ലങ്കയുടെ അദ്ധിപന് രാവണന് ഭൂമിയില് കിടക്കുന്ന ജടായുവിനെ കണ്ടു. ആ പരുന്ത് കറുത്ത മഴമേഘംപോലെ, വയ്റിന് നിറം മങ്ങിയതും മഹാശക്തിയുള്ളതും, കാടിന്റെ തീപിടുത്തം അവസാനിച്ച ശേഷം അവശമായിരിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയാണ്. സീത, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള മുഖവുമായി, വീണ്ടും ജടായുവിനെ അണയിച്ചു. രാവണന്റെ ശക്തിയില് കീഴടങ്ങി ഭൂമിയില് വീണുപോയ ആ പക്ഷിയെ അണയിച്ചുകൊണ്ട് ജനകയുടെ മകളായ അവള് തികഞ്ഞ ദുഃഖത്തില് കരഞ്ഞു. ഇനി വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡയിലെ അമ്പത്തിരണ്ടാമത്തെ സര്ഗം ആകുന്നു. സീത, സ്ത്രീകളില് പ്രഥമയെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നവള്, രാവണന് കൊല്ലപ്പെട്ട ജടായുവിനെ കണ്ടു. അതിനുശേഷം അവള് ആഴത്തിലുള്ള ദുഃഖത്തില് കരഞ്ഞു. മനുഷ്യരുടെ സന്തോഷങ്ങളിലും ദുഃഖങ്ങളിലും, ശകുനങ്ങളും, സ്വപ്നങ്ങളും, പക്ഷികളുടെ നിലവിളികളും, ലക്ഷണങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. "രാമാ, നീ നിന്റെ മഹാദുഃഖം അറിയുന്നില്ല; കകുത്സ്ഥ വംശത്തിലെവനേ, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും എന്റെ കാരണത്താൽ ഓടുന്നുണ്ട്," സീത കരഞ്ഞു. "ഈ പക്ഷി, കരുണയോടെ എന്നെ രക്ഷിക്കാനായി വന്നിരുന്നു. പക്ഷേ എന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ ഫലമായി അതു ഇപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു," സീത പറഞ്ഞു. "എന്നെ രക്ഷിക്കൂ കകുത്സ്ഥ, ലക്ഷ്മണാ!" എന്നതായാണ് ഭയത്തോടെ, സമീപമുള്ളവർ കേൾക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ സീത നിലവിളി വിളിച്ചു. അവളുടെ അലങ്കാരങ്ങളും പുഷ്പമാലകളും ചിതറിപ്പോയ അവസ്ഥയിൽ, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവളെപ്പോലെ സീത കരയുമ്പോൾ, രാക്ഷസന്മാരുടെ അദ്ധിപന് രാവണന് വൈദേഹിയെ സമീപിച്ചു. വലിയ വൃക്ഷങ്ങളെ ചുറ്റി പിടിക്കുന്ന കുരുവളയപോലെ, സീത അവരെ പറ്റിപ്പിടിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും "എന്നെ വിടൂ, എന്നെ വിടൂ!" എന്ന നിലവിളി വിളിച്ചു. പക്ഷേ രാക്ഷസന്മാരുടെ അദ്ധിപന് അവളെ പിടിച്ചു. കാടിൽ "രാമാ! രാമാ!" എന്ന നിലവിളി വിളിച്ചുകൊണ്ട്, രാമനെ വിട്ട് ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ സീതയെ, മരണത്തിന് സമാനമായ രൂപമുള്ള രാവണന് മുടിയിലൂടെ പിടിച്ചു, അവളുടെ ജീവിതം അവസാനിക്കാനായി. വൈദേഹിയെ അതിക്രമിച്ചപ്പോൾ, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ ലോകം നിയമരഹിതമായി, കനത്ത ഇരുണ്ടതിൽ മുങ്ങി. അവിടെ, കാറ്റ് വീശിയില്ല; സൂര്യൻ പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടു. ദേവതകൾ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ, സീതയെ പിടിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, മഹാബ്രഹ്മാവ് പ്രസ്താവിച്ചു: "കാർയം പൂർത്തിയായി." മഹർഷികൾ സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുമിച്ച അനുഭവിച്ചു. സീതയെ പിടിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടു, രാവണന്റെ നാശം ഇപ്പോൾ ഉറപ്പാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ദണ്ഡക വനത്തിലെ വാസികൾ സങ്കടവും പ്രതീക്ഷയും അനുഭവിച്ചു. രാക്ഷസന്മാരുടെ അദ്ധിപന് രാവണന് സീതയെ, "രാമാ! ലക്ഷ്മണാ!" എന്ന നിലവിളി വിളിച്ചുകൊണ്ട്, ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. പീതവസ്ത്രം ധരിച്ച, ചൂടുള്ള സ്വർണപോലെയുള്ള അവളുടെ ദേഹാംശങ്ങൾ, മേഘത്തിൽ വൈദ്യുതം തെളിയുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു. സീതയുടെ പീതവസ്ത്രം കാറ്റിൽ പറക്കുന്നപ്പോൾ, രാവണന് കൂടുതൽ പ്രകാശിച്ചു; അഗ്നിയിൽ കത്തുന്ന പർവ്വതത്തെപ്പോലെ. ആ ഉത്തമസൗഭാഗ്യവതിയായ സീതയുടെ തലയിൽ നിന്ന് ചുവന്ന കമലത്തിന്റെ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ രാവണന്റെ മേൽ വീണു. പീതവസ്ത്രം കാറ്റിൽ പറക്കുന്നപ്പോൾ, അതിന്റെ സ്വർണശോഭയും സൂര്യന്റെ പ്രകാശവും പോലെ, ചുവന്ന മേഘം സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ തെളിയുന്നതുപോലെയാണ്. രാമൻ ഇല്ലാതെ, രാവണന്റെ തോളിൽ ആകാശത്തിൽ കിടക്കുന്ന സീതയുടെ ശുദ്ധമായ മുഖം, അതിന്റെ തനതു ശോഭ നഷ്ടപ്പെട്ടു; വേരില്ലാത്ത കമലപോലെയാണ്. മനോഹരമായ നെറ്റിയും, മുടിയുടെ വരയും, spotless ആയ കമലഹൃദയവുമായി, ആ മുഖം നീലമേഘത്തിൽ നിന്നു പുറത്ത് വരുന്ന ചന്ദ്രനുപോലെ തെളിഞ്ഞു. മണിമുത്തുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, പ്രകാശമുള്ള, spotless വെള്ളിപ്പല്ലുകളും മനോഹരമായ കണ്ണുകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച സീതയുടെ മുഖം, രാവണന്റെ തോളിൽ ആകാശത്തിൽ, അതിന്റെ തനതു ശോഭയിൽ തെളിഞ്ഞു. കരഞ്ഞ മുഖം, കണ്ണുനീർ തുടച്ചതും, ചന്ദ്രനുപോലെ മനോഹരമായ മൂക്കും ചുവന്ന അധരവും, ആകാശത്തിൽ സ്വർണപ്രകാശത്തിൽ തെളിഞ്ഞു. രാക്ഷസരാജാവിന്റെ കൈയിൽ ചലിച്ച ആ മനോഹരമായ മുഖം, രാമൻ ഇല്ലാതെ, ദിവസം കാണുന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിച്ചില്ല. സ്വർണവർണമുള്ള മൈഥിലി, കറുത്ത ശരീരമുള്ള രാക്ഷസാധിപനെ പിടിച്ചുകൊണ്ട്, നീല ആനയുടെ മേൽ സ്വർണബേല്പോലെയാണ് തെളിഞ്ഞത്. ജനകയുടെ മകളായ, കമലപോലെയുള്ള സ്വർണപ്രഭയുള്ള സീത, രാവണനിൽ lightning പോലെ മേഘത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; blazing