കൃതാര്ഥാ ഹ്യകൃതാര്ഥാനാം മിത്രാണാം ന ഭവന്തി യേ। താന് മൃതാനപി ക്രവ്യാദാഃ കൃതഘ്നാന് നോപഭുഞ്ജതേ
സ്വന്തം ലക്ഷ്യം നേടിയ ശേഷം, കൂട്ടുകാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മറന്നുപോകുന്നവരെ, മരിച്ചാലും മൃഗങ്ങൾ പോലും തിന്നാറില്ല. അങ്ങനെയുള്ളവരിൽ നന്ദിയില്ല.
നൂനം കാഞ്ചനപൃഷ്ഠസ്യ വികൃഷ്ടസ്യ മയാ രണേ। ദ്രഷ്ടുമിച്ഛസി ചാപസ്യ രൂപം വിദ്യുദ്ഗണോപമമ്
നീ യുദ്ധഭൂമിയിൽ എന്റെ പൊന്നുപുറം തിളങ്ങുന്ന വില്ലിന്റെ രൂപം, മിന്നലിന്റെ കൂട്ടംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതും, കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്നു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു.
ഘോരം ജ്യാതലനിര്ഘോഷം ക്രുദ്ധസ്യ മമ സംയുഗേ। നിര്ഘോഷമിവ വജ്രസ്യ പുനഃ സംശ്രോതുമിച്ഛസി
യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ കോപത്തോടെ വില്ലിന്റെ നാരിന്റെ ഭയങ്കരമായ ശബ്ദം, വജ്രത്തിന്റെ ഇടിമുഴക്കംപോലെയുള്ളത്, വീണ്ടും കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കാമമേവംഗതേഽപ്യസ്യ പരിജ്ഞാതേ പരാക്രമേ। ത്വത്സഹായസ്യ മേ വീര ന ചിന്താ സ്യാന്നൃപാത്മജ
ഇങ്ങനെയായാലും, അവന്റെ ശക്തി അറിയപ്പെടുകയും നീ അവന്റെ കൂട്ടുകാരനാവുകയും ചെയ്താൽ, രാജകുമാരാ, എനിക്ക് ഒരു ആശങ്കയും ഉണ്ടാകില്ല.
യദര്ഥമയമാരമ്ഭഃ കൃതഃ പരപുരംജയ। സമയം നാഭിജാനാതി കൃതാര്ഥഃ പ്ലവഗേശ്വരഃ
എന്തിനുവേണ്ടിയാണ് ഈ ശ്രമം ആരംഭിച്ചത് എന്ന് നീ അറിയണം, ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ചവനേ, ലക്ഷ്യം നേടിയ ശേഷം കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവ് ആ ഉടമ്പടി ഓർക്കുന്നില്ല.
വര്ഷാഃ സമയകാലം തു പ്രതിജ്ഞായ ഹരീശ്വരഃ। വ്യതീതാംശ്ചതുരോ മാസാന് വിഹരന് നാവബുധ്യതേ
കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിനോട് ശരിയായ സമയമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടും, നാലു മാസക്കാലം മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞു. എന്നാൽ അവൻ വിനോദത്തിൽ മുഴുകി, അതറിയുന്നില്ല.
സാമാത്യപരിഷത്ക്രീഡന് പാനമേവോപസേവതേ। ശോകദീനേഷു നാസ്മാസു സുഗ്രീവഃ കുരുതേ ദയാമ്
തന്റെ മന്ത്രിമാരോടും രാജസഭയോടും കൂടെ കളിച്ചുകൊണ്ട്, പാനം മാത്രമേ ചെയ്യുന്നത്. ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഞങ്ങളോടു സുഖ്രീവൻ ദയ കാണിക്കുന്നില്ല.
ഉച്യതാം ഗച്ഛ സുഗ്രീവസ്ത്വയാ വീര മഹാബല। മമ രോഷസ്യ യദ്രൂപം ബ്രൂയാശ്ചൈനമിദം വചഃ
വീരനേ, നീ പോയി സുഖ്രീവനോട് പറയണം: എന്റെ കോപം എങ്ങനെയാണെന്ന് വിശദീകരിച്ച്, ഈ വാക്കുകൾ അവനോട് ചൊല്ലണം.
