അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ ഈ സംഭവങ്ങൾ അതിമനോഹരമായ ഒരു ദൃശ്യാവിഷ്കാരമായി unfolds ചെയ്യുന്നു. ഒരിക്കൽ, അത്ഭുതകരമായ രൂപം അണിഞ്ഞ ഒരു മായാമൃഗം, ഭൂമിയിൽ കളിച്ചും, വീണ്ടും ഇരിപ്പിനായി മന്ദിരദ്വാരത്തിനടുത്തേക്ക് എത്തുകയും, കാട്ടിലെ മൃഗസംഘങ്ങളിൽ ഇടപെടുകയും ചെയ്തു. ആ മൃഗസമൂഹം അതിനെ പിന്തുടർന്നു, പിന്നെ വീണ്ടും തിരിഞ്ഞു. അതിന്റെ കൺസൂഷ്മ സീതയുടെ ദൃഷ്ടിയെ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു ആ മായാവി, മൃഗരൂപം ധരിച്ച അസുരൻ. അത് ചുറ്റും കറങ്ങി, പ്രകാശമാനമായ പാതകൾ വരച്ച്, അതിനൊപ്പം കാട്ടിലെ മറ്റു മൃഗങ്ങൾ അതിനെ നോക്കി വിസ്മയിച്ചു. അവ മൃഗങ്ങൾ അടുത്ത് വന്ന് അതിനെ കണ്ട്, മണത്തു, പിന്നെ പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ചിതറിപ്പോയി. എന്നാൽ ആ അസുരൻ, വേട്ടയിൽ ആസ്വദിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നെങ്കിലും, തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മറയ്ക്കാൻ അവയെ ഭക്ഷിച്ചില്ല, സ്പർശിച്ചുമാത്രം. അതേ സമയത്ത്, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള വൈദേഹി, പുഷ്പങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ കർണികര, അശോക, മാമ്പഴമരങ്ങൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിച്ചു. പുഷ്പങ്ങൾ ശേഖരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ആ പ്രകാശമുള്ള മുഖമുള്ള സീത, വനവാസത്തിനൊത്തവളല്ല എന്നപോലെ, ആ രത്നംപോലെയുള്ള മൃഗത്തെ കണ്ടു. അതിന്റെ അവയവങ്ങൾ മുത്തും രത്നങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ദന്തങ്ങളും അധരങ്ങളും പ്രകാശിക്കുന്നു, കേശം വെള്ളിയും സ്വർണ്ണവും പോലെയാണ്. അതിനെ സ്നേഹത്തോടെ നോക്കിയപ്പോൾ, സീതയുടെ കണ്ണുകൾ അത്ഭുതത്തിൽ വീർപ്പുമുട്ടി. ആ മായാമൃഗം സീതയെ നോക്കി; സീതയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആ വനഭൂമി പ്രകാശിച്ചുപോലെയായിരുന്നു. ഇത്രയും മനോഹരവും അപൂർവ്വവുമായ ആ മൃഗത്തെ കണ്ട് ജനകാതൻ സീത അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ ആ ദൃശ്യം അരങ്ങേറുമ്പോൾ, അടുത്ത സർഗ്ഗത്തിലേക്ക് കഥ മാറുന്നു. സീത, മനോഹരമായ കമരും, പുഷ്പങ്ങൾ ശേഖരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, സ്വർണ്ണവും വെള്ളിയും നിറഞ്ഞ അതിന്റെ വശങ്ങളുള്ള ആ മൃഗത്തെ കണ്ടു. അതിന്റെ ഭംഗിയും കാന്തിയും സീതയെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു. അവൾ രാമനും ആയുധധാരിയായ ലക്ഷ്മണനും വിളിച്ചു: "വരൂ, വരൂ, മഹാനുഭാവരേ, സഹോദരനോടൊപ്പം വേഗം വരൂ!" വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ചു, അവൾ ആ മൃഗത്തെ ഉറ്റുനോക്കി. വൈദേഹിയുടെ വിളി കേട്ടു, രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആ സ്ഥലത്ത് നോക്കി, ആ മൃഗത്തെ കണ്ടു. ലക്ഷ്മണൻ സംശയത്തോടെ പറഞ്ഞു: "രാമാ, ഇതു മറ്റാരുമല്ല, മാരീച എന്ന അസുരനാണ്. കാട്ടിൽ വേട്ടയിൽ ആസ്വദിച്ചു നടക്കുന്ന ഈ മായാവി രാജാക്കന്മാരെ കൊല്ലാറുണ്ട്. ഇതു മായാജാലം; ഗന്ധർവനഗരം പോലുള്ള ഈ മൃഗം മാരീചൻ സൃഷ്ടിച്ച മായാരൂപമാണ്. ഭൂമിയിലെങ്ങും ഇതുപോലെയുള്ള രത്നമൃഗം