ornaments കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചവളാണ്. വൈദേഹിയുടെ അലങ്കാരങ്ങളുടെ ശബ്ദം കൊണ്ട്, രാക്ഷസാധിപന് ശുദ്ധവും കറുത്തതും, ഇടിമുഴക്കമുള്ള മഴമേഘംപോലെയും, തെളിഞ്ഞു. സീതയെ കയറ്റിക്കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, അവളുടെ തലയിൽ നിന്ന് വീണ പുഷ്പങ്ങൾ ചുറ്റും ഭൂമിയിൽ മഴപോലെ വീണു. രാവണന്റെ വേഗത്തിൽ ചിതറിച്ച ആ പുഷ്പമഴ വീണ്ടും പത്തുമുഖനായവന്റെ ചുറ്റും തിരിച്ചു വന്നു. വൈശ്രവണന്റെ സഹോദരന്റെ മേൽ, ആ പുഷ്പമഴ, ഉജ്ജ്വലമായ നക്ഷത്രമാല പോലെ, മെരുപർവ്വതത്തിൽ വീണു. വൈദേഹിയുടെ കാലിൽ നിന്ന്, മുത്തുകളും രത്നങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച അണികെട്ട്, ഇടിമുഴക്കമുള്ള lightning പോലെ, ഭൂമിയിൽ വീണു. സീതയുടെ ദേഹം, വൃക്ഷങ്ങളുടെ ഇളം താളുകൾ കൊണ്ട് ചുവന്നതും, കറുത്ത ശരീരമുള്ള രാക്ഷസാധിപന്റെ ശോഭ വർദ്ധിപ്പിച്ചു; enclosure-ൽ ആനയുടെ മേൽ സ്വർണബേല്പോലെയാണ്. വൈശ്രവണന്റെ സഹോദരൻ, ആകാശത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, സീതയെ പിടിച്ചു; അവളുടെ ദേഹപ്രഭയിൽ, ആകാശത്തിൽ കത്തുന്ന വലിയ meteor പോലെയാണ്. ആ അലങ്കാരങ്ങൾ, അഗ്നിപോലെ പ്രകാശിച്ചു, ഭൂമിയിൽ പതിച്ചപ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ നിന്നു മങ്ങുന്ന നക്ഷത്രങ്ങൾപോലെ ചിതറിപ്പോയി. നക്ഷത്രാധിപനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള മാല, അവളുടെ വക്ഷസ്സ് ഇടയിലൂടെ സ്ലിപ്പായി, ഭൂമിയിൽ വീണപ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ നിന്നു ഇറങ്ങുന്ന ഗംഗപോലെ തെളിഞ്ഞു. വൃക്ഷങ്ങൾ, ഭീഷണമായ കാറ്റിൽ തങ്ങളുടെ തലയിടത്ത് ചലിച്ചപ്പോൾ, പലതരം പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞു, "ഭയപ്പെടേണ്ട!" എന്ന നിലവിളി വിളിച്ചു. കമലങ്ങൾ, അവരുടെ പൂക്കൾ നശിച്ച, മീനുകളും ജലജീവികളും ഭയപ്പെട്ട, മൈഥിലി എന്ന വിശ്വാസമറ്റ സുഹൃത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ ദുഃഖിച്ചു. അതിനുശേഷം, സിംഹങ്ങൾ, കടുവകൾ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നു ചേരുകയും, സീതയുടെ നിഴലിനെ പിന്തുടരുകയും, കോപത്തോടെ ഓടുകയും ചെയ്തു. പർവ്വതങ്ങൾ, ഒഴുക്കുകൾ വായ്പോലും, കൊടുമുടികൾ കൈപ്പോലും ഉയർത്തി, സീതയെ കയറ്റിക്കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ നിലവിളി വിളിച്ചു. ഇങ്ങനെ, സീതയുടെ ദുഃഖം, പ്രകൃതിയുടെ ദുഃഖം, ദൈവങ്ങൾക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും, വൃക്ഷങ്ങൾക്കും, പർവ്വതങ്ങൾക്കും, ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും, എല്ലായിടത്തും പ്രകടമായിരുന്നു.