പ്രണമ്യ മൂര്ധ്നാ പതിതാ വസുധായം സമാഹിതാഃ। സുഗ്രീവഃ പ്രകൃതീഃ സര്വാഃ സമ്ഭാഷ്യോത്ഥാപ്യ വീര്യവാന്
അവർ തല കുനിച്ച് ഭക്തിയോടെ നിലത്ത് വീണു. ധൈര്യശാലിയായ സുഗ്രീവൻ അവരെ ഉണർത്തി സ്നേഹത്തോടെ സംസാരിച്ചു.
ഭ്രാതുരന്തഃപുരം സൌമ്യം പ്രവിവേശ മഹാബലഃ। പ്രവിഷ്ടം ഭീമവിക്രാന്തം സുഗ്രീവം വാനരര്ഷഭമ്
മഹാശക്തിയുള്ള സുഗ്രീവൻ സഹോദരന്റെ മനോഹരമായ അന്തഃപുരത്തിൽ കയറി. ഭയങ്കരമായ ധൈര്യശാലിയായ സുഗ്രീവൻ അകത്തു കടന്നു.
അഭ്യഷിഞ്ചന്ത സുഹൃദഃ സഹസ്രാക്ഷമിവാമരാഃ। തസ്യ പാണ്ഡുരമാജഹ്രുശ്ഛത്രം ഹേമപരിഷ്കൃതമ്
സുഹൃത്തുക്കൾ ഇന്ദ്രനെ ദേവന്മാർ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നതുപോലെ അദ്ദേഹത്തെ അഭിഷേകം ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിനായി പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച വെളുത്ത കുടയും കൊണ്ടുവന്നു.
ശുക്ലേ ച വാലവ്യജനേ ഹേമദണ്ഡേ യശസ്കരേ। തഥാ രത്നാനി സര്വാണി സര്വബീജൌഷധാനി ച
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൈപ്പിടിയുള്ള വെള്ളയുള്ള കൂദലുകളും, അതുപോലെ എല്ലാ രത്നങ്ങളും ഔഷധങ്ങളുടെ വിത്തുകളും,
സക്ഷീരാണാം ച വൃക്ഷാണാം പ്രരോഹാന് കുസുമാനി ച। ശുക്ലാനി ചൈവ വസ്ത്രാണി ശ്വേതം ചൈവാനുലേപനമ്
പാൽകുടിക്കുന്ന മരങ്ങളുടെ കൊമ്പുകളും പൂക്കളും, വെളുത്ത വസ്ത്രങ്ങളും വെളുത്ത സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും,
അക്ഷതം ജാതരൂപം ച പ്രിയങ്ഗും മധുസര്പിഷീ। ദധി ചര്മ ച വൈയാഘ്രം പരാര്ഘ്യൌ ചാപ്യുപാനഹൌ
വിള്ളാത്ത അരിയും പൊന്നും സുഗന്ധമുള്ള പ്രിയങ്കുവും തേനും നെയ്യും, തയിരും കടുവചർമ്മവും വിലയേറിയ രണ്ട് ചെരിപ്പുകളും,
സമാലമ്ഭനമാദായ ഗോരോചനമനഃശിലാമ്। ആജഗ്മുസ്തത്ര മുദിതാ വരാഃ കന്യാശ്ച ഷോഡശ
ഗോരോചനയും മനശ്ശിലയും ചടങ്ങിനുള്ള നൂലും കൈയിൽ എടുത്ത്, സന്തോഷത്തോടെ പതിനാറു ഉത്തമ കന്യാകൾ അവിടെ എത്തി.
തതസ്തേ വാനരശ്രേഷ്ഠമഭിഷേക്തും യഥാവിധി। രത്നൈര്വസ്ത്രൈശ്ച ഭക്ഷ്യൈശ്ച തോഷയിത്വാ ദ്വിജര്ഷഭാന്
അപ്പോൾ, വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനെ ആചാരപ്രകാരം അഭിഷേകം ചെയ്യാൻ, രത്നങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും വിഭവങ്ങളും നൽകി പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
തതഃ കുശപരിസ്തീര്ണം സമിദ്ധം ജാതവേദസമ്। മന്ത്രപൂതേന ഹവിഷാ ഹുത്വാ മന്ത്രവിദോ ജനാഃ
ശുഭ്രമായ ദർഭ പടർന്ന സ്ഥലത്ത് അഗ്നി തെളിയിച്ച്, മന്ത്രജ്ഞന്മാർ മന്ത്രശുദ്ധമായ ഹോമം അർപ്പിച്ചു.
