പ്രാങ്മുഖം വിധിവന്മന്ത്രൈഃ സ്ഥാപയിത്വാ വരാസനേ। നദീനദേഭ്യഃ സംഹൃത്യ തീര്ഥേഭ്യശ്ച സമന്തതഃ
വൈദികരീതിയിലും മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടിയും, കിഴക്കോട്ടു മുഖം നോക്കി, ഉത്തമാസനത്തിൽ അവനെ ഇരുത്തി, നദികളും തടാകങ്ങളും ചുറ്റും നിന്ന് വെള്ളം ശേഖരിച്ചു.
ആഹൃത്യ ച സമുദ്രേഭ്യഃ സര്വേഭ്യോ വാനരര്ഷഭാഃ। അപഃ കനകകുമ്ഭേഷു നിധായ വിമലം ജലമ്
എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ശുദ്ധജലം, വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ പൊൻകുമ്പങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിച്ചു.
ശുഭൈര്ഋഷഭശൃങ്ഗൈശ്ച കലശൈശ്ചൈവ കാഞ്ചനൈഃ। ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന വിധിനാ മഹര്ഷിവിഹിതേന ച
ശുഭമായ കാളയിടിപ്പുള്ള കുംഭങ്ങളും പൊൻകലശങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച്, ശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെയും മഹർഷിമാർ നിർദേശിച്ചതുപോലെയും ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ചു.
ഗജോ ഗവാക്ഷോ ഗവയഃ ശരഭോ ഗന്ധമാദനഃ। മൈന്ദശ്ച ദ്വിവിദശ്ചൈവ ഹനൂമാഞ്ജാമ്ബവാംസ്തഥാ
ഗജൻ, ഗവാക്ഷൻ, ഗവയൻ, ശരഭൻ, ഗന്ധമാദനൻ, മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ, ഹനുമാൻ, ജാംബവാൻ എന്നിവരും,
അഭ്യഷിഞ്ചത സുഗ്രീവം പ്രസന്നേന സുഗന്ധിനാ। സലിലേന സഹസ്രാക്ഷം വസവോ വാസവം യഥാ
സന്തോഷവും സുഗന്ധവും നിറഞ്ഞ വെള്ളം കൊണ്ട്, വാസുക്കൾ ഇന്ദ്രനെ അഭിഷേകം ചെയ്തതുപോലെ, സുഗ്രീവനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
അഭിഷിക്തേ തു സുഗ്രീവേ സര്വേ വാനരപുങ്ഗവാഃ। പ്രചുക്രുശുര്മഹാത്മാനോ ഹൃഷ്ടാഃ ശതസഹസ്രശഃ
സുഗ്രീവൻ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹാത്മാക്കളായ എല്ലാ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരും ലക്ഷക്കണക്കിന് പേർ സന്തോഷത്തോടെ ഉല്ലാസം വിളിച്ചു.
രാമസ്യ തു വചഃ കുര്വന് സുഗ്രീവോ വാനരേശ്വരഃ। അങ്ഗദം സമ്പരിഷ്വജ്യ യൌവരാജ്യേഽഭ്യഷേചയത്
രാമന്റെ വാക്കനുസരിച്ച്, വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവൻ അങ്കദനെ അണഞ്ഞു പിടിച്ച് യുവരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
അങ്ഗദേ ചാഭിഷിക്തേ തു സാനുക്രോശാഃ പ്ലവംഗമാഃ। സാധു സാധ്വിതി സുഗ്രീവം മഹാത്മാനോ ഹ്യപൂജയന്
അങ്കദൻ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, കരുണയുള്ള വാനരന്മാർ, മഹാത്മാക്കൾ, 'നല്ലതു, നല്ലതു' എന്ന് പറഞ്ഞ് സുഗ്രീവനെ ആദരിച്ചു.
രാമം ചൈവ മഹാത്മാനം ലക്ഷ്മണം ച പുനഃ പുനഃ। പ്രീതാശ്ച തുഷ്ടുവുഃ സര്വേ താദൃശേ തത്ര വര്തിനി
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാവരും, ആ മഹാത്മാവായ രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും വീണ്ടും വീണ്ടും സന്തോഷത്തോടെ സ്തുതിച്ചു.
ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണാ പതാകാധ്വജശോഭിതാ। ബഭൂവ നഗരീ രമ്യാ കിഷ്കിന്ധാ ഗിരിഗഹ്വരേ
പതാകകളും കൊടികളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കിഴ്കിന്ദ നഗരി, പർവ്വതഗുഹയിൽ മനോഹരമായി തെളിഞ്ഞു.
