തദിദം മിത്രകാര്യം നഃ കാലാതീതമരിംദമ। ക്രിയതാം രാഘവസ്യൈതദ് വൈദേഹ്യാഃ പരിമാര്ഗണമ്
അറിയുന്നവരേ, നമ്മുടെ സുഹൃത്തിനുവേണ്ടി ചെയ്യേണ്ട ഈ ജോലി ഇനിയും സമയമാവശ്യമായിട്ടില്ല. രാഘവന്റെ വേണ്ടി വൈദേഹിയെ അന്വേഷിക്കേണ്ടത് ഇപ്പോൾ തന്നെ ആരംഭിക്കണം.
ന ച കാലമതീതം തേ നിവേദയതി കാലവിത്। ത്വരമാണോഽപി സ പ്രാജ്ഞസ്തവ രാജന് വശാനുഗഃ
സമയത്തെ അറിയുന്ന ജ്ഞാനിയാകുന്നവൻ, രാജാവേ, എത്രയും ഉത്സാഹത്തോടെയും നിന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴടങ്ങിയവനായി ഇരുന്നാലും, സമയമാവശ്യമായതായി നിന്നോട് അറിയിക്കാറില്ല.
കുലസ്യ ഹേതുഃ സ്ഫീതസ്യ ദീര്ഘബന്ധുശ്ച രാഘവഃ। അപ്രമേയപ്രഭാവശ്ച സ്വയം ചാപ്രതിമോ ഗുണൈഃ
നമ്മുടെ വലിയ കുടുംബത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണം രാഘവൻ തന്നെയാണ്. അവൻ ദീർഘകാല ബന്ധുവും അളവുകിട്ടാത്ത ശക്തിയുമുള്ളവനും, സദ്ഗുണങ്ങളിൽ തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവനുമാണ്.
തസ്യ ത്വം കുരു വൈ കാര്യം പൂര്വം തേന കൃതം തവ। ഹരീശ്വര കപിശ്രേഷ്ഠാനാജ്ഞാപയിതുമര്ഹസി
അതിനാൽ, ഹരികളുടെ നാഥാ, അവൻ മുമ്പ് നിനക്കായി ചെയ്തതുപോലെ നീയും അവനുവേണ്ടി ചെയ്യണം. കപിശ്രേഷ്ഠന്മാരെ നീ ആജ്ഞാപിക്കേണ്ടതാണ്.
നഹി താവദ് ഭവേത് കാലോ വ്യതീതശ്ചോദനാദൃതേ। ചോദിതസ്യ ഹി കാര്യസ്യ ഭവേത് കാലവ്യതിക്രമഃ
ആജ്ഞ ഇല്ലാതെ ഒരു കാര്യത്തിനും സമയപരിധി കടക്കാറില്ല. ആജ്ഞ നൽകിയാൽ മാത്രമേ സമയപരിമിതിക്ക് അതു വിധേയമാവൂ.
അകര്തുരപി കാര്യസ്യ ഭവാന് കര്താ ഹരീശ്വര। കിം പുനഃ പ്രതികര്തുസ്തേ രാജ്യേന ച വധേന ച
മറ്റൊരാൾ ചെയ്യാതിരുന്നാലും, ഹരികളുടെ നാഥാ, നീ തന്നെ ജോലി ചെയ്യേണ്ടവനാണ്. രാജ്യം പോലും അല്ലെങ്കിൽ ജീവൻ പോലും കൊടുത്ത് പ്രതിഫലം നൽകേണ്ടി വന്നാൽ എങ്ങനെയാകും?
ശക്തിമാനതിവിക്രാന്തോ വാനരര്ക്ഷഗണേശ്വര। കര്തും ദാശരഥേഃ പ്രീതിമാജ്ഞായാം കിം നു സജ്ജസേ
ശക്തനും അത്യന്തം വീര്യശാലിയുമായ വാനരരക്ഷസമൂഹങ്ങളുടെ നാഥാ, ദശരഥപുത്രനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ വേണ്ട ആജ്ഞ നിർവഹിക്കാൻ നീ വൈകുന്നതെന്തിന്?