തതോ ഹേമപ്രതിഷ്ഠാനേ വരാസ്തരണസംവൃതേ। പ്രാസാദശിഖരേ രമ്യേ ചിത്രമാല്യോപശോഭിതേ
അതിനുശേഷം, പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച, മനോഹരമായ പന്തലിൽ, മനോഹരമായ പുഷ്പമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച പ്രാസാദത്തിന്റെ മുകളിൽ, നല്ല തലയണകളും വിരിച്ചിരുന്നതിൽ,
പ്രാങ്മുഖം വിധിവന്മന്ത്രൈഃ സ്ഥാപയിത്വാ വരാസനേ। നദീനദേഭ്യഃ സംഹൃത്യ തീര്ഥേഭ്യശ്ച സമന്തതഃ
വൈദികരീതിയിലും മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടിയും, കിഴക്കോട്ടു മുഖം നോക്കി, ഉത്തമാസനത്തിൽ അവനെ ഇരുത്തി, നദികളും തടാകങ്ങളും ചുറ്റും നിന്ന് വെള്ളം ശേഖരിച്ചു.
ആഹൃത്യ ച സമുദ്രേഭ്യഃ സര്വേഭ്യോ വാനരര്ഷഭാഃ। അപഃ കനകകുമ്ഭേഷു നിധായ വിമലം ജലമ്
എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ശുദ്ധജലം, വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ പൊൻകുമ്പങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിച്ചു.
ശുഭൈര്ഋഷഭശൃങ്ഗൈശ്ച കലശൈശ്ചൈവ കാഞ്ചനൈഃ। ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന വിധിനാ മഹര്ഷിവിഹിതേന ച
ശുഭമായ കാളയിടിപ്പുള്ള കുംഭങ്ങളും പൊൻകലശങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച്, ശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെയും മഹർഷിമാർ നിർദേശിച്ചതുപോലെയും ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ചു.
ഗജോ ഗവാക്ഷോ ഗവയഃ ശരഭോ ഗന്ധമാദനഃ। മൈന്ദശ്ച ദ്വിവിദശ്ചൈവ ഹനൂമാഞ്ജാമ്ബവാംസ്തഥാ
ഗജൻ, ഗവാക്ഷൻ, ഗവയൻ, ശരഭൻ, ഗന്ധമാദനൻ, മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ, ഹനുമാൻ, ജാംബവാൻ എന്നിവരും,
അഭ്യഷിഞ്ചത സുഗ്രീവം പ്രസന്നേന സുഗന്ധിനാ। സലിലേന സഹസ്രാക്ഷം വസവോ വാസവം യഥാ
സന്തോഷവും സുഗന്ധവും നിറഞ്ഞ വെള്ളം കൊണ്ട്, വാസുക്കൾ ഇന്ദ്രനെ അഭിഷേകം ചെയ്തതുപോലെ, സുഗ്രീവനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
അഭിഷിക്തേ തു സുഗ്രീവേ സര്വേ വാനരപുങ്ഗവാഃ। പ്രചുക്രുശുര്മഹാത്മാനോ ഹൃഷ്ടാഃ ശതസഹസ്രശഃ
സുഗ്രീവൻ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹാത്മാക്കളായ എല്ലാ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരും ലക്ഷക്കണക്കിന് പേർ സന്തോഷത്തോടെ ഉല്ലാസം വിളിച്ചു.
രാമസ്യ തു വചഃ കുര്വന് സുഗ്രീവോ വാനരേശ്വരഃ। അങ്ഗദം സമ്പരിഷ്വജ്യ യൌവരാജ്യേഽഭ്യഷേചയത്
രാമന്റെ വാക്കനുസരിച്ച്, വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവൻ അങ്കദനെ അണഞ്ഞു പിടിച്ച് യുവരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
അങ്ഗദേ ചാഭിഷിക്തേ തു സാനുക്രോശാഃ പ്ലവംഗമാഃ। സാധു സാധ്വിതി സുഗ്രീവം മഹാത്മാനോ ഹ്യപൂജയന്
അങ്കദൻ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, കരുണയുള്ള വാനരന്മാർ, മഹാത്മാക്കൾ, 'നല്ലതു, നല്ലതു' എന്ന് പറഞ്ഞ് സുഗ്രീവനെ ആദരിച്ചു.
രാമം ചൈവ മഹാത്മാനം ലക്ഷ്മണം ച പുനഃ പുനഃ। പ്രീതാശ്ച തുഷ്ടുവുഃ സര്വേ താദൃശേ തത്ര വര്തിനി
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാവരും, ആ മഹാത്മാവായ രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും വീണ്ടും വീണ്ടും സന്തോഷത്തോടെ സ്തുതിച്ചു.
ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണാ പതാകാധ്വജശോഭിതാ। ബഭൂവ നഗരീ രമ്യാ കിഷ്കിന്ധാ ഗിരിഗഹ്വരേ
പതാകകളും കൊടികളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കിഴ്കിന്ദ നഗരി, പർവ്വതഗുഹയിൽ മനോഹരമായി തെളിഞ്ഞു.