നിവേദ്യ രാമായ തദാ മഹാത്മനേ മഹാഭിഷേകം കപിവാഹിനീപതിഃ। രുമാം ച ഭാര്യാമുപലഭ്യ വീര്യവാ- നവാപ രാജ്യം ത്രിദശാധിപോ യഥാ
അപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ രാമനോട് ആ മഹാഭിഷേകം അറിയിച്ച്, ഭാര്യയായ റുമയെ വീണ്ടും പ്രാപിച്ച വാനരസേനാധിപതി, ദേവേന്ദ്രനെപ്പോലെ രാജ്യം നേടി.
thumb|സപ്തവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ സപ്തവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിൽ ഇരുപത്തിയേഴാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കുക.
അഭിഷിക്തേ തു സുഗ്രീവേ പ്രവിഷ്ടേ വാനരേ ഗുഹാമ്। ആജഗാമ സഹ ഭ്രാത്രാ രാമഃ പ്രസ്രവണം ഗിരിമ്
സുഗ്രീവൻ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ട ശേഷം, വാനരന്മാർ ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, രാമനും സഹോദരനും ചേർന്ന് പ്രസ്രവണപർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
ശാര്ദൂലമൃഗസംഘുഷ്ടം സിംഹൈര്ഭീമരവൈര്വൃതമ്। നാനാഗുല്മലതാഗൂഢം ബഹുപാദപസംകുലമ്
അത് കടുവകളും മാൻമരങ്ങളും മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം നിറഞ്ഞതും, ഭയാനകമായ ഗർജ്ജനമുള്ള സിംഹങ്ങൾ ചുറ്റിയതും, പലതരം ചെടികളും വള്ളികളും മറഞ്ഞതും, അനവധി വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ സ്ഥലം ആയിരുന്നു.
ഋക്ഷവാനരഗോപുച്ഛൈര്മാര്ജാരൈശ്ച നിഷേവിതമ്। മേഘരാശിനിഭം ശൈലം നിത്യം ശുചികരം ശിവമ്
കരടികളും വാനരന്മാരും വാലുള്ള പൂച്ചകളും ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് കാണുന്ന, മേഘക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള ഈ പർവ്വതം എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധവും മംഗളകരവുമാണ്.
തസ്യ ശൈലസ്യ ശിഖരേ മഹതീമായതാം ഗുഹാമ്। പ്രത്യഗൃഹ്ണീത വാസാര്ഥം രാമഃ സൌമിത്രിണാ സഹ
ആ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ, വലിയതും വിശാലവുമായ ഒരു ഗുഹയിൽ രാമനും സൗമിത്രിയും താമസമുറപ്പിച്ചു.
കൃത്വാ ച സമയം രാമഃ സുഗ്രീവേണ സഹാനഘഃ। കാലയുക്തം മഹദ്വാക്യമുവാച രഘുനന്ദനഃ
സുഗ്രീവനോടൊപ്പം ഉടമ്പടി ചെയ്തശേഷം, പാപരഹിതനായ രഘുനന്ദനൻ രാമൻ സമയോചിതമായ വലിയൊരു വാക്ക് പറഞ്ഞു.
വിനീതം ഭ്രാതരം ഭ്രാതാ ലക്ഷ്മണം ലക്ഷ്മിവര്ധനമ്। ഇയം ഗിരിഗുഹാ രമ്യാ വിശാലാ യുക്തമാരുതാ
സൗമിത്രി, ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണാ, ഈ പർവ്വതഗുഹ മനോഹരവും വിശാലവും നല്ല കാറ്റും കയറുന്നവുമാണ്.
അസ്യാം വത്സ്യാമ സൌമിത്രേ വര്ഷരാത്രമരിംദമ। ഗിരിശൃങ്ഗമിദം രമ്യമുത്തമം പാര്ഥിവാത്മജ
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന സൗമിത്രി, ഈ ഗുഹയിൽ നമുക്ക് മഴക്കാലം മുഴുവൻ താമസിക്കാം; ഈ പർവ്വതശിഖരം വളരെ മനോഹരവും ഉത്തമവുമാണ്, രാജകുമാരാ.
ശ്വേതാഭിഃ കൃഷ്ണതാമ്രാഭിഃ ശിലാഭിരുപശോഭിതമ്। നാനാധാതുസമാകീര്ണം നദീദര്ദുരസംയുതമ്
വെളുത്തതും കറുത്തതും താമ്രവർണ്ണമുള്ളതുമായ കല്ലുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും,色色矿ങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, നദികളും തവളകളും കൂടെ ഉള്ളതുമാണ് ഇത്.
വിവിധൈര്വൃക്ഷഷണ്ഡൈശ്ച ചാരുചിത്രലതായുതമ്। നാനാവിഹഗസംഘുഷ്ടം മയൂരവരനാദിതമ്
വിവിധതരം മരക്കൂട്ടങ്ങൾ, മനോഹരവും വർണ്ണാഭമായതുമായ വള്ളികൾ ചുറ്റിയതും, പലതരം പക്ഷികൾ കൂട്ടമായി വസിക്കുന്നതും, മനോഹരമായ മയിൽകൂകകളാൽ മുഴങ്ങുന്നതുമാണ്.
