രാജ്യശ്രീര്ന ജഹാതി ത്വാം ഗതാസുമപി മാനദ। സൂര്യസ്യാവര്തമാനസ്യ ശൈലരാജമിവ പ്രഭാ
രാജ്യത്തിന്റെ മഹിമ നിന്റെ ജീവൻ പോയാലും നിന്നെ വിട്ടുപോകുന്നില്ല, മഹാനേ, സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പർവ്വതാധിപനിൽ നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ.
ന മേ വചഃ പഥ്യമിദം ത്വയാ കൃതം ന ചാസ്മി ശക്താ ഹി നിവാരണേ തവ। ഹതാ സപുത്രാസ്മി ഹതേന സംയുഗേ സഹ ത്വയാ ശ്രീര്വിജഹാതി മാമപി
എന്റെ വാക്കുകൾ നീ കേട്ടില്ല, ഞാൻ നിന്നെ തടയാനും കഴിഞ്ഞില്ല. യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ കൊന്നതുകൊണ്ട് ഞാൻ എന്റെ മകനോടുകൂടി നശിച്ചുപോയി; നിന്നോടൊപ്പം ഭാഗ്യവും എന്നെ വിട്ടുപോകുന്നു.
thumb|ചതുര്വിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ചതുര്വിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ: ഇരുപത്തി നാലാമത്തെ സര്ഗം. മഹതായ വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാ ഭാഗത്തിലെ ഇരുപത്തി നാലാമത്തെ സര്ഗം.
താമാശു വേഗേന ദുരാസദേന ത്വഭിപ്ലുതാം ശോകമഹാര്ണവേന। പശ്യംസ്തദാ വാല്യനുജസ്തരസ്വീ ഭ്രാതുര്വധേനാപ്രതിമേന തേപേ
അവളെ അതിവേഗത്തിൽ അകറ്റാൻ കഴിയാത്ത വലിയ ദുഃഖത്തിന്റെ തിരമാല പിടിച്ചെടുത്തു; വാലിയുടെ ഇളയ സഹോദരൻ അതു കണ്ടപ്പോൾ സഹോദരന്റെ അതുല്യമായ മരണത്തിൽ ദു:ഖത്തിൽ ആഴപ്പെട്ടു.
സ ബാഷ്പപൂര്ണേന മുഖേന പശ്യന് ക്ഷണേന നിര്വിണ്ണമനാ മനസ്വീ। ജഗാമ രാമസ്യ ശനൈഃ സമീപം ഭൃത്യൈര്വൃതഃ സമ്പരിദൂയമാനഃ
കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞ മുഖം, ഒരു നിമിഷം മനസ്സിൽ നിരാശയോടെ, ആ ചിന്താശീലൻ തന്റെ ഭൃത്യന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ദു:ഖത്തിൽ മുഴുകി, പതുക്കെ രാമന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തി.
സ തം സമാസാദ്യ ഗൃഹീതചാപ- മുദാത്തമാശീവിഷതുല്യബാണമ്। യശസ്വിനം ലക്ഷണലക്ഷിതാങ്ഗ- മവസ്ഥിതം രാഘവമിത്യുവാച
അവൻ അങ്ങിനെ വെടിയുമായി, വിഷം നിറഞ്ഞ പാമ്പുപോലുള്ള അമ്പുകൾ കൈവശം വച്ച, മഹത്വത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉള്ള രാഘവനെ സമീപിച്ചു, അവനെ നോക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യഥാ പ്രതിജ്ഞാതമിദം നരേന്ദ്ര കൃതം ത്വയാ ദൃഷ്ടഫലം ച കര്മ। മമാദ്യ ഭോഗേഷു നരേന്ദ്രസൂനോ മനോ നിവൃത്തം ഹതജീവിതേന
രാജാവേ, നീ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുപോലെ പ്രവർത്തിച്ചു, അതിന്റെ ഫലവും കണ്ടു. രാജകുമാരാ, എന്റെ ജീവൻ പോയതുകൊണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് ഇനിയും ആനന്ദങ്ങളിൽ ആസ്വദിക്കാൻ തയാറല്ല.
