മമ പ്രാണൈഃ പ്രിയതരം പുത്രം പുത്രമിവൌരസമ്। മയാ ഹീനമഹീനാര്ഥം സര്വതഃ പരിപാലയ
എന്റെ ജീവനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ട ഈ മകനായ അങ്ങദനെ, ഞാൻ ഇല്ലാതായതുകൊണ്ടും സഹായം ഇല്ലാതായതുകൊണ്ടും, നീ തന്റെ സ്വന്തം മകനെപ്പോലെ എല്ലാ വിധത്തിലും സംരക്ഷിക്കണം.
ത്വമപ്യസ്യ പിതാ ദാതാ പരിത്രാതാ ച സര്വശഃ। ഭയേഷ്വഭയദശ്ചൈവ യഥാഹം പ്ലവഗേശ്വര
നീ അവനു പിതാവായും ദാതാവായും സംരക്ഷകനായും എല്ലാ വിധത്തിലും നിലകൊള്ളണം; ഭയക്കാലങ്ങളിൽ അവനെ രക്ഷയും ഉറപ്പും നൽകണം, ഞാൻ ചെയ്തതുപോലെ തന്നെ, വാനരരാജാവേ.
ഏഷ താരാത്മജഃ ശ്രീമാംസ്ത്വയാ തുല്യപരാക്രമഃ। രക്ഷസാം ച വധേ തേഷാമഗ്രതസ്തേ ഭവിഷ്യതി
താരയുടെ മകനായ ഈ മഹത്വമുള്ള അങ്ങദൻ, നിന്നെപ്പോലെ ധൈര്യശാലിയാണു; രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിക്കുമ്പോൾ അവൻ മുന്നിൽ നിന്നു പോരാടും.
അനുരൂപാണി കര്മാണി വിക്രമ്യ ബലവാന് രണേ। കരിഷ്യത്യേഷ താരേയസ്തേജസ്വീ തരുണോഽങ്ഗദഃ
താരയുടെ പുത്രനായ ഈ ഉജ്ജ്വലമായ യുവാവായ അങ്ങദൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ധൈര്യവും ശക്തിയും കാണിച്ച് തനിക്കു യോജിച്ച പ്രവർത്തികൾ നിർവഹിക്കും.
സുഷേണദുഹിതാ ചേയമര്ഥസൂക്ഷ്മവിനിശ്ചയേ। ഔത്പാതികേ ച വിവിധേ സര്വതഃ പരിനിഷ്ഠിതാ
സുഷേണന്റെ മകളായ ഇവൾ ധനകാര്യങ്ങളിൽ സൂക്ഷ്മമായ വിവേചനത്തിലും, വിവിധ അശുഭസൂചനകളിലും, എല്ലാറ്റിലും പൂർണ്ണമായും പരിചയമുള്ളവളാണ്.
രാഘവസ്യ ച തേ കാര്യം കര്തവ്യമവിശങ്കയാ। സ്യാദധര്മോ ഹ്യകരണേ ത്വാം ച ഹിംസ്യാദമാനിതഃ
രാഘവനോടുള്ള നിന്റെ കടമ നീ നിർഭയമായി നിർവഹിക്കണം; അതു ചെയ്യാതിരിക്കുന്നത് പാപമാണു, അങ്ങനെ ചെയ്താൽ നീ അപമാനിതനായി ദോഷം അനുഭവിക്കും.
ഇമാം ച മാലാമാധത്സ്വ ദിവ്യാം സുഗ്രീവ കാഞ്ചനീമ്। ഉദാരാ ശ്രീഃ സ്ഥിതാ ഹ്യസ്യാം സമ്പ്രജഹ്യാന്മൃതേ മയി
സുഗ്രീവാ, ഈ ദിവ്യമായ പൊന്നുമാല നീ ധരിക്കണം; അതിൽ വലിയ ഐശ്വര്യം നിലകൊള്ളുന്നു, ഞാൻ മരിച്ചശേഷം മാത്രമേ അതു ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതുള്ളൂ.