മാലതീകുന്ദഗുല്മൈശ്ച സിന്ദുവാരൈഃ ശിരീഷകൈഃ। കദമ്ബാര്ജുനസര്ജൈശ്ച പുഷ്പിതൈരുപശോഭിതമ്
പൂത്തുലഞ്ഞ മാലതിയും കുണ്ടും സിന്ദുവാരവും ശിരീഷവും കടമ്പും അർജ്ജുനവും സര്ജമരങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഇയം ച നലിനീ രമ്യാ ഫുല്ലപങ്കജമണ്ഡിതാ। നാതിദൂരേ ഗുഹായാ നൌ ഭവിഷ്യതി നൃപാത്മജ
ഇവിടെ മനോഹരമായ ഒരു താമരക്കുളം ഉണ്ട്, പൂത്ത താമരകളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; നമ്മുടെ ഗുഹയ്ക്ക് അത്ര ദൂരമല്ല, രാജകുമാരാ.
പ്രാഗുദക്പ്രവണേ ദേശേ ഗുഹാ സാധു ഭവിഷ്യതി। പശ്ചാച്ചൈവോന്നതാ സൌമ്യ നിവാതേയം ഭവിഷ്യതി
കിഴക്കോട്ട് വെള്ളം ചാടുന്ന ഭാഗത്ത് ഈ ഗുഹ താമസത്തിന് അനുയോജ്യമാണ്; പടിഞ്ഞാറ് ഇത് ഉയർന്നതും കാറ്റ് കയറാത്തതുമാണ്, പ്രിയനേ.
ഗുഹാദ്വാരേ ച സൌമിത്രേ ശിലാ സമതലാ ശിവാ। കൃഷ്ണാ ചൈവായതാ ചൈവ ഭിന്നാഞ്ജനചയോപമാ
സൗമിത്രി, ഗുഹയുടെ വാതിലിന് മുന്നിൽ സമതലവും മംഗളകരവുമായ കറുത്തതും നീണ്ടതുമായ ഒരു പാറ ഉണ്ട്, പൊട്ടിയ അഞ്ജനക്കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെയാണ് അതിന്റെ രൂപം.
ഗിരിശൃങ്ഗമിദം താത പശ്യ ചോത്തരതഃ ശുഭമ്। ഭിന്നാഞ്ജനചയാകാരമമ്ഭോധരമിവോദിതമ്
അച്ഛാ, നോക്കൂ, വടക്കോട്ട് ഈ മനോഹരമായ പർവ്വതശിഖരം പൊട്ടിയ അഞ്ജനക്കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെയും ഉയർന്ന മേഘത്തെപ്പോലെയും കാണാം.
ദക്ഷിണസ്യാമപി ദിശി സ്ഥിതം ശ്വേതമിവാമ്ബരമ്। കൈലാസശിഖരപ്രഖ്യം നാനാധാതുവിരാജിതമ്
തെക്കോട്ട് ആകാശംപോലെ വെളുത്തതും, കൈലാസശിഖരത്തെപ്പോലെയും色色矿ങ്ങൾ കൊണ്ട് തിളങ്ങുന്നതുമായ മറ്റൊരു പർവ്വതം നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്രാചീനവാഹിനീം ചൈവ നദീം ഭൃശമകര്ദമാമ്। ഗുഹായാഃ പരതഃ പശ്യ ത്രികൂടേ ജാഹ്നവീമിവ
ഗുഹയുടെ അപ്പുറത്ത് ത്രികൂറ്റത്തിൽ, പഴയകാലം മുതൽ ഒഴുകുന്ന, മണ്ണുകൊണ്ട് കട്ടിയുള്ള ഒരു നദി കാണൂ, ജാഹ്നവിയെപ്പോലെയാണ് അത്.
ചന്ദനൈസ്തിലകൈഃ സാലൈസ്തമാലൈരതിമുക്തകൈഃ। പദ്മകൈഃ സരലൈശ്ചൈവ അശോകൈശ്ചൈവ ശോഭിതാമ്
ചന്ദനം, തിലകം, സാലം, തമാലം, അതിമുക്തകം, താമര, സരലം, അശോകം എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വാനീരൈസ്തിമിദൈശ്ചൈവ ബകുലൈഃ കേതകൈരപി। ഹിന്താലൈസ്തിനിശൈര്നീപൈര്വേതസൈഃ കൃതമാലകൈഃ
വാനീര, തിമിദ, ബകുല, കേതക, ഹിന്താല, തിനിശ, നീപ, വേതസ എന്നിവ കൊണ്ട് മാലകൾപോലെ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.