അസ്യാം മഹിഷ്യാം തു ഭൃശം രുദത്യാം പുരേഽതിവിക്രോശതി ദുഃഖതപ്തേ। ഹതേ നൃപേ സംശയിതേഽങ്ഗദേ ച ന രാമ രാജ്യേ രമതേ മനോ മേ
ഈ മഹിഷി അതിയായ ദു:ഖത്തിൽ നഗരത്തിൽ ഉച്ചത്തിൽ കരയുമ്പോൾ, രാജാവ് കൊല്ലപ്പെട്ട് അങ്കദനും അനിശ്ചിതനായി നിൽക്കുമ്പോൾ, രാമാ, എനിക്ക് രാജ്യം ആസ്വദിക്കാൻ മനസ്സില്ല.
ക്രോധാദമര്ഷാദതിവിപ്രധര്ഷാദ് ഭ്രാതുര്വധോ മേഽനുമതഃ പുരസ്താത്। ഹതേ ത്വിദാനീം ഹരിയൂഥപേഽസ്മിന് സുതീക്ഷ്ണമിക്ഷ്വാകുവര പ്രതപ്സ്യേ
കോപം, അസഹിഷ്ണുത, അത്യന്തം അപമാനിതമായതിന്റെ ഫലമായി സഹോദരന്റെ മരണത്തിന് മുമ്പ് ഞാൻ സമ്മതം നൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഈ കുരങ്ങുകളുടെ നായകൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ അതീവ ദു:ഖിക്കുന്നു.
ശ്രേയോഽദ്യ മന്യേ മമ ശൈലമുഖ്യേ തസ്മിന് ഹി വാസശ്ചിരമൃഷ്യമൂകേ। യഥാ തഥാ വര്തയതഃ സ്വവൃത്ത്യാ നേമം നിഹത്യ ത്രിദിവസ്യ ലാഭഃ
ഇപ്പോൾ എനിക്ക് തോന്നുന്നത്, ആ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ, ഋഷ്യമൂകയിൽ ദീർഘകാലം താമസിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് ഉത്തമം. എങ്ങനെയായാലും എന്റെ സ്വഭാവപ്രകാരം ജീവിച്ചാലും, അവനെ കൊല്ലുന്നതിലൂടെ സ്വർഗ്ഗലാഭം എനിക്കില്ല.
ന ത്വാ ജിഘാംസാമി ചരേതി യന്മാ- മയം മഹാത്മാ മതിമാനുവാച। തസ്യൈവ തദ് രാമ വചോഽനുരൂപ- മിദം വചഃ കര്മ ച മേഽനുരൂപമ്
"നിനക്ക് ദോഷം ചെയ്യാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല, നീ എനിക്കെതിരെ ഒന്നും ചെയ്തില്ല," എന്നാണവൻ, മഹാത്മാവും വിവേകശാലിയുമായവൻ, എന്നോട് പറഞ്ഞത്. രാമന്റെ ആ വാക്ക് ശരിയാണ്, എന്റെ പ്രവൃത്തിയും അതുപോലെയാണ്.
ഭ്രാതാ കഥം നാമ മഹാഗുണസ്യ ഭ്രാതുര്വധം രാമ വിരോചയേത। രാജ്യസ്യ ദുഃഖസ്യ ച വീര സാരം വിചിന്തയന് കാമപുരസ്കൃതോഽപി
രാമാ, എങ്ങനെ ഒരു സഹോദരൻ, മഹാഗുണങ്ങൾ ഉള്ള സഹോദരന്റെ മരണത്തെ ആഗ്രഹിക്കും? രാജ്യം കൊണ്ടുള്ള ദു:ഖം ചിന്തിച്ചാലും, ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ വന്നാലും, അങ്ങനെയൊന്നും ചെയ്യാൻ എങ്ങനെ മനസ്സാകുമ്?
