ദിവ്യാഭരണചിത്രാങ്ഗം ദിവ്യരൂപം യശസ്വിനമ്। ദിവ്യമാല്യാമ്ബരധരം മഹേന്ദ്രമിവ ദുര്ജയമ്
ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച, ദിവ്യരൂപവും പ്രശസ്തിയും ഉള്ള, ദിവ്യപുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും അണിഞ്ഞ, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത മഹേന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ളവനെയാണ് അവൻ കണ്ടത്.
ദിവ്യാഭരണമാല്യാഭിഃ പ്രമദാഭിഃ സമാവൃതമ്। സംരബ്ധതരരക്താക്ഷോ ബഭൂവാന്തകസംനിഭഃ
ദിവ്യാഭരണങ്ങളും പുഷ്പമാലകളും അണിഞ്ഞ സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ആവേശത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്ന അവൻ, യമനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
രുമാം തു വീരഃ പരിരഭ്യ ഗാഢം വരാസനസ്ഥോ വരഹേമവര്ണഃ। ദദര്ശ സൌമിത്രിമദീനസത്ത്വം വിശാലനേത്രഃ സ വിശാലനേത്രമ്
പൊൻ നിറമുള്ള വീരൻ, അത്യുത്തമമായ ഇരിപ്പിടിയിൽ ഇരുന്നു, രുമയെ ഉറപ്പിച്ച് അണച്ചു. വിശാലമായ കണ്ണുകളോടെ, ആത്മാവ് ക്ഷീണിക്കാതിരുന്ന സൗമിത്രിയെ അവൻ നോക്കി.
thumb|ചതുസ്ത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ചതുസ്ത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
വിശുദ്ധമായ വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ധാ കാണ്ടത്തിൽ നാല്പത്തി നാലാമത്തെ സർഗം കേൾക്കട്ടെ.
തമപ്രതിഹതം ക്രുദ്ധം പ്രവിഷ്ടം പുരുഷര്ഷഭമ്। സുഗ്രീവോ ലക്ഷ്മണം ദൃഷ്ട്വാ ബഭൂവ വ്യഥിതേന്ദ്രിയഃ
ആയിരം കോപത്തോടെ തടസ്സമില്ലാതെ അകത്തു കടന്ന പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ ലക്ഷ്മണനെ കണ്ടപ്പോൾ, സുഗ്രീവൻ അതിയായി മനസ്സിൽ കലങ്ങിപ്പോയി.
ക്രുദ്ധം നിഃശ്വസമാനം തം പ്രദീപ്തമിവ തേജസാ। ഭ്രാതുര്വ്യസനസംതപ്തം ദൃഷ്ട്വാ ദശരഥാത്മജമ്
ദശരഥപുത്രനായ അവൻ, കോപത്താൽ, ദേഹത്തിൽ തീപോലെ പ്രകാശിച്ച്, സഹോദരന്റെ ദുഃഖത്തിൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ആ ദൃശ്യത്തിൽ സുഗ്രീവൻ ഭയപ്പെട്ടു.
ഉത്പപാത ഹരിശ്രേഷ്ഠോ ഹിത്വാ സൌവര്ണമാസനമ്। മഹാന് മഹേന്ദ്രസ്യ യഥാ സ്വലംകൃത ഇവ ധ്വജഃ
വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, പൊന്നിരിപ്പിടി ഉപേക്ഷിച്ച്, മഹേന്ദ്രന്റെ അലങ്കരിച്ച പതാകപോലെ ഉയർന്ന് നിൽക്കുന്നു.
ഉത്പതന്തമനൂത്പേതൂ രുമാപ്രഭൃതയഃ സ്ത്രിയഃ। സുഗ്രീവം ഗഗനേ പൂര്ണം ചന്ദ്രം താരാഗണാ ഇവ
അവൻ ഉയർന്ന് വരുമ്പോൾ, രുമയും മറ്റ് സ്ത്രീകളും, ആകാശത്തിലെ നിറഞ്ഞ ചന്ദ്രനെ ചുറ്റുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലെ, സുഗ്രീവനെ ചുറ്റി എഴുന്നേറ്റു.
സംരക്തനയനഃ ശ്രീമാന് സംചചാര കൃതാഞ്ജലിഃ। ബഭൂവാവസ്ഥിതസ്തത്ര കല്പവൃക്ഷോ മഹാനിവ
കണ്ണുകൾ ചുവന്ന, തേജസ്സുള്ള, കൈകൂപ്പി ആദരവോടെ നടന്നവൻ, വലിയ കൽപ്പവൃക്ഷംപോലെ അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
രുമാദ്വിതീയം സുഗ്രീവം നാരീമധ്യഗതം സ്ഥിതമ്। അബ്രവീല്ലക്ഷ്മണഃ ക്രുദ്ധഃ സതാരം ശശിനം യഥാ
രുമയോടൊപ്പം സ്ത്രീകളുടെ ഇടയിൽ ഇരുന്ന സുഗ്രീവനോടു, ക്രുദ്ധനായ ലക്ഷ്മണൻ, നക്ഷത്രങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചന്ദ്രനെപ്പോലെ, വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
സത്ത്വാഭിജനസമ്പന്നഃ സാനുക്രോശോ ജിതേന്ദ്രിയഃ। കൃതജ്ഞഃ സത്യവാദീ ച രാജാ ലോകേ മഹീയതേ
ശക്തിയും ഉന്നത വംശവും കരുണയും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും കൃതജ്ഞതയും സത്യവാദിത്വവും ഉള്ള രാജാവാണ് ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നത്.
യസ്തു രാജാ സ്ഥിതോഽധര്മേ മിത്രാണാമുപകാരിണാമ്। മിഥ്യാ പ്രതിജ്ഞാം കുരുതേ കോ നൃശംസതരസ്തതഃ
നീതിമില്ലാതെ, സുഹൃത്തുക്കളോടും ഉപകാരികൾക്കുമുള്ള വാഗ്ദാനം പാലിക്കാതെ, കള്ളവാക്ക് പറയുന്ന രാജാവിനെക്കാൾ ക്രൂരൻ ആരുണ്ട്?
ശതമശ്വാനൃതേ ഹന്തി സഹസ്രം തു ഗവാനൃതേ। ആത്മാനം സ്വജനം ഹന്തി പുരുഷഃ പുരുഷാനൃതേ
കുതിരകളെക്കുറിച്ച് നൽകിയ വാഗ്ദാനം പാലിക്കാത്തവൻ നൂറുപേർക്ക് മരണമാണ് വരുത്തുന്നത്; പശുക്കളെക്കുറിച്ച് വാഗ്ദാനം പാലിക്കാത്തവൻ ആയിരംപേരെ കൊല്ലുന്നു; എന്നാൽ ഒരാളോടുള്ള വാഗ്ദാനം തെറ്റിക്കുന്നവൻ തനെയും തന്റെ കുടുംബത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.
പൂര്വം കൃതാര്ഥോ മിത്രാണാം ന തത്പ്രതികരോതി യഃ। കൃതഘ്നഃ സര്വഭൂതാനാം സ വധ്യഃ പ്ലവഗേശ്വര
സുഹൃത്തുക്കളിൽ നിന്ന് ആദ്യം സഹായം വാങ്ങിയിട്ടും അതിന് തിരിച്ചടി നൽകാത്തവൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കും നന്ദിയില്ലാത്തവനാണ്; അത്തരം ഒരാൾ മരണയോഗ്യനാണ്, കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവേ.
ഗീതോഽയം ബ്രഹ്മണാ ശ്ലോകഃ സര്വലോകനമസ്കൃതഃ। ദൃഷ്ട്വാ കൃതഘ്നം ക്രുദ്ധേന തന്നിബോധ പ്ലവംഗമ
ബ്രഹ്മാവു പാടിയതും ലോകങ്ങൾ മുഴുവൻ ആദരിക്കുന്നതുമായ ഈ ശ്ലോകം, നന്ദിയില്ലായ്മ കണ്ടപ്പോൾ കോപത്തോടെ ഉച്ചരിച്ചതാണ്; അത് കേൾക്കൂ, കുരങ്ങാ.
ഗോഘ്നേ ചൈവ സുരാപേ ച ചൌരേ ഭഗ്നവ്രതേ തഥാ। നിഷ്കൃതിര്വിഹിതാ സദ്ഭിഃ കൃതഘ്നേ നാസ്തി നിഷ്കൃതിഃ
പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവനും മദ്യം കുടിക്കുന്നവനും കള്ളനും വാഗ്ദാനം തെറ്റിക്കുന്നവനും വേണ്ടി നല്ലവർ പ്രായശ്ചിത്തം നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്; പക്ഷേ നന്ദിയില്ലായ്മയ്ക്ക് പ്രായശ്ചിത്തമൊന്നുമില്ല.
അനാര്യസ്ത്വം കൃതഘ്നശ്ച മിഥ്യാവാദീ ച വാനര। പൂര്വം കൃതാര്ഥോ രാമസ്യ ന തത്പ്രതികരോഷി യത്
നീ അനാര്യനും നന്ദിയില്ലാത്തവനും കള്ളവാക്ക് പറയുന്നവനും ആണു, കുരങ്ങാ; രാമൻ മുമ്പ് നിന്നെ സഹായിച്ചിട്ടും നീ അതിന് തിരിച്ചടി നൽകുന്നില്ല.
നനു നാമ കൃതാര്ഥേന ത്വയാ രാമസ്യ വാനര। സീതായാ മാര്ഗണേ യത്നഃ കര്തവ്യഃ കൃതമിച്ഛതാ
രാമനിൽ നിന്ന് സഹായം ലഭിച്ചവനായതിനാൽ, സീതയെ അന്വേഷിക്കാൻ നീ എല്ലാ ശ്രമവും നടത്തേണ്ടതാണ്, തിരിച്ചടി നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ.
സ ത്വം ഗ്രാമ്യേഷു ഭോഗേഷു സക്തോ മിഥ്യാപ്രതിശ്രവഃ। ന ത്വാം രാമോ വിജാനീതേ സര്പം മണ്ഡൂകരാവിണമ്
നീ ഗ്രാമ്യസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വാദനത്താൽ മുഴുകിയവനും കള്ളവാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നവനും ആണു; നീ ഒരു പാമ്പ് ആണെന്ന് രാമന് അറിയില്ല, പക്ഷേ പുറത്തു കാണുന്നത് ഒരു തവളപോലെയാണ്.
മഹാഭാഗേന രാമേണ പാപഃ കരുണവേദിനാ। ഹരീണാം പ്രാപിതോ രാജ്യം ത്വം ദുരാത്മാ മഹാത്മനാ
മഹാത്മാവും കരുണാമൂർത്തിയുമായ രാമൻ നിന്നെ, ദുഷ്ടഹൃദയനായ നിന്നെ, കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവായി ആക്കി.
കൃതം ചേന്നാതിജാനീഷേ രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ। സദ്യസ്ത്വം നിശിതൈര്ബാണൈര്ഹതോ ദ്രക്ഷ്യസി വാലിനമ്
മഹാത്മാവായ രാഘവൻ ചെയ്തതിന്റെ മൂല്യം നീ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഉടൻ തന്നെ നീ വാലിയെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കാണും.
ന സ സംകുചിതഃ പന്ഥാ യേന വാലീ ഹതോ ഗതഃ। സമയേ തിഷ്ഠ സുഗ്രീവ മാ വാലിപഥമന്വഗാഃ
വാലി പോയ വഴിയ്ക്കൊന്നും അടയാളം പറ്റിയിട്ടില്ല; വാഗ്ദാനം പാലിക്കൂ, സുക്രീവാ, വാലിയുടെ വഴിയിൽ നീ പോകരുത്.
ന നൂനമിക്ഷ്വാകുവരസ്യ കാര്മുകാ- ച്ഛരാംശ്ച താന് പശ്യസി വജ്രസംനിഭാന്। തതഃ സുഖം നാമ വിഷേവസേ സുഖീ ന രാമകാര്യം മനസാപ്യവേക്ഷസേ
ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശജനായ രാമന്റെ വില്ലും ആ അമ്പുകളും, വജ്രംപോലെയുള്ളവ, നീ കാണുന്നില്ലെന്നു തീർച്ച; അതുകൊണ്ടാണ് നീ ആശ്വാസത്തോടെ സുഖങ്ങൾ ആസ്വദിക്കുന്നത്, രാമന്റെ കാര്യത്തിൽ മനസ്സിൽ പോലും ചിന്തിക്കാത്തത്.
thumb|പഞ്ചത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ പഞ്ചത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ്വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിൽ പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം കേൾക്കേണ്ടതാണ്.
തഥാ ബ്രൂവാണം സൌമിത്രിം പ്രദീപ്തമിവ തേജസാ। അബ്രവീല്ലക്ഷ്മണം താരാ താരാധിപനിഭാനനാ
അങ്ങനെ തീക്ഷ്ണതേജസ്സോടെ സംസാരിച്ച സൗമിത്രനോടു, ചന്ദ്രനുപോലുള്ള മുഖമുള്ള താരാ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
നൈവം ലക്ഷ്മണ വക്തവ്യോ നായം പരുഷമര്ഹതി। ഹരീണാമീശ്വരഃ ശ്രോതും തവ വക്ത്രാദ് വിശേഷതഃ
ലക്ഷ്മണാ, ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കേണ്ടതല്ല; കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിന് പ്രത്യേകിച്ച് നിന്നെപോലുള്ളവനിൽ നിന്ന് ഇങ്ങനെ കടുപ്പമുള്ള വാക്കുകൾ കേൾക്കേണ്ടതല്ല.
നൈവാകൃതജ്ഞഃ സുഗ്രീവോ ന ശഠോ നാപി ദാരുണഃ। നൈവാനൃതകഥോ വീര ന ജിഹ്മശ്ച കപീശ്വരഃ
സുക്രീവൻ നന്ദിയില്ലാത്തവനോ കപടവനോ ക്രൂരനോ അല്ല; കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിന് കള്ളവാക്ക് പറയാനോ വഞ്ചന ചെയ്യാനോ പതിവില്ല, വീരാ.
ഉപകാരം കൃതം വീരോ നാപ്യയം വിസ്മൃതഃ കപിഃ। രാമേണ വീര സുഗ്രീവോ യദന്യൈര്ദുഷ്കരം രണേ
വീരനായ സുക്രീവൻ രാമൻ ചെയ്ത ഉപകാരം മറന്നിട്ടില്ല; യുദ്ധത്തിൽ മറ്റാർക്കും സാധിക്കാത്തത് രാമൻ ചെയ്തതാണെന്ന് കുരങ്ങൻ ഓർക്കുന്നു.
രാമപ്രസാദാത് കീര്തിം ച കപിരാജ്യം ച ശാശ്വതമ്। പ്രാപ്തവാനിഹ സുഗ്രീവോ രുമാം മാം ച പരംതപ
രാമന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ സുക്രീവൻ ശാശ്വതമായ കീര്ത്തിയും കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജ്യവും, റുമയും എന്നെയും, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, നിന്നെയും ലഭിച്ചു.
സുദുഃഖശയിതഃ പൂര്വം പ്രാപ്യേദം സുഖമുത്തമമ്। പ്രാപ്തകാലം ന ജാനീതേ വിശ്വാമിത്രോ യഥാ മുനിഃ
മുന്പ് വലിയ ദു:ഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചവൻ ഇപ്പോൾ പരമസുഖം അനുഭവിക്കുന്നു; എന്നാൽ, വിശ്വാമിത്രമുനിപോലെ, ശരിയായ സമയമെന്ന് അവൻ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.