കോസലരാജാവായ രാമന് ദുഃഖത്തില് മുങ്ങിയിരിക്കുമ്പോള് ഭൂമി, ലോകത്തിന്റെ മാതാവും എല്ലാ ജീവികളും ആദരിക്കുന്നതുമായ ഈ ഭൂമി വിറയുന്നു എന്ന് അവന് കാണുന്നു. ലോകത്തിന്റെ കണ്ണുകളും ധര്മ്മത്തിന്റെ അധിഷ്ഠിതങ്ങളുമായ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഗ്രഹണമേറ്റതും അവന് ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. മഹാനായ ദേവന്മാരും, ഏറ്റവും വലിയ ജീവികളും, ഭാവിയില് നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുന്നില്ല; എല്ലാ ശരീരധാരികള്ക്കും വിധി ബാധകമാണ്. ഇന്ദ്രന് പോലുള്ള ദേവന്മാരുടെ ഇടയില് പോലും, നല്ലതും ചീത്തയായതും ഭാഗ്യങ്ങളും അശുഭങ്ങളും കേള്ക്കപ്പെടുന്നു; അതുകൊണ്ട്, രാമാ, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. വൈദേഹി മരിച്ചാലും, നഷ്ടപ്പെട്ടാലും, രഘുവംശത്തിലെ വീരനായ നീ, സാധാരണ മനുഷ്യന് പോലെ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. നീയൊക്കെ, എല്ലാം കാണുന്നവരും, ഏറ്റവും വലിയ കഷ്ടതകളിലും ദുഃഖം തുടര്ന്നും അനുഭവിക്കുന്നില്ല; അവരുടെ ദൃഷ്ടി അചഞ്ചലമാണ്. അതുകൊണ്ട്, മനസ്സോടെ സത്യം ആലോചിക്കുകയും, ജ്ഞാനമുള്ളവര് യുക്തിയിലൂടെ നല്ലതും ചീത്തയുമായ കാര്യങ്ങള് തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യണം. ഫലവും ദോഷവും വ്യക്തമല്ലാത്ത, ഫലങ്ങള് അനിശ്ചിതമായ കാര്യങ്ങളില്, ശ്രമമില്ലാതെ ആഗ്രഹിച്ച ഫലങ്ങള് ലഭിക്കില്ല. നീയേ, ഈ ഉപദേശങ്ങള് മുമ്പ് തന്നെ എനിക്ക് പലതവണ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ബ്രഹസ്പതിയും നിന്നെ പഠിപ്പിക്കാനാവില്ല. നിന്റെ ബുദ്ധി, ദേവന്മാര്ക്കും ഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതാണു; പക്ഷേ, ദുഃഖം നിന്നെ കീഴടക്കിയതിനാല്, ഞാന് അതിനെ ഉണര്ത്തുകയാണ്. ദൈവികവും മാനുഷികവുമായ ശക്തിയും, നിന്റെ വീരത്വവും കാണുമ്പോള്, ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിലെ ഗംഭീരനായ രാമാ, ശത്രുക്കളുടെ നാശത്തിന്ന് നീ ശ്രമിക്കണം. എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല; നീ ആ ദുഷ്ട ശത്രുവിനെ തിരിച്ചറിയുകയും നശിപ്പിക്കുകയും വേണം. ഇതെല്ലാം അരണ്യകാണ്ഡയിലെ അപ്പൂജ്യമായ വാല്മീകിരാമായണത്തിലെ അറുപത്തിയേഴാം സര്ഗത്തില് നടക്കുന്നു. ലക്ഷ്മണന്റെ നല്ല ഉപദേശങ്ങള് കേട്ട്, രാമന് അതിന്റെ ഗൗരവം മനസ്സിലാക്കി, ആ ഉപദേശം സ്വീകരിച്ചു. തന്റെ ഉഗ്രമായ കോപം നിയന്ത്രിച്ച്, രാമന് മനോഹരമായ വില്ലെടുത്ത് ലക്ഷ്മണനോട് ചോദിച്ചു: "എന്ത് ചെയ്യണം, എവിടെ പോകണം, സീതയെ എങ്ങനെ കണ്ടെത്താം?" അങ്ങനെ ദുഃഖത്തില് വിറയുന്ന രാമനോട് ലക്ഷ്മണന് പറഞ്ഞു: "ഈ ജനസ്ഥാനം തന്നെ തിരയണം." അവിടെ അനേകം രാക്ഷസന്മാരും, പലതരം വൃക്ഷങ്ങളും കാട്ടിലുമുണ്ട്; പര്വതകോട്ടകളും, താഴ്വരകളും, ഗുഹകളും ഉണ്ട്. ഭയാനകമായ പല ഗുഹകളും, കാട്ടുമൃഗങ്ങളാല് നിറഞ്ഞവയും, കിന്നരരുടെ താമസസ്ഥലങ്ങളും, ഗന്ധർവരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളും കാണാം. നീയും ഞാനും ആ സ്ഥലങ്ങള് മുഴുവന് തിരയണം; ജ്ഞാനമുള്ള മഹാത്മാക്കളായ നീയൊക്കെ, കഷ്ടതകളില് പോലും, കാറ്റിന്റെ ശക്തിയാലും അചഞ്ചലമായ പര്വതങ്ങളേപ്പോലെയാണ്. അങ്ങനെ ലക്ഷ്മണന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആ കാടില് മുഴുവന് തിരയുന്നു. കോപത്തില് രാമന് വില്ലില് ഭയാനകമായ, വെട്ടിയമുങ്ങിയ അമ്പ് ചാർത്തുന്നു; അപ്പോള് ഒരു പര്വതതുടി പോലെയുള്ള, രക്തത്തില് മുളകിയ, ജടായു എന്ന പകശിപ്പുള്ള രാജാവിനെ നിലത്ത് വീണുകിടക്കുന്നവനായി കാണുന്നു. ജടായുവിനെ രാമന് ലക്ഷ്മണനോട് കാണിച്ചു: "ഈ പകശിപ്പുള്ള ദാനവന് സീതയെ എടുത്തു തിന്നിരിക്കുന്നു, സംശയമില്ല. കാടില് ഈ പക്ഷി-രൂപത്തിലുള്ള ദാനവന് സീതയെ തിന്നു, ഇനി വിശ്രമിക്കുന്നു; ഞാൻ തീപിടിച്ച അമ്പുകളാൽ അവനെ കൊല്ലും." അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാമന് ഭൂമിയെ സമുദ്രത്തിന്റെ അതിരുവരെ വിറയിക്കുന്നതുപോലെ, കോപത്തോടെ മുന്നോട്ട് പോവുന്നു, വില്ലില് വെട്ടിയമുങ്ങിയ അമ്പ് ചാർത്തുന്നു. അപ്പോള് ജടായു, കഫം കലർന്ന രക്തം ഉറിച്ചു, ദശരഥപുത്രനായ രാമനോട് ദു:ഖിതമായ, ക്ഷീണിച്ച ശബ്ദത്തിൽ പറയുന്നു: "നീ ഈ കാടില് ദേവിയെ അന്വേഷിക്കുമ്പോള്, അവളെയും എന്റെ ജീവനും രാവണന് എടുത്തു. രാഘവാ, നീയും ലക്ഷ്മണനും ഇല്ലാത്ത സമയത്ത്, ഞാൻ രാവണന് സീതയെ പിടിച്ചുനടക്കുന്നത് കണ്ടു. ഞാൻ സീതയ്ക്കായി രാവണനെ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ടു; അവന്റെ രഥവും കുടയും തകർത്തു, അവൻ നിലത്ത് വീണു. അവന്റെ വില്ലും അമ്പുകളും ഇവിടെ; യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന രഥവും കാണാം. എന്റെ ചിറകൊണ്ട് അവന്റെ രഥശാലി നിലത്ത് വീണു; രാവണന് എന്നെ ക്ഷീണിപ്പിച്ച ശേഷം, വാളുകൊണ്ട് എന്റെ ചിറകുകൾ വെട്ടി കളഞ്ഞു. സീതയെ എടുത്തു, ആകാശത്തിലേക്ക് പറന്നു. രാമാ, നീ എന്നെ കൊല്ലേണ്ട; ഞാൻ ദാനവന്Already struck down by the demon." രാമന് സീതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ പ്രിയ കഥ മനസ്സിലാക്കി, തന്റെ വലിയ വില്ല് വച്ചുകൊണ്ട് ജടായുവിനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു. അവന് അവശമായി നിലത്ത് വീണു, ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം ദുഃഖത്തിൽ കരയുന്നു; അചഞ്ചലനായ രാമനും ഇരട്ടിയ ദുഃഖത്തിൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടു. രാമന് അങ്ങ്, കാടിന്റെ പാതയില് ഒറ്റയ്ക്ക്, വീണ്ടും വീണ്ടും ഗമനമെടുക്കുമ്പോള്, ദു:ഖിതനായ രാമന് ലക്ഷ്മണനോട് പറയുന്നു: "രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു, കാടില് താമസം, സീതയുടെ നഷ്ടം, പക്ഷിയുടെ മരണവും—എന്റെ ദുഃഖം തീ itself-നെ പോലും ദഹിപ്പിക്കും. ഇന്ന് വലിയ സമുദ്രം കടക്കാനായാലും, എന്റെ ദുഃഖം കൊണ്ടു നദികളുടെ അധിപന് ഉണങ്ങിയുപോകും. ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ ലോകത്തിലെ ആരും, ഈ മഹാ ദുരിതത്തിൽ വീണിരിക്കുന്ന എന്നേക്കാളും ദു:ഖിതനല്ല. എന്റെ പിതാവിന്റെ സുഹൃത്തായ, ശക്തനായ ജടായു, എന്റെ ഭാഗ്യത്തിന്റെ മറുപടിയാണ് നിലത്ത് മരിച്ചുകിടക്കുന്നത്." അങ്ങനെയാണ് ഈ ദുഃഖവും, ദൈവികവും, ധര്മപരവും, വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ ഈ അദ്ധ്യായത്തിൽ നടന്നത്.