഇവിടെ ക്ഷമിക്കണം.
ന ച രോഷവശം താത ഗന്തുമര്ഹസി ലക്ഷ്മണ। നിശ്ചയാര്ഥമവിജ്ഞായ സഹസാ പ്രാകൃതോ യഥാ
ലക്ഷ്മണ, കാര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കാതെ, സാധാരണ മനുഷ്യരെപ്പോലെ, നീ കോപത്തിന് അടിമയാകരുത്.
സത്ത്വയുക്താ ഹി പുരുഷാസ്ത്വദ്വിധാഃ പുരുഷര്ഷഭ। അവിമൃശ്യ ന രോഷസ്യ സഹസാ യാന്തി വശ്യതാമ്
മനസ്സിൽ സത്യവും ധർമ്മവും ഉള്ളവരായ നിനക്കുപോലുള്ള പുരുഷോത്തമന്മാർ, ആലോചനയില്ലാതെ ഉടനടി കോപത്തിന് അടിമയാകാറില്ല.
പ്രസാദയേ ത്വാം ധര്മജ്ഞ സുഗ്രീവാര്ഥം സമാഹിതാ। മഹാന് രോഷസമുത്പന്നഃ സംരമ്ഭസ്ത്യജ്യതാമയമ്
ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, ഞാൻ മനസ്സോടെ നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു; സുഗ്രീവന്റെ കാര്യത്തിൽ, ഉയർന്ന കോപം ഉപേക്ഷിക്കണമേ, ദോഷമില്ലാത്തവനേ.
രുമാം മാം ചാങ്ഗദം രാജ്യം ധനധാന്യപശൂനി ച। രാമപ്രിയാര്ഥം സുഗ്രീവസ്ത്യജേദിതി മതിര്മമ
രാമന്റെ പ്രിയത്തിനായി, സുഗ്രീവൻ രുമ, എന്നെ, അങ്കദനെ, രാജ്യം, ധനം, ധാന്യം, മൃഗങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കും; ഇതാണ് എന്റെ വിശ്വാസം.
സമാനേഷ്യതി സുഗ്രീവഃ സീതയാ സഹ രാഘവമ്। ശശാങ്കമിവ രോഹിണ്യാ ഹത്വാ തം രാക്ഷസാധമമ്
അവൻ രാക്ഷസാധമനെ കൊല്ലുമ്പോൾ, ചന്ദ്രൻ രോഹിണിയെപ്പോലെ, സുഗ്രീവൻ സീതയോടൊപ്പം രാഘവനെ ഒന്നിപ്പിക്കും.
ശതകോടിസഹസ്രാണി ലങ്കായാം കില രക്ഷസാമ്। അയുതാനി ച ഷട്ത്രിംശത്സഹസ്രാണി ശതാനി ച
ലങ്കയിൽ നൂറുകോടികൾക്കുമേൽ രാക്ഷസന്മാരുണ്ട് എന്നും, മുപ്പത്താറായിരം ആയിരം പത്തായിരങ്ങൾ കൂടി അവിടെയുണ്ട് എന്നും പറയുന്നു.
അഹത്വാ താംശ്ച ദുര്ധര്ഷാന് രാക്ഷസാന് കാമരൂപിണഃ। ന ശക്യോ രാവണോ ഹന്തും യേന സാ മൈഥിലീ ഹൃതാ
അങ്ങേയറ്റം ശക്തിയും രൂപം മാറ്റാനുള്ള കഴിവും ഉള്ള ആ രാക്ഷസന്മാരെ ജയിക്കാതെ, മൈഥിലിയെ അപഹരിച്ച രാവണനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല.