കകുത്സ്ഥ വംശജനായ രാമന് അതി ക്രോധത്തിലും ആശ്ചര്യത്തിലും ആ ആനവനെ നേരിട്ട്, ക്ഷീണിച്ച് അശക്തനായി, ഒടുവില് ഒരു പച്ച പുല്മേടില് തണലേറ്റു വിശ്രമിച്ചു. ആ രാത്രിയില് സരസ്വരൂപിയായ മരീചന് മായാമൃഗരൂപത്തില് വന്നു രാമനെ വീണ്ടും ഉല്ലാസിപ്പിച്ചു; മറ്റു മൃഗങ്ങള് ചുറ്റിപ്പറ്റിയതുപോലെ, കുറെ ദൂരം മാറി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവനെ പിടിക്കാനായി രാമന് ഉത്സുകനായി മുന്നോട്ട് ചാടിയപ്പോള്, മരീചന് ഭയത്താല് വീണ്ടും അപ്രത്യക്ഷനായി. പിന്നെ, ഒരു മരത്തിന്റെ മറയില് നിന്ന് ദൂരെ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മരീചനെ രാമന്, അതിവിശാലമായ തേജസ്സോടെ, വധിക്കണമെന്ന് ഉറപ്പിച്ചു. രഘുവംശത്തിലെ രാമന് ഇപ്പോഴിതു അത്യന്തം ക്രോധത്തോടെ, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള, ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കുന്ന ഒരു ഉജ്ജ്വലമായ അമ്പ് എടുത്തു. ആ അമ്പ് ശക്തമായ വില്ലില് കയറ്റി, അത്യന്തം ശക്തിയോടെ വലിച്ചുചേര്ത്തു, പാമ്പുപോലെ ഉശിരിയുന്ന ആ മൃഗത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കി. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ദിവ്യശക്തിയില് നിര്മ്മിതമായ ആ തീപോലുള്ള അസ്ത്രം വിട്ടു. അതു മരീചന്റെ മായാമൃഗശരീരത്തില് കയറി, വജ്രംപോലെ ഹൃദയത്തില് തുളച്ചു. മരീചന് ഒരു കൈത്തണ്ടിനോളം ചാടിത്താഴ്ത്തി, ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ് നിലത്തു വീണു. ഭൂമിയില് കിടന്നുകൊണ്ട് മരീചന് ഭയാനകമായ ഒരു കുരല് മുഴക്കിയതോടെ, ജീവന് തീര്ന്ന അവന് ആ മായാമൃഗരൂപം ഉപേക്ഷിച്ചു. രാക്ഷസന് പറഞ്ഞ വാക്കുകള് ഓര്മ്മിച്ചുകൊണ്ട്, എങ്ങനെ ലക്ഷ്മണനെ ഇവിടെ നിന്ന് അകറ്റി, രാവണന് സീതയെ ഏകാന്തത്തില് പിടിച്ചെടുക്കാമെന്നതിനെക്കുറിച്ച് മരീചന് ആലോചിച്ചു. അവസരം വന്നതായി മനസ്സിലാക്കി, രാമന്റെ സ്വരത്തില് തന്നെ അനുകരിച്ച്, “ഹാ സിതേ! ലക്ഷ്മണാ!” എന്ന് ഭയാനകമായി വിളിച്ചു. അതുല്യമായ ആ അമ്പ് പ്രാണഭാഗത്തു തുളച്ചപ്പോള്, മരീചന് മൃഗരൂപം ഉപേക്ഷിച്ചു, യഥാര്ത്ഥ രാക്ഷസരൂപം സ്വീകരിച്ചു. വലിയ ശരീരമുള്ള മരീചന് ജീവന് വിട്ടു. രാമന് അവനെ ഭയാനകമായ രൂപത്തില് നിലത്തു വീണത് കണ്ടു; രക്തത്തില് കുളിച്ച ശരീരവും വേദനയില് വലയുന്ന അവന്റെ ദൃശ്യം കണ്ട