thumb|പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകീയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ്-വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ അധ്യായം ഇതാ തുടങ്ങുന്നു.
കോ ന്വസ്മിന്സാമ്പ്രതം ലോകേ ഗുണവാന്കശ്ച വീര്യവാന് । ധര്മജ്ഞശ്ച കൃതജ്ഞശ്ച സത്യവാക്യോ ദൃഢവ്രതഃ ॥൧-൧-
ഇക്കാലത്ത് ലോകത്ത് ആരാണ് സദ്ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവനും, ശക്തനായവനും, ധർമ്മം അറിയുന്നവനും, കൃതജ്ഞനുമായവനും, സത്യം സംസാരിക്കുന്നവനും, ഉറച്ച വ്രതത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനും?
ചാരിത്രേണ ച കോ യുക്തഃ സര്വഭൂതേഷു കോ ഹിതഃ । വിദ്വാന്കഃ കഃ സമര്ഥശ്ച കശ്ചൈകപ്രിയദര്ശനഃ ॥൧-൧-
ആരാണ് നല്ല പെരുമാറ്റം ഉള്ളവൻ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഉപകാരിയായവൻ, ജ്ഞാനിയും, കഴിവുള്ളവനും, എല്ലാവർക്കും പ്രിയങ്കരനായവനും?
ആത്മവാന്കോ ജിതക്രോധോ ദ്യുതിമാന്കോഽനസൂയകഃ । കസ്യ ബിഭ്യതി ദേവാശ്ച ജാതരോഷസ്യ സംയുഗേ ॥൧-൧-
ആരാണ് ആത്മസംയമനം ഉള്ളവൻ, കോപം ജയിച്ചവൻ, തേജസ്സുള്ളവൻ, അസൂയ ഇല്ലാത്തവൻ, യുദ്ധത്തിൽ കോപം കാണുമ്പോൾ ദേവന്മാർ പോലും ഭയപ്പെടുന്നവൻ?
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ । മഹര്ഷേ ത്വം സമര്ഥോഽസി ജ്ഞാതുമേവംവിധം നരമ് ॥൧-൧-
ഇങ്ങനെയുള്ള മനുഷ്യനെ കുറിച്ച് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എനിക്ക് അത്യന്തം കൗതുകം ഉണ്ട്. മഹർഷേ, ഇത്തരമൊരു മനുഷ്യനെ അറിയാൻ നീക്ക് കഴിയും.
ശ്രുത്വാ ചൈതത്ത്രിലോകജ്ഞോ വാല്മീകേര്നാരദോ വചഃ । ശ്രൂയതാമിതി ചാമന്ത്ര്യ പ്രഹൃഷ്ടോ വാക്യമബ്രവീത് ॥൧-൧-
ഇത് കേട്ട ശേഷം, മൂന്നു ലോകവും അറിയുന്ന നാരദൻ വാല്മീകിയെ സമീപിച്ച്, 'ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ബഹവോ ദുര്ലഭാശ്ചൈവ യേ ത്വയാ കീര്തിതാ ഗുണാഃ । മുനേ വക്ഷ്യാമ്യഹം ബുദ്ധ്വാ തൈര്യുക്തഃ ശ്രൂയതാം നരഃ ॥൧-൧-
നീ പറഞ്ഞ ഗുണങ്ങൾ പലതും ലോകത്ത് അപൂർവമാണ്. മഹർഷേ, ആ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള ഒരാളെ ഞാൻ പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഇക്ഷ്വാകുവംശപ്രഭവോ രാമോ നാമ ജനൈഃ ശ്രുതഃ । നിയതാത്മാ മഹാവീര്യോ ദ്യുതിമാന്ധൃതിമാന്വശീ ॥൧-൧-
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ ജനിച്ച രാമൻ എന്ന പേരിൽ ജനങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, ആത്മസംയമനം ഉള്ളവൻ, മഹാശക്തൻ, തേജസ്സുള്ളവൻ, ധൈര്യവാനായവൻ, സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ.