കാമം ഖലു ശരൈഃ ശക്തഃ സുരാസുരമഹോരഗാന്। വശേ ദാശരഥിഃ കര്തും ത്വത്പ്രതിജ്ഞാമവേക്ഷതേ
ദശരഥപുത്രൻ തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മഹാസർപ്പങ്ങളെയും കീഴടക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്. എങ്കിലും അവൻ നിന്റെ വാഗ്ദാനത്തിലാണു ആശ്രയിക്കുന്നത്.
പ്രാണത്യാഗാവിശംകേന കൃതം തേന മഹത് പ്രിയമ്। തസ്യ മാര്ഗാമ വൈദേഹീം പൃഥിവ്യാമപി ചാമ്ബരേ
സ്വന്തം ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കാൻ ഭയമില്ലാതെ അവൻ വലിയ ഉപകാരമാണ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ, ഭൂമിയിലും ആകാശത്തിലും വൈദേഹിയെ അന്വേഷിക്കണം.
ദേവദാനവഗന്ധര്വാ അസുരാഃ സമരുദ്ഗണാഃ। ന ച യക്ഷാ ഭയം തസ്യ കുര്യുഃ കിമിവ രാക്ഷസാഃ
ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും മരുത്ഗണങ്ങൾക്കും യക്ഷന്മാർക്കും പോലും അവനോട് ഭയം ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയില്ല; പിന്നെ രാക്ഷസന്മാർക്ക് എന്ത് കഴിയും?
തദേവം ശക്തിയുക്തസ്യ പൂര്വം പ്രതികൃതസ്തഥാ। രാമസ്യാര്ഹസി പിങ്ഗേശ കര്തും സര്വാത്മനാ പ്രിയമ്
ഇങ്ങനെ ശക്തിയുള്ളവൻ മുമ്പ് നിനക്കായി ചെയ്തതുപോലെ, പിംഗേശാ, നീയും രാമനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ പൂർണ്ണഹൃദയത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കണം.
നാധസ്താദവനൌ നാപ്സു ഗതിര്നോപരി ചാമ്ബരേ। കസ്യചിത് സജ്ജതേഽസ്മാകം കപീശ്വര തവാജ്ഞയാ
കപീശ്വരാ, നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ, ഭൂമിയിൽ താഴെയും ജലത്തിൽയും ആകാശത്തിൽ മുകളിലും ഞങ്ങൾക്കു ആരുടെയും മുന്നിൽ തടസ്സമില്ല.
തദാജ്ഞാപയ കഃ കിം തേ കുതോ വാപി വ്യവസ്യതു। ഹരയോ ഹ്യപ്രധൃഷ്യാസ്തേ സന്തി കോട്യഗ്രതോഽനഘ
അതിനാൽ, ആരാണ് എന്ത് ചെയ്യേണ്ടത്, എവിടെ നിന്ന് തുടങ്ങേണ്ടത് എന്ന് നീ നിർദേശിക്കണം. അകലുകളിലും അനവധി ജയിക്കാനാവാത്ത ഹരികൾ നിന്റെ മുന്നിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്നു.
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ കാലേ സാധു നിരൂപിതമ്। സുഗ്രീവഃ സത്ത്വസമ്പന്നശ്ചകാര മതിമുത്തമാമ്
അവരുടെ സമയോചിതമായ നല്ല വാക്കുകൾ കേട്ടു, സത്വഗുണസമ്പന്നനായ സുഗ്രീവൻ ഉത്തമമായൊരു പദ്ധതി ആലോചിച്ചു.
യഥാ സേനാ സമഗ്രാ മേ യൂഥപാലാശ്ച സര്വശഃ। സമാഗച്ഛന്ത്യസങ്ഗേന സേനാഗ്ര്യേ ണ തഥാ കുരു
എന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യവും എല്ലാ സംഘനേതാക്കളും വൈകാതെ സൈന്യത്തിന്റെ മുൻപന്തിയിൽ ഒന്നിക്കേണ്ടതായിരിക്കും. അതിനായി നീ ക്രമീകരണം ചെയ്യണം.