രാമന് സീതയെ ഓര്മ്മിച്ചു, ലക്ഷ്മണന് മുമ്പ് പറഞ്ഞ വാക്കുകളും ഓര്മ്മയായി. “ഇതെല്ലാം മരീചന്റെ മായയാണെന്ന് ലക്ഷ്മണന് പറഞ്ഞത് സത്യമായി. ഇന്ന് മരീചന് എന്റെ അസ്ത്രത്തില് വീണു,” എന്ന് രാമന് കരുതി. “ഹാ സിതേ! ലക്ഷ്മണാ!” എന്ന് മരീചന് ഉച്ചത്തില് വിളിച്ചു മരിച്ചപ്പോള്, “ഇത് കേട്ടാല് സിതയ്ക്ക് എന്ത് സംഭവിക്കും?” എന്ന ഭയം രാമനെ പിടിച്ചു. “ശക്തനായ ലക്ഷ്മണന് സിതയെ വിട്ട് പോകും; അങ്ങനെ ആഗ്രഹം കൊണ്ടു അവന് പോകും,” എന്ന ചിന്തയില് ധര്മ്മാത്മാവായ രാമന് വിറെച്ചു. അതിനുശേഷം, ആ ആകുലതയിലും ഭയത്തിലും രാമന് പിടിയിലായി. ആ മായാമൃഗത്തെ വധിച്ച് ആ ഭയാനകമായ കുരല് കേട്ട ശേഷം, മറ്റൊരു ചിതല് മൃഗത്തെ വേട്ടയാടി അതിന്റെ മാംസം എടുത്ത് രഘുവംശജന് ജനസ്ഥാനത്തേക്ക് വേഗത്തില് തിരിച്ചു. അപ്പോള് വനത്തില് ഭര്ത്താവിന്റെ ആ വേദനാഭരിതമായ നിലവിളി തിരിച്ചറിഞ്ഞ സിത, ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞു: “നിന്റെ അണ്ണന്റെ വിവരം അറിയാന് നീ പോവണം.” “എന്റെ ജീവനും മനസ്സും ഇനി ശാന്തമായിരിക്കില്ല; വലിയ ദുഃഖത്തില് ആരോ നിലവിളിച്ച ശബ്ദം ഞാന് കേട്ടിരിക്കുന്നു; അതു എന്നെ അതീവ ആശങ്കയിലാക്കി.” “വനത്തില് നിന്നെ ആശ്രയിച്ച് വിളിക്കുന്ന നിന്റെ അണ്ണനെ നീ രക്ഷിക്കണം; ദയവായി ഉടന് അവിടേക്ക് പോ.” “അവന് രാക്ഷസരുടെ പിടിയിലായി, സിംഹങ്ങള്ക്കിടയിലെ കാളപോലാണ് അവസ്ഥ; പക്ഷേ, അണ്ണന്റെ കല്പന ഓര്മ്മിച്ച് ലക്ഷ്മണന് പോകാതിരുന്നതു.” അപ്പോള്, വിഷമിതയായ ജനകാതന് അവിടെ പറഞ്ഞു: “സുമിത്രാനന്ദനേ, നീ ഉദാരനായ സുഹൃത്ത് എന്നപോലെ കാണിച്ചിട്ടും, അങ്ങനെ പെരുമാറുന്നില്ല; നീ അണ്ണന്റെ ശത്രുവായിട്ടാണ് പെരുമാറുന്നത്.” “നീ ഈ സാഹചര്യത്തില് അണ്ണന്റെ അടുത്ത് പോവാതെ ഇരിക്കുന്നു എങ്കില്, എന്റെ കാരണത്താലാണ് രാമന്റെ നാശം നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.” “നീ എന്നെ മോഹിച്ച് രഘുവംശനെ പിന്തുടരുന്നില്ല; അവന്റെ ദുഃഖത്തില് സന്തോഷം കാണുന്നവനാണ് നീ; അങ്ങനെ, അണ്ണനോടു സ്നേഹം ഇല്ല.” “അതുകൊണ്ടാണ് നീ ഇങ്ങനെ ധൈര്യത്തോടെ ഇവിടെ ഇരിക്കുന്നത്. അവനെ കാണാതെ, അവന് അപകടത്തിലായാല് എനിക്ക് എന്ത് സംഭവിക്കും?” “നീ മുഖ്യ രക്ഷകന് എന്ന നിലയില് ഇവിടെ ഇരുന്നതിന് എന്താണ് അര്ത്ഥം?” ഇപ്രകാരം, കണ്ണീരിലും ദുഃഖത്തിലും മുങ്ങി വൈദേഹി ചോദിച്ചു. അപ്പോള് ഭയപ്പെട്ട