തസ്യാ വിലപിതം ശ്രുത്വാ വാനര്യഃ സര്വതശ്ച താഃ। പരിഗൃഹ്യാങ്ഗദം ദീനാ ദുഃഖാര്താഃ പ്രതിചുക്രുശുഃ
അവളുടെ കരയൽ കേട്ടപ്പോൾ, എല്ലാ വാനരസ്ത്രികളും അങ്കദനെ ചുറ്റി കൂടി, ദു:ഖവും നിരാശയും നിറഞ്ഞ് ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
കിമങ്ഗദം സാങ്ഗദവീരബാഹോ വിഹായ യാതോഽസി ചിരം പ്രവാസമ്। ന യുക്തമേവം ഗുണസംനികൃഷ്ടം വിഹായ പുത്രം പ്രിയചാരുവേഷമ്
വീരനായ അങ്കദനെ, ഇങ്ങനെ നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ള, പ്രിയവും മനോഹരവുമായ മകനെ ഉപേക്ഷിച്ച് നീ ദീർഘകാലം വിദേശത്തേക്ക് പോയത് ശരിയല്ലല്ലോ?
യദ്യപ്രിയം കിംചിദസമ്പ്രധാര്യ കൃതം മയാ സ്യാത് തവ ദീര്ഘബാഹോ। ക്ഷമസ്വ മേ തദ്ധരിവംശനാഥ വ്രജാമി മൂര്ധ്നാ തവ വീര പാദൌ
ദീർഘബാഹുവായവനേ, ഞാൻ ആലോചിക്കാതെ എന്തെങ്കിലും നിനക്ക് ഇഷ്ടമല്ലാത്തത് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അതെല്ലാം ക്ഷമിക്കണം, ഹരിവംശനാഥാ; വീരനേ, ഞാൻ തലകുനിച്ച് നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീഴുന്നു.
തഥാ തു താരാ കരുണം രുദന്തീ ഭര്തുഃ സമീപേ സഹ വാനരീഭിഃ। വ്യവസ്യത പ്രായമനിന്ദ്യവര്ണാ ഉപോപവേഷ്ടും ഭുവി യത്ര വാലീ
അങ്ങനെ, ഭർത്താവിന്റെ അടുക്കിൽ മറ്റു വാനരസ്ത്രികളോടൊപ്പം ദു:ഖത്തോടെ കരയുന്ന താര, അവിടെയെ വാലി കിടക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഉപവാസം ചെയ്ത് ജീവൻ വിടാൻ തീരുമാനിച്ചു.
thumb|ഏകവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഏകവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ഇപ്പോൾ ഇരുപത്തൊന്നാം സർഗം കേൾക്കൂ. മഹത്തായ വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാ കാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തൊന്നാം സർഗം ഇതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.
തതോ നിപതിതാം താരാം ച്യുതാം താരാമിവാമ്ബരാത്। ശനൈരാശ്വാസയാമാസ ഹനുമാന് ഹരിയൂഥപഃ
അപ്പോൾ വാനരസേനാപതിയായ ഹനുമാൻ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണ താരയെ, നന്നായി ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഗുണദോഷകൃതം ജന്തുഃ സ്വകര്മ ഫലഹേതുകമ്। അവ്യഗ്രസ്തദവാപ്നോതി സര്വം പ്രേത്യ ശുഭാശുഭമ്
പ്രതിഭയും ദോഷവും കൊണ്ടുള്ള സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി, ജീവികൾക്ക് മരണത്തിന് ശേഷം നല്ലതും ചീത്തയുമൊക്കെ, ആശയക്കുഴപ്പമില്ലാതെ ലഭിക്കും.
ശോച്യാ ശോചസി കം ശോച്യം ദീനം ദീനാനുകമ്പസേ। കശ്ച കസ്യാനുശോച്യോഽസ്തി ദേഹേഽസ്മിന് ബുദ്ബുദോപമേ
നീ ദു:ഖിക്കേണ്ടവരെ ദു:ഖിക്കുന്നു, ദയനീയരെ കരുണിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ ശരീരം ഒരു വെള്ളപ്പൊക്കമുള്ള ബുഡ്ബുദംപോലെയാണ് — ആരാണ് ആരെക്കായി ദു:ഖിക്കേണ്ടത്?
അങ്ഗദസ്തു കുമാരോഽയം ദ്രഷ്ടവ്യോ ജീവപുത്രയാ। ആയത്യാം ച വിധേയാനി സമര്ഥാന്യസ്യ ചിന്തയ
ഈ അങ്കദൻ എന്ന രാജകുമാരനെ നീ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മകനായി കാണണം. അവന്റെ ഭാവിയിൽ എന്തെല്ലാം ചെയ്യേണ്ടതാണെന്ന് ചിന്തിച്ചാൽ മതി.