ഇത്യേവമുക്തഃ സുഗ്രീവോ വാലിനാ ഭ്രാതൃസൌഹൃദാത്। ഹര്ഷം ത്യക്ത്വാ പുനര്ദീനോ ഗ്രഹഗ്രസ്ത ഇവോഡുരാട്
വാലി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സഹോദരസ്നേഹത്താൽ സുഗ്രീവൻ സന്തോഷം ഉപേക്ഷിച്ച് വീണ്ടും ദുഃഖിതനായി, ഗ്രഹം പിടിച്ച ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ആയി.
തദ്വാലിവചനാച്ഛാന്തഃ കുര്വന് യുക്തമതന്ദ്രിതഃ। ജഗ്രാഹ സോഽഭ്യനുജ്ഞാതോ മാലാം താം ചൈവ കാഞ്ചനീമ്
വാലിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മനസ്സു ശാന്തനായ സുഗ്രീവൻ, യോഗ്യമായ രീതിയിൽ ശ്രദ്ധയോടെ, അനുമതി വാങ്ങി ആ പൊന്നുമാല ഏറ്റെടുത്തു.
താം മാലാം കാഞ്ചനീം ദത്ത്വാ ദൃഷ്ട്വാ ചൈവാത്മജം സ്ഥിതമ്। സംസിദ്ധഃ പ്രേത്യഭാവായ സ്നേഹാദങ്ഗദമബ്രവീത്
ആ പൊന്നുമാല നൽകി, തന്റെ മകൻ അങ്ങദൻ സമീപം നിൽക്കുന്നത് കണ്ടു, മരണത്തിനായി മനസ്സു ഒരുക്കിയ വാലി സ്നേഹത്തോടു കൂടിയുള്ള വാക്കുകൾ അങ്ങദനോടു പറഞ്ഞു.
ദേശകാലൌ ഭജസ്വാദ്യ ക്ഷമമാണഃ പ്രിയാപ്രിയേ। സുഖദുഃഖസഹഃ കാലേ സുഗ്രീവവശഗോ ഭവ
ഇനി നീ ദേശവും സമയവും അനുസരിച്ച്, ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവും സഹിച്ചു, സുഖദുഃഖങ്ങൾ സഹിച്ചു, സുഗ്രീവന്റെ ആജ്ഞ പാലിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കണം.
യഥാ ഹി ത്വം മഹാബാഹോ ലാലിതഃ സതതം മയാ। ന തഥാ വര്തമാനം ത്വാം സുഗ്രീവോ ബഹു മന്യതേ
മഹാബാഹുവായ മകനേ, ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്നെ എത്രയും സ്നേഹത്തോടെ വളർത്തിയതുപോലെ, നീ സുഗ്രീവനോടൊപ്പം കഴിയുമ്പോൾ അവൻ അങ്ങനെ അധികം വിലകാണില്ല.
ന ചാതിപ്രണയഃ കാര്യഃ കര്തവ്യോഽപ്രണയശ്ച തേ। ഉഭയം ഹി മഹാദോഷം തസ്മാദന്തരദൃഗ് ഭവ
നീ അത്യധികം സ്നേഹവും, പൂർണ്ണ അവഗണനയും കാണിക്കരുത്; ഇരുവരും വലിയ പിഴവുകളാണ്, അതിനാൽ മിതമായ സമീപനം പുലർത്തണം.
ഇത്യുക്ത്വാഥ വിവൃത്താക്ഷഃ ശരസമ്പീഡിതോ ഭൃശമ്। വിവൃതൈര്ദശനൈര്ഭീമൈര്ബഭൂവോത്ക്രാന്തജീവിതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കണ്ണുകൾ തിരിഞ്ഞ്, അശരങ്ങൾകൊണ്ട് കഠിനമായി വേദനിച്ചവൻ, ഭയങ്കരമായ പല്ലുകൾ പുറത്താക്കി, വാലിയുടെ ജീവൻ വിടർന്നു.
തതോ വിചുക്രുശുസ്തത്ര വാനരാ ഹതയൂഥപാഃ। പരിദേവയമാനാസ്തേ സര്വേ പ്ലവഗസത്തമാഃ
അവിടെ, അവരുടെ നായകൻ വീണു പോയതോടെ, ആ വാനരന്മാർ മുഴുവൻ കരഞ്ഞു. ആ മഹത്തായ കുരങ്ങുകൾ എല്ലാവരും ദുഃഖത്തിൽ വിലപിച്ചു.