വധോ ഹി മേ മതോ നാസീത് സ്വമാഹാത്മ്യവ്യതിക്രമാത്। മമാസീദ് ബുദ്ധിദൌരാത്മ്യാത് പ്രാണഹാരീ വ്യതിക്രമഃ
അവനെ കൊല്ലണമെന്ന് ഞാൻ ഒരിക്കലും വിചാരിച്ചില്ല, അതു എന്റെ മഹത്വത്തിന് വിരുദ്ധമായിരുന്നു. പക്ഷേ, എന്റെ തെറ്റായ മനസ്സിന്റെ കാരണംകൊണ്ട്, ഞാൻ ഈ ജീവഹാനികരമായ പാപം ചെയ്തു.
ദ്രുമശാഖാവഭഗ്നോഽഹം മുഹൂര്തം പരിനിഷ്ടനന്। സാന്ത്വയിത്വാ ത്വനേനോക്തോ ന പുനഃ കര്തുമര്ഹസി
ഒരു മരച്ചില്ല പോലെ തകർന്നുപോയി, ഒരു നിമിഷം ഞാൻ ദു:ഖത്തിൽ കരഞ്ഞു. അപ്പോൾ അവൻ എന്നെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ഇനി ഇങ്ങനെയൊന്നും ചെയ്യരുത്.'
ഭ്രാതൃത്വമാര്യഭാവശ്ച ധര്മശ്ചാനേന രക്ഷിതഃ। മയാ ക്രോധശ്ച കാമശ്ച കപിത്വം ച പ്രദര്ശിതമ്
അവൻ സഹോദരത്വം, ഉത്തമത്വം, ധർമ്മം എന്നിവ സംരക്ഷിച്ചു; ഞാൻ കോപവും, ആഗ്രഹവും, താഴ്ന്നതും കാണിച്ചു.
അചിന്തനീയം പരിവര്ജനീയ- മനീപ്സനീയം സ്വനവേക്ഷണീയമ്। പ്രാപ്തോഽസ്മി പാപ്മാനമിദം വയസ്യ ഭ്രാതുര്വധാത് ത്വാഷ്ട്രവധാദിവേന്ദ്രഃ
ഇത് ചിന്തിക്കേണ്ടതും ഒഴിവാക്കേണ്ടതും ആഗ്രഹിക്കേണ്ടതും സ്വയം പരിശോധിക്കേണ്ടതുമായ കാര്യമാണ്. സുഹൃത്തേ, സഹോദരന്റെ വധം ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഈ പാപം ഏറ്റെടുത്തു, ഇന്ദ്രൻ ത്വഷ്ടൃപുത്രനെ കൊല്ലിയത് പോലെ.
പാപ്മാനമിന്ദ്രസ്യ മഹീ ജലം ച വൃക്ഷാശ്ച കാമം ജഗൃഹുഃ സ്ത്രിയശ്ച। കോ നാമ പാപ്മാനമിമം സഹേത ശാഖാമൃഗസ്യ പ്രതിപത്തുമിച്ഛേത്
ഭൂമി, വെള്ളം, വൃക്ഷങ്ങൾ, സ്ത്രീകൾ — ഇവർ എല്ലാം ഇന്ദ്രന്റെ പാപം ഏറ്റെടുത്തു. എന്നാൽ, എന്റെ ഈ പാപം ആരാണ് സഹിക്കാൻ കഴിയുക, അല്ലെങ്കിൽ സഹോദരനെ കൊന്ന കുരങ്ങിന്റെ വഴിയെ പിന്തുടരാൻ ആഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയുക?
നാര്ഹാമി സമ്മാനമിമം പ്രജാനാം ന യൌവരാജ്യം കുത ഏവ രാജ്യമ്। അധര്മയുക്തം കുലനാശയുക്ത- മേവംവിധം രാഘവ കര്മ കൃത്വാ
ജനങ്ങളുടെ ഈ ബഹുമതിക്കും, യുവരാജ്യത്തിനും, രാജ്യം പോലും എനിക്ക് യോജിച്ചതല്ല, രാഘവാ. അപ്രമാദവും കുടുംബനാശവും നിറഞ്ഞ ഈ അധർമ്മം ചെയ്തശേഷം.