ബുദ്ധിമാന്നീതിമാന്വാഗ്മീ ശ്രീമാഞ്ഛ്ത്രുനിബര്ഹണഃ । വിപുലാംസോ മഹാബാഹുഃ കമ്ബുഗ്രീവോ മഹാഹനുഃ ॥൧-൧-
അവൻ ബുദ്ധിമാനാണ്, നല്ല നയത്തിൽ നിൽക്കുന്നവൻ, വാഗ്മി, ഐശ്വര്യമുള്ളവൻ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, വിശാലമായ ഭുജങ്ങൾ, ദീർഘമായ കൈകൾ, ശംഖുപോലെയുള്ള കഴുത്ത്, വലിയ താടിയുള്ളവൻ.
മഹോരസ്കോ മഹേഷ്വാസോ ഗൂഢജത്രുരരിന്ദമഃ । ആജാനുബാഹുഃ സുശിരാഃ സുലലാടഃ സുവിക്രമഃ ॥൧-൧-
വലിയ നെഞ്ചും, വലിയ വില്ലും കൈവശം വയ്ക്കുന്നവനും, ചുണ്ടുകൾ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനും, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നവനും, കാൽമുട്ട് വരെ നീളുന്ന കൈകൾ, നല്ല തല, മനോഹരമായ നെറ്റി, ധൈര്യശാലി.
സമഃ സമവിഭക്താങ്ഗഃ സ്നിഗ്ധവര്ണഃ പ്രതാപവാന് । പീനവക്ഷാ വിശാലാക്ഷോ ലക്ഷ്മീവാഞ്ഛുഭലക്ഷണഃ ॥൧-൧-
അവൻ ശരീരഭാഗങ്ങൾ എല്ലാം തുല്യമായി വിഭജിച്ചവൻ, മൃദുവായ വർണ്ണം, പ്രഭയുള്ളവൻ, പുഷ്ടമായ നെഞ്ച്, വിശാലമായ കണ്ണുകൾ, ഐശ്വര്യവും, ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളവൻ.
ധര്മജ്ഞഃ സത്യസന്ധശ്ച പ്രജാനാം ച ഹിതേ രതഃ । യശസ്വീ ജ്ഞാനസമ്പന്നഃ ശുചിര്വശ്യഃ സമാധിമാന് ॥൧-൧-
അവൻ ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ, സത്യവ്രതനാണ്, ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ രതനായവൻ, പ്രശസ്തനും, ജ്ഞാനസമ്പന്നനും, ശുദ്ധനും, സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും, മനസ്സിൽ ഉറപ്പുള്ളവനും.
പ്രജാപതിസമഃ ശ്രീമാന് ധാതാ രിപുനിഷൂദനഃ । രക്ഷിതാ ജീവലോകസ്യ ധര്മസ്യ പരിരക്ഷിതാ॥൧-൧-
അവൻ സൃഷ്ടാവിനെപ്പോലെ മഹത്വമുള്ളവൻ, ഐശ്വര്യമുള്ളവൻ, സംരക്ഷകൻ, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകൻ.
രക്ഷിതാ സ്വസ്യ ധര്മസ്യ സ്വജനസ്യ ച രക്ഷിതാ । വേദവേദാങ്ഗതത്ത്വജ്ഞോ ധനുര്വേദേ ച നിഷ്ഠിതഃ ॥൧-൧-
അവൻ തന്റെ ധർമ്മവും, സ്വന്തം ജനങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നു; വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും അറിയുന്നവൻ, വില്ലിനയത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവൻ.
സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വജ്ഞോ സ്മൃതിമാന് പ്രതിഭാനവാന് । സര്വലോകപ്രിയഃ സാധുരദീനാത്മാ വിചക്ഷണഃ ॥൧-൧-
അവൻ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും സാരാംശം അറിയുന്നവൻ, ഓർമ്മശക്തിയുള്ളവൻ, ബുദ്ധിമാൻ, എല്ലാവർക്കും പ്രിയങ്കരൻ, സദാചാരവാൻ, മനസ്സിൽ ദു:ഖം ഇല്ലാത്തവൻ, വിവേകശാലി.
