ഹംസസാരസചക്രാഹ്വൈഃ കുരരൈശ്ച സമന്തതഃ। പുലിനാന്യവകീര്ണാനി നദീനാം പശ്യ ലക്ഷ്മണ
ലക്ഷ്മണാ, ഹംസകളും സാരസങ്ങളും ചക്രവാകങ്ങളും കുറരകളും നദീതീരങ്ങളിൽ എല്ലായിടത്തും ചിതറിക്കിടക്കുന്നു, നോക്കൂ.
ചത്വാരോ വാര്ഷികാ മാസാ ഗതാ വര്ഷശതോപമാഃ। മമ ശോകാഭിതപ്തസ്യ തഥാ സീതാമപശ്യതഃ
നാലു മാസത്തെ മഴക്കാലം, നൂറു വർഷംപോലെ ദീർഘമായി, ദുഃഖത്തിൽ കത്തുന്ന എന്നെ, സീതയെ കാണാതെ, കടന്നുപോയിരിക്കുന്നു.
ചക്രവാകീവ ഭര്താരം പൃഷ്ഠതോഽനുഗതാ വനമ്। വിഷമം ദണ്ഡകാരണ്യമുദ്യാനമിവ ചാങ്ഗനാ
ചക്രവാകപ്പെൺകുട്ടി ഭർത്താവിനെ പിന്തുടർന്ന് കാട്ടിലേക്ക് പോകുന്നതുപോലെ, സീതയും ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലെ കഠിനമായ കാട്ടിലേക്ക്, പ്രിയനോടൊപ്പം ഒരു സ്ത്രീ തോട്ടത്തിലേക്ക് പോകുന്നതുപോലെ, കടന്നുപോയി.
പ്രിയാവിഹീനേ ദുഃഖാര്തേ ഹൃതരാജ്യേ വിവാസിതേ। കൃപാം ന കുരുതേ രാജാ സുഗ്രീവോ മയി ലക്ഷ്മണ
പ്രിയം വിട്ടു ദുഃഖത്തിൽ കിടക്കുന്ന, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് നിർവാസിതനായ എന്നെ സുഖ്രീവൻ കരുണ കാണിക്കുന്നില്ല, ലക്ഷ്മണാ.
അനാഥോ ഹൃതരാജ്യോഽഹം രാവണേന ച ധര്ഷിതഃ। ദീനോ ദൂരഗൃഹഃ കാമീ മാം ചൈവ ശരണം ഗതഃ
ഞാൻ അനാഥനും, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവനും, രാവണൻകൊണ്ട് അപമാനിതനുമാണ്; ദു:ഖിതനായി, വീടിന് അകലെ, ആഗ്രഹത്തോടെ, അവനിൽ അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു.
ഇത്യേതൈഃ കാരണൈഃ സൌമ്യ സുഗ്രീവസ്യ ദുരാത്മനഃ। അഹം വാനരരാജസ്യ പരിഭൂതഃ പരംതപഃ
ഇവയെല്ലാം കാരണം, സൗമ്യ, ഞാൻ ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനായിട്ടും, കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവായ ദുഷ്ടഹൃദയനായ സുഖ്രീവൻ എന്നെ അവഗണിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ കാലം പരിസംഖ്യായ സീതായാഃ പരിമാര്ഗണേ। കൃതാര്ഥഃ സമയം കൃത്വാ ദുര്മതിര്നാവവുധ്യതേ
സീതയെ അന്വേഷിക്കാൻ സമയവും വാഗ്ദാനവും ചെയ്തിട്ടും, തന്റെ ഉദ്ദേശ്യം നേടിയ ശേഷം ആ ദുഷ്ടൻ നിശ്ചയിച്ച സമയത്തെ കണക്കാക്കുന്നില്ല.
സ കിഷ്കിന്ധാം പ്രവിശ്യ ത്വം ബ്രൂഹി വാനരപുങ്ഗവമ്। മൂര്ഖം ഗ്രാമ്യസുഖേ സക്തം സുഗ്രീവം വചനാന്മമ
നീ കിഷ്കിന്ധയിലേക്ക് പോയി, ഗ്രാമസുഖങ്ങളിൽ മുഴുകിയ, മൂഢനായ സുഖ്രീവനോട് എന്റെ വാക്കുകൾ പറയുക.