ഇല്ല. ഇതു മായാജാലം തന്നെ." ലക്ഷ്മണൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, സീത ഇടപെട്ടു, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ, ആകർഷിതയാകുകയും, ഭ്രമിതയാകുകയും ചെയ്തു: "മഹാരാജകുമാരാ, ഈ മനോഹരമായ മൃഗം എന്റെ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്നു. അതിനെ പിടിച്ച് ഞങ്ങളോടൊപ്പം കൊണ്ടുവാ, അത് ഞങ്ങളുടെ കളിക്കായി ഉപയോഗിക്കാം. ഇവിടെ നമ്മുടെ ആശ്രമത്തിൽ അനേകം ദയാനുഭവമുള്ള മൃഗങ്ങൾ ഉണ്ട്—ചമര, സൃമര മുതലായവയും, കരടികളും, കുരങ്ങുകളും, കിന്നരന്മാരും. എന്നാൽ ഇതുപോലൊരു മൃഗം ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല. അതിന്റെ ഭംഗി, ക്ഷമ, പ്രകാശം—ഇതുപോലെയൊന്നുമില്ല. ഇത് രത്നംപോലെയുള്ള അത്ഭുതകരമായ നിറങ്ങളുള്ള ശരീരത്തോടു കൂടി കാട്ടിനെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, ചന്ദ്രനെപ്പോലെ. അതിന്റെ രൂപം, ഭംഗി, ശബ്ദം, തേജസ്—എല്ലാം അതിമനോഹരം. ഈ അത്ഭുതമായ മൃഗം എന്റെ ഹൃദയം കവർന്നു. ഇതിനെ ജീവനോടെ പിടിച്ചാൽ അത്ഭുതകരമായിരിക്കും. നമുക്ക് വനവാസം കഴിഞ്ഞ് രാജധാനിയിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ, ഇത് രാജമഹലിൽ അലങ്കാരമായി ഉപയോഗിക്കാം. ഭാരതനും എന്റെ അമ്മമാരും ഞാനും—all will be wonderstruck by this deer. അതിനെ ജീവനോടെ പിടിച്ചാൽ അതിന്റെ ചർമ്മം നമുക്കുണ്ടാകും; കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ, അതിന്റെ സ്വർണ്ണചർമ്മം ഞാൻ പൂജയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ ആഗ്രഹം സ്ത്രീകൾക്കു യോജിച്ചതല്ലെന്ന് എങ്കിൽ പോലും, ഇതിന്റെ രൂപം എന്നെ അത്ഭുതിപ്പിച്ചു. സ്വർണ്ണമയമായ രോമവും, രത്നംപോലുള്ള കൊമ്പുകളും, യുവാവിന്റെ സൂര്യപ്രഭയും, നക്ഷത്രപഥത്തിന്റെ പ്രകാശവും ഇതിൽ കാണാം." സീതയുടെ ഈ വാക്കുകളും ആ മൃഗത്തിന്റെ അത്ഭുതരൂപവും കേട്ട രാമനും അത്ഭുതത്തിലായി. സീതയുടെ ആഗ്രഹത്താൽ ആകർഷിതനായ രാമൻ സന്തോഷത്തോടെ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: "ലക്ഷ്മണാ, വൈദേഹിയുടെ ആഗ്രഹം നോക്കൂ. ഇതിന്റെ അതുല്യമായ ഭംഗിക്കായി ഈ മൃഗം ഇന്ന് ഇവിടെത്തന്നെ ഇരിക്കില്ല. നന്ദനവനങ്ങളിലും, ചൈത്രരഥവനങ്ങളിലും, ഭൂമിയിലെ മറ്റേതെങ്കിലും സ്ഥലത്തും ഇതുപോലൊരു മൃഗം ഇല്ല. ഇതിന്റെ രോമങ്ങൾ പല നിറങ്ങളിലും, വിരോധഭാവത്തിലും, അനുരാഗത്തിലും, സ്വർണ്ണപ്പുള്ളികളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു ചുംബിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ നാവു ജ്വാലപോലും, ശതരശ്മി മേഘംപോലും പുറത്തു വരുന്നു. നീ നോക്കൂ, അതിന്റെ മുഖം നീലവും സ്വർണ്ണവുമാണ്, വയറ് ശംഖവും മുത്തും പോലെയാണ്. ഇതുപോലൊരു വിവരണാതീതമായ മൃഗത്തെ കാണുമ്പോൾ ആരാണ് ആഗ്രഹം തോന്നാത്തത്?" ഇങ്ങനെ, സീതയുടെ ആഗ്രഹത്താൽ ഉണർന്ന രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആ അത്ഭുതകരമായ മായാമൃഗത്തെ പിടിക്കാനായി തയ്യാറാവുന്നു—അർത്ഥപൂർണ്ണമായ, ഭയവും ആസ്വാദ്യവും നിറഞ്ഞ ആ വനാന്തരത്തിൽ, കന്യകാസീതയുടെ മനസ്സിൽ അത്ഭുതവും ആഗ്രഹവുമുണർത്തിയ ആ രത്നമൃഗം അങ്ങനെ കഥയുടെ തുടർച്ചയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.