ന സ സംകുചിതഃ പന്ഥാ യേന വാലീ ഹതോ ഗതഃ। സമയേ തിഷ്ഠ സുഗ്രീവ മാ വാലിപഥമന്വഗാഃ
വാലിയെ ഞാൻ കൊല്ലാൻ ഉപയോഗിച്ച വഴി ഇപ്പോഴും തുറന്നിരിക്കുന്നു. സുഖ്രീവാ, നീ വാഗ്ദാനം പാലിക്കണം, വാലിയുടെ വഴിയിൽ പോകരുത്.
ഏക ഏവ രണേ വാലീ ശരേണ നിഹതോ മയാ। ത്വാം തു സത്യാദതിക്രാന്തം ഹനിഷ്യാമി സബാന്ധവമ്
വാലിയെ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് മാത്രം കൊല്ലുകയായിരുന്നു. പക്ഷേ, നീ വാഗ്ദാനം മറന്നാൽ, നിന്നെയും നിന്റെ ബന്ധുക്കളെയും ഞാൻ കൊല്ലും.
യദേവം വിഹിതേ കാര്യേ യദ്ധിതം പുരുഷര്ഷഭ। തത് തദ് ബ്രൂഹി നരശ്രേഷ്ഠ ത്വര കാലവ്യതിക്രമഃ
ഇപ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ ഇങ്ങനെ നിൽക്കുമ്പോൾ, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, എന്ത് ഉചിതവും ഉപകാരപ്രദവുമാണോ, അതു പറയണം. വൈകാതെ ചെയ്യണം, സമയം കളയുന്നു.
കുരുഷ്വ സത്യം മമ വാനരേശ്വര പ്രതിശ്രുതം ധര്മമവേക്ഷ്യ ശാശ്വതമ്। മാ വാലിനം പ്രേതഗതോ യമക്ഷയേ ത്വമദ്യ പശ്യേര്മമ ചോദിതഃ ശരൈഃ
കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവേ, നീ എനിക്ക് നൽകിയ വാഗ്ദാനം നിത്യമായ ധർമ്മം ഓർത്ത് പാലിക്കണം. വാലി മരിച്ചവരുടെ ലോകത്തേക്ക് പോയതുപോലെ, എന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു നിന്റെ ആജ്ഞയിൽ ഇന്ന് അവനെ കാണേണ്ടി വരാതിരിക്കട്ടെ.
സ പൂര്വജം തീവ്രവിവൃദ്ധകോപം ലാലപ്യമാനം പ്രസമീക്ഷ്യ ദീനമ്। ചകാര തീവ്രാം മതിമുഗ്രതേജാ ഹരീശ്വരേ മാനവവംശവര്ധനഃ
തീവ്രമായ കോപത്തിൽ മുങ്ങി, ദുഃഖഭാരത്തിൽ തളർന്ന തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനെ കരയുന്നതും നിരാശയോടെയും കാണുമ്പോൾ, മനുവിന്റെ വംശത്തെ മഹത്വം ഉയർത്തിയവൻ, കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിനെക്കുറിച്ച് ഉറച്ച തീരുമാനം എടുത്തു.
thumb|ഏകത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഏകത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
മഹത്വമുള്ള വാൽമീകി രാമായണത്തിൽ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തൊന്നാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
സ കാമിനം ദീനമദീനസത്ത്വം ശോകാഭിപന്നം സമുദീര്ണകോപമ്। നരേന്ദ്രസൂനുര്നരദേവപുത്രം രാമാനുജഃ പൂര്വജമിത്യുവാച
രാജകുമാരനായ രാമന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ, മോഹത്താൽ ദുഃഖിതനും മനസ്സിൽ ദൃഢനുമായ മൂത്ത സഹോദരനെ, ദുഃഖത്തിലും കോപത്തിലും ആഴമായിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ന വാനരഃ സ്ഥാസ്യതി സാധുവൃത്തേ ന മന്യതേ കര്മഫലാനുഷങ്ഗാന്। ന ഭോക്ഷ്യതേ വാനരരാജ്യലക്ഷ്മീം തഥാ ഹി നാതിക്രമതേഽസ്യ ബുദ്ധിഃ
ഈ കുരങ്ങൻ നല്ലവഴിയിൽ നില്ക്കില്ല, തന്റെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലങ്ങൾ അവൻ ചിന്തിക്കുന്നില്ല. കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജ്യം അവൻ അനുഭവിക്കുകയുമില്ല, കാരണം അവന്റെ മനസ്സിന് അങ്ങനെ ചിന്തയില്ല.