അര്ഥിനാമുപപന്നാനാം പൂര്വം ചാപ്യുപകാരിണാമ്। ആശാം സംശ്രുത്യ യോ ഹന്തി സ ലോകേ പുരുഷാധമഃ
ആഗ്രഹമുള്ളവർക്കും മുമ്പ് ഉപകാരിച്ചവർക്കും പ്രതിജ്ഞ നൽകി, പിന്നെ ആ പ്രതീക്ഷ തകർക്കുന്നവൻ ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന മനുഷ്യനാണ്.
ശുഭം വാ യദി വാ പാപം യോ ഹി വാക്യമുദീരിതമ്। സത്യേന പരിഗൃഹ്ണാതി സ വീരഃ പുരുഷോത്തമഃ
നല്ലതായാലും ദോഷമായാലും, ഒരാൾ പറഞ്ഞ വാക്ക് സത്യമായി പാലിക്കുന്നവനാണ് വീരനും ഉത്തമപുരുഷനും.
കൃതാര്ഥാ ഹ്യകൃതാര്ഥാനാം മിത്രാണാം ന ഭവന്തി യേ। താന് മൃതാനപി ക്രവ്യാദാഃ കൃതഘ്നാന് നോപഭുഞ്ജതേ
സ്വന്തം ലക്ഷ്യം നേടിയ ശേഷം, കൂട്ടുകാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മറന്നുപോകുന്നവരെ, മരിച്ചാലും മൃഗങ്ങൾ പോലും തിന്നാറില്ല. അങ്ങനെയുള്ളവരിൽ നന്ദിയില്ല.
നൂനം കാഞ്ചനപൃഷ്ഠസ്യ വികൃഷ്ടസ്യ മയാ രണേ। ദ്രഷ്ടുമിച്ഛസി ചാപസ്യ രൂപം വിദ്യുദ്ഗണോപമമ്
നീ യുദ്ധഭൂമിയിൽ എന്റെ പൊന്നുപുറം തിളങ്ങുന്ന വില്ലിന്റെ രൂപം, മിന്നലിന്റെ കൂട്ടംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതും, കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്നു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു.
ഘോരം ജ്യാതലനിര്ഘോഷം ക്രുദ്ധസ്യ മമ സംയുഗേ। നിര്ഘോഷമിവ വജ്രസ്യ പുനഃ സംശ്രോതുമിച്ഛസി
യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ കോപത്തോടെ വില്ലിന്റെ നാരിന്റെ ഭയങ്കരമായ ശബ്ദം, വജ്രത്തിന്റെ ഇടിമുഴക്കംപോലെയുള്ളത്, വീണ്ടും കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കാമമേവംഗതേഽപ്യസ്യ പരിജ്ഞാതേ പരാക്രമേ। ത്വത്സഹായസ്യ മേ വീര ന ചിന്താ സ്യാന്നൃപാത്മജ
ഇങ്ങനെയായാലും, അവന്റെ ശക്തി അറിയപ്പെടുകയും നീ അവന്റെ കൂട്ടുകാരനാവുകയും ചെയ്താൽ, രാജകുമാരാ, എനിക്ക് ഒരു ആശങ്കയും ഉണ്ടാകില്ല.
യദര്ഥമയമാരമ്ഭഃ കൃതഃ പരപുരംജയ। സമയം നാഭിജാനാതി കൃതാര്ഥഃ പ്ലവഗേശ്വരഃ
എന്തിനുവേണ്ടിയാണ് ഈ ശ്രമം ആരംഭിച്ചത് എന്ന് നീ അറിയണം, ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ചവനേ, ലക്ഷ്യം നേടിയ ശേഷം കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവ് ആ ഉടമ്പടി ഓർക്കുന്നില്ല.
വര്ഷാഃ സമയകാലം തു പ്രതിജ്ഞായ ഹരീശ്വരഃ। വ്യതീതാംശ്ചതുരോ മാസാന് വിഹരന് നാവബുധ്യതേ
കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിനോട് ശരിയായ സമയമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടും, നാലു മാസക്കാലം മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞു. എന്നാൽ അവൻ വിനോദത്തിൽ മുഴുകി, അതറിയുന്നില്ല.