യേ ത്വന്തപാലാഃ പ്ലവഗാഃ ശീഘ്രഗാ വ്യവസായിനഃ। സമാനയന്തു തേ ശീഘ്രം ത്വരിതാഃ ശാസനാന്മമ। സ്വയം ചാനന്തരം കാര്യം ഭവാനേവാനുപശ്യതു
അന്തർദേശങ്ങൾ കാത്തിരിക്കുന്ന വേഗമുള്ള, ഉറച്ച മനസ്സുള്ള വാനരന്മാർ എന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം ഉടൻ തന്നെ എല്ലാവരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരണം. അതിനുശേഷം നീയോ തന്നെ ഈ ജോലി ശ്രദ്ധയോടെ നിരീക്ഷിക്കണം.
ത്രിപഞ്ചരാത്രാദൂര്ധ്വം യഃ പ്രാപ്നുയാദിഹ വാനരഃ। തസ്യ പ്രാണാന്തികോ ദണ്ഡോ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
പതിനഞ്ചു ദിവസത്തിനു ശേഷം ആരെങ്കിലും വാനരൻ ഇവിടെ എത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവനു മരണശിക്ഷ തന്നെ. ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും വേണ്ട.
ഹരീംശ്ച വൃദ്ധാനുപയാതു സാങ്ഗദോ ഭവാന് മമാജ്ഞാമധികൃത്യ നിശ്ചിതമ്। ഇതി വ്യവസ്ഥാം ഹരിപുങ്ഗവേശ്വരോ വിധായ വേശ്മ പ്രവിവേശ വീര്യവാന്
വയസ്സായ ഹരികൾ അവരുടെ അനുയായികളോടൊപ്പം എന്റെ ആജ്ഞ ഉറപ്പോടെ സ്വീകരിച്ച് വരണം. ഇങ്ങനെ, ശക്തിയുള്ള ഹരിപുങ്ഗവനാഥൻ ഈ ക്രമീകരണം നിർവ്വഹിച്ച് തന്റെ വസതിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
thumb|ത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പതാം സargaം കേൾക്കൂ.
ഗൃഹം പ്രവിഷ്ടേ സുഗ്രീവേ വിമുക്തേ ഗഗനേ ഘനൈഃ। വര്ഷരാത്രേ സ്ഥിതോ രാമഃ കാമശോകാഭിപീഡിതഃ
സുഗ്രീവൻ വീട്ടിലേക്ക് കയറി, ആകാശത്തിൽ മേഘങ്ങൾ മാറിയപ്പോൾ, മഴക്കാലത്തിലെ രാത്രിയിൽ രാമൻ ആഗ്രഹത്തിലും ദുഃഖത്തിലും കുഴഞ്ഞു നിന്നു.
പാണ്ഡുരം ഗഗനം ദൃഷ്ട്വാ വിമലം ചന്ദ്രമണ്ഡലമ്। ശാരദീം രജനീം ചൈവ ദൃഷ്ട്വാ ജ്യോത്സ്നാനുലേപനാമ്
പാണ്ടുരം ആയ ആകാശവും, മിനുക്കമുള്ള ചന്ദ്രനെയും, ചന്ദ്രപ്രകാശത്തിൽ മിനുങ്ങുന്ന ശരദ്കാല രാത്രിയെയും കണ്ടു,
കാമവൃത്തം ച സുഗ്രീവം നഷ്ടാം ച ജനകാത്മജാമ്। ദൃഷ്ട്വാ കാലമതീതം ച മുമോഹ പരമാതുരഃ
സുഖസമൃദ്ധിയിൽ മുഴുകിയ സുഗ്രീവനെയും, നഷ്ടമായ ജനകാത്മജയെയും, കടന്നുപോയ സമയത്തെയും കണ്ടു, അതിയായി വിഷണ്ണനായ രാമൻ മനസ്സിൽ തളർന്നു.
