തദേവം ശക്തിയുക്തസ്യ പൂര്വം പ്രതികൃതസ്തഥാ। രാമസ്യാര്ഹസി പിങ്ഗേശ കര്തും സര്വാത്മനാ പ്രിയമ്
ഇങ്ങനെ ശക്തിയുള്ളവൻ മുമ്പ് നിനക്കായി ചെയ്തതുപോലെ, പിംഗേശാ, നീയും രാമനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ പൂർണ്ണഹൃദയത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കണം.
നാധസ്താദവനൌ നാപ്സു ഗതിര്നോപരി ചാമ്ബരേ। കസ്യചിത് സജ്ജതേഽസ്മാകം കപീശ്വര തവാജ്ഞയാ
കപീശ്വരാ, നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ, ഭൂമിയിൽ താഴെയും ജലത്തിൽയും ആകാശത്തിൽ മുകളിലും ഞങ്ങൾക്കു ആരുടെയും മുന്നിൽ തടസ്സമില്ല.
തദാജ്ഞാപയ കഃ കിം തേ കുതോ വാപി വ്യവസ്യതു। ഹരയോ ഹ്യപ്രധൃഷ്യാസ്തേ സന്തി കോട്യഗ്രതോഽനഘ
അതിനാൽ, ആരാണ് എന്ത് ചെയ്യേണ്ടത്, എവിടെ നിന്ന് തുടങ്ങേണ്ടത് എന്ന് നീ നിർദേശിക്കണം. അകലുകളിലും അനവധി ജയിക്കാനാവാത്ത ഹരികൾ നിന്റെ മുന്നിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്നു.
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ കാലേ സാധു നിരൂപിതമ്। സുഗ്രീവഃ സത്ത്വസമ്പന്നശ്ചകാര മതിമുത്തമാമ്
അവരുടെ സമയോചിതമായ നല്ല വാക്കുകൾ കേട്ടു, സത്വഗുണസമ്പന്നനായ സുഗ്രീവൻ ഉത്തമമായൊരു പദ്ധതി ആലോചിച്ചു.
യഥാ സേനാ സമഗ്രാ മേ യൂഥപാലാശ്ച സര്വശഃ। സമാഗച്ഛന്ത്യസങ്ഗേന സേനാഗ്ര്യേ ണ തഥാ കുരു
എന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യവും എല്ലാ സംഘനേതാക്കളും വൈകാതെ സൈന്യത്തിന്റെ മുൻപന്തിയിൽ ഒന്നിക്കേണ്ടതായിരിക്കും. അതിനായി നീ ക്രമീകരണം ചെയ്യണം.
യേ ത്വന്തപാലാഃ പ്ലവഗാഃ ശീഘ്രഗാ വ്യവസായിനഃ। സമാനയന്തു തേ ശീഘ്രം ത്വരിതാഃ ശാസനാന്മമ। സ്വയം ചാനന്തരം കാര്യം ഭവാനേവാനുപശ്യതു
അന്തർദേശങ്ങൾ കാത്തിരിക്കുന്ന വേഗമുള്ള, ഉറച്ച മനസ്സുള്ള വാനരന്മാർ എന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം ഉടൻ തന്നെ എല്ലാവരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരണം. അതിനുശേഷം നീയോ തന്നെ ഈ ജോലി ശ്രദ്ധയോടെ നിരീക്ഷിക്കണം.
ത്രിപഞ്ചരാത്രാദൂര്ധ്വം യഃ പ്രാപ്നുയാദിഹ വാനരഃ। തസ്യ പ്രാണാന്തികോ ദണ്ഡോ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
പതിനഞ്ചു ദിവസത്തിനു ശേഷം ആരെങ്കിലും വാനരൻ ഇവിടെ എത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവനു മരണശിക്ഷ തന്നെ. ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും വേണ്ട.
ഹരീംശ്ച വൃദ്ധാനുപയാതു സാങ്ഗദോ ഭവാന് മമാജ്ഞാമധികൃത്യ നിശ്ചിതമ്। ഇതി വ്യവസ്ഥാം ഹരിപുങ്ഗവേശ്വരോ വിധായ വേശ്മ പ്രവിവേശ വീര്യവാന്
വയസ്സായ ഹരികൾ അവരുടെ അനുയായികളോടൊപ്പം എന്റെ ആജ്ഞ ഉറപ്പോടെ സ്വീകരിച്ച് വരണം. ഇങ്ങനെ, ശക്തിയുള്ള ഹരിപുങ്ഗവനാഥൻ ഈ ക്രമീകരണം നിർവ്വഹിച്ച് തന്റെ വസതിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
thumb|ത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പതാം സargaം കേൾക്കൂ.