മതിക്ഷയാദ് ഗ്രാമ്യസുഖേഷു സക്ത- സ്തവ പ്രസാദാത് പ്രതികാരബുദ്ധിഃ। ഹതോഽഗ്രജം പശ്യതു വീരവാലിനം ന രാജ്യമേവം വിഗുണസ്യ ദേയമ്
മനസ്സിന്റെ ക്ഷയത്താൽ, അവൻ സാധാരണ സുഖങ്ങളിൽ ആസ്വദിക്കുന്നു; എന്നാൽ നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ പ്രതികാരം ചെയ്യാനുള്ള ധൈര്യം അവനുണ്ടായി. അവൻ തന്റെ വീരനായ മൂത്ത സഹോദരൻ വാലിയെ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കാണട്ടെ. ഗുണമില്ലാത്തവനു രാജ്യം നൽകാൻ പാടില്ല.
ന ധാരയേ കോപമുദീര്ണവേഗം നിഹന്മി സുഗ്രീവമസത്യമദ്യ। ഹരിപ്രവീരൈഃ സഹ വാലിപുത്രോ നരേന്ദ്രപുത്ര്യാ വിചയം കരോതു
എന്റെ ഉഗ്രമായ കോപം ഞാൻ ഇനി പിടിച്ചുവെക്കില്ല; ഇന്ന് ഞാൻ സുഖ്രീവനെ അവന്റെ അസത്യത്തിന് വേണ്ടി കൊല്ലും. വാലിയുടെ മകനും കുരങ്ങന്മാരിൽ പ്രധാനരായവരും രാജകുമാരിയോടൊപ്പം എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് തീരുമാനിക്കട്ടെ.
തമാത്തബാണാസനമുത്പതന്തം നിവേദിതാര്ഥം രണചണ്ഡകോപമ്। ഉവാച രാമഃ പരവീരഹന്താ സ്വവീക്ഷിതം സാനുനയം ച വാക്യമ്
അയാള് അമ്പും വില്ലും കൈയില് പിടിച്ച് ഉഗ്രമായി യുദ്ധത്തിനായി കുതിച്ചുയര്ന്നപ്പോള്, ശത്രുവിന്റെ വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന രാമന് ആലോചിച്ചും സാന്ത്വനത്തോടെയും തന്റെ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.
നഹി വൈ ത്വദ്വിധോ ലോകേ പാപമേവം സമാചരേത്। കോപമാര്യേണ യോ ഹന്തി സ വീരഃ പുരുഷോത്തമഃ
നിന്റെ പോലുള്ളവന് ഈ ലോകത്ത് ഇങ്ങനെ ഒരു പാപം ചെയ്യരുത്. കോപത്തില് ആണെങ്കിലും, മാന്യമായി നിയന്ത്രിച്ച് കൊല്ലുന്നവനാണ് യഥാര്ത്ഥ മഹാനായ പുരുഷന്.
നേദമത്ര ത്വയാ ഗ്രാഹ്യം സാധുവൃത്തേന ലക്ഷ്മണ। താം പ്രീതിമനുവര്തസ്വ പൂര്വവൃത്തം ച സംഗതമ്
ലക്ഷ്മണാ, നല്ല സ്വഭാവമുള്ള നീ ഇതെല്ലാം സ്വീകരിക്കേണ്ടതല്ല. മുമ്പത്തെ സ്നേഹവും നല്ല ബന്ധവും നീ തുടരണം.
സാമോപഹിതയാ വാചാ രൂക്ഷാണി പരിവര്ജയന്। വക്തുമര്ഹസി സുഗ്രീവം വ്യതീതം കാലപര്യയേ
കഠിനമായ വാക്കുകള് ഒഴിവാക്കി, സാന്ത്വനത്തോടെ നീ സുഖ്രീവനോട് സംസാരിക്കണം, കാരണം ഉചിതമായ സമയം ഇപ്പോള് കടന്നുപോയിരിക്കുന്നു.