ജാനാസ്യനിയതാമേവം ഭൂതാനാമാഗതിം ഗതിമ്। തസ്മാച്ഛുഭം ഹി കര്തവ്യം പണ്ഡിതേ നേഹ ലൌകികമ്
നീ സകല ജീവികളുടെ വരവും പോകലും നന്നായി അറിയുന്നവളാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഈ ലോകത്തിലെ സാധാരണ കാര്യങ്ങൾക്കല്ല, നല്ലതും ഉചിതവുമായതും മാത്രം പണ്ഡിതൻ ചെയ്യണം.
യസ്മിന് ഹരിസഹസ്രാണി ശതാനി നിയുതാനി ച। വര്തയന്തി കൃതാശാനി സോഽയം ദിഷ്ടാന്തമാഗതഃ
ആയിരക്കണക്കിന് വാനരന്മാർ പ്രതീക്ഷയോടെ കാത്തിരുന്നവൻ, ഇപ്പോൾ തന്റെ വിധിയുടെ അവസാനം എത്തിയിരിക്കുന്നു.
യദയം ന്യായദൃഷ്ടാര്ഥഃ സാമദാനക്ഷമാപരഃ। ഗതോ ധര്മജിതാം ഭൂമിം നൈനം ശോചിതുമര്ഹസി
ന്യായം മനസ്സിലാക്കി, സമം, ദാനം, ക്ഷമ എന്നിവയിൽ സ്ഥിരനായി, ധർമ്മം പാലിച്ചവൻ ഇപ്പോൾ ധർമ്മം നേടിയ ലോകത്തേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ നീ അവനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
സര്വേ ച ഹരിശാര്ദൂലാഃ പുത്രശ്ചായം തവാങ്ഗദഃ। ഹര്യൃക്ഷപതിരാജ്യം ച ത്വത്സനാഥമനിന്ദിതേ
സകല വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരും, അങ്കദൻ എന്ന നിന്റെ മകനും, വാനരരാജ്യവും, നിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു, കുഴപ്പമില്ലാത്തവളേ.
താവിമൌ ശോകസംതപ്തൌ ശനൈഃ പ്രേരയ ഭാമിനി। ത്വയാ പരിഗൃഹീതോഽയമങ്ഗദഃ ശാസ്തു മേദിനീമ്
ദുഃഖത്തിൽ കത്തുന്ന ഈ രണ്ടുപേരെയും നീ സാവധാനം ആശ്വസിപ്പിക്കണം, മഹിളേ. നിന്റെ പിന്തുണയോടെ അങ്കദൻ ഭൂമിയെ ഭരിക്കട്ടെ.
സംതതിശ്ച യഥാ ദൃഷ്ടാ കൃത്യം യച്ചാപി സാമ്പ്രതമ്। രാജ്ഞസ്തത് ക്രിയതാം സര്വമേഷ കാലസ്യ നിശ്ചയഃ
വംശം തുടരുന്നു, ഇപ്പോൾ ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമാണല്ലോ. രാജാവിന്റെ എല്ലാ കടമകളും നിർവ്വഹിക്കണം; ഇതാണ് സമയത്തിന്റെ നിയമം.
സംസ്കാര്യോ ഹരിരാജസ്തു അങ്ഗദശ്ചാഭിഷിച്യതാമ്। സിംഹാസനഗതം പുത്രം പശ്യന്തീ ശാന്തിമേഷ്യസി
വാനരരാജാവിന് വേണ്ട എല്ലാ ചടങ്ങുകളും നടത്തണം, അങ്കദനെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം. മകൻ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടാൽ നിനക്ക് മനസ്സു സമാധാനം ലഭിക്കും.
സാ തസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ ഭര്തൃവ്യസനപീഡിതാ। അബ്രവീദുത്തരം താരാ ഹനൂമന്തമവസ്ഥിതമ്
ഭർത്താവിന്റെ വിയോഗത്തിൽ ദുഃഖിതയായ താര അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സമീപം നിന്നിരുന്ന ഹനുമാനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
അങ്ഗദപ്രതിരൂപാണാം പുത്രാണാമേകതഃ ശതമ്। ഹതസ്യാപ്യസ്യ വീരസ്യ ഗാത്രസംശ്ലേഷണം വരമ്
എനിക്ക് അങ്കദനെപ്പോലെയുള്ള നൂറു മക്കളെക്കാൾ, ഈ വീരന്റെ ശവശരീരം അണയിച്ചുപിടിക്കുന്നത് തന്നെ കൂടുതൽ പ്രിയമാണ്.
ന ചാഹം ഹരിരാജ്യസ്യ പ്രഭവാമ്യങ്ഗദസ്യ വാ। പിതൃവ്യസ്തസ്യ സുഗ്രീവഃ സര്വകാര്യേഷ്വനന്തരഃ
വാനരരാജ്യത്തിന് എങ്കിലും അങ്കദന് എങ്കിലും എനിക്ക് അധികാരം ഇല്ല. അവന്റെ പിതാവിന്റെ സഹോദരനായ സുഗ്രീവൻ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അടുത്തവനാണ്.
നഹ്യേഷാ ബുദ്ധിരാസ്ഥേയാ ഹനൂമന്നങ്ഗദം പ്രതി। പിതാ ഹി ബന്ധുഃ പുത്രസ്യ ന മാതാ ഹരിസത്തമ
ഹനുമാനേ, അങ്കദനെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കേണ്ട. മകന്റെ യഥാർത്ഥ ബന്ധു പിതാവാണ്, അമ്മയല്ല, വാനരശ്രേഷ്ഠ.
നഹി മമ ഹരിരാജസംശ്രയാത് ക്ഷമതരമസ്തി പരത്ര ചേഹ വാ। അഭിമുഖഹതവീരസേവിതം ശയനമിദം മമ സേവിതും ക്ഷമമ്
എനിക്ക് വാനരരാജാവിന്റെ സംരക്ഷണം തേടുന്നതിലും, ശത്രുവിനെ നേരിട്ട് വീണ വീരന്മാർ ആദരിച്ച ഈ കിടക്കയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് ഇവിടെയും പരലോകത്തും ഏറ്റവും ഉചിതം.
thumb|ദ്വാവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ദ്വാവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാ കാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിരണ്ടാമത്തെ സർഗം കേൾക്കൂ.
വീക്ഷമാണസ്തു മന്ദാസുഃ സര്വതോ മന്ദമുച്ഛ്വസന്। ആദാവേവ തു സുഗ്രീവം ദദര്ശാനുജമഗ്രതഃ
ശ്വാസം മന്ദമായി എടുത്തു ചുറ്റും നോക്കിയവൻ, ആദ്യം തന്നെ മുന്നിൽ നിന്ന അനുജനായ സുഗ്രീവനെ കണ്ടു.
തം പ്രാപ്തവിജയം വാലീ സുഗ്രീവം പ്ലവഗേശ്വരമ്। ആഭാഷ്യ വ്യക്തയാ വാചാ സസ്നേഹമിദമബ്രവീത്
വിജയം നേടിയ സുഗ്രീവനോട്, വാലി സ്നേഹപൂർവ്വം വ്യക്തമായി സംസാരിച്ചു.
സുഗ്രീവ ദോഷേണ ന മാം ഗന്തുമര്ഹസി കില്ബിഷാത്। കൃഷ്യമാണം ഭവിഷ്യേണ ബുദ്ധിമോഹേന മാം ബലാത്
സുഗ്രീവാ, എന്റെ തെറ്റുകൾക്കായി നീ എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ട. ഭാവിയുടെ ശക്തിയാൽ ബുദ്ധി മായ്ച്ചു ഞാൻ ഇങ്ങനെ ആയതാണു.
യുഗപദ് വിഹിതം താത ന മന്യേ സുഖമാവയോഃ। സൌഹാര്ദം ഭ്രാതൃയുക്തം ഹി തദിദം ജാതമന്യഥാ
പ്രിയനേ, നമ്മളിരുവർക്കും ഒരുപോലെ സന്തോഷം ഒരിക്കലും വിധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നില്ല. സഹോദരസ്നേഹം ഉണ്ടായിരുന്നിടത്ത് ഇപ്പോൾ അതിന് മാറ്റം വന്നിരിക്കുന്നു.
പ്രതിപദ്യ ത്വമദ്യൈവ രാജ്യമേഷാം വനൌകസാമ്। മാമപ്യദ്യൈവ ഗച്ഛന്തം വിദ്ധി വൈവസ്വതക്ഷയമ്
ഇന്നുതന്നെ നീ ഈ വനവാസികളുടെ രാജാവായി ഭരണം ഏറ്റെടുക്കണം. ഞാൻ ഇന്ന് യാത്രയാകുകയാണ്, യമലോകത്തേക്കാണ് എന്റെ യാത്ര എന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
ജീവിതം ച ഹി രാജ്യം ച ശ്രിയം ച വിപുലാം തഥാ। പ്രജഹാമ്യേഷ വൈ തൂര്ണമഹം ചാഗര്ഹിതം യശഃ
സുഗ്രീവാ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ ജീവനും, രാജ്യവും, വലിയ ഐശ്വര്യവും, കളങ്കമില്ലാത്ത പ്രശസ്തിയും എല്ലാം ഒരുമിച്ച് ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
അസ്യാം ത്വഹമവസ്ഥായാം വീര വക്ഷ്യാമി യദ് വചഃ। യദ്യപ്യസുകരം രാജന് കര്തുമേവ ത്വമര്ഹസി
ഇത്തരത്തിലുള്ള ഈ അവസ്ഥയിൽ ഞാൻ പറയുന്ന വാക്കുകൾ കേൾക്കു വീരാ; എത്രയെങ്കിലും കഠിനമായാലും രാജാവേ, നീ അവ നിർവ്വഹിക്കേണ്ടതാണു.
സുഖാര്ഹം സുഖസംവൃദ്ധം ബാലമേനമബാലിശമ്। ബാഷ്പപൂര്ണമുഖം പശ്യ ഭൂമൌ പതിതമങ്ഗദമ്
സുഖത്തിനർഹനും സുഖത്തിൽ വളർന്നതുമായ ഈ ബാലൻ അങ്ങദനെ നോക്കു; അവൻ നിരപരാധിയാണു, കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ നിലത്തു വീണു കിടക്കുന്നു.