ഗൃഹം പ്രവിഷ്ടേ സുഗ്രീവേ വിമുക്തേ ഗഗനേ ഘനൈഃ। വര്ഷരാത്രേ സ്ഥിതോ രാമഃ കാമശോകാഭിപീഡിതഃ
സുഗ്രീവൻ വീട്ടിലേക്ക് കയറി, ആകാശത്തിൽ മേഘങ്ങൾ മാറിയപ്പോൾ, മഴക്കാലത്തിലെ രാത്രിയിൽ രാമൻ ആഗ്രഹത്തിലും ദുഃഖത്തിലും കുഴഞ്ഞു നിന്നു.
പാണ്ഡുരം ഗഗനം ദൃഷ്ട്വാ വിമലം ചന്ദ്രമണ്ഡലമ്। ശാരദീം രജനീം ചൈവ ദൃഷ്ട്വാ ജ്യോത്സ്നാനുലേപനാമ്
പാണ്ടുരം ആയ ആകാശവും, മിനുക്കമുള്ള ചന്ദ്രനെയും, ചന്ദ്രപ്രകാശത്തിൽ മിനുങ്ങുന്ന ശരദ്കാല രാത്രിയെയും കണ്ടു,
കാമവൃത്തം ച സുഗ്രീവം നഷ്ടാം ച ജനകാത്മജാമ്। ദൃഷ്ട്വാ കാലമതീതം ച മുമോഹ പരമാതുരഃ
സുഖസമൃദ്ധിയിൽ മുഴുകിയ സുഗ്രീവനെയും, നഷ്ടമായ ജനകാത്മജയെയും, കടന്നുപോയ സമയത്തെയും കണ്ടു, അതിയായി വിഷണ്ണനായ രാമൻ മനസ്സിൽ തളർന്നു.
സ തു സംജ്ഞാമുപാഗമ്യ മുഹൂര്താന്മതിമാന് നൃപഃ। മനഃസ്ഥാമപി വൈദേഹീം ചിന്തയാമാസ രാഘവഃ
കുറച്ചു നേരം കഴിഞ്ഞ് ബോധം തിരിച്ച രാമൻ, മനസ്സിൽ വസിക്കുന്ന വൈദേഹിയെ ഓർക്കാൻ തുടങ്ങി.
ദൃഷ്ട്വാ ച വിമലം വ്യോമ ഗതവിദ്യുദ്ബലാഹകമ്। സാരസാരാവസംഘുഷ്ടം വിലലാപാര്തയാ ഗിരാ
മേഘവും മിന്നലും ഇല്ലാതായ വെടിപ്പുള്ള ആകാശവും, സാരസപക്ഷികളുടെ മുഴക്കം മുഴങ്ങുന്ന അന്തരീക്ഷവും കണ്ടു, രാമൻ വേദനയോടെ കരഞ്ഞു.
ആസീനഃ പര്വതസ്യാഗ്രേ ഹേമധാതുവിഭൂഷിതേ। ശാരദം ഗഗനം ദൃഷ്ട്വാ ജഗാമ മനസാ പ്രിയാമ്
പൊന്നുരുക്കുള്ള മലശിഖരത്തിൽ ഇരുന്നു, ശരദ്കാല ആകാശം നോക്കുമ്പോൾ, രാമന്റെ മനസ്സ് പ്രിയയിലേക്കു പോയി.
സാരസാരാവസംനാദൈഃ സാരസാരാവനാദിനീ। യാഽഽശ്രമേ രമതേ ബാലാ സാദ്യ മേ രമതേ കഥമ്
സാരസപക്ഷികളുടെ ശബ്ദത്തിൽ ആശ്രമത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞ ആ ബാല, ഇപ്പോൾ എങ്ങനെ സന്തോഷിക്കുന്നു എന്നറിയില്ല.