സിതയെ, കാട്ടിലെ ഒരു മാന്പോലെയുള്ളവളെ, ലക്ഷ്മണന് ഉത്തരം പറഞ്ഞു: “സര്പ്പങ്ങള്, അസുരന്മാര്, ഗന്ധര്വന്മാര്, ദേവന്മാര്, ദാനവന്മാര്, രാക്ഷസന്മാര് — ആരും നിന്റെ ഭര്ത്താവിനെ ജയിക്കാന് കഴിയില്ല.” “ദേവന്മാരോ, മാനുഷന്മാരോ, ഗന്ധര്വന്മാരോ, പക്ഷികളോ, ആര്ക്കും രാമനെ തോല്പ്പിക്കാനാവില്ല.” “രാക്ഷസന്മാരിലും, പിശാചുകളിലും, കിന്നരന്മാരിലും, മൃഗങ്ങളിലും, അത്യന്തം ഭയാനകമായ ദാനവന്മാരിലും പോലും, രാമനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാന് ആരുമില്ല.” “ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനായ രാമന് യുദ്ധത്തില് ജയിക്കപ്പെടുന്നവനല്ല; അതിനാല് നീ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കേണ്ട.” “രഘുവംശനെ കൂടാതെ നിന്നെ ഈ കാട്ടില് ഉപേക്ഷിക്കാന് എനിക്ക് കഴിയില്ല; അവന്റെ ശക്തിയെ ലോകത്തിലെ ആര്ക്കും നേരിടാനാവില്ല.” “മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും ദേവന്മാരും അവരുടെ നേതാക്കളും ഒന്നിച്ചാലും, രാമന്റെ ശക്തിയെ തകര്ക്കാനാവില്ല; അതിനാല് മനസ്സില് ഭയം വിട്ടു ശാന്തനായി ഇരിക്കൂ.” “നിന്റെ ഭര്ത്താവ്, അതുല്യമായ മൃഗത്തെ വധിച്ച് ഉടന് തന്നെ മടങ്ങിവരും; നീ കേട്ട ശബ്ദം അവന്റെതല്ല, ദേവന്മാരുടേത് പോലും അല്ല.” “അത് രാക്ഷസന്റെ മായാവിഹാരമായിരുന്നു, ഗന്ധര്വപുരംപോലെയുള്ളത്; വൈദേഹി, മഹാത്മാവായ രാമന് നിന്നെ എനിക്ക് ഏല്പിച്ചിരിക്കുന്നു.” “നല്ല കമരങ്ങളുള്ളവളേ, രാമന് നിന്നെ എനിക്ക് ഏല്പിച്ചിട്ടുള്ളതിനാല്, നിന്നെ ഇവിടെ ഉപേക്ഷിക്കാന് എനിക്ക് കഴിയില്ല; ഇനി നാം ഈ രാത്രിചരന്മാര്ക്ക് ശത്രുക്കളായി മാറിയിരിക്കുന്നു.” “ദേവി, ഖരനെ വധിച്ചതിനുശേഷം ജനസ്ഥാനത്തിലെ ആ കൂട്ടഹത്യയെക്കുറിച്ച് ഈ വനത്തില് പലവിധം വദനം രാക്ഷസന്മാര് നടത്തുന്നു.” “വൈദേഹി, നീ ഈ ക്രൂരതകളും പീഡനങ്ങളുമൊക്കെ മനസ്സിലാക്കേണ്ട; ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മണന് പറഞ്ഞു. എന്നാല് സിത, കോപത്തിലും കണ്ണുനിറഞ്ഞ ദുഃഖത്തിലും, അവനോട് പ്രതികരിച്ചു.” ഇങ്ങനെ, കാവ്യത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് രാമന്റെ മായാമൃഗവധവും, മരീചന്റെ തന്ത്രവും, സീതയുടെ ആശങ്കയും, ലക്ഷ്മണന്റെ ധൈര്യവും, അവരുടെ മനസ്സിലെ ആശങ്കകളും ഭയങ്ങളും ഒരു ഒഴുക്കായി വെളിപ്പെടുന്നു.