കിഷ്കിന്ധാ ഹ്യദ്യ ശൂന്യാ ച സ്വര്ഗതേ വാനരേശ്വരേ। ഉദ്യാനാനി ച ശൂന്യാനി പര്വതാഃ കാനനാനി ച
ഇപ്പോൾ കിഷ്കിന്ദ നഗരം ശൂന്യമായിരിക്കുന്നു, കാരണം വാനരരാജാവ് സ്വർഗത്തിൽ ചെന്നിരിക്കുന്നു. ഉദ്യാനങ്ങളും മലകളും കാടുകളും എല്ലാം ശൂന്യമാണ്.
ഹതേ പ്ലവഗശാര്ദൂലേ നിഷ്പ്രഭാ വാനരാഃ കൃതാഃ। യസ്യ വേഗേന മഹതാ കാനനാനി വനാനി ച
കുരങ്ങുകളിൽ ശൂരനായവൻ വീണതോടെ, വാനരന്മാർക്ക് തിളക്കം നഷ്ടമായി. അവന്റെ വേഗം കൊണ്ടാണ് കാടുകളും വനങ്ങളും ഒരിക്കൽ നടുങ്ങിയിരുന്നത്.
പുഷ്പൌഘേണാനുബദ്ധ്യന്തേ കരിഷ്യതി തദദ്യ കഃ। യേന ദത്തം മഹദ് യുദ്ധം ഗന്ധര്വസ്യ മഹാത്മനഃ
ഇനി ആരാണ് പൂക്കളെ കൂട്ടമായി ചുരുക്കുക? ആരാണ് ആ മഹാത്മാവായ ഗന്ധർവനോടൊപ്പം വലിയ യുദ്ധം നടത്തിയതുപോലെ ചെയ്യാൻ പോകുന്നത്?
ഗോലഭസ്യ മഹാബാഹോര്ദശ വര്ഷാണി പഞ്ച ച। നൈവ രാത്രൌ ന ദിവസേ തദ് യുദ്ധമുപശാമ്യതി
ഗോളഭനെന്ന ശക്തശാലിക്ക് എതിരെ പതിനഞ്ചു വർഷം, രാവിലെയും രാത്രിയിലും ആ യുദ്ധം അവസാനിച്ചില്ല.
തതഃ ഷോഡശമേ വര്ഷേ ഗോലഭോ വിനിപാതിതഃ। തം ഹത്വാ ദുര്വിനീതം തു വാലീ ദംഷ്ട്രാകരാലവാന്। സര്വാഭയംകരോഽസ്മാകം കഥമേഷ നിപാതിതഃ
പിന്നീട് പതിനാറാം വർഷം ഗോളഭൻ വീണു. അത്രയും ദുഷ്ടനായവനെ വധിച്ച വാലി, കഠിനമായ പല്ലുകളോടെ ഞങ്ങളൊക്കെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ, ഇങ്ങനെ എങ്ങനെ വീണു പോയി?
ഹതേ തു വീരേ പ്ലവഗാധിപേ തദാ പ്ലവങ്ഗമാസ്തത്ര ന ശര്മ ലേഭിരേ। വനേചരാഃ സിംഹയുതേ മഹാവനേ യഥാ ഹി ഗാവോ നിഹതേ ഗവാം പതൌ
വീരനായ കുരങ്ങുകളുടെ നായകൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ കുരങ്ങുകൾക്ക് ആ വലിയ സിംഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കാട്ടിൽ ആശ്വാസമൊന്നും ഉണ്ടായില്ല. കാളയുടെ ഉടമ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ പശുക്കൾക്ക് എങ്ങനെ ദുഃഖമുണ്ടാവും, അതുപോലെയാണ്.