സര്വദാഭിഗതഃ സദ്ഭിഃ സമുദ്ര ഇവ സിന്ധുഭിഃ । ആര്യഃ സര്വസമശ്ചൈവ സദൈവ പ്രിയദര്ശനഃ ॥൧-൧-
സദാചാരമുള്ളവർ എല്ലായ്പ്പോഴും അവനെ സമീപിക്കുന്നു, നദികൾ സമുദ്രത്തെപ്പോലെ; അവൻ ഉന്നതനും, എല്ലാവരോടും സമദർശിയും, എപ്പോഴും കാണാൻ മനോഹരനുമാണ്.
സ ച സര്വ ഗുണോപേതഃ കൌസല്യാനന്ദവര്ധനഃ । സമുദ്ര ഇവ ഗാമ്ഭീര്യേ ധൈര്യേണ ഹിമവാനിവ ॥൧-൧-
അവൻ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവൻ, കൗസല്യയുടെ സന്തോഷം, ആഴത്തിൽ സമുദ്രംപോലെയും, ക്ഷമയിൽ ഹിമാലയംപോലെയും.
വിഷ്ണുനാ സദൃശോ വീര്യേ സോമവത്പ്രിയദര്ശനഃ । കാലാഗ്നിസദൃശഃ ക്രോധേ ക്ഷമയാ പൃഥിവീസമഃ ॥൧-൧-
ശക്തിയിൽ വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെയും, സൗന്ദര്യത്തിൽ ചന്ദ്രനെപ്പോലെയും, കോപത്തിൽ കാലാഗ്നിയെപ്പോലെയും, ക്ഷമയിൽ ഭൂമിയെപ്പോലെയും.
ധനദേന സമസ്ത്യാഗേ സത്യേ ധര്മ ഇവാപരഃ । തമേവംഗുണസമ്പന്നം രാമം സത്യപരാക്രമമ് ॥൧-൧-
സമ്പൂർണ്ണമായി ധനം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ സത്യവും ധർമ്മവും നിറഞ്ഞ മറ്റൊരു മനുഷ്യനായി രാമൻ നിലകൊണ്ടു. ഇങ്ങനെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ, സത്യത്തിലും വീര്യത്തിലും ഉറച്ചവനായിരുന്നു രാമൻ.
ജ്യേഷ്ഠം ജ്യേഷ്ഠഗുണൈര്യുക്തം പ്രിയം ദശരഥസ്സുതമ് । പ്രകൃതീനാം ഹിതൈര്യുക്തം പ്രകൃതിപ്രിയകാമ്യയാ ॥൧-൧-
ദശരഥന്റെ പ്രിയപുത്രനായ മൂത്തവൻ, മൂത്തവർക്കുള്ള ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനും ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുകയും അവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തവനുമായിരുന്നു.
യൌവരാജ്യേന സംയോക്തുമ് ഐച്ഛത്പ്രീത്യാ മഹീപതിഃ । തസ്യാഭിഷേകസമ്ഭാരാന് ദൃഷ്ട്വാ ഭാര്യാഥ കൈകയീ ॥൧-൧-
രാജാവ് പ്രീതിയോടെ അവനെ രാജാവായി പ്രഖ്യാപിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ, ഭാര്യയായ കൈകേയി—
പൂര്വം ദത്തവരാ ദേവീ വരമേനമയാചത । വിവാസനഞ്ച രാമസ്യ ഭരതസ്യാഭിഷേചനമ് ॥൧-൧-
മുന്പ് വരങ്ങൾ ലഭിച്ചിരുന്ന രാജ്ഞി, രാമനെ വനവാസത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കാനും ഭാരതനെ രാജാവാക്കാനും ആ വേണം എന്ന് ചോദിച്ചു.