സ തു സംജ്ഞാമുപാഗമ്യ മുഹൂര്താന്മതിമാന് നൃപഃ। മനഃസ്ഥാമപി വൈദേഹീം ചിന്തയാമാസ രാഘവഃ
കുറച്ചു നേരം കഴിഞ്ഞ് ബോധം തിരിച്ച രാമൻ, മനസ്സിൽ വസിക്കുന്ന വൈദേഹിയെ ഓർക്കാൻ തുടങ്ങി.
ദൃഷ്ട്വാ ച വിമലം വ്യോമ ഗതവിദ്യുദ്ബലാഹകമ്। സാരസാരാവസംഘുഷ്ടം വിലലാപാര്തയാ ഗിരാ
മേഘവും മിന്നലും ഇല്ലാതായ വെടിപ്പുള്ള ആകാശവും, സാരസപക്ഷികളുടെ മുഴക്കം മുഴങ്ങുന്ന അന്തരീക്ഷവും കണ്ടു, രാമൻ വേദനയോടെ കരഞ്ഞു.
ആസീനഃ പര്വതസ്യാഗ്രേ ഹേമധാതുവിഭൂഷിതേ। ശാരദം ഗഗനം ദൃഷ്ട്വാ ജഗാമ മനസാ പ്രിയാമ്
പൊന്നുരുക്കുള്ള മലശിഖരത്തിൽ ഇരുന്നു, ശരദ്കാല ആകാശം നോക്കുമ്പോൾ, രാമന്റെ മനസ്സ് പ്രിയയിലേക്കു പോയി.
സാരസാരാവസംനാദൈഃ സാരസാരാവനാദിനീ। യാഽഽശ്രമേ രമതേ ബാലാ സാദ്യ മേ രമതേ കഥമ്
സാരസപക്ഷികളുടെ ശബ്ദത്തിൽ ആശ്രമത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞ ആ ബാല, ഇപ്പോൾ എങ്ങനെ സന്തോഷിക്കുന്നു എന്നറിയില്ല.
പുഷ്പിതാംശ്ചാസനാന് ദൃഷ്ട്വാ കാഞ്ചനാനിവ നിര്മലാന്। കഥം സാ രമതേ ബാലാ പശ്യന്തീ മാമപശ്യതീ
പൂത്തുനിൽക്കുന്ന, പൊന്നുപോലെ മിനുങ്ങുന്ന വൃക്ഷങ്ങളെ കണ്ടു, എന്നെ കാണാതെ അവളെന്ത് സന്തോഷം കണ്ടെത്തും?
യാ പുരാ കലഹംസാനാം കലേന കലഭാഷിണീ। ബുധ്യതേ ചാരുസര്വാങ്ഗീ സാദ്യ മേ രമതേ കഥമ്
മുന്പ് ഹംസംരകളുടെ മൃദുലമായ ശബ്ദം കേട്ട് മധുരസ്വരത്തിൽ ഉണർന്ന ആ സുന്ദരിയായവൾ, ഇപ്പോൾ എങ്ങനെ സന്തോഷിക്കുന്നു?
നിഃസ്വനം ചക്രവാകാനാം നിശമ്യ സഹചാരിണാമ്। പുണ്ഡരീകവിശാലാക്ഷീ കഥമേഷാ ഭവിഷ്യതി
ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ കൂട്ടത്തോടെ വിളിക്കുന്ന ശബ്ദം കേൾക്കുമ്പോൾ, കമലപോലുള്ള വലിയ കണ്ണുള്ള അവൾക്ക് ഇപ്പോൾ എന്ത് അവസ്ഥയായിരിക്കും?
സരാംസി സരിതോ വാപീഃ കാനനാനി വനാനി ച। താം വിനാ മൃഗശാവാക്ഷീം ചരന്നാദ്യ സുഖം ലഭേ
തളിർകണ്ണുള്ള അവളില്ലാതെ, ഞാൻ തടാകങ്ങൾ, നദികൾ, കിണറുകൾ, കാടുകൾ, വനങ്ങൾ എല്ലാം സഞ്ചരിച്ചാലും ഇന്നലെ എനിക്കു സന്തോഷമില്ല.