സോഽഗ്രജേനാനുശിഷ്ടാര്ഥോ യഥാവത് പുരുഷര്ഷഭഃ। പ്രവിവേശ പുരീം വീരോ ലക്ഷ്മണഃ പരവീരഹാ
അനുജനായ ലക്ഷ്മണന് തന്റെ മൂത്ത സഹോദരന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച്, യുക്തിയായി ആ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു.
തതഃ ശുഭമതിഃ പ്രാജ്ഞോ ഭ്രാതുഃ പ്രിയഹിതേ രതഃ। ലക്ഷ്മണഃ പ്രതിസംരബ്ധോ ജഗാമ ഭവനം കപേഃ
ശുദ്ധമായ മനസ്സും ജ്ഞാനവും ഉള്ള ലക്ഷ്മണന്, സഹോദരന്റെ ഭാവുക്യത്തിനായി അകമഴിഞ്ഞ്, എങ്കിലും കോപത്തോടെ, കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിന്റെ അരമനയിലേക്ക് പോയി.
ശക്രബാണാസനപ്രഖ്യം ധനുഃ കാലാന്തകോപമമ്। പ്രഗൃഹ്യ ഗിരിശൃങ്ഗാഭം മന്ദരഃ സാനുമാനിവ
ഇന്ദ്രന്റെ വില്ലിനോട് സമാനമായ, യമന്റെ ആയുധംപോലെ ഭയങ്കരമായ വില്ല് എടുത്ത്, മന്ദരപര്വ്വതത്തിന്റെ ശിഖരത്തോട് സമാനമായി ലക്ഷ്മണന് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
യഥോക്തകാരീ വചനമുത്തരം ചൈവ സോത്തരമ്। ബൃഹസ്പതിസമോ ബുദ്ധ്യാ മത്വാ രാമാനുജസ്തദാ
രാമന്റെ younger സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണന് പറഞ്ഞതുപോലെയും, ഉചിതമായ മറുപടി ആലോചിച്ചും, ബൃഹസ്പതിയെപ്പോലെയുള്ള ബുദ്ധിയോടെ മുന്നോട്ട് നടന്നു.
കാമക്രോധസമുത്ഥേന ഭ്രാതുഃ ക്രോധാഗ്നിനാ വൃതഃ। പ്രഭഞ്ജന ഇവാപ്രീതഃ പ്രയയൌ ലക്ഷ്മണസ്തതഃ
ഭ്രാതാവിന്റെ ആഗ്രഹവും കോപവും ചേര്ന്ന് ജനിച്ച ക്രോധാഗ്നിയില് ചുറ്റപ്പെട്ട്, സമാധാനമില്ലാതെ, വായുവിന്റെ ദേവനായ പോലെ ലക്ഷ്മണന് മുന്നോട്ട് പോയി.
സാലതാലാശ്വകര്ണാംശ്ച തരസാ പാതയന് ബലാത്। പര്യസ്യന് ഗിരികൂടാനി ദ്രുമാനന്യാംശ്ച വേഗിതഃ
ശക്തിയോടെ സാല, താല, അശ്വകര്ണ്ണ എന്നീ മരങ്ങള് വീഴ്ത്തി, വേഗത്തില് കുന്നിന്റെ കൊടുമുടികളും മറ്റു മരങ്ങളും ചിതറിച്ചു.
ശിലാശ്ച ശകലീകുര്വന് പദ്ഭ്യാം ഗജ ഇവാശുഗഃ। ദൂരമേകപദം ത്യക്ത്വാ യയൌ കാര്യവശാദ് ദ്രുതമ്
കോപംകൊണ്ടു കാളയെന്ന പോലെ കാലുകളാല് പാറകള് തകര്ത്ത്, ലക്ഷ്മണന് ഒരു ചുവടില് വലിയ ദൂരം പിന്നിട്ട്, ലക്ഷ്യത്തിലെത്താന് വേഗത്തില് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
താമപശ്യദ് ബലാകീര്ണാം ഹരിരാജമഹാപുരീമ്। ദുര്ഗാമിക്ഷ്വാകുശാര്ദൂലഃ കിഷ്കിന്ധാം ഗിരിസംകടേ
ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തില് ഉഗ്രനായ രാമന് കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിന്റെ മഹാനഗരമായ കിഷ്കിന്ദയെ, ബലാകകള് നിറഞ്ഞു, കയറിയെത്താന് ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള, മലകളുടെ ഇടയില് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി കണ്ടു.