സ സത്യവചനാദ്രാജാ ധര്മപാശേന സംയതഃ । വിവാസയാമാസ സുതം രാമം ദശരഥഃ പ്രിയമ് ॥൧-൧-
സത്യവചനം പാലിക്കേണ്ടതും ധർമ്മത്തിന്റെ ബന്ധനം കൊണ്ടും രാജാവ് ദശരഥൻ, പ്രിയപ്പെട്ട മകനായ രാമനെ വനവാസത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കേണ്ടി വന്നു.
സ ജഗാമ വനം വീരഃ പ്രതിജ്ഞാമനുപാലയന് । പിതുര്വചനനിര്ദേശാത് കൈകേയ്യാഃ പ്രിയകാരണാത് ॥൧-൧-
ആ വീരൻ തന്റെ വാക്ക് പാലിച്ച്, അച്ഛന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച്, കൈകേയിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
തം വ്രജന്തം പ്രിയോ ഭ്രാതാ ലക്ഷ്മണോഽനുജഗാമ ഹ । സ്നേഹാദ് വിനയസമ്പന്നഃ സുമിത്രാനന്ദവര്ധനഃ ॥൧-൧-
പ്രിയ സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണൻ, സ്നേഹത്താൽ നിറഞ്ഞ്, വിനയഗുണം ഉള്ളവനും സുമിത്രയുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനുമായ്, രാമനെ പിന്തുടർന്നു.
ഭ്രാതരം ദയിതോ ഭ്രാതുഃ സൌഭ്രാത്രമനുദര്ശയന് । രാമസ്യ ദയിതാ ഭാര്യാ നിത്യം പ്രാണസമാ ഹിതാ ॥൧-൧-
സഹോദരനോടുള്ള സ്നേഹവും സൗഹൃദവും കാണിച്ചുകൊണ്ട്, രാമന്റെ പ്രിയഭാര്യയായ, എപ്പോഴും ജീവനെപ്പോലെ പ്രിയങ്കരിയും ക്ഷേമത്തിനായി ജീവിക്കുന്നവളും—
ജനകസ്യ കുലേ ജാതാ ദേവമായേവ നിര്മിതാ । സര്വലക്ഷണസമ്പന്നാ നാരീണാമുത്തമാ വധൂഃ ॥൧-൧-
ജനകന്റെ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച, ദൈവികമായ മായയിൽ സൃഷ്ടിച്ചതുപോലെ, എല്ലാ സൗഭാഗ്യലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞ, സ്ത്രീകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായ വധുവായിരുന്നു അവൾ.
സീതാപ്യനുഗതാ രാമം ശശിനം രോഹിണീ യഥാ । പൌരൈരനുഗതോ ദൂരം പിത്രാ ദശരഥേന ച ॥൧-൧-
സീതയും രാമനെ അനുസരിച്ചു; ചന്ദ്രനെ പോലെ രോഹിണി പിന്തുടരുന്നതുപോലെ. നഗരവാസികളും അച്ഛനായ ദശരഥനും ദീർഘദൂരം അവരെ അനുഗമിച്ചു.
ശൃങ്ഗവീരപുരേ സൂതം ഗങ്ഗാകൂലേ വ്യസര്ജയത് । ഗുഹമാസാദ്യ ധര്മാത്മാ നിഷാദാധിപതിം പ്രിയമ് ॥൧-൧-
ശൃംഗവേരപുരിയിൽ, ഗംഗാ തീരത്ത് രാമൻ രഥികനെ വിടവാങ്ങി, ധർമ്മനിഷ്ഠയുള്ള പ്രിയപ്പെട്ട നിഷാദരാജാവായ ഗുഹയെ കണ്ടുമുട്ടി.
ഗുഹേന സഹിതോ രാമോ ലക്ഷ്മണേന ച സീതയാ । തേ വനേന വനങ്ഗത്വാ നദീസ്തീര്ത്വാ ബഹൂദകാഃ ॥൧-൧-
ഗുഹയോടൊപ്പം രാമനും, ലക്ഷ്മണനും സീതയും ചേർന്ന്, നിരവധി വെള്ളമുള്ള നദികൾ കടന്ന് വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.