പുഷ്പിതാംശ്ചാസനാന് ദൃഷ്ട്വാ കാഞ്ചനാനിവ നിര്മലാന്। കഥം സാ രമതേ ബാലാ പശ്യന്തീ മാമപശ്യതീ
പൂത്തുനിൽക്കുന്ന, പൊന്നുപോലെ മിനുങ്ങുന്ന വൃക്ഷങ്ങളെ കണ്ടു, എന്നെ കാണാതെ അവളെന്ത് സന്തോഷം കണ്ടെത്തും?
യാ പുരാ കലഹംസാനാം കലേന കലഭാഷിണീ। ബുധ്യതേ ചാരുസര്വാങ്ഗീ സാദ്യ മേ രമതേ കഥമ്
മുന്പ് ഹംസംരകളുടെ മൃദുലമായ ശബ്ദം കേട്ട് മധുരസ്വരത്തിൽ ഉണർന്ന ആ സുന്ദരിയായവൾ, ഇപ്പോൾ എങ്ങനെ സന്തോഷിക്കുന്നു?
നിഃസ്വനം ചക്രവാകാനാം നിശമ്യ സഹചാരിണാമ്। പുണ്ഡരീകവിശാലാക്ഷീ കഥമേഷാ ഭവിഷ്യതി
ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ കൂട്ടത്തോടെ വിളിക്കുന്ന ശബ്ദം കേൾക്കുമ്പോൾ, കമലപോലുള്ള വലിയ കണ്ണുള്ള അവൾക്ക് ഇപ്പോൾ എന്ത് അവസ്ഥയായിരിക്കും?
സരാംസി സരിതോ വാപീഃ കാനനാനി വനാനി ച। താം വിനാ മൃഗശാവാക്ഷീം ചരന്നാദ്യ സുഖം ലഭേ
തളിർകണ്ണുള്ള അവളില്ലാതെ, ഞാൻ തടാകങ്ങൾ, നദികൾ, കിണറുകൾ, കാടുകൾ, വനങ്ങൾ എല്ലാം സഞ്ചരിച്ചാലും ഇന്നലെ എനിക്കു സന്തോഷമില്ല.
അപി താം മദ്വിയോഗാച്ച സൌകുമാര്യാച്ച ഭാമിനീമ്। സുദൂരം പീഡയേത് കാമഃ ശരദ്ഗുണനിരന്തരഃ
എന്നിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടും, അവളുടെ സൌമ്യസ്വഭാവവും കാരണം, ശരദ്കാലക്കാറ്റുപോലെ അവസാനമില്ലാതെ, ആ ഭാമയെ ആഗ്രഹം പീഡിപ്പിക്കുമോ?
ഏവമാദി നരശ്രേഷ്ഠോ വിലലാപ നൃപാത്മജഃ। വിഹംഗ ഇവ സാരങ്ഗഃ സലിലം ത്രിദശേശ്വരാത്
ഇങ്ങനെ മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനായ രാജകുമാരൻ ദുഃഖത്തോടെ വിലപിച്ചു; ജലത്തിനായി ദേവേന്ദ്രനോട് ആഗ്രഹിക്കുന്ന പക്ഷിയോ മൃഗമോ പോലെ.
തതശ്ചഞ്ചൂര്യ രമ്യേഷു ഫലാര്ഥീ ഗിരിസാനുഷു। ദദര്ശ പര്യുപാവൃത്തോ ലക്ഷ്മീവാഁല്ലക്ഷ്മണോഽഗ്രജമ്
സുന്ദരമായ മലമുകളിൽ പഴം തേടി സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ഭാഗ്യശാലിയായ ലക്ഷ്മൺ തന്റെ മൂത്താനെ തിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നവനായി കണ്ടു.
സ ചിന്തയാ ദുസ്സഹയാ പരീതം വിസംജ്ഞമേകം വിജനേ മനസ്വീ। ഭ്രാതുര്വിഷാദാത് ത്വരിതോഽതിദീനഃ സമീക്ഷ്യ സൌമിത്രിരുവാച ദീനമ്
ദുരിതം സഹിക്കാനാവാതെ, മനസ്സിൽ തളർന്നു, ഒരുവൻ കാട്ടിൽ ഒറ്റയ്ക്കു വിഷാദത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന സഹോദരനെ കണ്ടു, അത്യന്തം ദുഃഖിതനായ സൗമിത്രി വേഗത്തിൽ അടുത്ത് വന്നു ദയയോടെ പറഞ്ഞു.