നിവേദ്യ രാമായ തദാ മഹാത്മനേ മഹാഭിഷേകം കപിവാഹിനീപതിഃ। രുമാം ച ഭാര്യാമുപലഭ്യ വീര്യവാ- നവാപ രാജ്യം ത്രിദശാധിപോ യഥാ
അപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ രാമനോട് ആ മഹാഭിഷേകം അറിയിച്ച്, ഭാര്യയായ റുമയെ വീണ്ടും പ്രാപിച്ച വാനരസേനാധിപതി, ദേവേന്ദ്രനെപ്പോലെ രാജ്യം നേടി.
thumb|സപ്തവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ സപ്തവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിൽ ഇരുപത്തിയേഴാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കുക.
അഭിഷിക്തേ തു സുഗ്രീവേ പ്രവിഷ്ടേ വാനരേ ഗുഹാമ്। ആജഗാമ സഹ ഭ്രാത്രാ രാമഃ പ്രസ്രവണം ഗിരിമ്
സുഗ്രീവൻ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ട ശേഷം, വാനരന്മാർ ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, രാമനും സഹോദരനും ചേർന്ന് പ്രസ്രവണപർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
ശാര്ദൂലമൃഗസംഘുഷ്ടം സിംഹൈര്ഭീമരവൈര്വൃതമ്। നാനാഗുല്മലതാഗൂഢം ബഹുപാദപസംകുലമ്
അത് കടുവകളും മാൻമരങ്ങളും മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം നിറഞ്ഞതും, ഭയാനകമായ ഗർജ്ജനമുള്ള സിംഹങ്ങൾ ചുറ്റിയതും, പലതരം ചെടികളും വള്ളികളും മറഞ്ഞതും, അനവധി വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ സ്ഥലം ആയിരുന്നു.
ഋക്ഷവാനരഗോപുച്ഛൈര്മാര്ജാരൈശ്ച നിഷേവിതമ്। മേഘരാശിനിഭം ശൈലം നിത്യം ശുചികരം ശിവമ്
കരടികളും വാനരന്മാരും വാലുള്ള പൂച്ചകളും ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് കാണുന്ന, മേഘക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള ഈ പർവ്വതം എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധവും മംഗളകരവുമാണ്.
തസ്യ ശൈലസ്യ ശിഖരേ മഹതീമായതാം ഗുഹാമ്। പ്രത്യഗൃഹ്ണീത വാസാര്ഥം രാമഃ സൌമിത്രിണാ സഹ
ആ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ, വലിയതും വിശാലവുമായ ഒരു ഗുഹയിൽ രാമനും സൗമിത്രിയും താമസമുറപ്പിച്ചു.
കൃത്വാ ച സമയം രാമഃ സുഗ്രീവേണ സഹാനഘഃ। കാലയുക്തം മഹദ്വാക്യമുവാച രഘുനന്ദനഃ
സുഗ്രീവനോടൊപ്പം ഉടമ്പടി ചെയ്തശേഷം, പാപരഹിതനായ രഘുനന്ദനൻ രാമൻ സമയോചിതമായ വലിയൊരു വാക്ക് പറഞ്ഞു.
വിനീതം ഭ്രാതരം ഭ്രാതാ ലക്ഷ്മണം ലക്ഷ്മിവര്ധനമ്। ഇയം ഗിരിഗുഹാ രമ്യാ വിശാലാ യുക്തമാരുതാ
സൗമിത്രി, ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണാ, ഈ പർവ്വതഗുഹ മനോഹരവും വിശാലവും നല്ല കാറ്റും കയറുന്നവുമാണ്.
അസ്യാം വത്സ്യാമ സൌമിത്രേ വര്ഷരാത്രമരിംദമ। ഗിരിശൃങ്ഗമിദം രമ്യമുത്തമം പാര്ഥിവാത്മജ
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന സൗമിത്രി, ഈ ഗുഹയിൽ നമുക്ക് മഴക്കാലം മുഴുവൻ താമസിക്കാം; ഈ പർവ്വതശിഖരം വളരെ മനോഹരവും ഉത്തമവുമാണ്, രാജകുമാരാ.
ശ്വേതാഭിഃ കൃഷ്ണതാമ്രാഭിഃ ശിലാഭിരുപശോഭിതമ്। നാനാധാതുസമാകീര്ണം നദീദര്ദുരസംയുതമ്
വെളുത്തതും കറുത്തതും താമ്രവർണ്ണമുള്ളതുമായ കല്ലുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും,色色矿ങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, നദികളും തവളകളും കൂടെ ഉള്ളതുമാണ് ഇത്.