സാമാത്യപരിഷത്ക്രീഡന് പാനമേവോപസേവതേ। ശോകദീനേഷു നാസ്മാസു സുഗ്രീവഃ കുരുതേ ദയാമ്
തന്റെ മന്ത്രിമാരോടും രാജസഭയോടും കൂടെ കളിച്ചുകൊണ്ട്, പാനം മാത്രമേ ചെയ്യുന്നത്. ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഞങ്ങളോടു സുഖ്രീവൻ ദയ കാണിക്കുന്നില്ല.
ഉച്യതാം ഗച്ഛ സുഗ്രീവസ്ത്വയാ വീര മഹാബല। മമ രോഷസ്യ യദ്രൂപം ബ്രൂയാശ്ചൈനമിദം വചഃ
വീരനേ, നീ പോയി സുഖ്രീവനോട് പറയണം: എന്റെ കോപം എങ്ങനെയാണെന്ന് വിശദീകരിച്ച്, ഈ വാക്കുകൾ അവനോട് ചൊല്ലണം.
ന സ സംകുചിതഃ പന്ഥാ യേന വാലീ ഹതോ ഗതഃ। സമയേ തിഷ്ഠ സുഗ്രീവ മാ വാലിപഥമന്വഗാഃ
വാലിയെ ഞാൻ കൊല്ലാൻ ഉപയോഗിച്ച വഴി ഇപ്പോഴും തുറന്നിരിക്കുന്നു. സുഖ്രീവാ, നീ വാഗ്ദാനം പാലിക്കണം, വാലിയുടെ വഴിയിൽ പോകരുത്.
ഏക ഏവ രണേ വാലീ ശരേണ നിഹതോ മയാ। ത്വാം തു സത്യാദതിക്രാന്തം ഹനിഷ്യാമി സബാന്ധവമ്
വാലിയെ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് മാത്രം കൊല്ലുകയായിരുന്നു. പക്ഷേ, നീ വാഗ്ദാനം മറന്നാൽ, നിന്നെയും നിന്റെ ബന്ധുക്കളെയും ഞാൻ കൊല്ലും.
യദേവം വിഹിതേ കാര്യേ യദ്ധിതം പുരുഷര്ഷഭ। തത് തദ് ബ്രൂഹി നരശ്രേഷ്ഠ ത്വര കാലവ്യതിക്രമഃ
ഇപ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ ഇങ്ങനെ നിൽക്കുമ്പോൾ, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, എന്ത് ഉചിതവും ഉപകാരപ്രദവുമാണോ, അതു പറയണം. വൈകാതെ ചെയ്യണം, സമയം കളയുന്നു.
കുരുഷ്വ സത്യം മമ വാനരേശ്വര പ്രതിശ്രുതം ധര്മമവേക്ഷ്യ ശാശ്വതമ്। മാ വാലിനം പ്രേതഗതോ യമക്ഷയേ ത്വമദ്യ പശ്യേര്മമ ചോദിതഃ ശരൈഃ
കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവേ, നീ എനിക്ക് നൽകിയ വാഗ്ദാനം നിത്യമായ ധർമ്മം ഓർത്ത് പാലിക്കണം. വാലി മരിച്ചവരുടെ ലോകത്തേക്ക് പോയതുപോലെ, എന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു നിന്റെ ആജ്ഞയിൽ ഇന്ന് അവനെ കാണേണ്ടി വരാതിരിക്കട്ടെ.
സ പൂര്വജം തീവ്രവിവൃദ്ധകോപം ലാലപ്യമാനം പ്രസമീക്ഷ്യ ദീനമ്। ചകാര തീവ്രാം മതിമുഗ്രതേജാ ഹരീശ്വരേ മാനവവംശവര്ധനഃ
തീവ്രമായ കോപത്തിൽ മുങ്ങി, ദുഃഖഭാരത്തിൽ തളർന്ന തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനെ കരയുന്നതും നിരാശയോടെയും കാണുമ്പോൾ, മനുവിന്റെ വംശത്തെ മഹത്വം ഉയർത്തിയവൻ, കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിനെക്കുറിച്ച് ഉറച്ച തീരുമാനം എടുത്തു.