കിമാര്യ കാമസ്യ വശംഗതേന കിമാത്മപൌരുഷ്യപരാഭവേന । അയം ഹ്രിയാ സംഹ്രിയതേ സമാധിഃ കിമത്ര യോഗേന നിവര്തതേ ന
ആര്യാ, ഇങ്ങനെ ആഗ്രഹത്തിന് കീഴടങ്ങേണ്ടതെന്ത്? സ്വന്തം ശക്തിയെ തോൽപ്പിക്കേണ്ടതെന്ത്? ലജ്ജയാൽ മനസ്സിന്റെ ഏകാഗ്രത നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, യോഗം അതിനെ തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്നില്ലേ?
ക്രിയാഭിയോഗം മനസഃ പ്രസാദം സമാധിയോഗാനുഗതം ച കാലമ്। സഹായസാമര്ഥ്യമദീനസത്ത്വഃ സ്വകര്മഹേതും ച കുരുഷ്വ താത
ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധയും, മനസ്സിന്റെ സമാധാനവും, യോഗം വഴി ലഭിക്കുന്ന ശരിയായ സമയവും, കൂട്ടുകാരുടെ ശക്തിയും, തളരാത്ത ധൈര്യവും, സ്വന്തം കര്ത്തവ്യത്തിന്റെ കാരണം മനസ്സിൽ വെച്ച്, അതനുസരിച്ച് നീ പ്രവർത്തിക്കണം, സഹോദരാ.
ന ജാനകീ മാനവവംശനാഥ ത്വയാ സനാഥാ സുലഭാ പരേണ। ന ചാഗ്നിചൂഡാം ജ്വലിതാമുപേത്യ ന ദഹ്യതേ വീര വരാര്ഹ കശ്ചിത്
മാനവവംശത്തിലെ രാജാവേ, ജനകിയുടെ രക്ഷയിലിരിക്കുന്ന സീതയെ മറ്റാരും എളുപ്പത്തിൽ സ്വന്തമാക്കാൻ കഴിയില്ല. മഹാവീരനായോ, തീപൊള്ളുന്ന അഗ്നിയിലേയ്ക്ക് ആരെങ്കിലും ചെന്നാൽ അവൻ കത്താതെ രക്ഷപ്പെടുമോ?
സലക്ഷണം ലക്ഷ്മണമപ്രധൃഷ്യം സ്വഭാവജം വാക്യമുവാച രാമഃ। ഹിതം ച പഥ്യം ച നയപ്രസക്തം സസാമധര്മാര്ഥസമാഹിതം ച
ലക്ഷ്മണാ, ഉറച്ച മനസ്സും ധൈര്യവും ഉള്ള നിന്റെ അടുത്ത് രാമൻ സദ്ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ, ഉപകാരപ്രദവും ആരോഗ്യകരവുമായ, നയശാസ്ത്രത്തിലും ധർമ്മത്തിലും ആഴപ്പെട്ട വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
നിസ്സംശയം കാര്യമവേക്ഷിതവ്യം ക്രിയാവിശേഷോഽപ്യനുവര്തിതവ്യഃ। ന തു പ്രവൃദ്ധസ്യ ദുരാസദസ്യ കുമാര വീര്യസ്യ ഫലം ച ചിന്ത്യമ്
സംശയമില്ലാതെ, ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ ആലോചിക്കണം, ശരിയായ രീതികൾ പിന്തുടരണം. പക്ഷേ, രാജകുമാരാ, വലിയ ധൈര്യത്തിന്റെയും ശക്തിയുടെയും ഫലത്തെക്കുറിച്ച് സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.
അഥ പദ്മപലാശാക്ഷീം മൈഥിലീമനുചിന്തയന്। ഉവാച ലക്ഷ്മണം രാമോ മുഖേന പരിശുഷ്യതാ
താമരപ്പൂക്കളുടെ ഇലയുപമമായ കണ്ണുകളുള്ള മൈഥിലിയെ ഓർത്തുകൊണ്ട്, വായ് ഉണങ്ങിയ രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.