തതസ്തു താരാ വ്യസനാര്ണവപ്ലുതാ മൃതസ്യ ഭര്തുര്വദനം സമീക്ഷ്യ സാ। ജഗാമ ഭൂമിം പരിരഭ്യ വാലിനം മഹാദ്രുമം ഛിന്നമിവാശ്രിതാ ലതാ
പിന്നീട്, ദുഃഖത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ താര, മരിച്ച ഭർത്താവിന്റെ മുഖം നോക്കി, വാലിയെ അണക്കി പിടിച്ച് നിലത്ത് വീണു. വലിയ വൃക്ഷം വീണപ്പോൾ അതിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്ന വള്ളി പോലെ.
thumb|ത്രയോവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ത്രയോവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാ കാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിമൂന്നാം സര്ഗം കേൾക്കുക.
തതഃ സമുപജിഘ്രന്തീ കപിരാജസ്യ തന്മുഖമ്। പതിം ലോകശ്രുതാ താരാ മൃതം വചനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തയായ താര, കുരങ്ങുകളുടെ രാജാവായ ഭർത്താവിന്റെ മുഖത്തേക്ക് സമീപിച്ചു, മരിച്ചവനോട് സംസാരിച്ചു.
ശേഷേ ത്വം വിഷമേ ദുഃഖമകൃത്വാ വചനം മമ। ഉപലോപചിതേ വീര സുദുഃഖേ വസുധാതലേ
നിന്റെ ദുഃഖം കുറയ്ക്കാൻ ഞാൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ നീ കേൾക്കാതെ, ഈ കഷ്ടത നിറഞ്ഞ ഭൂമിയിൽ നീ കിടക്കുന്നു, വീരാ.
മത്തഃ പ്രിയതരാ നൂനം വാനരേന്ദ്ര മഹീ തവ। ശേഷേ ഹി താം പരിഷ്വജ്യ മാം ച ന പ്രതിഭാഷസേ
കുരങ്ങുകളുടെ രാജാവേ, ഭൂമി എന്നെക്കാൾ നിനക്കു പ്രിയമാണ് എന്നു തോന്നുന്നു. നീ അവളെ അണക്കി കിടക്കുന്നു, എനിക്ക് ഒരു വാക്കും പറയുന്നില്ല.
സുഗ്രീവസ്യ വശം പ്രാപ്തോ വിധിരേഷ ഭവത്യഹോ। സുഗ്രീവ ഏവ വിക്രാന്തോ വീര സാഹസികപ്രിയ
ഇപ്പോൾ വിധി നിന്നെ സുഖ്രീവന്റെ അധീനതയിലാക്കി. അയ്യോ, ഇനി ശക്തൻ സുഖ്രീവൻ മാത്രമാണ്, വീരാ, ധൈര്യപ്രിയനായവനേ.
ഋക്ഷവാനരമുഖ്യാസ്ത്വാം ബലിനം പര്യുപാസതേ। തേഷാം വിലപിതം കൃച്ഛ്രമങ്ഗദസ്യ ച ശോചതഃ
ശക്തരായ കുരങ്ങുകളും കരടികളും നിന്നെ ചുറ്റി നില്ക്കുന്നു. അവരുടെ വിലാപവും അങ്കദന്റെ ദുഃഖവും സഹിക്കാൻ വയ്യ.
മമ ചേമാ ഗിരഃ ശ്രുത്വാ കിം ത്വം ന പ്രതിബുധ്യസേ। ഇദം തദ് വീരശയനം തത്ര ശേഷേ ഹതോ യുധി
എന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും നീ ഉണരുന്നില്ലേ? ഇതാണ് ആ വീരന്റെ കിടക്ക; നീ യുദ്ധത്തിൽ വീണു അവിടെ കിടക്കുന്നു.
ശായിതാ നിഹതാ യത്ര ത്വയൈവ രിപവഃ പുരാ। വിശുദ്ധസത്ത്വാഭിജന പ്രിയയുദ്ധ മമ പ്രിയ
നീ നേരത്തെ ശത്രുക്കളെ ഇവിടെ തന്നെ വീഴ്ത്തിയിരുന്നു. ഇപ്പോൾ അവിടെയാണ് നീ കിടക്കുന്നത്, ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവനേ, ഉന്നതകുലജന്മനായവനേ, യുദ്ധം പ്രിയമായ എന്റെ പ്രിയനേ.