thumb|ഏകത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഏകത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
മഹത്വമുള്ള വാൽമീകി രാമായണത്തിൽ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തൊന്നാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
സ കാമിനം ദീനമദീനസത്ത്വം ശോകാഭിപന്നം സമുദീര്ണകോപമ്। നരേന്ദ്രസൂനുര്നരദേവപുത്രം രാമാനുജഃ പൂര്വജമിത്യുവാച
രാജകുമാരനായ രാമന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ, മോഹത്താൽ ദുഃഖിതനും മനസ്സിൽ ദൃഢനുമായ മൂത്ത സഹോദരനെ, ദുഃഖത്തിലും കോപത്തിലും ആഴമായിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ന വാനരഃ സ്ഥാസ്യതി സാധുവൃത്തേ ന മന്യതേ കര്മഫലാനുഷങ്ഗാന്। ന ഭോക്ഷ്യതേ വാനരരാജ്യലക്ഷ്മീം തഥാ ഹി നാതിക്രമതേഽസ്യ ബുദ്ധിഃ
ഈ കുരങ്ങൻ നല്ലവഴിയിൽ നില്ക്കില്ല, തന്റെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലങ്ങൾ അവൻ ചിന്തിക്കുന്നില്ല. കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജ്യം അവൻ അനുഭവിക്കുകയുമില്ല, കാരണം അവന്റെ മനസ്സിന് അങ്ങനെ ചിന്തയില്ല.
മതിക്ഷയാദ് ഗ്രാമ്യസുഖേഷു സക്ത- സ്തവ പ്രസാദാത് പ്രതികാരബുദ്ധിഃ। ഹതോഽഗ്രജം പശ്യതു വീരവാലിനം ന രാജ്യമേവം വിഗുണസ്യ ദേയമ്
മനസ്സിന്റെ ക്ഷയത്താൽ, അവൻ സാധാരണ സുഖങ്ങളിൽ ആസ്വദിക്കുന്നു; എന്നാൽ നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ പ്രതികാരം ചെയ്യാനുള്ള ധൈര്യം അവനുണ്ടായി. അവൻ തന്റെ വീരനായ മൂത്ത സഹോദരൻ വാലിയെ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കാണട്ടെ. ഗുണമില്ലാത്തവനു രാജ്യം നൽകാൻ പാടില്ല.
ന ധാരയേ കോപമുദീര്ണവേഗം നിഹന്മി സുഗ്രീവമസത്യമദ്യ। ഹരിപ്രവീരൈഃ സഹ വാലിപുത്രോ നരേന്ദ്രപുത്ര്യാ വിചയം കരോതു
എന്റെ ഉഗ്രമായ കോപം ഞാൻ ഇനി പിടിച്ചുവെക്കില്ല; ഇന്ന് ഞാൻ സുഖ്രീവനെ അവന്റെ അസത്യത്തിന് വേണ്ടി കൊല്ലും. വാലിയുടെ മകനും കുരങ്ങന്മാരിൽ പ്രധാനരായവരും രാജകുമാരിയോടൊപ്പം എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് തീരുമാനിക്കട്ടെ.
തമാത്തബാണാസനമുത്പതന്തം നിവേദിതാര്ഥം രണചണ്ഡകോപമ്। ഉവാച രാമഃ പരവീരഹന്താ സ്വവീക്ഷിതം സാനുനയം ച വാക്യമ്
അയാള് അമ്പും വില്ലും കൈയില് പിടിച്ച് ഉഗ്രമായി യുദ്ധത്തിനായി കുതിച്ചുയര്ന്നപ്പോള്, ശത്രുവിന്റെ വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന രാമന് ആലോചിച്ചും സാന്ത്വനത്തോടെയും തന്റെ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.
നഹി വൈ ത്വദ്വിധോ ലോകേ പാപമേവം സമാചരേത്। കോപമാര്യേണ യോ ഹന്തി സ വീരഃ പുരുഷോത്തമഃ
നിന്റെ പോലുള്ളവന് ഈ ലോകത്ത് ഇങ്ങനെ ഒരു പാപം ചെയ്യരുത്. കോപത്തില് ആണെങ്കിലും, മാന്യമായി നിയന്ത്രിച്ച് കൊല്ലുന്നവനാണ് യഥാര്ത്ഥ മഹാനായ പുരുഷന്.