പാപസ്യ കര്താസ്മി വിഗര്ഹിതസ്യ ക്ഷുദ്രസ്യ ലോകാപകൃതസ്യ ലോകേ। ശോകോ മഹാന് മാമഭിവര്തതേഽയം വൃഷ്ടേര്യഥാ നിമ്നമിവാമ്ബുവേഗഃ
ലോകം നിന്ദിക്കുന്ന പാപകരമായ, നിന്ദ്യമായ, ചീത്ത പ്രവൃത്തിയുടെ കർത്താവായ ഞാൻ, വലിയ ദു:ഖം എന്നെ മുഴുവൻ മൂടുന്നു; മഴയുടെ വെള്ളം താഴ്വരയിലേക്ക് ഒഴുകുന്നതുപോലെ.
സോദര്യഘാതാപരഗാത്രവാലഃ സംതാപഹസ്താക്ഷിശിരോവിഷാണഃ। ഏനോമയോ മാമഭിഹന്തി ഹസ്തീ ദൃപ്തോ നദീകൂലമിവ പ്രവൃദ്ധഃ
സഹോദരനെ കൊല്ലുകയും, കൈകളും കണ്ണുകളും തലയും ഈ ദു:ഖത്തിൽ കറുത്തുപോയതും, പാപരോഗം കാട്ടുപോലുള്ള ആനപോലെ എന്നെ ആക്രമിക്കുന്നു, അതുപോലെ ഒരു വലിയ ആന നദിക്കരയെ തകർക്കുന്നതുപോലെ.
അംഹോ ബതേദം നൃവരാവിഷഹ്യം നിവര്തതേ മേ ഹൃദി സാധുവൃത്തമ്। അഗ്നൌ വിവര്ണം പരിതപ്യമാനം കിട്ടം യഥാ രാഘവ ജാതരൂപമ്
അയ്യോ, ഈ സഹിക്കാനാവാത്ത പാപം എന്റെ മനസ്സിലുള്ള നല്ല സ്വഭാവം നശിപ്പിച്ചു; അഗ്നിയിൽ വെന്തുപോകുന്ന പൊന്നുപോലെ ഞാൻ മങ്ങിയതും കത്തുന്നതുമാണ്, രാഘവ.
മഹാബലാനാം ഹരിയൂഥപാനാ- മിദം കുലം രാഘവ മന്നിമിത്തമ്। അസ്യാങ്ഗദസ്യാപി ച ശോകതാപാ- ദര്ധസ്ഥിതപ്രാണമിതീവ മന്യേ
എന്റെ കാരണത്താലാണ്, രാഘവ, ഈ ശക്തരായ കുരങ്ങന്മാരുടെ വംശം മുഴുവൻ ദു:ഖത്തിൽ ആകുന്നത്; അങ്ങദന്റെ ജീവൻ പോലും ഇപ്പോൾ അർദ്ധം മാത്രം ശേഷിക്കുന്നതുപോലെയാണ്, ദു:ഖത്തിലും വേദനയിലും കുഴഞ്ഞ്.
സുതഃ സുലഭ്യഃ സുജനഃ സുവശ്യഃ കുതസ്തു പുത്രഃ സദൃശോഽങ്ഗദേന। ന ചാപി വിദ്യേത സ വീര ദേശോ യസ്മിന് ഭവേത് സോദരസംനികര്ഷഃ
ഒരു മകൻ എളുപ്പത്തിൽ കിട്ടും, നല്ലവനും അനുസരണക്കാരനുമാകാം; പക്ഷേ അങ്ങദനെപ്പോലെയുള്ള മകൻ എവിടെ? കൂടാതെ, സഹോദരന്റെ സ്നേഹം ലഭിക്കാവുന്ന ദേശം എവിടെയും ഇല്ല, വീര.
അദ്യാങ്ഗദോ വീരവരോ ന ജീവേ- ജ്ജീവേത മാതാ പരിപാലനാര്ഥമ്। വിനാ തു പുത്രം പരിതാപദീനാ സാ നൈവ ജീവേദിതി നിശ്ചിതം മേ
ഇന്ന് ആ വീരനായ അങ്ങദൻ ജീവിക്കില്ല; അവന്റെ അമ്മ മകനെ സംരക്ഷിക്കാൻ മാത്രം ജീവിക്കും. എന്നാൽ മകനില്ലാതെ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങിയ അവൾ തീർച്ചയായും ജീവിക്കില്ല, എന്നതാണ് എന്റെ ഉറച്ച വിശ്വാസം.
സോഽഹം പ്രവേക്ഷ്യാമ്യതിദീപ്തമഗ്നിം ഭ്രാത്രാ ച പുത്രേണ ച സഖ്യമിച്ഛന്। ഇമേ വിചേഷ്യന്തി ഹരിപ്രവീരാഃ സീതാം നിദേശേ പരിവര്തമാനാഃ
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ കത്തുന്ന അഗ്നിയിൽ ചാടും; സഹോദരനും മകനും കൂടെ ഉണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ. ഈ കുരങ്ങന്മാർ സീതയെ അന്വേഷിക്കും, നിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് ചുറ്റിക്കറങ്ങി.
കൃത്സ്നം തു തേ സേത്സ്യതി കാര്യമേത- ന്മയ്യപ്യതീതേ മനുജേന്ദ്രപുത്ര। കുലസ്യ ഹന്താരമജീവനാര്ഹം രാമാനുജാനീഹി കൃതാഗസം മാമ്
നീ പോയാലും, രാജകുമാരാ, നിന്റെ കാര്യം തീർച്ചയായും വിജയിക്കും; പക്ഷേ ഞാൻ പാപം ചെയ്ത, വംശത്തെ നശിപ്പിച്ച, ജീവിക്കാൻ അർഹതയില്ലാത്തവനാണെന്ന് നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം, രാമ.
തസ്മിന് ക്ഷണേഽഭീക്ഷ്ണമവേക്ഷമാണഃ ക്ഷിതിക്ഷമാവാന് ഭുവനസ്യ ഗോപ്താ। രാമോ രുദന്തീം വ്യസനേ നിമഗ്നാം സമുത്സുകഃ സോഽഥ ദദര്ശ താരാമ്
അന്നേരം, വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കിയപ്പോൾ, ഭൂമിപോലുള്ള ക്ഷമയും ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്നതുമായ രാമൻ, ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി കരയുന്ന താരയെ കണ്ടു, മനസ്സിൽ ഉത്കണ്ഠയോടെ.
താം ചാരുനേത്രാം കപിസിംഹനാഥാം പതിം സമാശ്ലിഷ്യ തദാ ശയാനാമ്। ഉത്ഥാപയാമാസുരദീനസത്ത്വാം മന്ത്രിപ്രധാനാഃ കപിരാജപത്നീമ്
അപ്പോൾ കുരങ്ങരാജാവിന്റെ ഭാര്യയായ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള, കുരങ്ങസിംഹത്തിന്റെ രാജ്ഞിയായ താര ഭർത്താവിനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, മന്ത്രിമാരും പ്രധാനികളും അവളെ സ്നേഹപൂർവ്വം എഴുന്നേൽപ്പിച്ചു, അതീവ ദു:ഖിതയായിരുന്നിട്ടും.
സാ വിസ്ഫുരന്തീ പരിരഭ്യമാണാ ഭര്തുഃ സമീപാദപനീയമാനാ। ദദര്ശ രാമം ശരചാപപാണിം സ്വതേജസാ സൂര്യമിവ ജ്വലന്തമ്
ഭർത്താവിന്റെ അടുത്ത് നിന്ന് അവളെ മാറ്റിക്കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, പിടിച്ചുപിടിച്ച് വിറയുന്ന താര, അമ്പും വില്ലും കൈവശമുള്ള, സ്വന്തം തേജസ്സിൽ സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള രാമനെ കണ്ടു.
സുസംവൃതം പാര്ഥിവലക്ഷണൈശ്ച തം ചാരുനേത്രം മൃഗശാവനേത്രാ। അദൃഷ്ടപൂര്വം പുരുഷപ്രധാന- മയം സ കാകുത്സ്ഥ ഇതി പ്രജജ്ഞേ
മാൻകണ്ണുപോലെയുള്ള മനോഹരമായ കണ്ണുകളും, മഹാരാജാവിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ശരീരവും, മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത പുരുഷശ്രേഷ്ഠനുമായ അവനെ കകുത്ഥ്സ്ഥൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.